Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Владимир Робертович Беккер

2026-06-10T04:43:51Z

NaziraBimakova: дефисті сызықшаға ауыстырдым

{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2023}} 
{{Мемлекеттік қайраткер
| Есімі = Владимир Робертович Беккер
| Суреті = Vladimir Bekker.jpg
| Атауы = Беккер, 2016 жыл
| Титулы = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Ішкі істер министрлігі
Төтенше жағдайлар комитеті]]нің 2-төрағасы
| Ту = Logo MVD KZ.jpg
| Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Басқара бастады = 13 қаңтар 2016
| Басқаруын аяқтады = 11 қыркүйек 2020
| Премьер = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]
| Ізашары = [[Валерий Викторович Петров|Валерий Петров]]
| Ізбасары = лауазым жойылды; Төтенше жағдай министрі ретінде [[Юрий Викторович Ильин|Юрий Ильин]]

| Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Ішкі істер министрлігі
Төтенше жағдайлар комитеті]] төрағасының орынбасары
| Ту_2 = Logo MVD KZ.jpg
| Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Басқара бастады_2 = қазан 2014
| Басқаруын аяқтады_2 = 13 қаңтар 2016
| Премьер_2 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]
| тақырыпша1_2 = Төрағасы
| мәтін1_2 = [[Валерий Викторович Петров|Валерий Петров]]

| Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитеті|Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитеті]] төрағасының орынбасары
| Ту_3 = Mchs emblem.gif
| Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg
| Басқара бастады_3 = қазан 2008
| Басқаруын аяқтады_3 = қазан 2014
| Премьер_3 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]
| тақырыпша1_3 = Төрағасы
| мәтін1_3 = [[Серік Ғабдоллаұлы Әубәкіров|Серік Әубәкіров]]
| Туған күні = 18.11.1965
| Туған жері = [[Благодатное (Абай облысы)|Благодатное]], {{туғанжері|Үржар ауданы|Үржар ауданында}}, [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Балалары = 2

| Білімі = {{unbulleted list
|[[Қазақстан Ішкі істер министрлігінің Алматы академиясы]]
|[[Шығыс Қазақстан аймақтық университеті]]
}}
| Мамандығы = {{unbulleted list
|Өрт қауіпсіздігі
|Құқықтану
}}

| Атағы = [[Сурет:17-RKGF-MG.svg|30px]] [[Генерал-майор]]
| Қызмет еткен жылдары = 1986 жылдан бері
| Әскер түрі = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Қазақстан Төтенше жағдайлар комитеті]]

| Марапаттары = {{Қатар
|{{2 дәрежелі Айбын ордені}}
|{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
|{{Төтенше жағдайлардың алдын алуда және жоюда үздік шыққаны үшін медалі}}
}}
}}
'''Владимир Робертович Беккер''' ([[18 қараша]] [[1965 жыл]], [[Үржар ауданы]], [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]]) — қазақстандық әскери қайраткер, [[Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының ардагері медалі|төтенше жағдайлар органдарының ардагері]] және [[генерал-майор]]. Беккер 2016–2020 жылдары [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар комитеті]]нің төрағасы болды.

== Өмірбаяны ==
* 1965 жылы 18 қарашада [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]] Үржар ауданы Благодатное ауылында дүниеге келген.
* 1997 жылы Қазақстан Республикасы ІІМ Алматы жоғары техникалық училищесін, 2005 жылы Шығыс Қазақстан өңірлік университетін бітірген.
* 1983 жылдың қарашасынан 1985 жылдың желтоқсанына дейін [[КСРО]] Қарулы Күштерінде қызмет атқарды.
* 1986 жылдан 1991 жылға дейін мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдарында әртүрлі орта және аға басшы лауазымдарды атқарды.
* 1991 жылғы желтоқсаннан 2008 жылғы қыркүйекке дейін мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдарында басшылық лауазымдарда.
* 2008 жылдың қазан айынан бастап — Қазақстан Республикасы ТЖМ өртке қарсы қызмет комитеті төрағасының орынбасары.
* 2014 жылдың қазан айынан бастап — Қазақстан Республикасы ІІМ Төтенше жағдайлар комитеті төрағасының орынбасары.
* 2016 жылғы қаңтардан 2020 жылғы қазанға дейін — Қазақстан Республикасы ІІМ Төтенше жағдайлар комитетінің төрағасы[2]. Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 6 мамырдағы № 472 Жарлығымен генерал-майор әскери атағы берілді.
* 2020 жылдың қыркүйегінде ол лайықты демалысқа кетті.
* 2020 жылдың 23 желтоқсанынан бастап «КӘАҚҚ РО» ЖШС Бас директорының бұйрығымен «КӘАҚҚ РО» ЖШС Шығыс Қазақстан филиалының директоры лауазымына тағайындалды.

== Марапаттар ==
* II дәрежелі [[Айбын ордені|«Айбын» ордені;]]
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі;
* I, II, III дәрежелі «Өртке қарсы қызмет органдарындағы мінсіз қызметі үшін» ведомстволық медальдары;
* Ведомстволық медаль «Төтенше жағдайлардың алдын алуда және жоюда үздік шыққаны үшін»;
* «Төтенше жағдайлар органының ардагері» медалі;
* «Өртке қарсы қызмет үздігі» төсбелгісі;
* «Төтенше жағдайлар органының құрметті қызметкері» төсбелгісі.

[[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]]
[[Санат:Қазақстан әскерилері]]

Зәуреш Жұманәліқызы Аманжолова

2026-06-09T13:18:35Z

NaziraBimakova: уикилендіру

{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} 
'''Зәуреш Жұманәліқызы Аманжолова''' (15 наурыз [[1958]]; [[Тараз]], [[ҚазССР]], ҚССР) қазақстандық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, [[медицина]] ғылымдарының кандидаты ([[2010]]).

