Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Мұрат Рахымжанұлы Сұлтанбеков

2018-08-29T03:44:05Z

Panzergrenadier Division:

'''Мұрат Рахымжанұлы Сұлтанбеков''' ([[1938]] ж. т. ) - [[әдебиет]] зерттеуші. «Абай поэмалары» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Мерзімді баспасөзде қазақ және орыс тілдерінде «Ақылбайдың поэтикалық мұраларынан» («Иртыш»,1965, 15 тамыз), «Азамат, ақын, ойшыл» («Иртыш», 1966, 10 тамыз), «М. Әуезов Абай поэмалары жайында» («Семей таңы», [[1968]], 16 желтоқсан), «Абайдың балалары және әдеби мұралары» («Иртыш», 1970, 9 қыркүйек) т. б. мақалалар жариялады. С. Ақылбайдың «Дағыстан» дастанын орыс тіліне аударды («Иртыш», 1969, 17-18 қазан).<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>
==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1938 жылы туғандар]]

{{Bio-stub}}

Бейсенбай Қасқырбаев

2018-04-06T07:54:38Z

Panzergrenadier Division: емле

'''Қасқырбаев Бейсенбай''' (1904, қазіргі [[Қармақшы ауданы]] [[Ақтөбе (Қызылорда облысы)|Ақтөбе ауылы]] – 1958, сонда) – мұғалім, ақын. Халық ағарту ісінің үздігі (1948). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан.
[[Мәскеу]] қаласындағы Шығыстану университетінде оқыған (1922 – 25). 1925 – 28 жылдары Қазалы уезі халық ағарту бөлімінің меңгерушісі, 1928 – 30 жылдары Қарақалпақ автономиялы облысының оқу комиссарының орынбасары, 1930 – 36 жылдары Қармақшы ауданында мектеп директоры, оқу бөлімінде инспектор, 1936 – 41 жылдары [[Шымкент]] қаласында, [[Тереңөзек ауданы]]нда халық ағарту бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1943 – 58 жылдары 109 орта мектептің директоры болды. 1945, 1946 жылдары облыстық айтыстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болған. Қасқырбаевтың «[[Көктем]]», «[[Қош бол, қолым]]», «[[Ардақты сәлем еліме]]», «[[Бұлбұл]]», «[[Дәуіт]]», т.б. өлеңдері бар.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1904 жылы туғандар]]
[[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]]
[[Санат:1958 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қармақшы ауданында қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]]
[[Санат:Мәскеу шығыстану университеті түлектері]]
[[Санат:Айтыс ақындары]]

Тілеуғали Әшірбекұлы Қышқашбаев

2018-02-15T04:41:48Z

Panzergrenadier Division:

'''Тілеуғали Әшірбекұлы Қышқашбаев''' ([[1957]] жылы туған [[Қарағанды облысы]]) - [[композитор]], педагогика ғылымдарының докторы ([[2000]]), профессор Алматы музыка училищесін ([[1972]]), Алматы консерваториясын (қазіргі [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]) бітірген (1981). 1981 -1983 жылдары [[Балқаш (қала)|Балқаш қаласында]] педагогика училищесінде, [[1983]] - [[1988]] ж. [[Алматы]]да музыкалық училищеде - оқытушы, 1988 - 1994 жылдары ҚазПУ-де кафедра меңгерушісі, 1994 - 1996 ж. Алматы музыкалық училищесінің директоры, 1996 -1998 жылдары Қазақстан Мәдениет министірлігінің өнер басқармасының, 1998 - 2000 жылдары [[Астана]] мәдениет басқармасының бастығы қызметтерін атқарды. 2000 жылдан [[Қазақ Ұлттық Өнер Академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясының]] ректоры. Ол қырықтан астам әндер ("Астана - бас қала", т.б.) мен симфониялық оркестрге, халық аспаптары оркестріне, ішекті аспаптар квартетіне арналған музыкалық шығармалардың авторы. Сондай-ақ, ғылыми еңбектері жарық көрген. Медальдармен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1957 жылы туғандар]]

Еркекқырыққұлақ

2017-11-28T07:42:28Z

Panzergrenadier Division:

{{Taxobox
| name = Еркекқырыққұлақ
| image = Pteridium_aquilinum_nf.jpg
| image_width = 240px
|image_caption=[[кәдімгі еркекқырыққұлақ]]
| regnum = [[өсімдіктер]]
| divisio = [[Қырыққұлақтәрізділер|Pteridophyta]]
| classis = [[Pteridopsida]]
| ordo = [[Dennstaedtiales]]
| familia = [[Dennstaedtiaceae]]
| genus = '''''Pteridium'''''
| genus_authority=Gled. ex Scop. 1760 not Raf. 1814 ([[Pteridaceae]])
}}
'''Еркекқырыққұлақ''' (Pterіdіum) – кәдімгі [[қырыққұлақ]] тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін [[өсімдік]]тер туысы. [[Қазақстан]]ның солтүстік, оңтүстік-шығыс аймақтарында, шөл-шөлейтті жерлерінен басқа, қарағайлы-шыршалы, аралас [[орман]]дарындағы ылғалды жерлерде өсетін 1 түрі – [[кәдімгі еркекқырыққұлақ]] (P. aquіlіnum) бар. Оның биіктігі 50 – 100 см-дей. Көлбеу өскен жуан [[тамыр]]ынан екі қатар [[қауырсын]] тәрізді жапырақтары жетіледі. Алғашқы кезде [[жапырақ]]тары [[спираль]] тәрізді ораулы болады. Олардың жылына тек бір қатары ғана көктейді. Жапырағының астыңғы жағынан екі қатар қоңыр түсті сорустары (өсімдік спорасы дамитын мүшелері) пайда болады. Сол споралар піскеннен кейін жерге түсіп, көктей бастайды. Еркекқырыққұлақ – өте улы өсімдік. Оның шөбін де, сүрлемін де [[шошқа]]дан басқа мал жемейді. Тамырының құрамында 45%-дай крахмал, сапонин болады.
<ref name="test">Қазақ энцклопедиясы</ref>
==Дереккөздер==
<references />

{{wikify}}

[[Санат:Қырыққұлақтәрізділер]]
[[Санат:Қазақстан табиғаты]]

{{stub}}

Карел Вацлав Райс

2017-11-08T09:03:38Z

Panzergrenadier Division:

[[File:Karel Vaclav Rais 1896.png|thumb|Карел Вацлав Райс]]
'''Карел Вацлав Райс''' (чех. Karel Václav Rais; 4 қаңтар 1859 жыл, [[Белоград]] – 8 маусым 1926 жыл, [[Прага]]) – [[Чехия|чех]] жазушысы, реализм өкілі, балалар мен ересектерге арналған кітаптар мен поэмалардың авторы. Прагада тұрған кезінде Алоис Йирасек, Зикмунд Винтер, Игнат Херманн сияқты чех жазушыларымен араласады. «Zvon» атты беллетристік журналдың негізін салушылардың бірі.<ref name="Karel">{{cite web|author=|datepublished=|url=http://www.tamastar.com/1880-1~2/rais~1.sht|title= КАРЕЛ ВАЦЛАВ РАЙС|lang=|publisher=|accessdate=}}</ref>

==Шығармалары==
*«Выминкаржалар», әңгімелер жинағы, 1891
*«Калибтің қылмысы», роман, 1892
*«Қараусыз қалған патриоттар», роман, 1893
*«Күннің батуы», роман, 1896
*«Адамдар арасында», әңгімелер жинағы, 1898
*«Полупандар», роман, 1898
*«Жақсылыққа», роман, 1899.

==Дереккөздер==
<references/>
{{Commonscat|Karel Václav Rais}}

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1859 жылы туғандар]]
[[Санат:1926 жылы қайтыс болғандар]]

{{stub}}

Сатыбалды Сейдалин

2017-11-08T08:59:10Z

Panzergrenadier Division:

'''Сатыбалды Сейдалин''' (1930, [[Меркі ауданы]], [[Кеңес ауылы]] – 29.1.1981, [[Меркі ауданы]]) – қайраткер, сауда, денсаулық сақтау ісінің ұйымдастырушысы. [[Жамбыл]] қаласындағы зоотехникалық - малдарігерлік курсты (1948), [[Фрунзе]] қаласындағы (қазіргі [[Бішкек қаласы]]) сауда - кооперативтік институтты (1953) бітірген. 1953 – 70 жылдары Мерке ауданында тауар танушы, ауылдық кооператив төрағасы, аудандық сауда мекемесінің, Меркі сыра зауытының директоры қызметтерін атқарды. 1970 жылдан өмірінің соңына дейін әйгілі «Меркі» шипажайындағы демалыс үйі директоры, директордың орынбасары болды. Сейдалин басшылыққа тағайындалған алғашқы жылдары демалушылар ешқандай жағдайы жоқ жаздық уақытша үйлерде тұрып, шипалы судың емін (ваннасын) демалыс үйінен 4 км жердегі қайнардың басынан алатын. Осындағы құрамында радоны бар жер асты суының емдік қасиетін, оның жел, құяң, жүйке, әйелдер ауруларына бірден-бір әсерлі ем болатынын білген Сейдалин шипалы суды халық игілігіне жаратуды алдына мақсат етіп, аянбай еңбек етті. Қайнар көзінен су құбырлары тартылып, арнайы ванналарда ем алу жүйесін іске асырды. Алдымен екі, кейіннен төрт қабатты ем қабылдау, демалыс ғимараттары салынып, демалыс үйі «Меркі» санаторийі болып қайта құрылды. Құрмет грамоталарымен марапатталған.<ref>[[Тараз энциклопедиясы]]</ref>

==Пайдалнылған әдебиет==
<references/>

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: Тұлғалар]]
[[Санат:1930 жылы туғандар]]
[[Санат:1981 жылы қайтыс болғандар]]

Лидия Степанова

2017-11-08T08:34:15Z

Panzergrenadier Division:

'''Лидия Степанова''' (2.10.1946, Ленинград облысы Колпино қ. - 6.10. 2003) - [[ақын]], [[аудармашы]]. Ленинград университетін, Мәскеудегі Әдебиет институтын (1975) бітірген. 1978 ж. ''"Жалын"'' баспасында редакция меңгерушісі болып жұмыс істеген. Қазақ ақыны Т. Әбдірахманованың, неміс ақындары Н. Пфеффердің, Г. Генкенің өлеңдерін, жазушы Б. Нұржекеевтің ''"Күтумен өткен ғұмыр"'' [[роман]]ын [[орыс тілі]]не аударған.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub:Қазақ әдебиеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1946 жылы туғандар]]
[[Санат:2003 жылы қайтыс болғандар]]

Мұса Бөкенбайұлы Дінішев

2017-09-20T05:31:07Z

Panzergrenadier Division: Panzergrenadier Division Дінішев Мұса Бөкенбайұлы бетін Мұса Бөкенбайұлы Дінішев бетіне жылжытты

{{Infobox Biography
|subject_name = Дінішев Мұса Бөкенбайұлы
| image_name =
| image_size =
| image_caption =
| date_of_birth = [[1912]]
| place_of_birth = [[Казталов ауданы]]
| date_of_death =
| place_of_death =
| occupation =белгілі [[журналист]]
| spouse =
}}
'''Дінішев Мұса Бөкенбайұлы''' (5.5.1912 жылы туған, Қазталов ауданы) - белгілі [[журналист]], баспагер. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері]] (1985).<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> 1930 ж. Ақтөбе қаласындағы педагогикалық техникумды бітірген. 1934 ж. «Лениншіл жас» газеті редакциясының бөлім меңгерушісі, 1937-41 ж. Қазақ республикалық радиокомитетінің редакторы. 1941-45 ж. майдандық газеттерде тілші. Қазақ біріккен мемлекеттік баспасында [[редактор]] (1947-50), «[[Қазақфильм]]» кино студиясы сценариялық бөлімінің бастығы (1950-51), оқу педагогикалық [[мемлекет]]тік баспасының директоры (1951-53), Баспалар ісі жөніндегі бас басқарма бастығының орынбасары (1953-54), Мәдениет министірлігінің сценарийлер бойынша бас редакторы (1955-58) болып қызмет атқарды.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> Дінішев «Мәдениет және тұрмыс» журналының алғашқы редакторларының бірі (1958-61), бас редакторы (1965-76), Қазақстан мәдениет министрінің орынбасары (1961-64). 1976-87 ж. «Біздің Отан» газетінің редакторы. [[1987]] жылдан Дінішев — республикалық дәрежеде дербес зейнеткер. Қызыл жұлдыз, 2-дәрежелі [[Отан соғысы ордені|Отан соғысы ордендерімен]], медальдармен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: 1912 жылы туғандар]]
[[Санат:Тұлғалар]]

Роберт Израилевич Гальперин

2017-09-20T05:13:46Z

Panzergrenadier Division:

{{Infobox Biography
|name= Роберт Израилевич Гальперин
|image_name =
|date_of_birth= 1934
|place_of_birth = Ресей, Тамбов қ.
|occupation = гидролог
}}
'''Роберт Израилевич Гальперин''' (1934 ж.т., Ресей, [[Тамбов]] қ.) – география ғылымдарының докторы (1996 ж.), [[профессор]] (1997 ж.). Ленинград (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) гидрометеорология институтын бітірген (1957 ж.). 1957–1960 ж. [[Қиыр Шығыс ғылыми-зертеу институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, Қазақ КСР-і «Гидрометқызметі» бөлімінің аға инженері (1958–1960 ж.), Қазақстан Ғылым академиясының география институтында кіші ғылыми қызметкер (1960–1965), «Қазжолжоба» мекемесінде аға инженер (1965–1971 ж.), Қазақ гидрометеорологиялық ғылыми-зертеу институтында аға ғылыми қызметкер (1971–1977 ж.) болды. 1977 жылдан ҚазҰУ-да аға оқытушы, доцент, профессор]] қызметтерін атқарады. 68-ден астам ғылым мақала мен 2 монографияның авторы.
<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref>
==Шығармалар==
*Высокие уровни воды на реках равнинного Казахстана, А., 1994;
*Пространственно-временные изменения и вопросы расчетов речного стока в Казахстане, А., 1996.

== Дереккөздер ==

<references/>
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: 1934 жылы туғандар]]
[[Санат:Тұлғалар]]

Қажытай Ілиясұлы

2017-08-30T10:58:45Z

Panzergrenadier Division:

'''Қажытай Ілиясұлы''' ([[1939]] жылы туған, [[Тарбағатай]]. [[Дөрбілжін]] ауданы) - ақын, сатирик. ҚХР-дың [[Шыңжаң]] Тіл институтын бітірген. "Шыңжан" газеті редакциясында аудармашы, сол газеттің Іле, Тарбағатай аймағындағы меншікті тілшісі болып кызмет істеген. Қазақстанға [[1962]] жылы қоныс аударған. ҚазҰУ-ды бітірген ([[1969]]). "Ара" - "Шмель" журналында, "[[Лениншіл жас]]" газетінде фельетонист, бөлім бастығы, қазақ теледидарында аға редактор, Қазақстан Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитетінің бас редакциясында, "Жазушы" баспасында редактор, "Азамат", "Астана", "Астана дауысы" - Голос Астаны" газеттерінде бас редактор қызметін атқарған. Қазір Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер. "Дастарқан" атты алғашқы өлеңі "Шыңжан" газетінде 1959 жылы жарияланған. Лирикалық, сатиралық өлеңдері республикалық баспасөз беттерінде 1965 жылдан жарияланып келеді. 2001 жылдан халықаралық "Сорос - Қазақстан" қорының жыр мүшәйрасының жүлдегері. 21 ән мен 3 күйдің авторы. Халықаралық [["Алаш" сыйлығы|"Алаш"]] әдеби сыйлығының лауреаты (2003).

== Шығармашылығы ==
*Қайран жастық. Өлеңдер мен поэма. А., 1974;
*Усойқы. Сықақ өлеңдер мен мысалдар. А., 1978;
*Маймылдың мәдениеті. Сықақ өлеңдер мен мысалдар. А., 1981;
*Биле билсең. Сықақ өлеңдер. А., 1985;
*Қалақай қамшы. Бір томдық сатиралық өлеңдер. А., 2001;
*Тас жарған. Өлеңдер. А., 2001.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан ақындары]]

Межит Диқанбаев

2017-08-30T10:50:20Z

Panzergrenadier Division: Panzergrenadier Division Диқанбаев Межит бетін Межит Диқанбаев бетіне жылжытты

