Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Мария Сергеевна Лизогуб

2026-01-08T12:38:47Z

Mheidegger: жыл

[[File:Stamps of Kazakhstan, 2009-10.jpg|right|200px]]
'''Мария Сергеевна Лизогуб''' (4.8. [[1909]], [[Ресей]], Николаев қаласы - 1998) -кескіндемеші, [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] ([[1968]]). Киев көркем-сурет институтын бітірген ([[1940]]). [[1939]] жылдан [[Алматы]]да тұрады. Негізгі еңбектері: "Қ.Қуанышбаев" портреті (1960), "Нан" (1964), "Таңсәрі" (1964), "Жас дәрігер" (1982), т.б. Туындылары Қазақстан Мемлекеттік өнер мұражайында сақтаулы. Қазақстан Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медальдармен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]

Бельгия — Қазақстан қатынастары

2025-11-25T11:57:03Z

Mheidegger: /* Саяси ынтымақтастық */ кітап

'''Бельгия — Қазақстан қатынастары''' — [[Бельгия]] мен [[Қазақстан]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

== Дипломатия ==
1991 жылғы 31 Желтоқсанда Бельгия Корольдігі Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендігін мойындады.

1992 жылы 25 тамызда дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1993 жылғы 15 сәуірде Қазақстан Республикасының Бельгия Корольдігіндегі Елшілігі ашылды.

1996 жылдан бастап Бельгияның ҚР-дағы Құрметті Консулы Д.Париж болып табылады.

1998 жылдың қыркүйегінен бастап Бельгиядағы ҚР Құрметті консулы Антверпен қаласында орналасқан. Ступ.

2006 жылғы қаңтарда Бельгияның Қазақстан Республикасындағы Елшілігі ашылды (Астана қ.).

2012 жылғы 8 маусымда ҚР Бельгиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып А. Хамзаев тағайындалды.

2017 жылдың қазан айынан бастап Бельгияның ҚР-дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Алексис де Кромбрюгге де Пикендаель болды.

== Саяси ынтымақтастық ==
Дипломатиялық қатынастар орнағаннан бері ҚР Президенті Н.Назарбаев Бельгияға 8 рет (1993, 2000, 2002, 2006, 2010 жылы екі рет, 2014 және 2016 жылдары) сапар жасады.

2006 жылы Бельгия королі Альберт II-мен кездесу барысында ҚР Президенті Бельгияның жоғары мемлекеттік наградасымен-Бельгия мен шет мемлекеттердің көрнекті мемлекет қайраткерлеріне берілетін үлкен крест төсбелгісі бар Леопольд I Орденінің Үлкен лентасымен марапатталды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2006. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Байбек Б. Қ. |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 385-392|барлық беті= 750| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

Мемлекет басшысының 2010 жылғы 24-26 қазандағы Бельгияға ресми сапары барысында Бельгия королі Альберт II және Бельгия Премьер-Министрі и.Летерммен екіжақты кездесулер өтті. Қазақстандық мүсіншілер "Өлімнен де күшті" Семей мемориалы негізінде орындаған ядролық сынақтардың құрбандарына арналған монументтің ашылу салтанаты өткізілді (оны одан әрі Бельгияның Ипр қаласында орнатумен, онда бірінші және Екінші Дүниежүзілік соғыстардың құрбандарына арналған ескерткіштер орналасқан).

Қазақстанға Бельгияның Премьер-Министрі Ж.-Л. Деан (1998 ж.), Бельгияның тақ мұрагері (қазіргі Король) Филипп (2002 ж., 2010 ж.) келді.

2010 жылғы 1-2 желтоқсанда Астанада өткен ЕҚЫҰ саммитінде Бельгия делегациясын Премьер-Министрдің міндетін атқарушы И.Летерм басқарды.

2014 жылғы 8-9 қазанда Мемлекет басшысының Еурокомиссия президенті Ж. М. Баррозудың шақыруымен Брюссельге жұмыс сапары барысында ҚР Президенті Бельгия Королі Филиппен кездесті. Екіжақты ынтымақтастық мәселелері, оның ішінде ядролық энергетика секторы, сондай — ақ өзекті халықаралық мәселелер әңгіменің тақырыбы болды.

2016 жылғы 29-30 наурызда ҚР Президентінің Брюссельге жұмыс сапары өтті, оның барысында Мемлекет басшысы Еуропалық Кеңес пен Еуропалық Комиссияның президенттерімен кездесулер өткізді. Бельгия астанасына келгеннен кейін Мемлекет басшысы 2016 жылдың 22 наурызында Брюссельде болған шабуылдардың құрбандарын еске алу үшін Малбек метро станциясының кіреберісіне гүл шоқтарын қойды. Салтанатты рәсім аясында Н. Назарбаев Брюссель астаналық өңірінің Үкімет министрі Г. Ванхенгельмен әңгімелесіп, қазақстандық БАҚ-қа қысқаша сұхбат берді.

2014 жылғы 29 қыркүйекте Астанада Қазақстан-Бельгия саяси консультациялары өтті. Бельгия делегациясын Бельгия СІМ Шығыс, Оңтүстік-Шығыс Еуропа және Орталық Азия департаментінің директоры Г. Слюваген басқарды, ол ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары А. Волковпен, ҚР Парламенті Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы И. Адырбековпен және ҚР Парламенті Мәжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы М. Әшімбаевпен кездесулер өткізді.

2015 жылғы 2 наурызда ҚР Сыртқы істер министрі Е. Ыдырысовтың Брюссельге сапары өтті, оның барысында Бельгияның көші-қон және баспана мәселелері жөніндегі мемлекеттік хатшысы Т. Франкенмен кездесу өткізілді және Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Бенилюкс мемлекеттерінің Үкіметтері арасында дипломатиялық паспорттар иелерін визалық талаптардан босату туралы келісімге, Қазақстан Республикасы мен Бенилюкс мемлекеттері арасындағы келісімге қол қойылды реадмисия туралы және оны іске асыру туралы хаттама.

2016 жылғы 8 қазанда Бельгия СІМ бастамасымен Гамбургтегі ЕҚЫҰ СІМК алаңдарында Сыртқы істер министрі Е. Ыдырысовтың Д. Рейндерспен тағы бір кездесуі өтті, оның шеңберінде Қазақстан тарапынан 2019-2020 жж.

== Парламентаралық ынтымақтастық ==
Парламентаралық ынтымақтастықтың серпіні екі елдің заңнамалық органдарында құрылған "достық топтарының" қызметімен қамтамасыз етіледі.

2011 жылғы сәуірдегі ҚР-дағы мерзімінен бұрын президенттік сайлауға Бельгия Парламентінен бақылаушылар миссиясы қатысты.

ҚР парламенттік делегациясының Бельгияға сапары аясында 2011 жылдың жазында Ипр-да ядролық сынақ құрбандарына монумент орнату рәсімі өткізілді, оны қала әкімдігі мен ҚР Бельгиядағы Елшілігі бірлесіп ұйымдастырды, сондай-ақ ҚР парламенттерінің, Бельгия мен Еуропа Парламентінің депутаттары, көрнекті саяси қайраткерлер мен Еуроодақ институттарының өкілдері, Қазақстан достарының еуропалық клубының тұсаукесері өтті. сараптамалық қоғамдастық, өнеркәсіп және бизнес.

Қазақстанның Достар клубына кірген сенатор П. Вилле 2012 жылы Қазақстандағы парламенттік сайлауды байқауға қатысты. Депутатпен ҚР Парламенті Сенатының Вице-спикері А. Судьин кездесті.

ҚР Парламенті депутаттары Л.Полторабатько мен Г. Исимбаеваның 2013 жылғы 27-29 қарашада Брюссельде өткен әйелдер парламентшілерінің жаһандық форумына қатысуы аясында, оның негізгі тақырыбы "Әйелдер көшбасшылығы арқылы қоғамның трансформациясы" болды, Бельгия Парламенті Сенатының Төрағасы С. Де Бетунмен екіжақты кездесу өтті.

== Сауда-экономикалық ынтымақтастық ==
Өзара сауда құрылымы дәстүрлі болып табылады. Бельгияға түсті металдар, жүн, тоқыма және тоқыма бұйымдары, асыл емес металдар және олардан жасалған бұйымдар, химия және онымен байланысты өнеркәсіп салаларының өнімдері экспортталады.

Қазақстан машиналар мен жабдықтарды, механизмдерді, электротехникалық жабдықтарды, минералдық өнімдерді, оптикалық, фотографиялық және басқа да аспаптарды, тоқыма бұйымдарын, тамақ өнеркәсібі өнімдерін, темекіні, химия және онымен шектес өнеркәсіп салаларының өнімдерін импорттайды.

ҚР-дағы бельгиялық тікелей инвестициялардың (ТШИ) жалпы көлемі соңғы бес жылда 3 3,7 млрд құрады, осыған байланысты Бельгия Қазақстан экономикасындағы 5-ші ірі еуропалық инвестор болды. 2015 жылы ҚР-дағы бельгиялық ПИ $693 млн құрады, 2016 жылдың бірінші тоқсанында Бельгия ҚР-ға 4 44,1 млн жіберді.

Бұл ретте соңғы 10 жылда Бельгияға тек 0 0,1 млн қазақстандық ПИ жіберілді (жобалар 2007 жылы жүзеге асырылды).

2016 жылы ҚР мен Бельгия арасындағы сауда көлемінің баға көрсеткішінің айтарлықтай өсуі байқалады. Мәселен, 2016 жылдың он айының қорытындысы бойынша тауар айналымы 247,8 млн. АҚШ долл. (экспорт — 109,6 млн., импорт — 138 млн.). 2015 жылдың ұқсас кезеңінде тауар айналымы 218,5 млн. (экспорт — 75,5 млн, импорт — 143 млн.)

Бұл ретте 2016 жылдың бірінші жартыжылдығында бельгиялық тікелей инвестициялардың жалпы көлемі 2015 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 288 млн. (229,8 млн. 2015 жылдың бірінші жартыжылдығында). Қазіргі уақытта Қазақстанда бельгиялық капиталдың қатысуымен 35-ке жуық компания тіркелген. Олардың ішіндегі ең ірілері: "Solvay Chemicals International SA."(бұдан әрі - "Solvay")," sarens Group "(мұнай-газ саласының инфрақұрылымы)," Besix "(көлік)," Evolion "(баламалы энергия көздері)," Induss " (су тазарту).

Өңірлік үкіметтермен және бизнес-құрылымдармен — Валлондық экспорт және шетелдік инвестициялар жөніндегі агенттікпен (AWEX), фламандиялық сауда-инвестициялық Агенттікпен (FIT) және астаналық "Brussels Exporters"қауымдастығымен байланыстар дамуда.

Елімізде 16 СӨП және шетелде 25 бельгиялық СӨП біріктіретін Бельгияның сауда-өнеркәсіп палаталары Федерациясымен (СӨП) тығыз байланыста.

Тақ мұрагері Филиптің (Қазіргі патша) Қазақстанға сапары аясында 2010 жылғы 11-15 қазанда Астанада Қазақстан-Бельгия бизнес-форумы ұйымдастырылды, оның жұмысына екі елдің іскер топтарының екі жүзге жуық өкілдері, оның ішінде қазақстандық компаниялардың 130 өкілі, олардың арасында "Самұрық — Қазына "ҰӘҚ"АҚ қатысты, "ҚазМұнайГаз" ҰК " АҚ, "Қазатомөнеркәсіп "ҰАК" АҚ және т. б. Іс-шара қорытындысы бойынша бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойылды, олардың ішіндегі ең маңыздылары: ҚР СӨП мен Антверпен-Ваасланд өңірінің СӨП арасындағы әріптестік туралы келісім, "Қазатомөнеркәсіп "ҰАК" АҚ мен "Solvay" компаниясы арасындағы ҚР-да бірлескен кәсіпорын құру туралы келісім, Ақтау және Антверпен порттарының кедендері арасында әріптестік қатынастар орнату туралы Меморандум.

2013 жылғы 17-23 қараша аралығында ҚР-дағы Бельгия мен Бельгиядағы елшіліктерінің, сондай-ақ Алматы қаласындағы AWEX өкілдігінің көмегімен Бельгиялық кәсіпкерлердің шағын және орта бизнес саласындағы делегациясының Қазақстанға сапары өтті (шамамен 25 компания). Сапар барысында AWEX басқарма төрағасы Ф. Суинен бастаған делегация өкілдері жергілікті және орталық органдардың, даму институттарының басшылығымен және Астана, Қарағанды және Алматы іскер топтарының өкілдерімен кездесулер өткізді.

Бизнес-форум барысында Қарағандыда "Сары-Арқа "ӘКК "ҰК" АҚ мен AWEX арасында өзара түсіністік туралы Меморандумға қол қойылды.