== Өмірбаяны ==
Зәуреш Джуманалиевна Аманжолова 15 наурыз [[1958]] жылы Джамбул қаласында дүниеге келген. [[1975]] ж. - [[1981]] ж. – [[Алматы]] мемлекеттік медициналық институтын бітірген. Емдік ісі факультеті. [[Денсаулық]] [[сақтау]] ұйымының әлеуметтік гигиенасы бойынша жоғары санаты бар ([[2001]]).
== Еңбек қызметі ==
*[[1981]] – [[1982]] жылдары – [[Алматы]] қаласындағы №5 перзентханада бір жылдық интернатура өткен.
*[[1982]] – [[1989]] жылдары – [[Алматы]] қаласындағы №5 перзентхананың акушер-гинеколог дәрігері.
*[[1989]] – [[1995]] жылдары – [[Алматы]] қаласындағы №5 перзентханада бас дәрігер.
*[[1995]] – [[2006]] жылдары – [[Алматы]] Қалалық перинатарлық орталығында директор.
*[[2006]] – [[2009]] жылдары – [[Алматы]] қаласынының денсаулық сақтау басқармасының басшысы.
*[[2009]] – [[2013]] жылдары – [[Алматы]] қаласының [[Бостандық]] ауданының әкімі.
*[[2013]] – [[2015]] жылдары – [[Алматы]] қаласының әкімінің орынбасары.
*[[2015]] – [[2016]] жылдары – «[[Нұр Отан]]» партиясының [[Алматы]] қалалық филиалының төрағасының бірінші орынбасары. <ref>Зәуреш Аманжолова «Нұр Отан» алматы филиалының төрағысының орынбасары болды</ref>
== Сайланбалы қызметтері, депутаттық ==
24 наурыз [[2016]] жылдан бастап – «[[Нұр Отан]]» партиясы атынан, VI шақырылымынан [[Қазақстан]] Республикасының [[Парламент]] Мәжілісінің Депутаты, әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі Комитеттің мүшесі.
== Ғылыми атағы ==
*[[2002]] — медицина ғылымдарының кандидаты, диссертация тақырыбы: «Оценка эффективности внедрения новых перинатальных технологий в работу родовспомогательного стационара»
*[[2010]] — медицина ғылымдарының докторы, диссертация тақырыбы: «Медико-организационные технологии снижения репродуктивных потерь».
*[[Медицина]] ғылымдарының профессоры.
== Марапаттары және атақтары ==
*[[1999]] — «Қазақстанның [[денсаулық сақтау]] ісінің үздігі»
*[[2001]] — «[[Қазақстан]] Республикасының тәуелсіздігінің 10 жылдығына» арналған [[медаль]]
*[[2005]] — «[[Қазақстан]] Республикасының ең үздік акушер-гинекологы»
*[[2005]] — «[[Қазақстан]] Республикасындағы Конституцияның 10 жылдығына» арналған [[медаль]]»
*[[2007]] — «[[Алтын]] скальпель» төс белгісі
*[[2007]] — «Белсенді қызметі үшін» Нұр Отаннан [[медаль]]
*[[2007]] — «Кәсібилік және іскерлік беделі үшін» А.П. Чижевский атындағы алтын [[медаль]]
*[[2007]] — [[Гиппократ]] ордені
*[[2011]] — Құрмет ордені
*[[2014]] — «[[Ұлт]] мақтанышы» медалі
*[[2015]] — «[[Қазақстан]] халқының 20 жылдық Ассамблеясы» медалі
*[[2015]] — «[[Қазақ хандығының 550 жылдығы]]»
*[[2015]] — «[[Қазақстан]] Республикасының Конституциясына [[20 жыл]]» [[медаль]] <ref>Астананың ең үздік дәрігерлеріне миллион теңгеден ұсынды</ref>
== Ғылыми және әдеби еңбектер ==
Акушерлік және [[гинекология]] мәселелері бойынша баспасөздерде бірқатар жариялымдардың, үш әдістемелік нұсқаулардың авторы.
== Отбасылық жағдайы ==
*Тұрмыста, екі баласы бар, ұл және қыз.
== Ескерту ==
'''ЗӘУРЕШ ДЖУМАНАЛИЕВНА АМАНЖОЛОВА''' [[Қазақстан]] Республикасының [[Парламент]] Мәжілісінің әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі Комитеттің мүшесі
== Сілтемелер ==

[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:15 наурызда туғандар]]
[[Санат:1958 жылы туғандар]]
[[Санат:Парасат орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Таразда туғандар]]
[[Санат:Қазақстан медиктері]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]

Жұлдыз Қажыкенқызы Омарбекова

2026-06-09T13:06:53Z

NaziraBimakova: қате

{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} 
{{Мемлекеттік қайраткер
| түс =
| Қазақша есімі = Жұлдыз Қажыкенқызы Омарбекова
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] депутаты
| Ту = Flag of Kazakhstan.svg
| Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[29 тамыз]] [[2019 жыл|2019]]
| Басқаруын аяқтады = [[15 қаңтар]] [[2021 жыл|2021]]
| Ізашары =
| Ізбасары =
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 24.09.1983
| Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]]
| Білімі = [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университеті]]
| Ғылыми дәрежесі = [[Ғылым кандидаты|әлеуметтану ғылымдарының кандидаты]]
| Мамандығы = социолог
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{Құрмет ордені}}{{Астанаға 20 жыл медалі}}{{ҚР Конституциясына 25 жыл}}
}}

'''Жұлдыз Қажыкенқызы Омарбекова''' ([[24 қыркүйек]] [[1983 жыл|1983]], [[Алматы]], [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — мемлекеттік және қоғам қайраткері, ҚР қоғамдық даму Министрлігінде вице-министр, [[Қазақстан Республикасы Президенті]] жанындағы әйелдер және отбасылық-демографиялық саясат істері жөнінде Ұлттық комиссияның мүшесі. «[[Нұр Отан]]» партиясының саяси кеңесінің мүшесі. Белгілі қазақстандық [[филантроп]], [[журналист]], қайырымдылық қордың негізін салушы. [[Социология]] ғылымдарының кандидаты. [[Қазақстан]] Республикасыны Парламенті Мәжілісінің депутаты.<ref>Омарбекова Жулдыз Кажикеновна. online.zakon.kz.</ref>

== Өмірбаяны ==
Алматы қаласында, Қазақстанда дүниеге келген. Алматы қаласындағы № 138 қазақ гимназиясын бітірген.
*[[2003]] жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің [[философия]] және [[саясаттану]] факультетінің әлеуметтанушы мамандығын үздікпен аяқтаған.
*[[2005]] жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің [[философия]] және [[саясаттану]] факультетінің магистратурасын бітіреді.
*[[2008]] жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің аспирантурасын бітіреді.
*[[2012]] жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің заң факультетін бітіреді.<ref>О Национальной комиссии по делам женщин и семейно-демографической политике при Президенте Республики Казахстан. adilet.zan.kz.</ref>
Юриспруденция бойынша маман, социология ғылымдарының кандидаты. [[2008]] жылы «Социальная защита населения в деятельности неправительственных организаций» атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғайды. Омарбекова [[қазақ]], [[орыс]], [[ағылшын]], [[түрік]] тілдерін еркін меңгерген. Арнайы және мезгілді басылымдарда ғылыми жариялымдары бар. Тұрмыста, үш баласы бар.

