https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Muzeologist 2026-09-06T03:23:18Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2026-07-07T10:25:51Z

<p>Muzeologist: </p> <hr /> <div>'''Ақынжанов Мұсатай''' ([[1905 жыл]]ғы [[9 мамыр]]да бұрынғы [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]], [[Абай ауданы (Шығыс Қазақстан облысы)|Абай ауданы]]ның [[Қарауыл ауылы]] – [[1986]]) - қазақ тарихшысы, әдебиеттанушы, драматург, публицист, педагог, қоғам қайраткері, тарих ғылымдарының докторы, профессор. Қазақ халқының этногенезі, қазақ әдебиеті тарихы, ағартушылық қозғалысы және Абайтану салаларында ғылыми зерттеулер жүргізген.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Мұсатай Ақынжанов 1905 жылы қазіргі Абай облысы, Абай ауданының Қарауыл ауылында дүниеге келген.<br /> <br /> Алғашқы білімін ауыл мектебінде алып, 1925 жылы Семей педагогикалық техникумын, 1929 жылы Орынбор халық ағарту педагогикалық институтын бітірген.<br /> <br /> 1925–1941 жылдары республикалық және өңірлік баспасөзде қызмет атқарып, «Еңбекші қазақ» газетінде жауапты жұмыстар атқарды. Сонымен қатар комсомол және партия ұйымдарында түрлі басшылық қызметтерде болды. Кейін Қазақстан КП Орталық Комитеті жанындағы Маркс–Энгельс–Ленин институты Қазақ филиалының директоры қызметін атқарды.  Қоғамдық-саяси әдебиеттерді қазақ тіліне аудару және ғылыми баспа ісінің дамуына үлес қосты.<br /> <br /> 1941–1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. Соғыстан кейін ғылыми және педагогикалық қызметпен айналысып, Қазақ мемлекеттік университетінде ұзақ жылдар ұстаздық етті. Жас зерттеушілерді даярлауға қатысты. Тарих және әдебиеттану бағыттарында ғылыми мектептің қалыптасуына маңызды негіз қалады.1925 жылы [[М.О. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі|Семейдің педтехникумын]] бітірген.<br /> <br /> == Ғылыми қызметі ==<br /> Мұсатай Ақынжанов қазақ халқының шығу тегі, этногенезі, ағартушылық тарихы және қазақ әдебиетінің дамуы мәселелеріне арналған жүзден астам ғылыми еңбек жариялаған.<br /> <br /> Оның «Қазақ халқының шығу тегі», «Қазақ халқының шығуы және қалыптасуы», «Абайдың өмірі мен творчествосы» атты еңбектері қазақ тарихнамасы мен әдебиеттану ғылымындағы маңызды зерттеулердің қатарына жатады. Ғалымның Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығына арналған зерттеулері абайтану ғылымының дамуына елеулі ықпал етті.<br /> <br /> == Ғылыми еңбектері ==<br /> * Одан кейін ҚазМУ-де ғылыми-педагогикалық жұмыспен шұғылданды. [[Қазақтар (этногенез)|«Қазақ халқының шығу тегі»]] тақырыбына докторлық диссертация қорғаған. Тарихи және тарихи-әдеби тақырыптарға бірнеше монографиялары, кітапшалары жарық көрді. <br /> ** [[Исатай-Махамбет көтерілісі|«Исатай мен Махамбет»]]<br /> ** [[Сырым Датұлы|«Сырым Датов»]]<br /> ** «Бағытай – Бағила»<br /> ** [[Фрунзе Михаил Васильевич|«Фрунзе»]]<br /> ** «Жеңіс қамы»<br /> ** «Шопан қыз»<br /> ** «Алтын сақа»<br /> ** «Алтын алқап сырлары»<br /> ** «[[Ыбырай Алтынсарин]]», т.б. драмалық шығармалары бар.&lt;ref&gt;Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Шығармалары==<br /> * Жастарға үлгі-өнеге. Мақалалар. Семейдің газет-журнал баспасы, 1925;<br /> * Шаруа достары. Мақала, очерктер. [[Қызылорда]] газет-журнал баспасы, 1926;<br /> * Садыр мен Садық. Әңгімелер. [[Семей]] газет-журнал баспасы, 1931;<br /> * [[Қазақ]] ағартушыларының саяси-[[қоғам]]дық көзқарастарының қалыптасуы. А., ҚМКӘБ, 1948;<br /> * [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] өмірі мен творчествосы. Очерк. А., ҚМКӘБ, 1955;<br /> * [[Қазақтар (этногенез)|Қазақ халқының шығуы және қалыптасуы]]. Зерттеу. А., «Ғылым», 1971;<br /> * Нұрсәуле – Шолпан. Пьесалар. А., «[[Жазушы]]», 1971.<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> '''Еңбегі үшін:'''<br /> <br /> II дәрежелі Отан соғысы ордені;<br /> <br /> «Германияны жеңгені үшін» медалі;<br /> <br /> Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталары.<br /> <br /> == Мұрасы ==<br /> Мұсатай Ақынжановтың ғылыми еңбектері Қазақстан тарихы, этногенезі, әдебиеттану және абайтану салаларындағы маңызды зерттеулердің бірі болып саналады. Оның зерттеулері мен көркем шығармалары ұлттық тарих пен мәдени мұраны зерделеуде бүгінгі күні де ғылыми айналымда қолданылып келеді.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:9 мамырда туғандар]]<br /> [[Санат:1905 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Абай ауданында (Абай облысы) туғандар]]<br /> [[Санат:1986 жылы қайтыс болғандар]]<br /> [[Санат:Қазақстан тарихшылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан ғалымдары]]<br /> [[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]]<br /> [[Санат:Қазақстан жазушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан журналистері]]<br /> [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]]</div>

Muzeologist