Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Фатима Әбілқайырқызы Полымбетова

2017-01-06T06:24:54Z

Mikrry: Kasymov (талқылауы) істеген нөмір 2520677 нұсқасын жоққа шығарды

'''Полымбетова Фатима Әбілқайырқызы'''<ref name="source1">Қазақстан энциклопедиясы, VII-том</ref> (11.8.1929 жылы туған, [[Қызылорда облысы]], Шиелі ауданы, Тартоғай елді мекені — 2016) — ғалым-физиолог, биология ғылымының докторы (1970), профессор (1972), [[Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясы]]ның академигі (2003). Қазақстанның еңбегі сіңген ғылыми қайраткері (1991). [[Қазақ Ұлттық Университеті|ҚазҰУ-ды]] бітірген (1951). 1951 — 93 ж. Қазақстан Ғылым Академиясының Ботаника институтында, ал 1994 жылдан Өсімдіктер физиологиясы, генетикасы және биоинженериясы ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі. Негізгі ғылыми еңбектері өсімдік физиологиясына арналған. Полымбетова мәдени өсімдіктердің биологиялық әр түрлілігін ескере отырып, оларды сақтау, тарату, қорын байыту және республика климатына төзімділігі мен өнімділігін арттыру жөнінде ғылыми бағыт қалыптастырды. Ол дәнді дақылдар, [[үрмебұршақ]], [[қауын]] және [[қызанақ]]тың бірнеше түрлері мен будандарын жинастырып, олардың гендік қорын зерттеді. Осы бағыттағы жұмыстардың нәтижесінде өсімдіктердің қолайсыз факторларға бейімделуінің тұрақты (перманентті) теориясын ұсынды. Оның басшылығымен бидайдың бірнеше жаңа сорттары (“Эритроспермум-350”, “Ақсай”, “Мирас”, “Отан”, “Әлем”, т.б.), құрамы белокқа бай үрмебұршақтың 2 сорты (Жоңғарлық, Ақтәтті) шығарылып, өндіріске енгізілді. Полымбетованың ұсынысымен Қазақстанның континентальды климатының (қысы — суық, жазы — ыстық, құрғақ) өсімдіктерге әсерін модельдеуге бейімделген арнайы жылыжай — [[фитотрон]] салынды. Полымбетованың жетекшілігімен 12 ғылыми докторы, 30-дан астам ғылыми кандидаты даярланды. 16 монографиясы, 300-ден астам ғылыми еңбектері жарық көрді. Ол 15-тен аса авторлық куәліктің иегері. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Шығармалары: Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат, А., 1999 (телавт.); Применение физиолого-генетических методов в селекции. “Вестник КазНУ” (серия биологиялық), 2003, ғ2, (вып. 20), ауылы 63 — 66 (соавт.); Генофонд сортотипов фасоли в Республике Казахстан. Материалы Междунар. конф. “Развитие ключевых направлений сельского хозяйства в Казахстане: биотехнология, селекция, генетические ресурсы”, Астана, 2004, ауылы 143 — 148 (соавт.).

== Дереккөздер==

*Қазақ энциклопедиясы
<references/>

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Биология]]

{{stub}}

Қубатов Рашид Жүсіпбекұлы

2017-01-05T10:39:16Z

Mikrry:

'''Қубатов Рашид Жүсіпбекұлы''' (5.10.1928 ж.т., [[Оңтүстік Қазақстан облысы]] [[Ордабасы]] ауданы Батырата а. — 2016) –
экономика ғылым докторы (1971), профессор (1972). Ресей (1971) және [[Қазақстан]] (1992) А.ш. ғылыми академияларының толық мүшесі, ҚР Ұлттық ғылым академиясының акад. (2003). [[Ташкент]] қаржы-экономика институтын (1950) және [[Мәскеу]] мемлекеттік экономикалық институттының аспирантурасын (1953) бітірген. 1954–95 ж. республиканың бірқатар жоғары оқу орындары мен ғылыми-зертеушы интституттарында ғылыми-педагогикалық қызметтер атқарды. 1995 жылдан [[Менеджмент]] және [[маркетинг]] институтының ректоры. «Ауыл шаруашылық өнімдерінің өзіндік құны» тақырыбында доктор диссертация қорғады. Ғылыми еңбектерінің негізгі бағыты: а. ш. өнімдерінің өзіндік құнын және бағасын арзандату мен жетілдіру, сапасын арттыру жолдары, а. ш-ндағы өндірістік бірлестіктердің әлеуметтік-экономика мәселелері, өтпелі кезең экономикасы. 15 монографияның авторы. [[Еңбек Қызыл Ту]] орденімен (1971) марапатталған.
<ref>“Қазақ Энциклопедиясы”</ref>

==Дереккөздер</span>==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Дәурен Хамитұлы Сембаев

2016-12-21T13:37:17Z

Mikrry:

{{wikify}}
'''Дәурен Хамитұлы Сембаев''' (3.10.1933 жылы туған, [[Алматы]] — 2015) — [[ғалым]], [[химик-органик]], химия ғылымы докторы (1982), профессор (1986). [[Қазақстан ғылым академиясы|Қазақстан Ғылым Академиясының]] академигі (2003). [[Д.И. Менделеев]] атындағы [[Мәскеу]] химия-технология институтын бітірген (1956). 1956 жылдан [[А.Б. Бектұров]] атынд. Химия ғылымдары ин-тында ғыл. қызметте. Негізгі ғыл. еңбектері органик. қосылыстардың арасындағы өзара құрылымдық байланыстардың ерекшеліктерін, олардың оксидті катализатор қатысында катализдік тотығу және тотықтыру аммонолизін анықтау, органик. заттардағы әр түрлі орталықтардың реакцияға қабілеттілігі мен олардың катализдік реакцияларға қатысу мүмкіндіктерін зерттеуге арналған. С. зертханасында ванадий-титанды катализаторлар жасалып, өндіріске енгізілді. Осы катализаторлар негізінде никотин қышқылын шығаратын тәжірибелік-өнеркәсіптік өндіріс құрылды (Украина, Умань қ.). С. 230-дан астам ғыл. еңбектің, 30 авторлық куәлік, 55 патенттің авторы. С. бірнеше медальмен марапатталған.
Шығ.: О связи между фазовым составом и каталитическим действием окисных ванадиево-титановых контактов в реакций профазного окисления о-ксилола, Кинетика и катализ. 1979, т. 20 (соавт.); Катализаторы органического синтеза, А., 1992 (соавт.).

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Химия]]

{{Stub}}