== Мансабы ==
Еңбек қызметін 16 жасынан бастады.
*[[1998]] жылдан [[2000]] жылға дейін – «А1» телеарнасының жетекші редакторы.<ref>Жулдыз Омарбекова избрана первым зампредом алматинского горфилиала «Нур Отана». vlast.kz.</ref>
*[[2002]] жылдан [[2002]] жылға дейін – «[[Хабар]]» телеарнасында жетекші редактор.
*[[2002]] жылдан 2009 жылға дейін – «Юникс-Тассай» компаниясының бренд-менеджері, [[маркетинг]] бөлімінің басшысы, атқарушы директоры.
*[[2004]] жылдан [[2008]] жылға дейін – Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде [[социология]] кафедрасының оқытушысы.*
*[[2004]] жылдан [[2013]] жылға дейін – «Бауыржан» қайырымдылық қорының қалаушысы және президенті
*[[2010]] жылдан [[2013]] жылға дейін — «Rating» зерттеу орталығының қалаушысы және директоры.
*[[2013]] жылдан [[2014]] жылға дейін – [[Алматы]] қаласының мәдени басқармасының басшысының орынбасары.
*[[2015]] жылдан [[2016]] жылға дейін – [[Алматы]] қаласының [[Наурызбай ауданы]]ның Әкімінің орынбасары.
*30.03.[[2016]] жылдан [[2018]] жылға дейін – «[[Нұр Отан]]» партиясының Алматы қалалық филиалында төрағасының бірінші орынбасары.
*28 қыркүйек [[2018]] жылдан бастап – [[Қазақстан]] Республикасының қоғамдық даму вице-министрі болып тағайындалды.
*10 сәуір [[2019]] жылдан бастап – [[Қазақстан]] Республикасының [[Ақпарат]] және қоғамдық даму вице-министрі болып тағайындалды.<ref>Омарбекова Жулдыз Кажикеновна. Деловой портал Kapital.kz.</ref>
== Өзге де қызметтері ==
*[[2006]] жылы – Қазақстандағы «Демеу» қайырымдылығы туралы журналды басып шығару.
*[[2007]] жылы – [[Қазақстан]] және [[Орталық Азия]]дағы қайырымдылық саласындағы «Алтын Жүрек» премиясының негізін қалаушы.
*[[2004]] жылы – Қазақстандық телеарнада «Жақыныңа жәрдемдес» атты алғаш әлеуметтік-телевизиялық жобаның негізін қалаушысы («31 канал» телеарнасы).
*[[2010]] жылдан бастап – мүгедектерге (мүмкіндіктері шектеулі адамдарға) арналған «[[Самғау]]» жыл сайынғы қоғамдық премиясының негізін қалаушы.<ref>Благотворительный фонд Бауыржан</ref>
Член ассоциации социологов и политологов.
== Қайырымдылық қызметі ==
[[2004]] жылдан [[2013]] жылға дейін – «Бауыржан» атты қайырымдылық қорын ашқан және басқарған.<ref>В этом году в Казахстане закрыто семь детских домов</ref>
Қор жұмысының негізгі бағыттары:
#Қайырымдылықты дамыту
#Әлеуметтік-маңызды жобалар
#Ғылыми бағыттар
== Таңдамалы қызметтер, депутаттық ==
«[[Нұр Отан]]» партиясы атынан ҚР Парламенті Мәжілісіне депутаттыққа үміткер (03.02.[[2016]] бастап)
[[Қазақстан Республикасы]] Парламентінің Мәжілісініңі депутаты (20.08.[[2019]] бастап), [[Қазақстан Республикасы]] заңнамасы және сот-құқықтық реформа жөніндегі Комитеттің мүшесі (09.[[2019]] бастап).<ref>Игроки «Баварии» научат казахстанских детей футболу</ref>
== Марапаттар ==
*Қоғамдық қызметтері үшін [[Қазақстан Республикасының Президенті]] атынан алғыс хат.<ref>В Алматы презентовали книгу о бизнесе в благотворительности</ref>
*Журналистика Академиясының «Алтын Жұлдыз» премиясының лауреаты.<ref>«Видеопортрет молодежи» — президент благотворительного фонда Жулдыз Омарбекова.</ref>
*Әлеуметтанушылар Конгресінің марапатына иеленуші.<ref>Заниматься благотворительностью — как строить бизнес с нуля</ref>
*«Жыл патриоты» мемлекеттік премиясы.
*«Кұрмет» ордені.
*«Астанаға 20 жыл» мерейтойлық медаль.
== Шығармашылығы ==
Оқулықтар авторы:
*«Золотые сердца Казахстана» ([[2011]])
*«Как открыть благотворительный фонд и сделать его успешным?» ([[2013]])
*Хобби — спорттық ату.<ref>Сердце и деньги</ref>
== Сілтемелер ==

Гүлвира Тұрсынқызы Рузиева

2026-06-09T12:43:16Z

NaziraBimakova: дефисті сызықшаға ауыстырдым

{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} 
{{Музыкант
|Есімі = Гүлвира Тұрсынқызы Рузиева
|Шынайы есімі = {{lang-ug|Gul’vira Tursunovna Raziyeva}}, ''گۈلۋىرا تۇرسۇنوۋنا رازىيېۋا''
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 19.7.1936
|Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары = 1963—қ.у.
|Мемлекет = {{USSR}} → {{KAZ}}
|Мамандықтары = әнші
|Дауыс түрі = [[Сопрано|сопрано]]
|Аспаптары =
|Жанрлары = [[Романс|романс]], ұйғыр халық әндері
|Лақап аттары = Қазақстанның тұңғыш ұйғыр халық әртісі
|Ұжымдары = [[Қазақ теледидары мен радиосының камералық оркестрі|Теледидар мен радионың қазақ эстрадалы-симфониялық оркестрі]] [[Мемлекеттік Құдыс Қожамьяров атындағы ұйғыр музыкалық комедия театры|Ұйғыр музыкалық комедия театры]]
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары =
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Парасат ордені}}|{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}|{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{ҚР Конституциясына 20 жыл}}|{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Гүлвира Тұрсынқызы Рузиева''' ({{lang-ug|گۈلۋىرا تۇرسۇنوۋنا رازىيېۋا, Gul’vira Tursunovna Raziyeva}} [[19 шілде]] [[1936 жыл|1936]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік қазақ және ұйғыр әншісі. [[Қазақстан|Қазақстанның]] алғашқы [[Ұйғырлар|ұйғыр халық әртісі]] ([[1981]]).

== Өмірбаяны ==

Әкесі — Разиев Тұрсынғазыұлы. Анасы — Алиева Гульвазир Жетписпаевна.

Жұбайы — Омаров Алмас Бидалжанұлы, инженер-металлург болып жұмыс істеді. Ұлы — Омаров Руслан, қызы — Уварова Рената.

[[1964]] жылы [[Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы]]ның вокалдық факультетін бітірді. Вокалист.

[[1958]] жылдан Ұйғыр музыкалық комедия театрының (қазіргі [[Мемлекеттік Құдыс Қожамьяров атындағы ұйғыр музыкалық комедия театры]]) солисті.

[[1964]] — [[1991]] жылдары — ҚР эстрадалық-симфониялық оркестрінің солисті.

Ұйғыр, қазақ және орыс тілдерін меңгерген.

[[Парасат ордені|"Парасат" ордені]]мен марапатталған ([[2006]]). [[Алматы облысы]]ның Құрметті азаматы. [[Қазақстан Республикасының Президенті|ҚР Президенті]] сыйлығының стипендиаты.<ref>Кто есть кто в Республике Казахстан - [[2011]]. Справочник в 2 томах. Алматы, [[2011]] - 1312с.(на каз., рус.яз.) ISBN 978-601-278-475-6</ref>

== Шығармашылығы ==
* Ұйғыр театрының сахнасында "Анархан", "Герим-Санам", "Проделки Майсары", "Аршин Мал-Алан" және т.б. спектакльдерде жетекші партиялар ойнады.
* Қазақ радиосының алтын қорына оның орындауындағы 500 шығарма енді. "Мұнайма" компакт-дискісін ([[2002]]), "Уйгур кизи" аудиокассетасын ([[2002]]) шығарды.
* [[2007]] — "Сәнъитим менен-ааятим менен" кітабының авторы.

== Марапаттар ==
* Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі
* Қазақ КСР Халық әртісі ([[1981]])
* Алматы облысының Құрметті азаматы
* ҚР мәдениет саласындағы президенттік сыйлықтың лауреаты
* [[2006]] — [[Парасат ордені|Парасат Ордені]]нің Кавалері
* [[2011]] — [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|"Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі]]
* [[2016]] — Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті-Елбасының мәдениет саласындағы мемлекеттік шәкіртақысының иегері

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:1936 жылы туғандар]]
[[Санат:Әншілер]]

Баян Мұсақызы Бесбаева

2026-06-09T12:27:54Z

NaziraBimakova: дефисті сызықшаға ауыстырдым

{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}}
{{Ғалым
|Есімі = Баян Мұсақызы Бесбаева
|Туған күні = 06.09.1960
|Туған жері = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}
|Ғылыми аясы = [[биология]]
|Жұмыс орны = Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясы
|Ғылыми дәрежесі = биология ғылымдарының кандидаты
|Ғылыми атағы = [[профессор]]
}}
'''Баян Мұсақызы Бесбаева''' (06.09.1960, [[Алматы]] қаласы) — биология ғылымдарының кандидаты.