2014 жылғы 5-8 қарашада Қазақстанға валлондық кәсіпкерлер (шамамен 48 компания) сапармен келді. Сапар барысында AWEX бас директорының орынбасары Ш. Де Бле бастаған бельгиялық делегация ҚР жергілікті және орталық органдарының, даму институттарының басшылығымен, Астана және Алматы іскер топтарының өкілдерімен, сондай-ақ Универсиада-2017 ұйымдастыру комитетінің өкілдерімен кездесулер өткізді. Елшіліктің көмегімен 2016 жылғы 20-24 маусым аралығында AWEX бизнес делегациясының (Валлония ТП) Қазақстанға сапары өтті, оған 7 компания кірді. Миссия Астана, Алматы және Өскемен қалаларында болды. AWEX бизнес делегациясының 2017 жылғы наурызда ҚР-ға кезекті сапарын ұйымдастыру туралы уағдаластыққа қол жеткізілді.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
Қазақстандық жоғары оқу орындары (Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті, ҚазҰТУ, Қазади) мен Гент университеті қауымдастығының мүшесі — бельгиялық "Howest" арасындағы ынтымақтастық табысты дамып келеді.

2011 жылғы 13 қазанда "ядролық қарусыз әлем үшін" халықаралық форумына қатысу аясында Бельгия ядролық зерттеу орталығының делегациясы Назарбаев Университетіне барды. Энергетика орталығының директоры Қ. Байғаринмен кездесу қорытындысы бойынша Семей полигоны ауданында радиациялық ластанудың салдарын бейтараптандыру бойынша бірлескен зерттеулер саласындағы перспективалық ынтымақтастықтың негізгі бағыттары айқындалды.

2012 жылғы 16-19 Наурызда Бельгияның Ипр қаласының мэрі Л. Деане бастаған "бейбітшілік үшін Мэрлер" халықаралық ұйымының Еуропалық делегациясы ШҚО-ға (Өскемен, Семей, Курчатов қалалары) және Астанаға барып, "жаңа ұрпақ — ядролық қарусыз әлем үшін"халықаралық конференциясына қатысты. Басты оқиғалар Семей қаласында Ұйым Хатшылығы өкілінің кеңсесінің ашылуы, сондай-ақ Өскемен, Семей, Курчатов, Қарағанды, Павлодар, Риддер және Зырян қалалары әкімдерінің "бейбітшілік үшін Мэрлерге" кіру рәсімі болды.

Сапар барысында Семей және ОЖБ қалалары арасында бауырластық байланыстар орнату туралы Меморандумға қол қойылды.

2012 жылғы 27-29 наурыз аралығында ЕО "халықтың билікке деген сенім деңгейін арттыру" жобасы аясында Алматы қаласы әкімінің орынбасары С. Сейдумановтың Бельгияға сапары өтті. Сапардың мақсаты жергілікті өзін-өзі басқару деңгейінде шешім қабылдау процесіне азаматтардың қатысуын арттыру үшін Бельгияның жұртшылықпен жұмыс тәжірибесін зерттеу болды. Батыс Фландрия губернаторы К.Декалювемен кездесулер өтті.

Денсаулық сақтау саласындағы екіжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайту мақсатында ҚР Денсаулық сақтау вице-министрі Э.Байжүнісов 2012 жылғы сәуірде Бельгияның жетекші клиникалары мен ауруханаларының тобын біріктіретін ірі коммерциялық емес медициналық ұйым — Healthcare Belgium-мен келіссөздер жүргізді.

2013 жылдың мамыр және қазан айларында vyncke Energie президенті Д.Винк бастаған бельгиялық кәсіпкерлер Бельгиядан Қытайға Жібек жолы арқылы, ҚР оңтүстік өңірі арқылы екі апталық автотурлар жасады.

А. Кашечкин атындағы велоспорт академиясы бельгиялық инженер Г. Брюирдің жобасын қолдады, ол 2013 жылдың маусым айында Брюссельден Астанаға күн батареялары бар велосипедпен велошеруді жүзеге асырды.

2013 жылғы 31 қыркүйек — 6 қазан аралығында Антверпен қаласында өткен гимнастикадан әлем чемпионатына сегіз қазақстандық спортшы қатысты.

2014 жылғы 29 наурызда Антверпен қаласында Бельгиядағы Азия елдері қауымдастығының қамқорлығымен және қазақстандық диаспораның қатысуымен Халықаралық ана тілі күні өткізілді. 2014 жылғы 9 маусымда "G-Global" жобасын және EXPO-2017 көрмесін қолдау мақсатында әлемдік мотоцикл жарысы аясында Брюссельге үш қазақстандық мотоциклші келді. Қазақстандық байкерлер бельгиялықтарды ҚР мәдениеті мен жетістіктерімен таныстырды, сондай-ақ әріптестерімен байланыс орнатып, соңғыларын Қазақстанға осындай мотошеру жасауға шақырды.

2014 жылғы 14-20 қыркүйекте Антверпенде зияткерлік мүмкіндіктері шектеулі адамдарға арналған арнайы Олимпиадалық Еуропалық жазғы ойындарға 50 адамнан тұратын қазақстандық делегация қатысты. Жарыс қорытындысы бойынша қазақстандықтар 12 алтын, 11 күміс және 14 қола медаль жеңіп алды.

2014 жылғы 4 қарашада әлемдік тур аясында Бельгияда (Антверпен қ.) алғаш рет "Астана Опера" мемлекеттік опера және балет театрының қойылымы өтті, оған 190 қазақстандық әртіс қатысты.

2014 жылғы 8 қарашада Брюссель қаласының бейнелеу өнері орталығында Астана әкімдігінің қолдауымен Ө. Байбусынованың жетекшілігімен Музыкалық ансамбльдің өнер көрсетуі өтті, онда негізгі аспаптар домбыра мен қобыз болды.

2016 жылғы 15-21 наурызда Астана Опера солисті М. Мудряк Бельгия тарапының шақыруымен Валлон Корольдік операсының (Льеж қ.) театрлық қойылымдарына қатысты.

== Қазақстанның Бельгиядағы елшілері ==
# А. Қырбасов (1993-98)
# А. Есімов (1998-2001)
# Т. Сүлейменов (2001-03)
# К. Жигалов (2003-09)
# Е. Өтембаев (2009-12)
# А. Хамзаев (2012-22 мамыр 2018 жыл )
# А. Құспан (03.07.2018 бастап)

== Бельгияның Қазақстандағы елшілері ==
# Кристиан Мершман (Christian Meerschman) 2006-2009
# Даниэль Бертран (Даниэль Бертранд) 2009-2013
# Мишель Питерманс (Michel Peetermans) 2013-2017
# Алекси де Кромбрюгхе де Пикендаель(Alexis de Crombrugghe) 2017 ж-

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Бельгияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Нидерланд қатынастары

2025-11-25T11:55:27Z

Mheidegger: ref

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан - Нидерланд қатынастары|Сурет=Kazakhstan Netherlands Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange|Ел2=Нидерланд}}
'''Қазақстан — Нидерланд қатынастары''' — [[Қазақстан]] мен [[Нидерланд]] арасындағы екіжақты қатынастарға жатады. Нидерландның [[Астана|Астанада]] елшілігі бар. Қазақстанның [[Гаага|Гаагада]] елшілігі бар.<ref name="kzinNL">{{cite web|title=Қазақстанның Гаагадағы елшілігі|url=http://mfa.gov.kz/en/hague}}</ref><ref name="NLembassy">{{cite web|title=Нидерландының Астанадағы елшілігі|url=https://www.netherlandsworldwide.nl/countries/kazakhstan/about-us/netherlands-embassy-astana}}</ref>

== Тарихы ==
1992 жылы 10 қыркүйек дипломатиялық қарым-қатынастың орнауы.

2000 жылы 20 желтоқсан [[Атырау]] қаласында Нидерландтың Құрметті консулдігінің ашылуы.

2002 жылы Қазақстан Республикасында Нидерланд Елшілігінің ашылуы.

2002 жылғы 27–28 қарашада Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] Нидерланд Корольдігіне мемлекеттік сапар жасады. Сапар барысында ол Нидерланд Королевасы Беатрикспен, Премьер-министр Ян Петер Балкенендемен, сондай-ақ Сенат төрағасы Геррит Бракс және Өкілдер Палатасының спикері Франс Вейсгласпен кездесті. Президент сонымен бірге Нидерландта жұмыс істейтін жетекші компаниялардың өкілдерімен жұмыс таңғы асына қатысты, «Қазақстан: инвестициялар мен сауда үшін тартымды нарық» атты бизнес-форумға қатысып, сүт фермасына барды.<ref name=kitap2002>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 246-253|барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2003 жылы 17 маусым [[Амстердам]] қаласында Бас консулдықтың ашылуы.

2005 жылы 18 ақпан Амстердам қаласында Бас консулдық ҚР Нидерландтағы Дипломатиялық миссиясы болып ауыстырылды.

2019 жылы қазанынан бастап, Нидерланд Корольдігінің ҚР Елшісі болып Андре Карстенс тағайындалды (2019 жылы 11 қарашада ҚР Президентіне Сенім грамотасын табыс етті).

2020 жылы 30 қыркүйекте ҚР Нидерланд Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі болып Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев тағайындалды.

== Экономикалық қатынастар ==
Екі ел арасында ауыл шаруашылығы, мұнай өнеркәсібі, химия өнеркәсібі және машина жасауда айтарлықтай сауда көлемі бар.<ref name="tradesectors">{{cite web|title=Relations the Netherlands - Kazakhstan|url=https://www.government.nl/topics/international-relations/overview-countries-and-regions/kazachstan|website=Netherlands government Rijksoverheid}}</ref>

Нидерланд Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялардың ең ірі көзі болып табылады. 1991 жылдан 2019 жылға дейін Нидерланддан Қазақстанға 90,4 миллиард доллар сомасына тікелей шетелдік инвестициялар жіберілді.<ref>{{cite web|title=Kazakhstan attracts $330 billion FDI since 1991|url=https://astanatimes.com/2019/09/kazakhstan-attracts-330-billion-fdi-since-1991/|website=astanatimes.com}}</ref><ref name="exportgovnlkz">{{cite web|title=Kazakhstan - Foreign Direct Investment and Foreign Portfolio Investment Statistics|url=https://www.export.gov/article?id=Kazakhstan-foreign-direct-investment-statistics|website=Export.gov}}</ref> Голландиялық компаниялар 2019 жылы Қазақстан экономикасына 7 7,3 млрд инвестициялады, бұл биылғы жылы тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы көлемінің 30,2% құрады және [[Орталық Азия]] еліндегі ірі инвесторлар болып қала береді.<ref>{{cite web|title=Kazakhstan attracts $24.1 billion of FDI in 2019, $350 billion since independence|url=https://www.timesca.com/index.php/news/22338-kazakhstan-attracts-24-1-billion-of-fdi-in-2019-350-billion-since-independence|website=The Times of Central Asia}}</ref>

2002 жылы қол қойылған екіжақты инвестициялық шарт тікелей шетелдік инвестициялар мен сауданы ынталандыратындай тиісті инвестициялар мен капиталды әділ өңдеу үшін негіздеме белгілейді.<ref name="bit">{{cite web|title=Agreement on encouragement and reciprocal protection of investments between the Republic of Kazakhstan and the Kingdom of the Netherlands.|url=https://investmentpolicy.unctad.org/international-investment-agreements/treaty-files/1784/download|website=investmentpolicy.unctad.org|publisher=unctad}}</ref>

== Саяси қарым-қатынас ==

=== ''Жоғары деңгейдегі байланыстар:'' ===
ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Ә.Назарбаев Нидерланда 2 мәрте болды (''бірінші рет - 2002 ж. Беатрикс патшайымның шақыруымен ресми сапармен,<ref name=kitap2002/> екінші рет – Нидерландтың Премьер-Министрі М.Рюттенің шақыруымен Гаагада 2014 ж. 23-25 наурызда өткен Ядролық қауіпсіздік саммиті аясында)''.

Бұған қоса, Президент Н.Назарбаевпен Премьер-Министрі М.Рютте көпжақты кездесулер барысында 3 рет кездесті – Лиссабондағы НАТО Саммиті ''(2010 ж. қараша)'', Миландағы ''(2014 ж. қазан)'' және Брюссельдегі ''(2018 ж. қазан)'' АСЕМ форумдары кезінде.

ҚР Премьер-Министрі Нидерландта 1 рет болды ''(НК Премьер-Министрі М.Рюттенің шақыруымен 2019 ж. 30 қазанда ҚР Премьер-Министрі А.Маминнің Гаагаға ресми сапары орын алды)''.

Нидерланд Премьер-Министрі Қазақстанда 2 рет болды ''(2010 ж. 1-2 желтоқсанда Астанада өткен ЕҚЫҰ Саммитіне қатысты және 2015 ж. 2 желтоқсанда Нидерланд Премьер-Министрі М.Рюттенің Астанаға ресми сапары болып өтті)''.