'''Межит Диқанбаев''' (1910-1983) — Мұхтар Әуезовтың [[жиен]]і, [[немере]] ағасы Самарханның Зура деген қызының баласы. Жас кезінен бастап Әуез ауылында өскен. Өнерге, білімге құштар, зиялы да іскер адам болған. Ол Абай мен Әуез ауылы тәркіге түсіп, жер аударылып, аштыққа ұшырап, [[ажал]] тырнағына ілінгенде көп қайрат көрсетіп, қол ұшын берген. Әсіресе, нағашысы Әуез ұрпақтарына ерекше жәрдемдескен. Межиттің қамқорлығының нәтижесінде Разақтың үй іші азып-тозып кетуден аман қапды. Мұғамила Әуезова: «Разақ ағаның қарындасынан туған Межит Диханбаев ағамыз қатынасып жүретін. Көпшілік туыстар оның атын атамай Жиен дейтін. Кейін ол да сотталып, «жазасын» өтеп қайтты. Оның сондағы бар кінәсі — бір жиында отырып шырқаған әні сол кездегі жүйеге қарсы бағытталған деп танылып, соған бола айдауға жүріп кетеді. Ауыл-елде кәмпеске басталып, дүние алма-кезек ауысып жатқанда ауылдағы туыстар бала-шағаларын сол уақыттың өзінде қаладағы ағайындарына паналатуға жіберіп жататын. Межит ағамыз сондай келістердің бірінде Разақ ағатайымның балаларын жетектеп әкелді» деп жазады. Межиттің мұндай жақсылығы туралы Г. Омарханова, В.Н. Әуезова, Ұ. Әзиев өз естелігінде ерекше ілтипатпен атап өтеді. Мұғамила Мұхтарқызына да сондай қамқорлық жасаған. Бердіқожадан бергі Мұхтардың ата шежіресін хатқа түсіріп, нақты дәлелмен жүйелеп жазған «Мен білетін өмірбаян» атты қолжазбасының түпнұсқасы «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының [[қолжазба]] қорында сақтаулы. Оның қысқартылған нұсқасы «Әуезов туралы естеліктер» (1997) атты жинақта жарияланды. Бұл Әуезовтің туған ортасы туралы барынша анық та қанық бағалы дерек кезінің бірі болып табылады. Өкінішке орай, қолжазба аяқталмай қалған.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8</ref>
==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1910 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]

{{Stub}}

Айтман күмбезі

2017-08-30T10:44:08Z

Panzergrenadier Division:

'''Айтман күмбезі''' — сәулет өнері ескерткіші. [[Маңғыстау облысы]]ндағы [[Үстірт]]тің оңтүстік-шығыс жағында Айтмансу құдығының басында Артық тамымен қатарлас орналасқан.

Айтман күмбезін [[Айтманұлы Жарылқасын]] деген азамат әкесі мен өзіне арнап 1897-98 жылдары халық шеберлері ағайынды Дүйсенбай мен Өмір Қаражүсіпұлдарына салдырған. Сәндік порталдарының үш жарты шарға бөлініп, парапеттерінің садақ бейнелі болуы, барабан цилиндрі мен оның күмбезінің шошақ келуі Айтман күмбезі тұлғасына жарасымды тұтастық берген. Күмбез ішіне кіретін есік алдыңғы жақтан шығарылған, ауа райының ашық кездерінде күнге сәулеленіп тұрады. Қабырғалары арасына ұсақ тастар толтырылып мықты болуы үшін көлденең байламдар салынған, екі қатар құрғақ жікпен қаланып, үстінен ылаймен бекітілген. Қабырғаның ішкі беті оюлармен әшекейленіп, ақ, қызыл, қоңыр, көк түстерге боялған. Ойынды қуыстарына қару-жарақ (мылтық, қорамсақ, қанжар, қайқы қылыш, найза) және үй жабдықтарының (дастарқан, самаурын, шәйнек, құман, домбыра) суреті салынып, өсімдік өрнегімен безендірілген.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 1-том</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Сәулет өнері]]
[[Санат:Тарих]]

Ұлтабар тағамы

2017-08-30T10:23:37Z

Panzergrenadier Division:

'''Ұлтабар''' — күйіс қайыратын малдың асқазанының төрт бөлігінің бірі. Қазақтардың салт-дәстүрінде кәделі асқа саналады. Келін табағының етін тураған кісі, болмаса басқа табаққа салынса да, тураушы ұлтабардың шошайған ұшын кесіп алып, келінге ұсынады. «Қыз - күтімін, ұл - түтінің» дейтін қазақ, әке ошағының отын түтетуші, тіпті отағасы ғана емес, ел панасы болады деп ұлды еркек санайтындықтан, бұл келін ұл тапсын деп ырымдаған.