== Ғылыми өмірбаяны ==

* [[1978 жыл|1978]] — [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің биология факультетін бітірді.
* [[1983]]-[[1987]] жылдары — КСРО Ғылым академиясының Биохимия институтының аспирантурасында оқыды (Мәскеу).
* [[1978]] жылдан [[1994]] жылға дейін — Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының жүйесінде жұмыс істеді. 40-тан астам ғылыми жарияланымдары бар.
* [[1994]] жылы — бірінші проректор болған.
* [[2001]] жылы — [[Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясы]]ның ректоры болып тағайындалды.
Жоғары білімді ұйымдастырушы және кәсіби оқытушы ретінде «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісімен марапатталған. Оның жоғары оқу орнында бай тәжірибесі бар. Ол Қазақстан Республикасының жоғары және мемлекеттік емес білім беру секторының басшылары арасында лайықты беделі мен құрметіне ие. [[Менеджмент]], [[маркетинг]], бизнесті басқару саласындағы білімдер мен дағдыларды үнемі жетілдіріп отырады. «[[АҚШ]]-тағы университеттік [[менеджмент]] және халықаралық алмасулар» бағдарламасы бойынша АҚШ-та, [[Түркия]]да «Білім сапасын бағалау» бағдарламасы бойынша оқыды, университетте оқытудың озық әдістерін енгізу саласындағы үздіксіз білім беру курстарын игерді.
* [[2003 жыл]]ы - ол KazATiSO студенттеріне кредиттік технология бойынша оқытуды өткізуге бастамашы болды. Қазіргі уақытта ол басқаратын университет Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарының біріне айналды.

== Маңызды жұмыстар тізімі ==

Бүгінгі таңда оның ғылыми қызығушылықтарының аясы [[Қазақстан Республикасы]]ндағы іскери білімнің дамуымен, мемлекеттің [[гендерлік саясат]]ымен, жеке тұлғаның психологиялық проблемаларымен байланысты. Осы мәселелер бойынша 20-дан астам ғылыми мақалалардың авторы.<ref>http://famous.ukz.kz/besbaeva-bayan-musaevna.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200208065834/http://famous.ukz.kz/besbaeva-bayan-musaevna.html |date=2020-02-08 }}</ref>

== Марапаттары мен атақтары ==
* [[БҰҰ]] Халықаралық ақпараттандыру академиясының корреспондент — мүшесі.
* «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен марапатталған.
* Бірнеше рет Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің, [[Алматы]] қаласы әкімдігінің Құрмет грамоталарымен, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің алғыс хаттарымен марапатталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Биология ғылымдарының кандидаттары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындарының ректорлары]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]]
[[Санат:Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясы тұлғалары]]

Қанағат Мұратбекұлы Жүкешев

2026-06-09T11:29:02Z

NaziraBimakova: қате

{{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} 

{{Тұлға
|Есімі = Жүкеш Қанағат
|Шынайы есімі =
|Сурет = Жүкеш Қанағат портрет.jpg
|ені =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі =
|Туған күні = 27 желтоқсан 1946 ж.
|Туған жері = [[ҚХР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{ту|КСРО}}[[КСРО]] {{ту|Қазақстан}}[[Қазақстан]]
|Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]]
|Мансабы =
|Білімі = [[Семей мемлекеттік педагогикалық институты|Н.К.Крупская ат. Семей мемлекеттік педагогикалық институты]], тарих факультеті (сырттай), 1977 ж.
|Мамандығы =
|Не үшін белгілі =
|Партиясы =
|Әкесі = Жүкешев Мұратбек Қанапияұлы
|Анасы = Мәткәрімқызы Жаметай
|Жұбайы = Жирентаева Тілек Нарымбайқызы (1949-1997), 
Ахмет Дәрияш Көшекқызы.
|Отбасы = 
|Марапаттары = 1. Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің Құрмет грамотасы, 1998 жыл. 
2. Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері. 2006 ж. 
3. Шыңғыс хан ордені. Марапаттар мен дәрежелер беретін Қазақ қоғамдық бірлестігі. 2018 ж.

|Қолтаңбасы =
|Сайты = {{URL|https://zhukesh.kz/kk/}}
|Басқалары =
|Commons =
}}

'''Жүкешев Қанағат''' (Жүкешев Қанат Мұратбекұлы) — [[тарихшы]], [[философ]], [[әлеуметтанушы]], [[лингвист]]. Философия ғылымдарының кандидаты (1997 ж.), қауымдастырылған профессор [[Қазақ спорт және туризм академиясы|ҚазСТА]] (2017 ж.).

== Өмірбаяндық мәліметтер: ==
1946 жылы 27 желтоқсанда ауқатты жекеменшік иесі, жаз [[жайлау|жайлауы]] [[Тарбағатай тауы|Тарбағатай]] мен қыс [[қыстау|қыстауы]] Майлы-Жәйірді мекендеген, Жүкеш немересі Мұратбек Қанапияұлы мен Жаметай Мәткәрімқызының отбасында, [[Барлық жотасы|Барлық тауының]] асуында, көш үстінде дүниеге келген.

[[Қазақ]]. [[Орта жүз]], [[Найман]] – [[Қаракерей]] – [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы|Байжігіттен]] тарайтын [[Арыс (Қарақұрсақ)]] [[ру|руынан]]. [[Қалтай батыр|Қалтай батырдың]] ұрпағы. Ата-бабалары: Арыс-Қарақұрсақ ([[Қалмақтар|қалмақтар]] қырып кеткен Арыс руының жұртында, төңкерілген қазан астынан табылған бала. Содан Қаракұрсак аталып кеткен.) – Қалтай – Ырсымбет – Найман – Жүкеш – Қанапия – Мұратбек – Қанағат.

Шешесінің тегі: Орта жүз, Найман – Қаракерей – Байжігіттен тарайтын [[Тоғас руы|Тоғас]] руынан. Ата-бабалары: [[Қызыл би]], [[Мыңбай би]] – [[Сасан Мыңбайұлы|Сасан би]] – Темірбек – Бәжікен – Мәткәрім – Жаметай (Гүлжәмила).

1962 жылы Мұратбектің отбасы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңестер Одағына]] – [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысының]] [[Новопокров ауданы|Новопокров ауданына]] қоныс аударды.

1964-1967 жылдары [[Семей|Семей]] қаласында [[М.О. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі|М.Әуезов атындағы педагогикалық училищеде]] оқыды.

1967-1969 жылдары Кеңес армиясында қызмет етті.

1969-1971 жылдары [[Абай атындағы Семей облыстық драма театрында]] актерлік қызмет атқарды.

== Педагогикалық-оқытушылық қызметі: ==
1972-1977 жылдары [[Семей мемлекеттік педагогикалық институты|Н.К.Крупская атындағы Семей мемлекеттік педагогикалық институтының]] тарих факультетін сырттай бітіріп, тарих және қоғамтану мамандығын алып шықты.

1972-1995 ж.ж. Семей облысы мен Семей қаласының оқу орындарында мамандығы бойынша жұмыс істеді.

1996-2007 ж.ж. [[Алматы|Алматыда]] [[Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясы|Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясында]] аға ғылыми қызметкер – жетекші ғылыми қызметкер міндеттерін атқарды.

2008 жылдан бері [[Қазақ спорт және туризм академиясы|Қазақ спорт және туризм академиясының]] әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасында аға оқытушы, қауымдастырылған профессор сапасында [[философия]] пәнінен сабақ береді.

== Ғылыми-шығармашылық қызметі: ==
Қ.Жүкешев 200-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 3 [[монография|монографияның]], 5 оқулықтың, 14 [[Оқу әдістемелік құрал|оқу-әдістемелік құралдарының]] авторы. Ғылыми жұмыстары негізінен төрт бағытта жүзеге асырылып келеді.

=== Біріншісіне әлеуметтік-психологиялық бағыттағы зерттеулері жатады. ===
1997 жылы ҚР Білім беру министрлігі-Ғылым академиясының Философия институтында «''Қазақстан қоғамы трансформациясы жағдайында ұлттық психологияның даму тенденциялары''» тақырыбында 09.00.11 – «әлеуметтік философия» мамандығы бойынша [[Кандидаттық диссертация|кандидаттық диссертация]] қорғады.