Бұдан бөлек ҚР Премьер-министрі К.Мәсімов Премьер-Министрі М.Рюттемен 2015 ж. Боаода өткен Азиялық Іскерлік форумы аясында және Ұлан-Батырда 2016 ж. 14-15 шілде аралығындағы АСЕМ форумы кезінде кездесті.

=== ''Жоғарғы деңгейдегі кездесулер:'' ===
Қазақстан мен Нидерланд Сыртқы істер министрлері М.Тәжин мен Ф.Тиммерманс Гаага мен Астанаға 2009 және сәйкесінше 2014 жылдары ресми іссапарлрамен болып қайтты.

Сонымен қатар НК Сыртқы істер министрі С.Блоктың ҚР Сыртқы істер министрлері Қ.Әбдірахмановпен ЕЫҚҰ СІМК ''(2018 ж. 7 желтоқсан Италия)'' және ''(2019 ж. 9 шілдеде Словакияда)'' ЕЫҚҰ СІМК кезінде Б.Атамқұловпен кездесулері болып өтті.

Парламентаралық қарым-қатынас

==== Нидерландқа іссапарлар: ====
Парламентаралық қарым-қатынастардың негізі әлеуметтік-мәдени мәселелер Комитеті Төрағасы А.Бижанов бастаған ҚР Парламенті сенаторларының делегациясының 2010 ж. Нидерландқа сапары кезінде қаланды.

2015 ж. мамырда Қ.Жақыпов Қазақстан Президентініӊ арнайы өкілі ретінде ҚР БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне кандидатурасын алға жылжыту мақсатымен Нидерландқа іссапары болып өтті.

2019 ж. ақпанда ҚР Парламентінің Мәжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы М.Т.Ерманның Нидерландтың Сенатының Президенті А.Брукерс-Кнолмен және Нидерландтың Парламентінің Палата өкілдерінің Халықаралық істер Комитетінің Төрағасы П.Дейкстрамен кездесуі болып өтті.

==== Қазақстанға сапарлар: ====
2012 ж. қыркүйекте Нидерландтың Парламенті Сенатының Президенті Р.Ван дер Линденнің Қазақстанға сапары болды. <ref>{{Cite web|title=Екіжақты қарым-қатынас|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-hague/activities/1874?lang=kk|accessdate=12.09.2023|author=Қазақстан Республикасының Нидерланд Корольдігіндегі Елшілігі|lang=kk}}</ref>

2015 жылы Нидерланд премьер-Министрі Марк Рютте [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевпен]] Астанада кездесіп, [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]] пен Қазақстан арасындағы Кеңейтілген әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісімді растады.<ref name="rutteinkz">{{cite news|title=Dutch PM Rutte lauds new EU-Kazakhstan partnership agreement|url=http://www.sandiegouniontribune.com/hoy-san-diego/sdhoy-dutch-pm-rutte-lauds-new-eu-kazakhstan-2015dec02-story.html|agency=EFE}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Нидерландтың халықаралық қатынастары]]

Грузия — Қазақстан қатынастары

2025-11-25T11:46:58Z

Mheidegger: тарих

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Грузия-Қазақстан арақатынасы|Сурет=Georgia Kazakhstan Locator.png|Ел1=Грузия|Ел2=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange}}
'''Грузия-Қазақстан қатынастары''' — [[Грузия]] мен [[Қазақстан]] арасындағы дипломатиялық қатынастар<ref>[http://mfa.gov.kz/index.php/ru/vneshnyaya-politika/sotrudnichestvo-kazakhstana/sotrudnichestvo-so-stranami-sng/12-material-orys/6193-sotrudnichestvo-respubliki-kazakhstan-s-respublikoj-gruzii Сотрудничество Республики Казахстан с Грузией] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170222125753/http://mfa.gov.kz/index.php/ru/vneshnyaya-politika/sotrudnichestvo-kazakhstana/sotrudnichestvo-so-stranami-sng/12-material-orys/6193-sotrudnichestvo-respubliki-kazakhstan-s-respublikoj-gruzii |date=2017-02-22 }}</ref>.

== Тарих ==
1992 жылы 23 шілдеде елдер арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды. Қатынастардың базалық құжаты 1993 жылғы 1 шілдеде қол қойылған Қазақстан мен Грузия арасындағы қатынастардың негіздері туралы шарт болып табылады.<ref name=embassykaz>{{cite web | url = https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tbilisi/activities/2239?lang=ru | title = Казахстанско-грузинские отношения | publisher = Посольство Казахстана в Грузии | accessdate = 2025-07-16}}</ref>

Қазақстанның Тұңғыш Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] алғаш рет 2005 жылғы 2–4 қазан күндері Грузияға ресми сапар жасады. Сапар барысында ол Грузия Президенті Михаил Саакашвилимен, парламент төрайымы Нино Бурджанадземен кездесті. Назарбаев Грузияның бірлігі үшін қаза тапқан қаһармандар мемориалына гүл шоқтарын қою рәсіміне қатысты, Тбилисиде салынатын жаңа «Иверия» қонақ үй кешені мен Республика алаңының іргетасын қалау шарасына қатысты, сондай-ақ Батуми теңіз портын аралады. Сапар қорытындысында азаматтардың өзара сапарлары туралы Үкіметаралық келісім және екі ел үкіметтері арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық бағдарламасы қабылданды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2005. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 497-502|барлық беті= 912| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

Назарбаевтың президенттік кезеңінде Грузия президенттері Қазақстанға ресми және жұмыс сапарларымен алты рет келді (1993, 2005, 2007, 2008, 2010, 2017 жылдары).<ref name=embassykaz/>

== Экономикалық ынтымақтастық ==
Қазақстан статистика агенттігінің ақпаратына сәйкес, 2012 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 150 млн долларды құрады. Бұл ынтымақтастық негізінен өнеркәсіп және туризм саласында өтеді<ref>{{Cite web|url=http://www.trend.az/regions/scaucasus/georgia/2211746.html|title=Казахстан заинтересован в увеличении инвестирования в Грузию|access-date=2013-12-26|archive-date=2014-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325004923/http://www.trend.az/regions/scaucasus/georgia/2211746.html|deadlink=no}}</ref>.

== Мәселелер ==
2014 жылғы 12 мамырда ҚР СІМ - де Грузия елшісі Зураб Патарадземен жақында Қазақстан азаматтарының Грузия аумағына кіруден бас тартуы жиілеп кеткені туралы кездесу өткізіліп, Грузияның Қазақстандағы елшісіне ресми нота табыс етілді. "Сәуір айында өткен осы кездесу барысында грузин тарапына Грузия СІМ-не ресми нота беріліп, Грузияға кіруден бас тарту себептерін анықтауға жәрдемдесу сұралды, сондай-ақ осы мәселе бойынша ҚР кейбір азаматтарының өтініштерінің көшірмелері берілді" -деді ҚР СІМ баспасөз хатшысы Нұржан Айтмаханов.

== Елшілік ==
1992 жылы Грузия [[Алматы|Алматыда]] өз елшілігін ашты, ол 2003 жылы [[Астана|Астанаға]] көшірілді.

1996 жылғы қыркүйек-Қазақстанның [[Әзірбайжан|Әзірбайжандағы]] және Грузиядағы Елшілігі.

2003 жылы Қазақстанның Тбилисидегі Дипломатиялық миссиясы ашылып, 2008 жылдың қаңтарында елшілік болып қайта құрылды.

== Қазақстанның Грузиядағы елшілері ==
# Наурыз Губайдулаұлы Айдаров (2003-2005)
# Нұрлан Адельевич Жалғасбаев (2005-2006)
# Игорь Идеалович Мусалимов (2006-2011)
# Тұрсынов Әділ Қапанұлы (2012-2013)
# [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев]] (2013-2018)
# [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов]] (мамыр 2018 жыл - 8 желтоқсан 2022)
# Мырзалин Мәлік Кеңесбайұлы (9 желтоқсан 2022 - қазіргі уақыт)

== Грузияның Қазақстандағы елшілері ==
# Теймураз Гоголадзе (7 тамыз 1993 жыл - 16 маусым 2003 жыл)
# Нугзар Рухадзе (1 шілде 2003 жыл - 20 шілде 2004 жыл)
# Зураб Шургая (15 қазан 2004 жыл - 1 ақпан 2009 жыл)
# Зураб Космава (1 ақпан 2009 жыл - 1 қазан 2009 жыл)
# Паата Каландадзе (1 қазан 2009 жыл - 1 сәуір 2012 жыл)
# Малхаз Малашхия (1 сәуір 2012 жыл - 2013 жыл)
# Патаридзе, Зураб (2013 жыл - 2016 жыл)
# Зураб Абашидзе (1 ақпан 2017 - қазіргі уақыт)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Грузияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Түркия қатынастары

2025-11-25T11:25:36Z

Mheidegger: тарих

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Түркия қатынастары|Сурет=Kazakhstan Turkey Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=green|Ел2=Түркия|Түс2=orange}}
'''Қазақстан — Түркия қатынастары''' — [[Қазақстан]] мен [[Түркия]] арасындағы сыртқы қатынастар. Түркия 1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан тәуелсіздігін жариялаған кезде Қазақстанның тәуелсіздігін мойындаған алғашқы мемлекет бола отырып, Қазақстанды мойындады.<ref name="mofa">{{cite web|title=Relations between Turkey and Kazakhstan|url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-kazakhstan.en.mfa|work=Turkish Ministry of Foreign Affairs|access-date=4 February 2014}}</ref> Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 2 наурызда құрылды. Бұл қатынастар халықаралық аренада, сондай-ақ сауда және стратегиялық мәселелер саласында оң дамыды.<ref name="A">{{cite journal|last=Yermukanov|first=Marat|title=Kazakhstan and Turkey spearhead the integration of Turkic nations|url=http://www.jamestown.org/edm/article.php?article_id=2371713|journal=Eurasia Daily Monitor|publisher=Jamestown Foundation|date=7 December 2006|volume=3|issue=226|access-date=10 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225002824/http://www.jamestown.org/edm/article.php?article_id=2371713|archive-date=February 25, 2014}}</ref> Қазақстанның Анкарада елшілігі және [[Ыстанбұл|Ыстамбұлда]] бас консулдығы бар. Түркияның [[Астана|Астанада]] елшілігі және [[Алматы|Алматыда]] филиалы бар.

Еуразиядағы екі ірі ұлт ретінде және түркі халықтарының кең мәдени, тарихи және тілдік мұрасымен бөлісе отырып, екі ұлт та тығыз қарым-қатынасты дамытуға және түркі болмысы мен достығын аймақтағы басқа түркі халықтары арасында ілгерілетуге тырысты. Қазақстан да, Түркия да түркі мемлекеттері Ұйымының негізін қалаушы мүшелері болып табылады. Жалпы түркі саяси білімінің Тұжырымдамасын Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ұсынды.

== Тарих ==
[[Сурет:Nursultan_Nazerbayev_Square.jpg|нобай|Анкарадағы Нұрсұлтан Назарбаев ескерткіші]]
Екі халық арасындағы қарым-қатынастың тамыры тереңде жатыр және Қазақ хандығы мен Осман империясы арасындағы алғашқы ресми дипломатиялық қатынастар 1713 жылы басталды. Алайда, тарихи жағдайлармен бөлісе отырып, бір-бірімен байланыс үзілді. 1991 жылы наурызда Түркия президенті Тұрғыт Өзалдың сол кездегі Қазақ КСР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруымен Қазақстанға ресми сапары өтті. Бұл шет мемлекет басшысының Қазақстан тарихындағы алғашқы сапары болды және Түркиямен қарым-қатынастың негізін қалады. Осы сапар барысында Түркия мен Қазақстан саяси, сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық, экологиялық, мәдени, әлеуметтік, коммуникациялық және басқа да салалардағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды.<ref name=":0">{{Cite web|last1=Years|first1=Akmaral Arystanbekova in Kazakhstan’s Independence: 30|last2=March 2021|first2=Op-Ed on 13|date=2021-03-13|title=30 Years Ago, Turkish President Paid First Official Visit to Kazakhstan|url=https://astanatimes.com/2021/03/30-years-ago-turkish-president-paid-first-official-visit-to-kazakhstan/|access-date=2021-03-27|website=The Astana Times|language=en}}</ref> 15 наурызда, келгеннен кейінгі күні ол 28 Панфилов күзетшілерінің саябағындағы Даңқ мемориалына гүл шоқтарын қойып, Медеуге барды.<ref name=":0" />

