Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Жомарт Мұқанұлы Ермеков

2016-10-11T04:52:18Z

Mustafaalmas: нақтылау

'''Жомарт Мұқанұлы Ермеков''' (26 шілде 1952 жылы туған, [[Павлодар облысы]], [[Лебяжі ауданы]], Лебяжі ауылы) – [[медицина]] ғылымдарының докторы (1996), [[профессор]] (1998). <br/>
<br/>
[[Семей]] медицна институтын (1975, қазіргі Семей медицина академиясы) бітірген соң [[Павлодар]] №1-қалалық ауруханасында дәрігер-хирург, нейрохирург (1975–80), Мәскеу қаласындағы [[Бас]] нейрохирургия ғылыми-зерттеу институтында ординатор (1980–82), [[аспирант]] (1982–85), [[Алматы]] қаласындағы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында [[ассистент]] (1986–91), Алматы мемлекеттік медицина институтында (1991–98, қазіргі [[Қазақ ұлттық медицина университеті]]) болды, ал 1998 жылдан Астана мемлекеттік медицина академиясында [[профессор]].

«''Инфекционно-воспалительные осложнения черепно-мозговой травмы''» деген тақырыпта докторлық [[диссертация]] қорғады. Ермеков 60 ғылыми-зерттеу еңбектің және 2 өнертабыстың авторы.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref>

{{Суретсіз мақала}}

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:1952 жылы туғандар]]
[[Санат:Павлодар облысында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан дәрігерлері]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Өнертапқыштар]]

{{stub}}

Қазба піл

2016-10-10T11:21:44Z

Mustafaalmas:

'''ҚАЗБА ПІЛ''', [[Сергеев пілі]] – Сергеев қ-нан 18 км жердегі қазынды орны. [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Шал ақын ауданы]]нда, 1980 ж. су құбыры траншеясын салу кезінде табылған. Қазақстанда сүйегі өте сирек кездесетін пілдің бірегей жаңа түрі. Қазба піл Сол түстік Қазақстан облысында шамамен осыдан 200 мың жыл бұрын өмір сүрген. Тісінің салм. 7,5 кг, ұзындығы 33 см, ені 10 см. Пілдің биіктігі 3 м. Өлкеде бұрын тауып алынған [[піл]] сүйектеріне қарағанда бұл піл олардан ертеректе өмір сүрген. Оны үнді пілінің арғы тегі деуге болады.<ref name="test">Қазақстан Энциклопедиясы</ref>

{{Суретсіз мақала}}

==Сілтемелер==
<references />

{{wikify}}

[[Санат:Геология]]

{{stub}}

Жабай Қарабиұлы

2016-10-10T11:21:22Z

Mustafaalmas:

''' Жабай Қарабиұлы ''' (''шамамен 1697, [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] [[Қарағайлы]] кент жағалауы — 18 ғасырдың 70-жылдары, сонда'') — батыр. Орта жүз құрамындағы керей тайпасының ашамайлы руынан шыққан. Жоңғар шапқыншылығына қарсы ұрыстарға қатысып, ерлігімен көзге түскен. Жабай Қарабиұлы батыр туралы [[Дәстем]] салдың ''“Қаҝармандар”'' дастанында айтылады. Оның ерліктерін [[Бұқар жырау]], [[Үмбетей]], [[Жанкісі]], [[Тәтіқара]], [[Көтеш]], [[Шал ақын]]дар жырлаған. Жабай Қарабиұлы батырдың Тоқсан, Сексен, Мыңжасар есімді ұлдарынан тараған ұрпақтар бүгіндері [[Ресей]]ге қарасты [[Түмен]] облысы мен [[Солтүстік Қазақстан]] аумағында тұрады.
==Сілтемелер==
Қазақ энциклопедиясы

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Тәшенов Қазис Тәшенұлы

2016-10-10T11:19:57Z

Mustafaalmas:

'''Тәшенов Қазис Тәшенұлы''' (1.8.1928 жылы туған, [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Шал ақын ауданы]] [[Ақсу ауылы]]) – [[физиолог]]-ғалым, биология ғылымының докторы (1968), [[профессор]] (1970), [[Қазақстан]] [[Ғылым Академиясы]]ның академигі (1994). [[Омбы]] ([[Ресей]]) [[ауыл]] шаруашылық институтын бітірген (1952). Қазақстан Ғылым Академиясы Эксперименттік биология институтының кіші ғылыми қызметкері, аспиранты (1953 – 56); Қазақстан Республикасының [[Ғылым Академиясы]] - [[Физиология]] (қазіргі Адам және жануарлар физиологиясы) институтының кіші, аға ғылым қызметкері, лаборатория меңгерушісі (1961 жылдан), директордың ғылыми жұмыстары жөніндегі орынбасары (1980 – 87), директоры (1986 – 90) болды. 1990 жылдан Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясы Төралқасының мүшесі, биология және медицина ғылымдары бөлімінің академик-хатшысы. Негізгі ғылыми еңбектері мал физиологиясына арналған. Тәшенов күйіс қайыратын малдың таз қарынында микробиологиялық белоктың жинақталу процесі азық рационының сипатына және ас қорыту жолына келіп түсетін сілекей мөлшеріне байланысты екендігін бірінші рет анықтады. [[Хирургия]]лық операция арқылы ұйқы безі мен өт жолдарын бөлек шығарудың түтіктік әдісін ойлап тапты. Сондай-ақ жүйкелер мен қан тамырларын бүтіндей сақтай отырып, ұлтабардан бөліп алынған кішкене қарын жасау тәсілін ұсынды. [[Ас қорыту органдары]] мен [[сүт бездері]]нің қызметін реттеуге бүйрек, қалқанша және жыныс бездерінің қатысын анықтап, ас қорыту және сүт түзілу (лактация) процестерінің өзара байланысты екенін дәлелдеп, [[сүт шығару механизмі]]н ашты; [[Чехословакия]] ғалымдарымен бірлесе отырып, күйіс қайыратын малға арналған жасанды азық рационын ұсынды. Тәшеновтің жетекшілігімен 25-ке жуық ғылым кандидаттары мен докторлары дайындалды. 250-ден астам ғылыми еңбегі бар, оның 4-уі монография, 20-дан астам жұмысы шетелде жарық көрді.
<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

==Сілтемелер==
<references />
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

Владимир Михайлович Шабалин

2016-10-10T10:33:34Z

Mustafaalmas: нақтылау

'''Владимир Михайлович Шабалин''' (1939-1987), маркшейдер, кәсіподақ, кеңес қызметкері. [[Украина]]дағы Лисичанск тау-кен техникумын бітірген (1959).
*1959-1974 жылдары [[Жезқазған]] кең-металлургия комбинатының «Покро» шахтасында кең қыртысының жатысын қағаз бетіне түсіруші, №51 шахтасында учаске маркшейдері, комсомол, кәсіподақ қызметкері.
*1974-76 жылдары Жезқазған облыс партия комитетінің әкімшілік және қаражат-сауда орындары бөлімінің меңгерушісі.
*1976-1978 жылдары Қаражал қалалық кеңес атқару комитетінің төрағасы.
*1978-1986 жылдары [[Қаражал қаласы|Қаражал]] қалалық партия комитетінің 1-хатшысы.
*1986-1987 жылдары Жезқазған облыстык кәсіподақтар кенесінің төрағасы болды.

<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қарағанды облысы]]