[[Ұлттық психология]] мен [[менталитет|менталитетті]] зерттеген еңбектерінде олардың ұқсастықтары мен нақты айырмаларын ажыратып берді.

1984 жылы қаңтарда [[Қазақ әдебиеті (газет)|«Қазақ әдебиеті» газетінде]] жарияланған «Қалаға неге қырын қараймыз» атты сыни мақаласы Қ.Жүкешевтің Республикалық баспасөзде бірінші көрінуі болып табылады. Мақала «қазақ ауылда тұрып, мал бағумен айналысуы керек. Қалаға қоныстана бастаса, ұлт ретінде жойылып кетеді» деп есептейтін жазушы қауымды дүр сілкіндірді. Осы жыл бойы жазушы қауым автордың басына әңгіртаяқ ойнатумен айналысты.<ref>Ұлттық психологияның сипаты // ҚР Бiлiм министрлiгi РБК, 1993., 196 б.;</ref><ref>Менталитет и национальная психология // Мысль, 2006, № 6. С. 17-21. т.б.</ref>

=== Екінші бағыт: Қ.Жүкешевтің орта мектепке арнап дайындаған оқулықтары мен ОӘК қамтиды. ===
Ол тәуелсіз Қазақстанның жалпы білім беретін мектептеріндегі 9-11 сыныптарға арналған екі жаңа пәннің – [[«Қоғамдық білім негіздері»]] мен [[Құқықтану|«Құқықтанудың»]] негізін қалады. Аталған пәндердің білім құрамы мен мазмұнын анықтап, жүйелеп, білім беру стандарттары мен бағдарламаларын жасады. Авторлар ұжымын ұйымдастырды. Негізгі мектептің 9-сыныбына арналған [[Қазақстан тарихы (оқулық)|«Қазақстан тарихын»]] жазуға белгілі [[академик|академиктер]] [[Манаш Қабашұлы Қозыбаев]] пен [[Кеңес Нұрпейісов|Кеңес Нұрпейіс]], [[«Адам. Қоғам. Құқық»]] оқулығын жазуға академик [[Ғайрат Сапарғалиұлы Сапарғалиев|Ғ.Сапаргалиев]] пен әдіскер [[Г.Асанбекова]] тартылды. Оқулықтармен қоса, пәннің оқу-әдістемелік кешендері қатар дайындалды.

Ол өзі құрған авторлар ұжымымен бірге, 9-сыныпқа арналған «Қазақстан тарихы» және «Адам. Қоғам. Құқық» оқулықтары мен ОӘК дайындады.

=== Үшінші бағыт - философия: ===
«'''Заманауи өркениеттер дамуының рухани негіздері'''» '''–''' 2007 жылы философия ғылымдарының докторы дәрежесін алуға Қ.Жүкешев дайындаған диссертация тақырыбы осылай аталды.

Қоғамды прогресс жолына түсіру амалдарын табу қиын емес. Бұл мәселе [[Батыс философиясы|Батыс философиясында]] жеткілікті зерттелген. Диссертант еңбегінде қоғамның адамгершілік-моральдық бейнесіне баса зер салады. [[Платон|Платонның]] [[Руханият|руханиятын]], [[Иммануил Кант|И.Канттың]] [[максима|максималарын]], [[Герберт Спенсер|Г.Спенсердің]] [[Г.Спенсердің «адамша өмір сүру» қағидалары|«адамша өмір сүру» қағидаларын]] бетке ұстай отырып, автор Қазақстан қоғамының рухани ахуалына дүниежүзілік тенденциялар астарында талдау жасады. Содан, қоғамды билеушілердің адамгершілік-моральдық абрисі өз деңгейінде болуы, соның нәтижесі ретінде, қоғамда қабылданған заңдылықтардың қатал сақталуы прогрес кепілі бола алады деген қорытынды шығарды.

Барлық процедуралардан өтіп, қорғауға шығатын күннің алдында қазақ [[филолог|филологтарының]] үлкен тобы жоғары инстанцияларға шағымданып, шу көтерді. Диссертацияда '''қазақ тілін мемлекеттік мәртебесіне лайықты қызметін атқаруға дайындау қажеттігі''' айтылған тарау болатын. Қазақ тілі кезінде [[айналыс|экономикалық айналыстан]] шеттетіліп, стихиялы ағысқа жіберілген, ғылым тарапынан бақылаудан тыс қалған, соның салдарынан, [[Синтаксистік құрылым|синтаксистік құрылымы]] бұзылып, [[Термин|терминдері]] мен [[ұғым|ұғымдары]] тұлғалық жағынан да, мағыналық жағынан да былыққан, қателерге малшынған күйге түскен болатын. [[Аграрлы қоғам|Аграрлы қоғамның]] түкпірінде жойылуға бет алған тілді, бірден индустриялы қоғамда ресми ақпаратты жеткізуге жұмсауға болмайтын еді. Қазақ тілі заманауи [[өркениетті қоғам|өркениетті қоғамның]] қойнауларында болып жатқан құбылыстар мен үдерістерді жеткізуге дайын емес болатын.

Құбылыстың мәнін түсінбеген филолог атаулы, «қазақ тілінің байлығы кез келген ақпаратты жеткізуге жетеді, тек шенеуніктер ана тілінде сөйлеп, басқаға үлгі көрсетсін. Президент оларды қазақша сөйлеуге мәжбүрлесін» деген «қағиданың» соңынан түсіп алып, 30 жыл бойы дүйім жұртты құр дүрліктіріп келді.

Ол кезде формациялар ауысуы тудырып отырған тілдік проблемаларды тереңінен түсіне алатын маман филологтарды қойып, философтар арасынан да шыққан жоқ. Тіл проблемасы ғылымдар интеграциясында шешілуі керек, тілді [[индустриялы қоғам|индустриялы қоғамда]] әмбебап қолдануға дайындау қажет болатын. Мұндай ұсыныстарды қабылдай алмаған отандық филологтар, академик [[Әбдуәли Туғанбайұлы Қайдар|Ә.Қайдаровтың]] ұйымдастыруымен, диссертантқа қарсы шабуылға шықты. Тұжырымды конструктивті талқылауды кейін ысырып қойып, олар бірден Парламентке дейін барып, саяси шешім шығаруды – Қ.Жүкешевті отаннан қууді талап етті.

Диссертация қорғалмай қалды. ҚазСТА-ның баспасы "Заманауи өркениеттердің дамуының рухани негіздері" деген бұрынғы атауымен студенттер мен магистранттарға арналған оқу құралы ретінде басып шығарды (2024).<ref>Қ.Жүкешев. Заманауи өркениеттер дамуының рухани негіздері. А.: ҚазСТА, 2024. 13,5 б.т.</ref><ref>Философия: Философиялық емес факультеттердің студенттеріне арналған оқулық. Алматы: ҚазСТА, 2017. 10 б.т.</ref>

=== Төртінші бағыт мемлекеттік тілді дамыту мәселелерін қамтиды. ===
Базалық мамандығы тарих, диссертациялық зерттеу бағыты философия бола тұра, Қ.Жүкешев, 2007 жылдан кейінгі кезеңде, ойластырып қойған жоспарларын кейін ысырып тастап, мемлекеттік тіл мәселесін зерттеуге ауысты. Оның өзіндік себептері болды.