Ұлтабар біраз жуылып-шайылып, қажетті қосымшалармен тұтас бір мүшеге айналған кезде кейде беделді табақтарға да түсетін кәделі асқа саналады. Әбден тазартылған соң, ішіне қойдың және ақсүйек серкенің шарбы майын ащылау ғып тұздап, аздап қара бұрыш сеуіп аударады. <ref>Атамұра "Қазақы дастархан", Сегізбайұлы Қадірбек</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
[[Санат:Қазақ асханасы]]

Мащинская Елена Ивановна

2017-08-30T10:16:50Z

Panzergrenadier Division:

'''Мащинская Елена Ивановна''' (1962 жылы туған, [[Куйбышев облысы]] Кошкин ауданы [[Большая Романовка]] с.) — кәсіпкер. Қарағанды сауда-аспаздық техникумын (1988), Көкшетау экономика және менеджмент институтын ([[2003]]), Мәскеу қаласындағы Халықаралық университеттің мамандар біліктілігін жетілдіру қысқа мерзімді курсын бітірген. [[1982]] жылдан аспаздың шәкірті, кассир-инкассатор, аспаз, қоғамдық тамақтану өндірістік комбинатының меңгерушісі қызметтерін атқарған. [[1996]] жылдан «Той Дастархан» ЖШС-нің директоры әрі құрылтайшысы. «Республикалық аспаздар ассоциациясының» құрылтайшыларының бірі. Медальдармен, VATEL институтының дипломымен (Франция, 2005) марапатталған. Ресей халықаралық аспаздар ассоциациясының ең жоғары кәсіби «Знак Достоинства» марапатының иегері.
==Дереккөздер</span>==
«Ақмола облысы» энциклопедиясы

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Сабан той

2017-08-30T09:57:06Z

Panzergrenadier Division:

'''«Сабан той»''' — ұлттық салт-дәстүр ішінде жомарттық пен қайырымдылықтың ынтымақтық, еңбексүйгіш елдің тағы бір қырын көрсететін еңбек мерекесі, әрі той. Мұны егінші ел жасайды. Егін бітік шығып, қырманын қызылдап, оны төкпей-шашпай, суыққа ұрындармай мезгілінде жинап алған ел күзде «Сабан той» өткізеді. Әрине мұнда да кең дастарқан жайылып, ақсақалдар бата береді. [[Палуан]] күрес, ойын-сауық түрлері өткізіледі. Не керек, жұрт қауырт жұмыстан кейін кең тыныс алып бір жасап қалады. «Сабан той» мереке әрі егіншілердің еңбек қорытындысы десе де болады.

== Дереккөздер ==
<references/>

1. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.

2. http://axi-referat.ucoz.kz/load/aza_merekeler/32

[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]

Күзем шай

2017-08-30T09:55:40Z

Panzergrenadier Division:

'''Күзем шай''' — қазақ халқында ұлттық тағамына, дастарқанына байланысты қалыптасқан салт-дәстүрлердің бірі. Істің басталар сәтінде де, ол аяқталған соң да халық оны атау, ескерту үшін малды ауылдарда күзем алынып болған соң әр үй бір бірін шайға шақырып көңілді кеш өткізген<ref>{{cite web | url=http://alashainasy.kz/society/kazakyi-dastarhan-ulttyik-asyimyizdyin-atauyi-da-auyisyip-baradyi-50435/ | title=Қазақы дастархан: Ұлттық асымыздың атауы да ауысып барады..}}</ref>. Мысалы, күзем алынып болған соң, әр үй бір-бірін шайға шақырып көңілді кеш өткізеді<ref>{{cite web | url=http://www.ulas.kz/kk/maqala?id=300#.VhgEvuztmko | title=Этнография ҰЛТТЫҚ ӨРКЕНИЕТ}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]

Тортасы айырылған сары май

2017-08-30T09:55:13Z

Panzergrenadier Division:

'''Тортасы айырылған сары май''' - сүт өнімдерінен жасалған қазақтың ұлттық тағамы.