1991 жылдың қыркүйегінде президент Назарбаев пен оның жұбайы Анкарада екіжақты қатынастардың принциптері мен мақсаттарын қамтитын декларацияға қол қойды. Президент Нұрсұлтан Назарбаев Түркияға сапары барысында 21-ші ғасырды "түркілер ғасыры"деп анықтады. Түркия Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін соңғы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанмен дипломатиялық қатынастар орнатты. 1992 жылы 2 наурызда дипломатиялық қатынастар орнатылып, сол жылы екі елдің елшіліктері Қазақстан мен Түркияда ашылды.<ref>Davut Han Aslan, TURKEY-KAZAKHSTAN RELATIONS: AN OVERVIEW OF MUTUAL RELATIONS SINCE THE COLLAPSE OF THE SOVIET UNION, Vistula Acadecmic Quarterly,2014; 4(42): 133-145,</ref><ref>Davut Han Aslan (2012),''Turkey's Foreign Policy of the Justice and Development Party Governments (2002-2011)'' ,PhD Dissertation, Warsaw University, Warsaw, June></ref>

1993 жылы Нұрсұлтан Назарбаев түркітілдес халықтардың мәдени-гуманитарлық және рухани байланыстарын жаңғырту, сондай-ақ түркі мәдениетін халықаралық деңгейде таныту мақсатында [[Түркі мәдениетін және өнерін дамыту халықаралық ұйымы|Түркі мәдениеті халықаралық ұйымын]] (ТҮРКСОЙ) құрудың бастамашысы болды. ТҮРКСОЙ құрамына тәуелсіз түркітілдес мемлекеттер — Әзірбайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түрікменстан, Түркия және Өзбекстан кірді. Байқаушы мәртебесін Алтай Республикасы, Башқұртстан, Гагаузия, Хакасия, мойындалмаған Солтүстік Кипр Түрік Республикасы, Саха Республикасы (Якутия), Татарстан және Тыва алды<ref name=liter>{{cite web | url = https://liter.kz/8790-arhitektor-tyurkskoy-integratsii/ | title = Архитектор тюркской интеграции | website = liter.kz | date = 2019-09-24 | access-date = 2011-11-07 | archive-date = 2020-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200812121034/https://liter.kz/8790-arhitektor-tyurkskoy-integratsii/ | url-status = live }}</ref>.

2003 жылғы 21–23 мамырда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасына ресми сапар жасады. Сапар барысында ол Түркия Президенті Ахмет Неждет Сезермен, Премьер-министр Реджеп Тайып Ердоғанмен, Ұлы ұлттық мәжіліс төрағасы Бюлент Арыңчымен кездесті. Назарбаев Анкарадағы Қазақстан елшілігінің жаңа ғимаратының және Ыстамбұлдың Зейтинбурну ауданындағы Абай атындағы мектептің ашылу рәсімдеріне қатысты, Қарулы күштер академиясын және Ататүрік мемориалдық кешені — Аныткабирді аралады.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 341—362|барлық беті= 768| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2005 жылдың мамырында Түркия Премьер-министрі Реджеп Тайып Ердоған Қазақстанға ресми сапармен келді. Ол «Жібек жолы» пойыз-жәрмеңкесінің ашылу рәсіміне қатысты әрі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен келіссөздер жүргізді.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2005. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 574-575|барлық беті= 912| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2008 жылы Назарбаевтың бастамасымен Түркітілдес мемлекеттердің Парламенттік ассамблеясы (ТүрікПА) құрылды. Оның құрамына Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан және Түркия кіреді<ref name=liter/>.

2009 жылғы қазанда Қазақстан Президентінің Түркияға ресми сапары кезінде екі ел арасында стратегиялық әріптестік туралы келісімге қол қойылды.

2010 жылы Анкара қаласында Нұрсұлтан Назарбаевқа арналған ескерткіш орнатылды. 2017 жылы Анкарада қазақ жырауы Жамбыл Жабаевтың есімі берілген көше ашылды. 2018 жылы Анкара қаласында Мағжан Жұмабаевтың ескерткіші қойылды, ал Ыстамбұлда Абай Құнанбайұлының есімі мектепке берілді.

== Экономикалық ынтымақтастық ==
Түркия Қазақстанның жалпы инвестиция көлеміне 50 миллиард АҚШ доллары көлемінде 2 миллиард АҚШ долларын салады. Түркия Қазақстанның жалпы сауда көлемінің 1,2% - приходится құрайды және Қазақстанның құрылыс және тоқыма өнеркәсібіне белсенді қатысады. 2005 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 556,8 млн. Түркия Қазақстанның энергетикалық және телекоммуникациялық салаларына инвестицияларды кеңейтуге үміттенеді. Қазақстан құрылыс жобалары үшін Түрік жұмысшыларын жалдауға квоталарды ұлғайтты. Қазақстан Түркиямен бірлесіп Қара теңізде мұнай өңдеу зауытын салу мүмкіндігін қарастыруда.

== Стратегиялық ынтымақтастық ==
Энергетикалық ресурстар саласындағы ынтымақтастықты нығайта отырып, Қазақстан Ресейдің ықпалынан өзінің тәуелсіздігін бекітуге ұмтылды. 2006 жылдың шілдесінде Қытай Халық Республикасы, Түркия, Әзірбайжан және Грузия Астанада Орталық Азияны Оңтүстік Кавказбен және Батыс Еуропамен байланыстыратын көлік дәлізін әзірлеу үшін жиналды, бұл жыл сайынғы сауда мен жүк тасымалын 30 миллион тоннаға дейін арттырады. Түркия Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге өтінімін қолдады, ал соңғысы Түркияның Еуропалық Одаққа мүшелікке өтінімін белсенді қолдады. Екі ел де Орталық Азияның түркі халықтары арасындағы тығыз ынтымақтастыққа жәрдемдесуге ұмтылды.<ref name="A" />

== Дипломатия ==
Қазақстан Республикасы
* Анкара (елшілік)
* Ыстанбұл (Бас консулдық)
* Анталия (консулдық)

Түркия Республикасы
* Астана (елшілік)
* Алматы (Бас консулдық)
* Ақтау (Бас консулдық)

== Түркияның Қазақстандағы елшілері ==
# Аргун Өзпай (1992-1994)
# Мұстафа Ашула (1994-1995)
# Куртулус Ташкент (1995-1999)
# Чынaр Алдемир (1999-2004)
# Танер Себен (2004-2008)
# Атилла Гүней (2008-2010)
# Лaле Үлкер (2010-2012)
# Өмер Бурxaн Түзел (2012-2015)
# Невзат Уяник (2015-2019)
# Уфук Екижи (2020-2023)
# Мұстaфa Кaпужу (2023- )

== Қазақстаның Түркиядағы елшілері ==
# Қанат Саудабаев (1992-1994, 1994-1996)
# Балташ Тұрсынбаев (1996-1998)
# Қайрат Сарыбай (1999-2003)
# Аманжол Жанқұлиев (2003-2005)
# Бағдад Исабаев (2006-2008)
# Бағдад Әміреев (2008-2010)
# Жансейіт Түймебаев (2010-2016)
# Абзал Сапарбекұлы (2017-2022)
# Еркебұлан Сәпиев (2022 жылдан бастап)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Түркияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Пәкістан қатынастары

2025-11-25T11:03:08Z

Mheidegger: тарих

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Пәкістан қатынастары|Сурет=Pakistan Kazakhstan Locator.svg|Ел2=Пәкістан|Ел1=Қазақстан|Түс1=orange|Түс2=green}}
'''Қазақстан — Пәкістан қатынастары''' — Қазақстан Республикасы мен Пәкістан Ислам Республикасы арасындағы екіжақты қатынастарға жатады. Пәкістан 1991 жылы желтоқсанда Тәуелсіздік алған кезде Қазақстанды мойындаған алғашқы елдердің бірі болды. Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Пәкістанға ресми сапары кезінде орнатылды.<ref name="kzmfa">[http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/03 Cooperation of the Republic of Kazakhstan with the Islamic Republic of Pakistan] Kazakhstan Ministry of Foreign Affairs Retrieved January 22, 2009. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052822/http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/03|date=July 27, 2011}}</ref> Пәкістан мен Қазақстан әлемдік проблемаларға ортақ көзқарасқа, сондай-ақ өзара түсіністікке, Ислам бауырластығына және бір-біріне деген ізгі ниетке негізделген жылы қарым-қатынасты сақтайды.<ref>{{Cite web|url=http://www.pakistanembassy.kz/Bilateral_Relations.html|title=Embassy of the Islamic Republic of Pakistan, Astana, Kazakhstan|website=www.pakistanembassy.kz|access-date=2019-08-03|archive-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118014053/http://www.pakistanembassy.kz/Bilateral_Relations.html|url-status=dead}}</ref>

2015 жылы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі "мен Пәкістанның Тәуелсіздік қозғалысын қолдаған алғашқы елдердің бірі екенін ешқашан ұмытпаймын"деп мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2015/08/pakistan-and-kazakhstan-look-to-increase-cooperation/|title=Pakistan and Kazakhstan Look to Increase Cooperation|last=Diplomat|first=Ankit Panda, The|website=The Diplomat|language=en-US|access-date=2019-08-03}}</ref> Қазақстан теңізге шыға алмайтын ел болғандықтан, Пәкістан Табиғи құрлықтық маршруттар мен Еуразия жүрегімен, Араб теңізімен және Оңтүстік Азиямен байланысты қамтамасыз етеді. Қазақстан Пәкістан тауарлары үшін дамушы нарық болып табылады.<ref>[http://www.epb.gov.pk/v1/news/details.php?param=MzU5d Trade Development Authority of Pakistan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717084656/http://www.epb.gov.pk/v1/news/details.php?param=MzU5d|date=2012-07-17}} Retrieved October 13, 2008.</ref>Екі елде де әртүрлі салаларда 35-тен астам өзара түсіністік туралы меморандумдар бар.<ref name="Pak-Kazakh rel">{{cite web|title=Pakistan-Kazakhstan Bilateral Relations: A Strategic Road Map {{!}} Stratejik Düşünce Enstitüsü|url=https://www.sde.org.tr/analysis/pakistan-kazakhstan-bilateral-relations-a-strategic-road-map-analizi-16294|website=www.sde.org.tr|access-date=17 October 2021}}</ref>

== Country Comparison ==
{| class="wikitable"
!Жалпы атауы
!Пәкістан
!Қазақстан
|-
!Ресми атауы
!Пәкістан Ислам Республикасы
!Қазақстан Республикасы
|-
|Елтаңба
| style="text-align:center" |[[Сурет:State_emblem_of_Pakistan.svg|149x149 нүкте]]
| style="text-align:center" |[[Сурет:Emblem_of_Kazakhstan_latin.svg|130x130 нүкте]]
|-
|Байрақ
| style="text-align:center" |{{Flagicon|Pakistan|size=130px}}
| style="text-align:center" |{{Flagicon|Kazakhstan|size=130px}}
|-
|Аумағы
|881,913 км2
|2,724,900 км2
|-
|Халқы
|212,742,631<ref>{{Cite web|url=http://www.pbscensus.gov.pk/content/provisional-summary-results-5th-population-and-housing-census-2017-0|title=Census 2017}}</ref>
|18,448,600
|-
|Халық тығыздығы
|244.4/км2
|7/км2
|-
|Астана
|Исламабад
|Астана
|-
|Ең үлкен мегаполис
|Карачи (14,910,352)<ref name="census2017">{{Cite web|url=http://www.pbs.gov.pk/content/provisional-summary-results-6th-population-and-housing-census-2017-0|title=PROVISIONAL SUMMARY RESULTS OF 6TH POPULATION AND HOUSING CENSUS-2017|publisher=[[Pakistan Bureau of Statistics]]|access-date=21 October 2017}}</ref>
|Алматы (2,039,376)
|-
|Басқару
|Федеративтік парламенттік республика
|Унитарлы президенттік республика
|-
|Қазіргі басшысы
|Шехбаз Шариф
|Қасым-Жомарт Тоқаев
|-
|Ресми тіл
|Урду
|Қазақ
|-
|ЖІӨ (номиналды)
|$324.73 миллиард<ref>http://statisticstimes.com/economy/countries-by-projected-gdp.php</ref>
|$164.207 миллиард
|-
|ЖІӨ (ПОҚ бойынша)
|$1.195 триллион<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=64&pr.y=11&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C556%2C513%2C514%2C518%2C558%2C564%2C524%2C534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=#cs31|title=World Economic Outlook Database, April 2018|website=www.imf.org}}</ref>
|$534.271 миллиард
|-
|Жан басына ЖІӨ (номиналды)
|$1,650
|$8,763
|-
|Жан басына ЖІӨ (ПОҚ бойынша)
|$5,839
|$28,514
|-
|Адам дамуының индексі
|{{increase}} 0.562
|{{increase}} 0.800
|-
|Әскери шығындар
|$9.6 миллиард<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/20-increase-in-pakistan-defence-budget-signals-neighbours-intent/articleshow/63966279.cms|title=20% increase in Pakistan defence budget signals neighbour's intent|last=Gurung|first=Shaurya Karanbir|date=2018-04-30|work=The Economic Times|access-date=2019-08-03}}</ref>
|$2.4 миллиард
|}