[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы|Ы.Алтынсарин атындағы Білім беру академиясында]] оқулықтармен айналысып жүргенде, ол қазақ тілінің мейілінше мүшкіл күйінің куәсі болды: тіл контентінің тұрмыстық стильде ғана беріліп, аномалияға малшынған күйін көрді. Оқулықтар мен ОӘК, авторлық жазбалар да синтаксистік қателерге тұнып тұрды. Аударма үдерісі (оқулықтар екі тілде дайындалатын) қазақ тілі сөздіктерінің сапасы саналы адам төзгісіз күйде екендігін әшкерелеп берді. Қ.Жүкешевтің тілді түзеп алмай, ұлттың руханиятын алға бастыру мүмкін емес екендігіне көзі жетті. Ол мұндайға шыдап жүре беруге болмайды деген қорытындыға келді.

Формациялар ауысып, қоғам тарихи бетбұрыс жасап жатқан, өтпелі кезеңде тығырықтың себебін, тілді ғылыми амалдармен дамыту жолдарын көре алатын күш елде болмады (қазір де жоқ). ''Тілді индустриялы қоғамда әмбебап қолдануға дайындау'' қажеттігін түсінуге ешкімнің зердесі жетпеді. Отандық филологтар аграрлы қоғамда экономикалық айналыстан шеттетіліп, ауылда, тұрмыс шеңберінде қамалып қалған, синтаксистік жүйесі әбден бұзылған тілді бірден индустриялы қоғамда ресми ақпарат жүргізуге пайдалану мүмкін болмайтынын ескермеді. Кеңес кезінде қазақ тілін жою шараларына атсалысқан, оны айналыстан ығыстырып шығару амалдарын зерттеген, тапқан, жүзеге асырып келген қазақ филологтары, тәуелсіздіктен кейінгі кезеңде де, '''теріс бағыттарынан''' '''қайтқан жоқ'''. '''Кеңестік тілдерді жою саясатын айыптамады, одан біржола бас тартатындықтарын мәлімдемеді'''. Бұрынғыша, тілдің түпкілікті мүддесіне қайшы әрекеттерін жалғастыра берді.

Қазақ баласы ұлттық аурасы тұнып тұр деп саналатын, туған үйінен тіл біліп шықпайды. Балабақша сәбиге тіл үйрете алмайды. Мектеп арнайы бағдарламамен, оқулықпен, әдістеме қолданатын мұғалімнің күшімен, бағамен ынталандырып, регламенттеп оқытып бағдарламалық мәтінді меңгерте алмайды. Ауыл мектебін, сонан кейін, ЖОО-ны қазақша бітіріп, өндіріске келген маман бірден орысшаға ауысып кетеді. Сөздіктер қателерге тұнып тұр. Оқулықтың оңғаны болмады, қазір де жоқ. Қазақтілді филологияда мектеп оқулықтарын түзей алатын күш жоқ. Толыққанды қазақтілді орта жоқ. Қазақ тілінде заманауи азаматтың талғамына татитын, оның тілін үйренуге ұмтылысын жебейтін контент жоқ. Мұның салдары Қ.Жүкешевке іс жүзінде '''қазақтілді филология деген ғылым жоқ, филологияның атын жамылған [[паранаука]] бар''' деген қорытынды шығаруға итермелеген болатын.

Паранауканы жасап отырған псевдоғалымдармен кездесіп, өзекті тақырып талқылау мүмкін емес. Өйткені, олар озық лингвистикаларда қолданылатын ғылыми аппаратпен таныс емес. Олар ''әдеби тіл, оның критерийлері; тілдің стандартталуы; жалпыхалықтық тіл; тілдің семантикалық жүйесі; тілдің индустриялы қоғам өмірін репрезентациялау мүмкіндігі; тіл контентінің сапасы және оның тіл үйренуге мұқтаждық тудыру қабілеті; ареалды лингвистика, корпустық лингвистика, когнитивтік лингвистика, т.б.'' тақырыптарда талқылау жүргізуге дайын емес. Терминдердің мағынасын түсінбейді. Тіл стилистикасы сонау кеңестік оқулықтардың өзінде теріс түсіндіріліп келген болатын. Қазір де тіл стильдерінің ажыратылуы ғылымилықтан аулақ, үстірт тәпсірленген, мысалдармен, жаттығулармен тәптіштелмеген. Сондықтан, тіл қолдану кеңістігінде ешкім ресми стиль талаптарын сақтап сөйлей алмайды.

«Тіл философиясы»<ref name=":0">{{Cite book|last=Жукешев|first=Канагат|title=Философия языка|date=|publisher=Издательский дом "Библиотека Олжаса"|year=2017|isbn=978-601-7315-93-1|location=Алматы}}</ref> (2021 ж. 4 қарашада) республикалық онлайн-семинарда талқыланды. Оған қатысқан 38 дәрежеленген филологтар толық құрамымен, бір ауыздан кітапта келтірілген идеялар мен тұжырымдарға қарсы шықты. Жазбаша пікір бергендердің ешқайсысы конструктивті пікір айта алмады. Өйткені, олардың өздері ғылымнан аулақ, сөйлемін синтаксистік талаптар тұрғысынан дұрыс құрып, ойын жеткізе алмайтын адамдар болып шықты. Бір профессор 3 беттік ғылыми сараптамасында 48 қате жіберген еді. Тұтас салада ахуалдың осылай өрбіп отырғанын түсінетін ешкім жоқ. Бір ескерерлігі, автордың осы айыптауларына қарсы шығып, ғылымды, ғалымдық аттарын, намысын қорғауға шығатын ешкім тағы болмады.

Отандық филологтар қазіргі таңдағы қазақ тілін дамытудың бірден бір ғылыми, перспективалы жолын көрсетіп берген Президенттің нұсқауын орындамай отыр. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.-Ж. Тоқаев]] «'''тіл мәселесіне «ғылыми тұрғыдан келу,.. қазақ тіліне реформа жасау,.. тілімізді модернизациялау''' керектігін» ескерте келіп, бұл трендті жүзеге асыру үшін '''«еуропа елдерінің тәжірибелеріне сүйену керектігін'''» айтқан болатын.<ref>Қ.-Ж. Тоқаев. Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінде сөйлеген сөзі. 27. 05. 2020 ж</ref>Алайда, содан бері бұл бағытта ешқандай жылжу болған жоқ. Мұны ел Президенті ұсынған бағыттарға қарсы ұйымдасқан ұжымдық саботаж ретінде бағалауға болады.

«Тіл философиясы» кітабында дүниежүзінің алдыңғы қатарлы лингвистикаларының тәжірибелеріне сүйене отырып, автор қазақ тілін индустриялы қоғамда әмбебап қолданылатын тіл ретінде дамытудың ғылыми жолдары ұсынады. Ол мынадай негізгі бағыттарды қамтиды:

* - қазақ тілін стандарттау үдерісінен өткізу;
* - стандарт арқылы тілді әдеби нормаға түсіру (әдеби нормаланған корпус, бірінші кезекте, жиі қолданылатын 12000 тілдік бірлікті қамтуы керек<ref>Стариченок В.Д. Большой лингвистический словарь. – Ростов н/Д.: Феникс, 2008. 90-б.</ref>);
* - қазақ тілінде кең таралатын ресми ақпаратты осы корпусқа енген лексика негізінде құру;
* - ресми стилистиканы орнықтыру (бірінші кезекте, ғылыми, саяси-публицистикалық және педагогикалық әдебиеттерде);
* - тілдің индустриялы қоғам өмірін репрезентациялау мүмкіндігін арттыру;
* - тіл контентінің сапасын тіл үйренуге мұқтаждық тудыратын деңгейге көтеру;.. т.б.<ref name=":0" /><ref>Мемлекеттік тіл: қазіргі күйі және даму философиясы. – А., 2008. – 240 б.</ref><ref>Газеттерде, журналдарда және әлеужеліде жарияланған мақаллар, сұқбаттар, постар (ұзын саны жүзден астам).</ref>