==Дайындалуы==
Жентке немесе басқа да тағамдарға қосу үшін, сондай-ақ ұзақ сақталу үшін сары майды қайнатып, сұйық алтындай майды жылы күйінде шыны ыдысқа құйып алады. «Торта» дегеніміз май құрамында қалған іркіт. Ол бұп-бұйра болып, қазан түбінде тұнып қалады. Май тұздалған болса, оның тұзы осы тортаға тұнып қалады да, жеуге майлы, дәмді болғанмен өте ащы. Сондықтан оны балалар құрт-ірімшіктің ұнтағына араластырып жейді.<ref>Атамұра "Қазақы дастархан", Сегізбайұлы Қадірбек</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Тағамдар]]
[[Санат:Қазақ асханасы]]

Уызқағанақ

2017-08-30T09:53:14Z

Panzergrenadier Division:

'''Уыз қағанақ''' - ертеңгілік [[тамақ]] ішпей шыққан немесе түскі шайына оралғанша [[қойшы]]лардың өрісте жүргенде даярлайтын тамағы.
Ол үшін қойшылар жан торсығына қойдың сүт-уызын сауып алады да, үйден ала шыққан [[бүйен]]ге (дүңгіршекке) толтырып, алдын ала жағып қойған жанба отының [[қоламта]]сына көме қояды. Сүт пісірім уақыттан соң, піскен асын көк шөптің үстіне қояды да, сыртқы қабын тіліп жібереді де, дірілдеп тұрған уызды жейді. Жаңа сауылған сүтті қайнатпай сапырып отырып пісіреді.

== Дереккөздер ==
Атамұра " Қазақы дастархан", Автор: Сегізбайұлы Қадірбек
{{дереккөздер}}

{{бастама}}
{{уики}}

[[Санат:Қазақ асханасы]]

Цельс

2017-08-22T12:53:18Z

Panzergrenadier Division:

[[Сурет:Bust philosopher Louvre Ma544.jpg|right|thumb|150px|Авл Корнелий Цельс]]
'''Авл Корнелий Цельс''' (Aulus Cornelius Celsus) (''б.з.б. 25 — б.з. 50'') — ежелгі [[рим]]дік [[энциклопедист]]-ғалым. Цельс грек дерек көздерін негізге алып, 25 — 30 бөлімнен тұратын “Өнер” (“[[Artes]]”) деп аталатын энциклопедиялық еңбек жазған. Бұл еңбегінде ол [[философия]], [[риторика]], [[құқық]], [[медицина]], ауыл шаруашылығы, [[әскери іс]] және тағы басқа ғылым салалары туралы мағлұматтар берген. 20 кітаптан тұратын осы еңбегінің ішінен медицинаға арналған “Медицина туралы” (“''De medіcіna''”) (6 — 13 кітаптар) деген бөлімінде ежелгі грек дәрігерлерінің шығармаларын басшылыққа ала отырып, гигиена, диететика, патология, терапия және хирургия салаларынан мәлімет береді. Цельстің бұл еңбегі ежелгі заманның латын тілінде жазылып, біздің заманымызға жеткен жалғыз медициналық шығармасы болып саналады. Қазіргі заманғы латын тіліне негізделген дәрігерлік терминология осы еңбектен бастау алады.

== Ciлтемелер : ==
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, XVIII том

{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Тарих]]

Ақбикеш тас мүсіні

2017-08-22T12:28:59Z

Panzergrenadier Division: емле, қате

'''Ақбикеш тас мүсіні''' - [[қола дәуірі]]нің [[ескерткіш]]і. Қарағанды облысы, [[Жаңаарқа ауданы]], Ақтау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км. жерде, Ақсай өзенінің шығысында орналасқан. 1978 ж. Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы зерттеген (жетекшісі Ж.Құрманқұлов). Ұзындығы — 4,4 м, төрт қырлы сынтастың жоғары басына адамның бет-бейнесін шығысқа қаратып бедерлеп салған. Ол төменнен қарағанда әйелдің бет-әлпетіне ұқсайды. Алыстан ағарып көрінгендіктен халық оны "Ақбикеш" атап кеткен. Шын мәнісінде қалың қасты, үлкен дөңгелекше көзді, қыр мұрынды, үшбұрышты, қысқа шоқша сақалы бар ер кісі бейнеленген. Тастың дәл қай кезде қойылғанын анықтайтын белгілер жоқ. Кісі бейнесінің салыну тәсілі түркі мүсіндеріне ұқсас болғанмен, әдеттегі тас қоршау не оба жоқ. Ол Беғазы-Дәндібай сынтастарына ұқсас, солар сияқты тегіс жерге тігінен қадалған. Мүсіннің батыс жағында осы бағытқа созыла салынған "мұрттары" бар үлкен обаның болуына қарап, мүсінтас қола дәуірінен ерте темір дәуіріне өтер кезеңде, б.з.б. 9-7 ғ-да салынған деп болжамдалады.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан мүсіндері]]
[[Санат:Қарағанды облысы]]