== Тарих ==
Бүгінгі Пәкістан аймағы мен Қазақстан ежелгі заманнан бері байланыста болды. Қазақстан да, Пәкістан да бір-бірімен ежелгі Жібек жолдарымен байланысты болды. Тарихи байланыстардың арқасында Орталық Азия, оның ішінде Қазақстан, қазіргі Пәкістанға үлкен әсер етеді. 1920-39 жылдары кеңестік қатыгездікке мәжбүр болған көптеген қазақтар Үндістанға қоныс аударды. Бұған жауап ретінде партияның жоғарғы басқарушы органы AIML Орталық кеңесі 1942 жылы 23 ақпанда Делиде Мұхаммед Әли Джиннаның (Пәкістанның негізін қалаушы) басшылығымен өткен отырысында қарар қабылдады, онда партия қазақ мигранттарының өмір сүру жағдайына қатты алаңдаушылық пен алаңдаушылық білдірді және сол кездегі үкіметтен тиісті шаралар қабылдауды және қазақтарды азық-түлікпен қамтамасыз етуді талап етті. Демек, олар Үндістанның солтүстік-батыс аудандарында (қазіргі Пәкістанның солтүстік аудандары) бейбіт түрде қоныстанды..<ref name="Pak-Kazakh relations">{{cite news|title=Pakistan-Kazakhstan Bilateral Relations|url=https://dailytimes.com.pk/706882/pakistan-kazakhstan-bilateral-relations/amp/|access-date=17 October 2021|work=Daily Times|date=28 December 2020}}</ref><ref>{{cite journal|last1=MALIK|first1=NADEEM SHAFIQ|title=The All India Muslim League and Central Asia|journal=Islamic Studies|date=1994|volume=33|issue=2/3|publisher=Islamic Research Institute, International Islamic University, Islamabad|pages=381–391|jstor=20840174|url=https://www.jstor.org/stable/20840174|access-date=17 October 2021}}</ref>

Пәкістан Қазақстанды мойындаған алғашқы елдердің бірі болды. Қазіргі Пәкістан мен Қазақстан мемлекеттері арасындағы дипломатиялық қатынастар Нұрсұлтан Назарбаевтың 1992 жылы Исламабадқа сапарынан кейін одан әрі нығайды, оның барысында ол екіжақты қатынастарды дамыту үшін құқықтық негіз қалаған көптеген маңызды құжаттарға қол қойды. Пәкістан мен Қазақстан да бір уақыт белдеуінде.<ref name="Pak-Kazakh rel" />

1995 жылы Пәкістан Премьер-министрі [[Бенәзир Бһутто]] Қазақстанға ел тарихындағы алғашқы мемлекеттік сапарды жасады.

2003 жылғы 8–9 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Пәкістанға ресми сапармен барды. Сапар барысында ол Пәкістан Президенті Первез Мушаррафпен, іскер топтардың өкілдерімен кездесті және [[Фейсал мешіті|Фейсал орталық мешітін]] аралады. Ел басшылары экономикалық ынтымақтастықты және өңірде бейбітшілік пен тұрақтылық аймақтарын қалыптастыру мәселелерін талқылады. Сапар қорытындысында инвестицияларды өзара қорғау және ынталандыру туралы келісім, сондай-ақ бірнеше басқа құжаттарға қол қойылды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 417—426|барлық беті= 768| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

== Дипломатия ==
Пәкістан
* Астана (елшілік)

Қазақстан
* Исламабад (елшілік)

== Пәкістанның Қазақстандағы елшілері ==
1992 жылы елшілік ашылды
# Риаз Мұхаммед Хан, Риаз Мұхаммед Хан мырза (1992-1995 жж)
# Сұлтан Хаят Хан, Сұлтан Хаят Хан Мырза (1995-1999 жж)
# Рашид Ахмед, Рашид Ахмед мырза (1999-2000 жж)
# Дуррай Шахвар Куреши, Дуррай Шахвар Куреши ханым (2001-2005 жж)
# Ирфан ур Рехман Раджа, Ирфан ур Рехман Раджа мырза (2005-2010 жж)
# Ахтар Туфаил, Ахтар Туфаил мырза (2010-2013)
# Шаукат Әли Мұқадам, Шаукат Әли Мұқадам (2013 - 2014)
# Абдул Салик Хан, Абдул Салик Хан мырза (ақпан 2015-Шілде 2018)
# Имтиаз Ахмад Кази, доктор Имтиаз Ахмад Кази (2018 - 2020)
# Саджад Ахмед Сихар, Саджад Ахмед Сихар мырза (2020-қазіргі уақытқа дейін)

== Қазақстанның Пәкістандағы елшілері ==
# Т. Айтмұхамбетов (1994-99)
# Б. Нарбаев (1999-2003)
# Б. Исабаев (2003-06)
# Б. Шабарбаев (2006-01. 2018)
# А. Рахматуллин маусым 28, 2019

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Пәкістанның халықаралық қатынастары]]

Абай ескерткіші (Мәскеу)

2025-11-25T10:05:28Z

Mheidegger: жаңа мақала

'''[[Абай Құнанбайұлы]]ның ескерткіші''' [[Мәскеу]]дегі Чистопрудный бульварында, Қазақстан елшілігіне жақын жерде орналасқан.

==Тарихы==

2006 жылы Қазақстан мен Ресей президенттері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] пен Владимир Путин Қазақстанда — Пушкин жылы, ал Ресейде — Абай жылы деп жариялады. Осыған орай Астана мен Мәскеуде ақындарға арналған қола ескерткіштер орнатылды. Оған дейін, 1999 жылғы 29 қазанда орыс ақыны Александр Пушкиннің 200 жылдығына орай Алматы қаласында оның бюст-ескерткіші орнатылған болатын. Мүсіннің авторы — ресейлік скульптор Анатолий Бичуков, ал архитектуралық шешімін Тохтар Ералиев пен Анатолий Анчугов әзірлеген.

Мәскеудегі Абай ескерткіші — Қазақстанның Ресей астанасына жасаған сыйы. Ескерткіш орнату туралы шешім 2005 жылғы 17–19 қаңтарда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Ресейге ресми сапары кезінде қазақ диаспорасының өкілдерімен өткен кездесуде қабылданды.<ref name=book2006>{{кітап|тақырыбы= 2006. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Байбек Б. Қ. |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 246-256|барлық беті= 750| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> Жобаның қаржыландыруын Қазақстан жағы толық өз мойнына алды. Ескерткішті орнатуға шамамен 162 млн теңге, яғни 1,25 млн АҚШ долларынан астам қаражат жұмсалды.<ref>{{cite web | url = https://e-history.kz/ru/calendar/show/26607 | title = В 2006 году в Москве был открыт памятник Абаю Кунанбаеву | lang=ru | website = e-history.kz | accessdate = 2025-08-24 | archive-date = 2023-04-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230404130235/https://e-history.kz/ru/calendar/show/26607 | url-status = live }}</ref>

Ескерткіштің ашылу рәсімі 2006 жылғы 4 сәуірде өтті. Оған Ресей президенті Владимир Путин мен Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.<ref name=book2006/><ref>{{cite web | url = http://ria.ru/society/20060404/45162731.html | title = Путин и Назарбаев открыли в Москве памятник Абаю Кунанбаеву | lang=ru | website = ria.ru | date = 2006-04-04 | accessdate = 2025-08-24}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Абай Құнанбайұлы]]
[[Санат:Мәскеу]]

Қазақстан — Үндістан қатынастары

2025-11-25T09:56:06Z

Mheidegger: /* Тарихы */ 2002 жылы

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Үндістан арақатынасы|Сурет=India Kazakhstan Locator.png|Ел1=Қазақстан|Ел2=Үндістан|Түс1=orange|Түс2=green}}
'''Қазақстан — Үндістан қатынастары''' ({{Lang-hi|भारत-कजाखस्तान संबंध}}) [[Үндістан|Үндістан Республикасы]] мен [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] арасындағы екіжақты қатынастарды білдіреді. Дипломатиялық қатынастардың маңызы 21 ғасырда 1990 жылдары пассивті болғаннан кейін өсті. Екі ел де [[Орталық Азия]] өңірінде ауқымды коммерциялық және стратегиялық әріптестікті дамытуға ұмтылуда.

== Сипаттамалары ==
{| class="wikitable"
!
!{{Байрақ|Үндістан}}
!{{Байрақ|Қазақстан}}
|-
|'''Халқы'''
|1 360 490 000
|18 653 500
|-
|'''Жер көлемі'''
|3 287 263 км²
|2 724 902 км²
|-
|'''Халық тығыздығы'''
|364 адам/км²
|6,82 адам/км²
|-
|'''Асатнасы'''
|[[Дели|Нью-Дели]]
|[[Астана]]
|-
|'''Ірі қалалары'''
|[[Мумбаи]], [[Дели]], Бангалор,Ченнаи, [[Калькутта]]
|[[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент]], [[Қарағанды]]
|-
|'''Басқару формасы'''
|федеративтік парламенттік республика
|Президенттік республика
|-
|'''Мемлекеттік тілдер'''
|Хинди, ағылшын
|қазақ, орыс — мемлекеттік органдарда ресми
|-
|'''Негізгі дін'''
|зайырлы мемлекет
|зайырлы мемлекет
|-
|'''ЖІӨ'''
|4,277 трлн АҚШ доллары (жан басына шаққанда 48,264 доллар)
|534,271 миллиард АҚШ доллары (жан басына шаққанда 2 28,514)
|-
|'''Валюта'''
|Үнді рупиясы
|Теңге
|}

==Тарихы==
[[File:Prime Minister Narendra Modi receives a guard of honour in Kazakhstan.jpg|thumb|Үндістан Премьер-Министрі Нарендра Моди 2015 жылғы шілдеде Қазақстанға сапары кезінде Құрметті қарауылды қабылдайды.|250x250 нүкте]]
[[File:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh and the President of Kazakhstan, Mr. Nursultan Nazarbayev witnessing the signing of agreements between India and Kazakhstan, at Astana, in Kazakhstan on April 16, 2011.jpg|thumb|Үндістан Премьер-Министрі Манмохан Сингх және Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Астанада; 2011 жыл.|250x250 нүкте]]
[[File:Vladimir Putin in Kazakhstan 4 June 2002-3.jpg|thumb|Үндістан Премьер-Министрі Атал Бихари Ваджпайи, Түркия президенті Ахмет Недждет Сезер, Ресей президенті Владимир Путин және Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев (солдан оңға қарай) Алматыда кездеседі; 2002 жыл.|250x250 нүкте]]
Үндістан қырғи қабақ соғыстың көп бөлігінде [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-ның ең жақын достық одақтастарының бірі болғанына қарамастан, 1992 жылы соңғысы ыдырағаннан кейін Қазақстанның Кеңес Одағынан тәуелсіздігін мойындады. Соңғы жылдары Үндістан бұрынғы кеңестік республикалар арасында екінші ірі ел болып табылатын және Орталық Азияда мұнай, табиғи газ және пайдалы қазбалардың мол қоры бар Елеулі аумақты алып жатқан Қазақстанмен сауда және стратегиялық байланыстарын кеңейтуге ұмтылды. Үндістан [[Қытай|Қытай Халық Республикасының]] экономикалық және стратегиялық ықпалының өсуіне қатысты алаңдаушылықтан кейін байланыстарды кеңейтуге тырысты.