«Тіл философиясы» рухы мен идеологиясы тұрғысынан Президент Қасым-Жомарт Кемелұлының мемлекеттік тілді дамыту парадигмасының мазмұнымен толық үндестік табады.
== Жарияланған еңбектерінің іріктелген тізімі ==
# Жүкешев Қ.М. Ауылшылдықты асқындырып алмайық // Жұлдыз, 1988, № 9, 176-184 б.б.
# Жүкешев Қ.М. Әлеуметтiк-психологиялық адаптация: бейiмделу және образ шынайылығы // Уақыт және қаламгер, А.: Жазушы, 1990, 107-124 б.б.
# Жүкешев Қ.М. Ұлттық психологияның сипаты // ҚР Бiлiм министрлiгiнiң республикалық баспа кабинетi, 1993., 196 б.
# Жукешев Қ.М. Қазақстан қоғамының қазiргi жағдайында ұлттық психологияның даму тенденциялары. Диссертация философия ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесiн алу үшiн. 09.00.11 //ҚР ҒМ-ҒА Философия институты. Алматы, 1997.- 161 бет. № 4590.
# Қазақстан Республикасының жалпы бiлiм беретiн мектептерiнде қоғамдық бiлiм негiздерiн оқыту тұжырымдамасы. Жалпы бiлiм беретiн негiзгi мектепке арналған “Адам. Қоғам. Құқық” пәнiнiң бағдарламасы: /9-сынып/, Республикалық баспа кабинетi,- Алматы, 1997.- 56 б.
# Тұрлығлов Т.Т., Жүкешев Қ.М., Бекiшева Р.М., Налаева Р.Б. Қоғамдық бiлiм негiздерi // Қазақстан Республикасы орта бiлiм стандарты 1-кiтап. Қоғамдық-гуманитарлық пәндер.– Алматы, Ы.Алтынсарин атындағы Қазақ бiлiм академиясының Республикалық баспа кабинетi. 1998, – 330 б. (170-187 б.б.).
# Познание мира: Учебник для 4-класса общеобразовательной школы. К.Жунусова, А.Бирмагамбетов, К.Аймагамбетова, И.Нугуманов, К.Жукешев. – Алматы: Атамура, 1999, – 176 с.
# Жүкешев Қ және басқалар. Қоғамдық бiлiм негiздерiнен бағдарламалар жинағы /9-11 сыныптар/. Ы.Алтынсарин атындағы Қазақтың бiлiм академиясының Республикалық баспа кабинетi, – Алматы. 2000, – 74 б.
# Жукешев К.М. и др. Программа. Введение в правоведение (программа в четырех вариантах), – Алматы: Республиканский издательский кабинет Казахской академии образования им. И.Алтынсарина, 2000, – 48 с.
# Жукешев К.М. Методическое пособие по курсу “История и культура малочисленных народов Казахстана”.– Алматы: Дайк-Пресс, 2001. – 58 с.
# Козыбаев М.К., Байпаков К.М., Нурпеис К., Мажитов С.Ф., Жукешев К. История // Республика Казахстан. Энциклопедический справочник. – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2001. – 584 б. (39-110 б.б.).
# Жүкешев Қ., Лактионова О, Бейсебекова Г. “Адам. Қоғам. Құқық”. Дидактикалық материалдар. Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 9-сыныбына арналған байқау құралы. – Алматы: “Мектеп” 2002. – 60 б.
# Жүкешев Қ. және басқалар. Қазақстан тарихы. Әдiстемелiк нұсқау: Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 9-сынып мұғалiмдерiне арналған байқау құралы. –Алматы: “Мектеп баспасы” ЖАҚ, 2002. – 116 б.
# Жүкешев Қ. Егемендiк пен тәуелсiздiк - бiр тарихи оқиғаның екi кезеңi // Саясат, № 6, 2002. – 44-45 б.б.
# Авторлар ұжымы. Педагогикалық-психологиялық терминдер сөздiгi. // Алматы, “Мектеп баспасы” ЖАҚ, 2002.
# Жүкешев Қ. Адам және қоғам. Жалпы білім беретін орта мектептің 11 сыныбына арналған оқулық. Алматы: “Глобус” баспа үйі, 2003, 2004.– 352 бет.
# Жукешев К.М. и др. Человек. Общество. Право: Учебник для 9 класса общеобразовательных школ // Жукешев К.М., Сапаргалиев Г.С., Асанбекова Г.С.– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013.– 256 с. (на казахском, русском языках).
# Человек. Общество. Право: Хрестоматия. Учебное пособие для 9 классов общеобразоваиельных школ // Сост.: К.М.Жукешев, Г.С.Асанбекова.– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013.– 240 с. (на казахском, русском языках).
# Жукешев К.М. и др. Человек. Общество. Право: Методическое руководство. Пособие для учителей 9 классов общеобразоваиельных школ // К.Жукешев Г.Асанбекова, Г.Бейсебекова.– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013.– 256 с. (На казахском, русском языках).
# Жукешев К.М. и др. Человек. Общество. Право: Дидактические материалы. Пособие для 9 классов общеобразоваиельных школ // К.Жукешев Г.Асанбекова, О.Лактионова.– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013.– 256 с. (На казахском, русском языках).
# Қазақстан тарихы (1914-2004 жж.): Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 9-сыныбына арналған оқулық // М.Қозыбаев, К.Нұрпейiс, Қ.Жүкешев.– Алматы: “Мектеп” баспасы, 2005, 2009, 2013.– 248 бет (қазақ, орыс, ұйғыр тілдерінде).
# История Казахстана: Хрестоматия. Учебное пособие для 9 классов общеобразоваиельных школ // Сост.: К.Нұрпейiс, И.Қозыбаев, К.Жукешев. – Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013.– 176 с. (на казахском, русском, уйгурском языках).
# Жукешев К.М. и др. История Казахстана: Методическое руководство. Пособие для учителей 9 классов общеобразоваиельных школ // Т.Турлыгул, К.Жукешев К.Адамбосынов и др.– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2005, 2009, 2013. (На казахском, русском, уйгурском языках).
# Жукешев К. Менталитет и национальная психология // Мысль, 2006, № 6. С. 17-21.
# Жукешев К. Система ценностей и развитие цивилизации // Мысль, 2006, № 7. С. 8-12.
# Основы обществознания: Учебник для 10 класса общеобразовательных школ / Нысанбаев А., Изотов М.З., Есим Г., Адамбосынов К.Ж., Жукешев К.М..– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2006.– 320 с. (на казахском, русском языках).
# Основы обществознания: Хрестоматия. Учебное пособие для 10 классов общеобразоваиельных школ / Сост.: Нысанбаев А., Изотов М.З., Адамбосынов К.Ж., Жукешев К.М..– Алматы: Издательство “Мектеп”, 2006.– 180 с. (на казахском, русском языках).
# Ценности как субстанциональная причина развития цивилизации. // Евразийское сообщество, 2006, № 2. С. 107-115.
# Жүкешев Қ.М. Қоғам дамуы және адамның рухани әлемi // Әл Фараби ат. ҚазҰУ хабаршысы. Философия сериясы, 2006, № 1(25). – 116-119 б.б.
# Нысанбаев А., Абишев К., Жукешев К., Изотов М., Кажимурат К., Сабит М., Татимов М. Основы обществознания: Учебник для 11 кл. общественно-гуманитарных направлений общеобразовательных школ. – А.: Издательство «Мектеп», 2007. – 272 с. (На казахском, русском языках).
# Нысанбаев А., Абишев К., Жукешев К., Изотов М., Кажимурат К., Сабит М., Татимов М. Основы обществознания: Хрестоматия. Учебное пособие для 11 кл. общественно-гуманитарных направлений общеобразовательных школ. – А.: Издательство «Мектеп», 2007. – 208 с. (На казахском, русском языках).
# Нысанбаев Ә., Жукешев К., Изотов М., Қажымұрат К., Сәбит М., Тәтімов М. Адам және қоғам: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 11-сыныпқа арналған оқулық. – А.: «Мектеп» баспасы, 2007. – 288 бет.
# Жукешев Қ.М. Мемлекеттік тіл: қазіргі күйі және даму философиясы. – Алматы, 2008. – 240 б.
# Жукешев К.М. Правовое образование как средство воспитания менталитета // Философия права, № 1, 2009. С. 25-28.
# Жукешев К.М. Нужна новая парадигма // Наука и современность – 2010. Сборник материалов I Международной научно-практической конференции. В 3-х частях. Часть 2. – Новосибирск: Издательство «СИБПРИНТ», 2010. – 262 с. 213-218 б.б.
# Жукешев К. Образование в преддверии гражданского общества // Материалы международной научно-практической конференции «Инновационное развитие образования и науки: проблемы и перспективы посвященной 70-летию Иссык-кульского государственного университета». Вестник Иссык-кульского университета, № 26-2010. ІІ часть. Каракол, 2010. С. 193-197.
# Жукешев К.М. “Государственный язык: концептуальные идеи развития” // «Қазақ альманағы», № 3, 2009 г. 0,6 б.т.
# Жукешев К.М. Философия языка Монография Алматы: Издательский дом «Библиотека Олжаса», 2017. 25,7 п.л.
# Жүкешев Қ.М. Философия: Философиялық емес факультеттердің студенттеріне арналған оқулық. Алматы: ҚазСТА, 2017. 10 б.т.
# Жүкешев Қ.М. Саналы ұрпаққа – сапалы білім. Шолу мақала. Алматы, «Жұлдыз», 2017, № 9. 2 б.т.
# Жүкешев Қанағат. «Заманауи қазақ әдеби тілінің тұжырымдамасы». ADYRNA порталы. 24.08.2023. (https://adyrna.kz/post/167209).
# Жүкешев Қанағат. «Толғауы тоқұсан қызыл тіл: сұрақ күрделі, жауап ұзақ». Қазақ әдебиеті, 10. 07. 2023.(https://qazaqadebieti.kz/38691/tol-auy-to-san-yzyl-til-s-ra-k-rdeli-zhauap-za)
'''Ескерту:''' ғылыми еңбектер Википедияда жариялау үшін іріктеліп алынған. Тізімге 200-ден астам мерзімді басылымдарда, әлеуметтік желіде жариланған мақалалар мен посттар енген жоқ.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:27 желтоқсанда туғандар]]
[[Санат:1946 жылы туғандар]]
[[Санат:Шет елде дүниеге келгендер]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Семей педагогикалық институтының түлектері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Мемлекеттік тіл мәселелерін зерттеушілер]]
[[Санат:Орта мектеп оқулықтарының авторлары]]
[[Санат:Қорғалмай қалған диссертацияның авторлары]]
[[Санат:Шыңғысхан орденінің (қоғамдық бірлестік) иегерлері]]

Қатысушы:NaziraBimakova/Ислам мәдениеті музейі

2026-06-09T10:22:25Z

NaziraBimakova: Жаңа бетте: {{Ғимарат | ғимараттың аты = Ислам мәдениеті музейі | шынайы аты = | бұрынғы атауы = | балама аты = | статусы = Сол

{{Ғимарат
| ғимараттың аты = Ислам мәдениеті музейі
| шынайы аты =
| бұрынғы атауы =
| балама аты =
| статусы = Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші
| суреті = Ислам мәдениеті музейі(СҚ облысы).
| ені =
| сурет атауы =
| позициялық карта = Қазақстан
|lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 29|lat_sec = 37
|lon_dir = |lon_deg = 66|lon_min = 38|lon_sec = 08
| карта атауы =
| карта ені =
| ғимараттың үлкен жетістігі =
| ізашары =
| ізбасары =
| ғимарат түрі = мәдениет мекемесі
| сәулет стилі = қала құрылысы және сәулет
| қолданылуы =
| орналасуы = Солтүстік Қазақстан облысы
| мекен жайы = [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Петропавл қаласы|Партизанская көшесі]] 4В.
| қала =
| мемлекет =
| қазіргі жалдаушы =
| ғимараттың маңыздылығы =
| құрылысы уақыты = [[1857 жылы|1857]] жыл
| құрылысы аяқталды = [[1870 жыл|1870]] жыл
| ашылған уақыты =
| жөнделген уақыты =
| жабылған уақыты =
| бұзылған уақыты =
| құны =
| жөндеу құны =
| биіктігі =
| төбесі =
| антеннаның төбесі =
| шатыры =
| ең соңғы қабат =
| обсерватория =
| құрылыс жүйесі =
| көлемі =
| диаметрі =
| басқа да өлшемдері =
| қабаттар саны =
| ғимараттың ішкі ауданы =
| лифтілер =
| тапсырыс беруші =
| иемденуші =
| басқарушы орган =
| сәулетшісі =
| сәулет фирмасы =
| салушы =
| инженері =
| инженер-құрылысшы =
| басқа да дизайнерлер =
| сметашы =
| бас мердігер =
| марапаттары =
| дүкендер саны =
| бөлмелер саны =
| көлік тұрағы =
| сайты =
}}
'''Ислам мәдениеті музейі''' – [[Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізімі]]не енген сәулет өнері ескерткіші.

== Орналасқан жері ==
[[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Петропавл қаласы|Партизанская көшесі]] 4В.

== Тарихи деректер, қоры ==
Ислам мәдениеті музейі- өңірдегі исламдық мәдени және тарихи мұраны зерттеуге, сақтауға және насихаттауға арналған. Музей [[«Абылай хан резиденциясының»| филиалы болып табылады]]. Музей орналасқан ғимарат өңірдегі мұсылман мәдениетінің дамуымен тығыз байланысты тарихи нысан болып табылады. 
Музей [[XIX ғасыр|XIX]] ғасырдағы бұрынғы мешіт ғимаратында орналасқан. Бұл нысан Солтүстік Қазақстандағы ислам сәулетінің маңызды ескерткіштерінің бірі болып саналады. Мешіттің құрылысы [[1857 жыл|1857]] жылы басталып, [[1870 жыл|1870]] жылы аяқталған. Құрылысты қаланың мұсылман қауымдастығына жататын жергілікті көпестер қаржыландырған, бұл Петропавлдың өңірлік орталық ретінде қалыптасуында сауда мен діни өмірдің маңызды рөл атқарғанын көрсетеді. 
[[XXI ғасыр|XXI]] ғасырдың басына қарай нысан апатты жағдайда болғанымен, тарихи-мәдени құндылығын сақтап қалды. [[2023 жыл|2023]] жылы қайта жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін ғимаратта Ислам мәдениеті музейі ашылып, нысанға қайтадан мәдени-ағартушылық қызметі қайтарылды. Музей экспозициясы ислам мәдениетінің VII ғасырдан бергі дамуын қамтиды және екі залға орналастырылған. 
Өңірдің туристік нысандарының бірі.<ref> Солтүстік Қазақстан облысында ислам мәдениет музейі ашылды/ ;СҚО әкімдігінің мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы; [ресми интернет-ресурсы]... – Петропавл : [2023. ж.],
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
[[Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті]]
[[Санат:Қазақстан мұражайлары]]

Қатысушы:NaziraBimakova/Ислам мәдениеті музейі

2026-06-09T10:22:25Z