2002 жылғы 11–14 ақпан аралығында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Үндістанға ресми сапар жасады. Сапар барысында ол Үндістан Президенті Кочерил Раман Нараянанмен, вице-президент Кришан Кантпен, Премьер-министр Атал Бихари Ваджпаимен, Үнді ұлттық конгресі партиясының жетекшісі Соня Гандидің, сондай-ақ Раджастхан мен Карнатака штаттарының губернаторларының қабылдауында болды. Сапар қорытындысы бойынша тараптар екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың 10 жылдығына арналған бірлескен декларация қабылдады. Құжатта Қазақстан мен Үндістанның бейбітшілік, достық және өзара ынтымақтастық принциптеріне берік екені атап өтілді. Сонымен қатар, Нью-Дели қаласының орталығында қазақ ақыны әрі ойшылы [[Абай Құнанбайұлы]]ның есімі берілген көше салтанатты түрде ашылды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 226-231|барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2002 жылғы 2–5 маусым күндері Үндістан Премьер-министрі Атал Бихари Ваджпаи Қазақстанға ресми сапармен келді және Алматыда өткен Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің саммитіне қатысты. Екі ел басшылары үнді саяси қайраткері Махатма Гандидің аты берілген көшенің ашылу рәсіміне де қатысты.<ref name="J">{{cite journal|last=Yermukanov|first=Marat|title=Kazakhstan-India relations - Partners or Distant Friends?|url=http://www.jamestown.org/edm/article.php?article_id=2368860|journal=Eurasia Daily Monitor|publisher=[[The Jamestown Foundation]]|volume=1|issue=128|date=16 November 2004|access-date=10 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018193815/http://www.jamestown.org/edm/article.php?article_id=2368860|archive-date=18 October 2008|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 355-359|барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

== Екіжақты қатынастарды дамыту ==
2003 жылғы жағдай бойынша Үнді–қазақстандық сауда көлемі 78 910 000 долларды құрайды. Сауданы нығайту үшін екі ел де Үнді-Қазақстан Бірлескен Іскерлік кеңесін құрды. Үндістан Құрманғазы мұнай кен орнындағы үлесті сатып ала алмаса да, Үндістанның Мұнай және табиғи газ корпорациясы [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] кен орнындағы үлесті сатып алуға ниетті. "[[ҚазМұнайГаз]]" қазақстандық ұлттық компаниясы ONGC-ге Сәтбаев пен Махамбет кен орындарын таңдауды ұсынды және Үндістанға атирау және Ахтау өңірлеріндегі мұнай-химия өнеркәсібі жобаларына қатысу туралы өтінішпен жүгінді. Екі ел де ақпараттық технологиялар, ғарыштық зерттеулер, банк дела және екіжақты сауда көлемін ұлғайту саласында кең ынтымақтастық пен коммерция құруға ұмтылды. Үндістан Қазақстанға 1 000 000 000 АҚШ доллары көлемінде несие ұсынды, ал соңғысы Үнді компанияларына ірі салық жеңілдіктерін берді. Қазақстан сондай-ақ сенімді сауда маршрутын қамтамасыз ету және Қазақстанның Үндістан порттарына жылы сумен коммерциялық және кеме қатынасын қамтамасыз ету үшін [[Иран|Иранмен]] және [[Түрікменстан|Түрікменстанмен]] Үндістанға көлік дәлізін құру туралы көпжақты келісім жасасуға ұмтылды.

Үндістан өзінің үлкен энергетикалық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін экологиялық таза балама ретінде өзінің азаматтық атом энергетикасын дамыту үшін жұмыс істейді. Қазақстанда атом энергиясын өндіруге қажетті уран көп болғандықтан, Үндістан Қазақстанмен берік қарым-қатынасты дамытуда. Үндістан Қазақстан Президентін 2009 жылдың қаңтарында Нью-Делиде Республика күнін атап өтуге шақырды.<ref name="R">{{cite web|title=India-Kazakhstan economic and commercial relations|url=http://www.ficci.com/international/countries/Kazakhstan/kazakhstancommercialrelation.htm|publisher=[[Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry]]|access-date=10 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080531162157/http://www.ficci.com/international/countries/Kazakhstan/kazakhstancommercialrelation.htm|archive-date=31 May 2008|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="INDIA">{{cite news|title=India, Kazakhstan to oil ties in IT, space|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/india-kazakhstan-to-oil-ties-in-it-space/articleshow/2142347.cms|work=[[The Times of India]]|date=10 October 2006|access-date=10 October 2008|first1=Sanjay|last1=Dutta}}</ref>

=== Сауда балансы ===
{| class="wikitable" style="font-size: 90%"
! colspan="10" | Сауда құны
|-
|
!2010-11
!2011-12
!2012-13
!2013-14
!2014-15
|-
|Сауданың жалпы көлемі
|$130,590,000
|$436,250,000
|$426,220,000
|$917,840,000
|$952,260,000
|-
|Үндістаннан Қазақстанға Экспорт
|$172,160,000
|$244,390,000
|$286,230,000
|$261,510,000
|$250,590,000
|-
|Қазақстаннан Үндістанға Импорт
|$138,420,000
|$191,860,000
|$139,990,000
|$656,330,000
|$701,570,000
|-
| colspan="10" | {{center|Үндістанның сауда және өнеркәсіп министрлігі 08.07.2015 ж<ref name=MCII_tables>{{cite web|title=Country Wise Trade from India|url=http://commerce.nic.in/eidb/iecnt.asp|website=Mistry of Commerce & Industry India|publisher=Mistry of Commerce & Industry India|access-date=7 July 2015}}</ref>}}
|}

Үндістан Қазақстанға экспорттайтын негізгі тауарлар фармацевтикалық препараттар, медициналық бұйымдар, шай, телефон аппараттары, шикі темекі және құрылыс техникасы болып табылады. Қазақстаннан және Үндістан импорттайтын негізгі экспорттық тауарларға мыналар жатады: мұнай майлары, битуминозды минералдардан алынған майлар; радиоактивті химиялық элементтер; асбест және титан.<ref name="MEA_Kazakhstan_2014">{{cite web|title=India-Kazakhstan Relations|url=http://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/KAZAKHSTAN_DEC2014.pdf|website=Ministry of External Affairs India|publisher=Government of India|access-date=7 July 2015}}</ref>

Қазақстан 2015-19 жылдар ішінде 5000 тонна жеткізіп, Үндістанға уранның ірі жеткізушісі болып табылады.<ref>{{cite web |title='We may scale up supply of uranium to India': Kazakhstan ambassador Bulat Sarsenbayev |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/kazakhstan-may-scale-up-supply-of-uranium-to-india/story-cY7NEz4HU6GulmGFlmo3KO.html |website=Hindustan Times |access-date=27 April 2019 |language=en |date=25 April 2019}}</ref>

=== Гуманитарлық көмек ===
====COVID-19====
Қазақстан 2021 жылдың мамыр айында болған COVID-19 ауруының жаңа жағдайларының өсуіне жауап ретінде Үндістанға медициналық жабдықтар мен қорғаныс құралдарын жіберді.<ref name="aid_may2021">{{cite news |title=Kazakhstan to deliver humanitarian assistance to India |url=https://www.eureporter.co/world/kazakhstan/2021/05/07/kazakhstan-to-deliver-humanitarian-assistance-to-india/ |agency=EUReporter}}</ref>

== Стратегиялық ынтымақтастық ==
Үндістан мен Қазақстан діни терроризм мен экстремизмге қарсы күресте, сондай-ақ өңірлік қауіпсіздікті нығайтуда тығыз ынтымақтастық орнатты. 2002 жылғы желтоқсанда қол қойылған бірлескен меморандум Қарулы Күштер офицерлерін даярлау, бірлескен әскери-өнеркәсіптік жобаларды әзірлеу және Үндістан мен Қазақстанның қорғаныс кәсіпорындары арасында әріптестік орнату сияқты бірлескен жобаларды іске асыруға мүмкіндік берді. Үндістан Қазақстанның солтүстік көршісі Ресейдің қарсылығына қарамастан, Қазақстанның Каспий теңізінде әскери-теңіз флотын құруға ұмтылысына қолдау көрсетіп, серіктес болды. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2009 жылғы қаңтарда Үндістанға барып, Үндістанмен азаматтық ядролық пактіге қол қойылды, оған сәйкес уранға бай Орталық Азия елі Үндістандағы Атом станцияларына отын жеткізетін болады.

Екі ел 2016 жылы Қазақстанда және 2017 жылы Химачал-Прадеш аймағында "Прабал Достық" бірлескен әскери оқу-жаттығуларын өткізді.<ref name="PrabalDostyk">{{cite news|title=Indian, Kazakhstan armies end joint military exercise in HP|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/indian-kazakhstan-armies-end-joint-military-exercise-in-hp/1188038|agency=Outlook India}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/India_signs_pact_with_Kazakhstan_for_uranium_supply/rssarticleshow/4025729.cms|title=India signs pact with Kazakhstan for uranium supply|work=The Times Of India|date=24 January 2009|access-date=25 January 2009}}</ref>

== Қазақстан және ТАПҮ ==
{{Ұйым|атауы=Қазақстан және ТАПҮ|мүшелік=* {{Байрақ|Қазақстан}}
* {{Байрақ|Түрікменстан}}
* {{Байрақ|Ауғанстан}}
* {{Байрақ|Пәкістан}}
* {{Байрақ|Үндістан}}|тілдер=}}Үндістан Қазақстанмен бес елдің бағыты бойынша отын жеткізілетін көмірсутек құбырын салу идеясын талқылады. Үндістан болашақта Ресейге дейін кеңейтілуі мүмкін құбыр тұжырымдамасын Сыртқы істер министрі Салман Хуршид пен оның қазақстандық әріптесі Үндістанға сапармен келген Ерлан Ыдырысовтың кездесуі кезінде ұсынды. Екі министр де алдағы айларда екі рет кездескенде — алдымен Алматыда Ауғанстан бойынша [[Ыстанбұл]] процесінің кездесу алаңында, содан кейін Хуршид мырзаның Қазақстан астанасына жеке сапары кезінде осы идеяға оралады.

Ұсынылған құбырдың ұзындығы шамамен 1500 км (930 миль) құрайды, бұл оны Түрікменстан-Ауғанстан-Пәкістан-Үндістан (ТАПҮ) жоспарланған құбырынан ұзағырақ етеді, ол үлгі болады. Ол бүгінде мұнай өңдеумен танымал [[Шымкент]] қаласының бұрынғы Жібек жолы керуен-сарайынан шығып, Өзбекстанға кіреді. Сол жерден ол Ауғанстанға бет алады, содан кейін Пәкістан арқылы Үндістанға ТАПИ құбырының бағыты бойынша жүреді. Шенеуніктердің айтуынша, қазіргі уақытта Орталық Азиядан көмірсутектерді тасымалдауға арналған құбырлардың көпшілігі Шығыс–Батыс осі арқылы өтеді. Бұл құбыр ТАПИ сияқты Солтүстік–Оңтүстік осі арқылы өтіп, Орталық Азиядан өндірілген көмірсутектер үшін Оңтүстік Азияға жаңа бағыт береді.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/india-proposes-hydrocarbon-pipeline-from-kazakhstan/article4479665.ece|title=India proposes hydrocarbon pipeline from Kazakhstan|work=[[The Hindu]]|date=6 March 2012|access-date=27 March 2013}}</ref>

== Үндістанның Қазақстандағы елшілері ==
# Раджив Сикри (1995-1999)
# Сайед Раза Хашим (1999-2002)
# Видя Сагар Верма (2002-2004)
# Ахсоке Кумар Мукерджи (2004-2007)
# Ашок Саджанхар (2007-2010)
# Ашок Кумар Шарма (2011-2014)
# Қатал Кумар Джейн (2014-2017)
# Прабхат Кумар (2017-2021)
# Шубхдаршини Трипати (2021-қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.indembastana.gov.in/page/previous/|title=Посольство Индии в Казахстане|author=|website=Сайт Посольства Индии в Казахстане|date=|publisher=www.indembastana.gov.in|accessdate=2020-05-05}}</ref>

== Қазақстанның Үндістандағы елшілері ==
# М. Исаев (1993-94)
# Р. Ибраев (1995-98)
# А. Шәкіров (1998-2004)
# Қ. Омаров (2004-09)
# Д.Қуанышев (2010-09. 2014)
# Б. Сәрсенбаев 6 қазан 2014-4 қыркүйек 2019
# Е. Әлімбаев 4 қыркүйек 2019-сәуір 2021
# Н. Жалғасбаев (2021 жылғы сәуірден бастап)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}
[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Үндістанның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Словакия қатынастары

2025-10-12T12:21:21Z

Mheidegger: /* Президенттік */ дерек

[[Сурет:Kazakhstan_-_Slovakia.png|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:Kazakhstan_-_Slovakia.png|нобай|Словакия Мен Қазақстанның туы]]
'''Қазақстан — Словакия қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Словакия|Словакия Республикасы]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Словакияның тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін бірден 1993 жылдың 1 қаңтарында орнатылды.<ref name="mfa">{{Cite web|title=Двустороннее сотрудничество|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/activities/1890?lang=ru|lang=ru|website=Посольство Республики Казахстан в Словацкой Республике|accessdate=2021-08-29}}</ref> Словакияның Қазақстандағы елшілігі 2005 жылы ашылды, ал ҚР-ның Братиславадағы дипломатиялық өкілдігі 2006 жылы [[Прага|Прагадағы]] елшінің тұрақты орналасқан жерімен ашылды. 2009 жылы Қазақстан Чехия мен Словакиядағы Елшілігінің Консулдық бөлімі ашылды. 2019 жылы Қазақстанның Братиславадағы дипломатиялық миссиясы Қазақстан Словакиядағы Елшілігі болып қайта құрылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-preobrazovanii-diplomaticheskoi-missii-respubliki-kazahstan-v-gorode-bratislave-slovackaya-respublika|title=Указ: О преобразовании дипломатической миссии Республики Казахстан в городе Братиславе (Словацкая Республика)|lang=ru|website=Официальный сайт [[Президент Республики Казахстан|Президента РК]]|date=2019-07-18|accessdate=2021-08-29|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107062222/https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-preobrazovanii-diplomaticheskoi-missii-respubliki-kazahstan-v-gorode-bratislave-slovackaya-respublika|deadlink=no}}</ref>
[[Сурет:Милан_Коллар_вручение_верительных_грамот.jpg|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B2%D1%80%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%82.jpg|нобай|Словакия елшісі М. Коллараның сенім грамоталарын Президент Н. Назарбаевқа беру]]
2022 жылдың маусым айынан бастап Қазақстанның Словакиядағы Елшісі Төлежан Барлыбаев болып табылады.<ref>{{Cite web|url=https://akorda.kz/ru/ukazami-glavy-gosudarstva--3021234|title=Указами Главы государства: — Официальный сайт Президента Республики Казахстан|access-date=2023-04-04|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404113000/https://akorda.kz/ru/ukazami-glavy-gosudarstva--3021234|deadlink=no}}</ref>

2022 жылдың қыркүйегінен бастап Словакияның Қазақстандағы Елшісі Роберт Киернан болып табылады.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.akorda.kz/ru/prezident-kasym-zhomart-tokaev-prinyal-veritelnye-gramoty-u-poslov-ryada-gosudarstv-284659|title=Участие в церемонии принятия верительных грамот|website=Официальный сайт [[Президент РК|Президента РК]]|date=2022-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731100932/https://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/meetings_and_receptions/uchastie-v-ceremonii-prinyatiya-veritelnyh-gramot-13|archive-date=2021-07-31|access-date=2021-02-12|deadlink=no}}</ref>

2021 жылғы 18 қазанда Өскемен қаласында Шығыс Қазақстан, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстарының консулдық округімен Словак Республикасының құрметті консулдығы ашылды. Өскемендегі Қазақстан-Америка Еркін университетінің ректоры Айдар Ережепұлы Мамбетказиев Словак Республикасының құрметті консулы болып тағайындалды. <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/press/news/details/385040?lang=ru|title=Посол Казахстана вручил верительные грамоты Президенту Словакии|date=|access-date=2023-04-04|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404114432/https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/press/news/details/385040?lang=ru|deadlink=no}}</ref>

== Саяси қатынастар ==
=== Президенттік ===
[[Сурет:Вручения_верительных_грамот.jpg|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:%D0%92%D1%80%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%82.jpg|нобай|Елші Р. Василенконың сенім грамоталарын Президент З. Капутовқа беру]]
Қазақстан Тұңғыш Президенті-[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н. Ә. Назарбаев]] Словакия Республикасына 2007 жылғы 20-21 қарашада мемлекеттік сапармен келді.

Словакия Республикасының Президенттері Қазақстанға үш рет барды (Р.Шустер — 2001 жылғы 14-15 қараша ресми сапармен<ref>{{кітап|тақырыбы= 2001. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 348-349|барлық беті= 392| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>; и. Гашпарович — 2010 жылғы 29-31 наурыз ресми сапармен және 2010 жылғы 1-2 желтоқсан ЕҚЫҰ саммитінде словак делегациясының басшысы ретінде).

Сонымен қатар, Қазақстан Тұңғыш Президенті-Н.Ә. Назарбаев 1999 жылғы 18 қарашада [[Ыстанбұл|Ыстамбұлда]] өткен [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] саммиті аясында Словакия Президенті Р. Шустермен кездесу өткізді.

=== Үкіметаралық ===
[[Сурет:Н.А._Назарбаев_и_И._Гашпарович.jpg|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:%D0%9D.%D0%90._%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%B8_%D0%98._%D0%93%D0%B0%D1%88%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87.jpg|нобай|Н. Назарбаев және И. Гашпарович (Астана, наурыз 2010 ж.)]]
2018 жылғы 15-16 қарашада СловакияПремьер-министрі П.Пеллегринидің Қазақстанға ресми сапары өтті.

2019 жылғы 7-8 сәуір-Словакия Сыртқы және еуропалық істер министрі М. Лайчак ЕҚЫҰ-ның қазіргі төрағасы ретінде Қазақстанға сапармен барды.

2019 жылғы 9 шілдеде-Қазақстан Сыртқы істер министрі Б. Атамқұлов ЕҚЫҰ-ның бейресми СІМК-нің Жоғары Татрадағы жұмысына қатысу үшін Словакияға жұмыс сапарымен барды.

2020 жылғы 7-8 қазанда-Қазақстан Сыртқы істер министрі М.Тілеуберді Братиславадағы "Globsec" 15-ші халықаралық форумына қатысу аясында Словакияға жұмыс сапарымен барды.

2021 жылғы 29 қыркүйекте Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнайы өкілі Ержан Қазыханов Братиславаға жұмыс сапарымен келді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.akorda.kz/ru/specialnyy-predstavitel-prezidenta-po-mezhdunarodnomu-sotrudnichestvu-s-rabochim-vizitom-posetil-bratislavu-3085725|title=Специальный представитель Президента по международному сотрудничеству с рабочим визитом посетил Братиславу — Официальный сайт Президента Республики Казахстан|website=Akorda.kz|access-date=2021-10-19|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028165333/https://www.akorda.kz/ru/specialnyy-predstavitel-prezidenta-po-mezhdunarodnomu-sotrudnichestvu-s-rabochim-vizitom-posetil-bratislavu-3085725|deadlink=no}}</ref>

2021 жылғы 11 қазанда КСРО сыртқы және еуропалық істер министрі И. Корчактың Қазақстанға ресми сапары өтті. <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.akorda.kz/ru/prezident-prinyal-ministra-inostrannyh-i-evropeyskih-del-slovakii-ivana-korchoka-1194342|title=Президент принял министра иностранных и европейских дел Словакии Ивана Корчока — Официальный сайт Президента Республики Казахстан|website=Akorda.kz|access-date=2021-10-19|archive-date=2021-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20211014003603/https://www.akorda.kz/ru/prezident-prinyal-ministra-inostrannyh-i-evropeyskih-del-slovakii-ivana-korchoka-1194342|deadlink=no}}</ref>

Словакия Парламентінде Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанмен Достық тобы құрылды, оған 16 депутат кірді. Достық тобының төрағасы — Адриана Пчолинска.

== Келісім ==
[[Сурет:00995b307bce4dd232b30f08fa789470_original.4503248.jpg|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:00995b307bce4dd232b30f08fa789470_original.4503248.jpg|нобай|М. Тілеуберді және И. Корчокпен кездесу]]
Қазақстан мен Словакия арасында 25 халықаралық шартқа қол қойылды (бүгінгі күні 22 Келісім қолданылады).

2020 жылғы 8 қазанда Братиславада Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті мен"Словак Республикасының Мемлекеттік ормандары" мемлекеттік кәсіпорны арасында орман шаруашылығы саласындағы ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойылды;

2020 жылғы 7 қазанда Братиславада Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі мен Словакия Республикасының Көлік және құрылыс министрлігі арасында туризм саласындағы өзара түсіністік туралы Меморандумға қол қойылды; 2020 жылғы 10 желтоқсанда Ода Братиславада Қазақстан Республикасының экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі мен қоршаған орта министрлігі арасында су ресурстары саласындағы ынтымақтастық жөніндегі өзара түсіністік туралы Меморандумға қол қойылды. Словакия Республикасының ортасы.

2021 жылдың 26 ақпанында Братиславада Словакия экспорттаушылар кеңесі мен QazTrade сауда саясатын дамыту орталығы арасында ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойылды.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/press/news/details/166697?lang=ru|title=QazTrade поддержит экспорт в Восточную Европу|website=Министерство торговли и интеграции Республики Казахстан|date=26.02.2021}}</ref>

== Сауда ==
Сауда-экономикалық саладағы қатынастар дәйекті дамумен сипатталады және одан әрі кеңейту үшін айтарлықтай әлеуетке ие.
[[Сурет:GLB20_DAY_MFA_KZ.jpg|link=https://sk.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAbor:GLB20_DAY_MFA_KZ.jpg|нобай|М. Тілеуберді 15-тен. Globsec халықаралық форумы]]
Қазақстан Словакияны Орталық-Шығыс Еуропа мен Еуропалық одақтағы маңызды саяси және сауда-экономикалық әріптес ретінде қарастырады. Дамыған өңдеу және қайта өңдеу өнеркәсібі, электроника, машина жасау, оның ішінде қорғаныс өнеркәсібі, химия өнеркәсібі және Словакияның ақпараттық технологиялары Қазақстан үшін айтарлықтай қызығушылық тудырады. Қазақстан мен Словакияның айтарлықтай транзиттік-көліктік әлеуеті бар. Қазақстан мен Словакия аумақтары арқылы Азиядан Еуропаға құрлық жолдары өтеді. Нәтижесінде "Белдеу және жол"бастамасы аясындағы жобаларға қатысу екі мемлекет үшін өзекті болып табылады.

Өзара тиімді ынтымақтастықты белсенді дамытудың ынталандырушы алғышарты 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап словак азаматтары үшін визасыз режимді енгізу болып табылады (коронавирустық пандемияға байланысты уақытша тоқтатылды).

Қазақстан ҚМ КХД деректеріне сәйкес, Қазақстан мен Словакия арасындағы екіжақты тауар айналымы 2020 жылы 69,4 млн. АҚШ долл. (экспорт — 1,8 млн. АҚШ долл., импорт — 67,6 млн. АҚШ долл.), бұл 2019 жылғы көрсеткіштен 62% - ға артық (43,1 млн. АҚШ).

Қазақстан мен Словакия арасындағы екіжақты тауар айналымы 2019 жылы 43,1 млн. АҚШ долл. (экспорт — 1,75 млн. АҚШ долл., импорт — 41,4 млн. АҚШ долл.), бұл 2018 жылғы көрсеткіштен 70,1% - ға аз(61,4 млн. АҚШ).
Қазақстандық экспорттың негізгі баптары: табиғи газ, тыңайтқыштар, машиналар мен құрылғылардың бөлшектері.

Қазақстандық импорттың негізгі баптары: машиналар мен олардың жиынтықтаушылары, техника, жабдық, құрылыс материалдары, гербицидтер, дәрі-дәрмектер, Тамақ өнімдері, ағаштан жасалған қағаз массасы, полиграфиялық өнімдер, тоқыма, жиһаз және т. б.

2005 жылдан бастап 2020 жылдың 1 тоқсанына дейінгі кезеңде Словакиядан Қазақстанға тікелей инвестициялардың жалпы ағыны 20,7 млн. АҚШ.

2020 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша Қазақстанда Словакияның қатысуымен 36 заңды тұлға, филиалдар мен өкілдіктер тіркелген ("Oftum" лазерлік көруді түзету орталықтары, "elteco" резервтік электрмен жабдықтау саласындағы компания, "Kanto METAL" және "csbc" қорғаныс өнеркәсібіне арналған химиялық барлау машиналарын әзірлеу және сату саласындағы компаниялар, компания емдеу-диагностикалық технологияларды жеткізу саласында " CME.Slovakia"," ish Pumps Olomouc "Электр станцияларына арналған сорғылар мен арматураларды жеткізуші,"PROGAST" ет өңдеу өнеркәсібін кешенді қамтамасыз ету саласындағы компания), оның ішінде 35 шағын және 1 орта, оның ішінде 23 жұмыс істеп тұрған, сондай — ақ 23 бірлескен кәсіпорын (жұмыс істеп тұрғандары-13).

Экономикалық және ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссия екіжақты өзара іс-қимылдың маңызды тетігі болып табылады. Осы уақытқа дейін ҮАК 8 отырысы өткізілді (соңғысы 2020 жылғы 21-22 қаңтарда Нұр-Сұлтанда өтті). Қазақстан тарапынан комиссияның тең төрағасы болып экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі А.Пірімқұлов, словак тарапынан тең төраға — Словакияэкономика министрлігінің Мемлекеттік хатшысы К. Галек тағайындалды. ҮАК шеңберінде Қазақстан мен Словакияның іскер топтары өкілдерінің қатысуымен бизнес-форум өтті.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
Қазақстан мен Словакия екіжақты мәдени-гуманитарлық байланыстардың дамуына үлкен мән береді, сондықтан өткен жылдар жарқын шығармашылық іс-шараларға толы болды.

Әр жылдары Словакияда "Қазақстан камераты" ансамблі, Қазақстан Еңбек сіңірген әртісі Майра Мұхаммедқызы, Жәмила Серкебаева және т. б. өнер көрсетті.

2017 жылғы 26 сәуірде Братиславада дипломатиялық қатынастардың орнағанына 25 жыл толуына орай "Дәуір" этно-фольклорлық ансамблі мен Қазақ ұлттық өнер университетінің "Шабыт" оркестрінің гала-концерті ұйымдастырылды. Гала-концерт Словак филармониясының әйгілі "Редута" концерт залында өтті.

2017 жылғы 6 желтоқсанда Братиславада қазақстандық сән индустриясының-Kazakhstan Fashion Week Astana гала — концерті мен көрсетілімі өтті. Қазақ халқының мәдениеті мен рухани дәстүрлерін ашатын ұлттық дизайнерлердің коллекциялары көрсетілді.

2017 жылғы 18 шілдеде Словакияның ұлттық күні аясында ЭКСПО-2017 көрмесінде әйгілі словакиялық сәнгерлердің сән көрсетілімімен сүйемелденген көптеген халықаралық байқаулардың жеңімпазы — әйгілі словак фольклорлық және би ансамблінің концерті өтті.

Екі елдің БАҚ-ы Қазақстан мен Словакиядағы оқиғаларды үнемі жариялап отырады. Журналистердің баспасөз турлары тұрақты түрде ұйымдастырылады, тек 2018 жылы "Хабар-24" телекомпаниясы Словакияға екі рет барып, екіжақты қатынастарға арналған бірқатар репортаждар шығарды. 2018 жылғы 10 желтоқсанда Братиславада словак қоғамының беделді өкілдерін жинаған " Қазақстан-Словакия: өзара түсіністік пен серіктестіктің 25 жылы "кітабының тұсаукесерімен конференция өтті. Іс-шара барысында Елбасының қатысушылардың шынайы қызығушылығын тудырған "ұлы даланың жеті қыры" атты мақаласы таныстырылды.

2020 жылғы 30 қаңтарда Абай Құнанбаевтың 175 жылдық мерейтойына орай Братиславадағы Словакия ғылым академиясының Орталық кітапханасында Қазақстанның Ұлттық Академиялық кітапханасының Абай шығармаларының 200-ден астам басылымдарын және оның өмірі мен қызметіне арналған жұмыстарды, сондай-ақ Абай шығармашылығына арналған "дөңгелек үстелді" сыйға тарту салтанатты рәсімі өтті.<ref>{{Cite web|title=Книги Абая переданы в дар Центральной библиотеке Академии наук Словакии|lang=ru|url=https://www.inform.kz/ru/knigi-abaya-peredany-v-dar-central-noy-biblioteke-akademii-nauk-slovakii_a3609844|website=[[Казинформ]]|date=2020-01-31|access-date=2021-02-12|archive-date=2020-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201165423/https://www.inform.kz/ru/knigi-abaya-peredany-v-dar-central-noy-biblioteke-akademii-nauk-slovakii_a3609844|deadlink=no}}</ref>

2020 жылғы 5 қазанда Братиславада (онлайн-форматта) словак жұртшылығының үлкен қызығушылығын тудырған Абайдың "Қара сөздерінің" словак тіліне алғашқы аудармасының тұсаукесері өтті.<ref>{{Cite web|title=Абай «заговорил» на словацком|author=Kazinform|url=https://www.inform.kz/ru/abay-zagovoril-na-slovackom_a3702545|lang=ru|website=[[Казинформ]]|date=2020-10-05|access-date=2021-02-12|archive-date=2020-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012223045/https://www.inform.kz/ru/abay-zagovoril-na-slovackom_a3702545|deadlink=no}}</ref>

2021 жылғы 17 наурызда Қазақстанның Словакиядағы Елшілігі "Kazakh Tourism" ұлттық компаниясымен және британдық hertforshire press баспасымен бірлесіп словак тіліндегі Қазақстан туралы алғашқы кітаптардың бірі "101 zážitkov z Kazachstanu" ("Қазақстаннан 101 әсер") атты жаңа кітаптың онлайн тұсаукесерін өткізді.<ref>{{Cite web|lang=sk|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/press/news/details/175068?lang=ru|title=Пандемия – не преграда для знакомства словаков с Казахстаном|date=2021-03-17|website=Посольство РК в Словакии|access-date=2021-04-08|archive-date=2021-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317184845/https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bratislava/press/news/details/175068?lang=ru|deadlink=no}}</ref>

== Оқу-ағарту ==
Жоғары оқу орындары арасындағы қолданыстағы келісімдер мен байланыстар екі елдің университеттерінде магистранттар мен докторанттардың тағылымдамадан өтуіне, докторлық диссертацияларға бірлескен ғылыми жетекшілік етуге, студенттер мен профессорлық-оқытушылық құраммен алмасуға мүмкіндік береді. Сонымен, оларға Елена. Л. Гумилева Кирилл университетімен және Мефодиймен өзара түсіністік туралы Меморандумға, Братиславадағы Словак техникалық университетімен, ҚазҰУ-мен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. әл-Фараби Прешов университетімен, Нитрадағы Словак ауылшаруашылық университетімен және Кирилл және Мефодий университетімен ынтымақтастық туралы келісімдер жасады. КазУМОиМЯ им. Абылайханның Нитрадағы философ Константин университетімен ынтымақтастық туралы келісімі бар. Қостанай мемлекеттік университеті. А. Байтұрсынова Братиславадағы комен университетімен, Жетісу мемлекеттік университетімен ынтымақтастық туралы келісім жасасты. И. Жансүгіровтың Жилин университетімен, Көкшетау мемлекеттік университетімен келісімі бар. Ш. Уәлиханова Тренчан университетімен келісім жасады. А. Дубчека.

2020 жылғы 11 қыркүйекте Братиславада Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым академиясы мен Словакия ғылым академиясының ғылыми ынтымақтастық туралы келісімге қол қою рәсімі өтті. Қазақстан тарапынан Қазақстан ҰҒА президенті М.Журинов құжатқа (алдын ала) қол қойды, ал словак тарапынан — САН-Шайгалик кентінің Президенті. Келісім жасасу Қазақстан мен Словакияның ғылыми қоғамдары арасындағы, оның ішінде іргелі және қолданбалы зерттеулер саласындағы ынтымақтастықты нығайтуға, әртүрлі бағыттар бойынша бірлескен зерттеулер жүргізуге, PhD деңгейінде оқытуға және қазақстандық ғылыми топтардың өкілдеріне постдокторантурада жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

2021 жылғы 10 ақпанда онлайн-режимде Қазақстан халықаралық туризм және қонақжайлылық университеті мен Братиславадағы Словакия Экономика университеті арасындағы ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қою рәсімі өтті.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Словакияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Хорватия қатынастары

2025-10-12T12:03:12Z

Mheidegger: /* Жоғары деңгейдегі байланыстар: */ кітаптар

{{Халықаралық қатынас|Сурет=Croatia Kazakhstan Locator.png|Ел1=Хорватия|Ел2=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange|Атауы=Қазақстан — Хорватия қатынастары}}
'''Қазақстан — Хорватия қатынастары''' — [[Қазақстан]] мен [[Хорватия]] арасындағы тарихи және ағымдағы екіжақты қатынастар.

Екі мемлекет те достыққа, өзара құрмет пен сенімге негізделген екіжақты қатынастарды дамытады және тереңдетеді, [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]], [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] және басқа да халықаралық ұйымдар шеңберінде халықаралық қауіпсіздік, халықаралық терроризмге қарсы күрес, ұйымдасқан қылмыс, есірткінің заңсыз айналымы, заңсыз көші-қон және басқа да трансұлттық сын-тегеуріндер мен қауіптер мәселелері бойынша сындарлы өзара іс-қимыл жүргізеді.<ref name="gov">{{cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/445555?lang=en|заголовок=30 Years of Diplomatic Relations between Kazakhstan and Croatia|дата=21 жовтня 2022|видавець=[[Міністерство закордонних справ Республіки Казахстан|МЗС Казахстану]]|дата-доступу=24 березня 2023|мова=англійською|title=30 Years of Diplomatic Relations between Kazakhstan and Croatia|author=ҚР СІМ}}</ref>

== Тарихы ==
Қазақстан мен Хорватия халықтары арасындағы өзара қарым-қатынастардың тарихы [[Ұлы Жібек жолы|Жібек жолы]] дәуірінен бастау алады, ол арқылы Қытай мен Орта Азиядан сауда керуендері Еуропаға жібек, жүн, мата, зергерлік бұйымдар және басқа да тауарларды тасымалдаған.

XIII ғасырда ағайынды Николо мен Маффео Поло көпес бола отырып, Оңтүстік-Батыс Қазақстанның жерлерін аралап, [[Үстірт (Маңғыстау)|Үстіртте]], [[Сырдария]] мен [[Әмудария]] өзендерінің аңғарларына, қазақтың ежелгі [[Отырар]] және [[Алмалық (көне қала)|Алмалық]] қалаларына барды. Никколоның ұлы және Мафеоның немере інісі, Хорватияның Корчула аралының тумасы, ұлы зерттеуші Марко Поло Ұлы даланың әдет-ғұрыптарын, сондай-ақ көшпелі тайпалардың тілі мен дәстүрлерін зерттеп, оларды өзінің әйгілі кітабында сипаттады Livres des merveilles du monde ("әлемнің ғажайыптар кітабы").

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде коммунистік [[Югославия|Югославияның]] болашақ көшбасшысы, Жас хорват Иосип Броз Тито Оңтүстік Сібірдің [[Омбы]] қаласында, Қазақстан шекарасына жақын жерде әскери тұтқын болды. Тұтқынның қиын жағдайында Тито баспана мен жұмыс беріп, қазақ шаруасы лес Жақсенбаевтың отбасы аман қалуға көмектесті.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі елдің халықтары нацизм мен фашизмге қарсы бірлесіп күрескен. Югославияны азат ету үшін күресте Қазақстанда құрылған 73-ші гвардиялық дивизия ерекшеагікпен ерекшеленді. 30-шы Югославия дивизиясының 18-ші партизандық бригадасының құрамында казак жауынгерлері орыстармен, украиндармен, сербтермен және хорваттармен бірге батыл шайқасты. Қазақ жауынгері Халил Сәлімжановты Югославия халықтарын азат ету үшін шайқаста сіңірген еңбегі үшін Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының Президиумы күміс жұлдыз және "Заігі үшін" орденімен, сондай-ақ "Югославия партизандарының" Құрмет белгісімен марапаттады.

Соғыстан кейінгі жылдары бұрынғы Югославия құрамындағы Хорватия Қазақ КСР-мен экономикалық байланыстарды дамытуға белсенді қатысты. Өнеркәсіптік құрылыс және тың игеру кезеңінде Югославия мамандары өндірістік қуаттарды, мектептерді, ауруханалар мен сауда орталықтарын салуға тартылды. Югославияда өндірілген халық тұтынатын тауарлар, аяқ киім мен киім Қазақстанда танымал болды. Югославиядан импортта шикізат, машиналар мен жабдықтар басым болды.

== Дипломатия ==
1992 жылғы 20 қазанда дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1995-1997 жылдары Хорватия Республикасының (ХР) Шаруашылық палатасының өкілі К.Хромин бастаған Алматыдағы өкілдігі жұмыс істеді.

2003 ж. Загребте ҚР консулдығы ашылды.

2007 ж. 19 желтоқсанда ҚР Елшілігін ашу туралы Жарлыққа қол қойылды.

2013 ж. наурызда Загребте ҚР Елшілігі кеңсесінің ресми ашылу рәсімі өтті (2015 ж. Елшілік жаңа ғимаратқа көшті);

2018 жылғы желтоқсаннан бастап ХР-ның Нұр-Сұлтан қаласындағы Елшілігі жұмыс істей бастады.

2019 жылғы 6 ақпаннан бастап Р.Шабанович Хорватияның Қазақстандағы Елшісі болып табылады.

2022 ж. наурыздан бастап Хорватиядағы Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі А.Әбибуллаев болып табылады.

== Саяси ынтымақтастық ==
Қазақстан мен Хорватия өзара тиімді серіктестікке бейілділікті сақтай отырып және тең құқықты әрі сындарлы саяси диалогты қолдай отырып, екіжақты қатынастарды дамытуда.

=== Жоғары деңгейдегі байланыстар: ===
ҚР Тұңғыш Президенті - Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] Хорватияға екі рет барды (2001 ж. 18-20 шілдеде<ref>{{кітап|тақырыбы= 2001. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 348-353|барлық беті= 392| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> және 2006 ж. 11 шілдеде<ref>{{кітап|тақырыбы= 2006. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Б. Қ. Байбек |орны= Астана |жыл= 2007 |беттері= 347-349|барлық беті= 750 | isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> ресми сапарлармен).

ҚР Президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.Тоқаев]] Хорватияға сапар жасаған жоқ.

Хорватия президенттері Қазақстанға төрт рет келді (С.Месич ресми сапармен - 2002 ж. 18-21 сәуірде,<ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 348-353 |барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> ҚР Президентінің ұлықтау рәсіміне - 2006 ж. 10-11 қаңтарда, 2007 ж. шілдеде жұмыс сапарымен, И.Йосипович - 2010 ж. желтоқсанда ЕҚЫҰ Саммитіне қатысу үшін бір рет).

Бұрынғы президент С.Месич 2011 және 2017 жылдары АЭФ жұмысына, 2012 жылы "Назарбаев оқулары – жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан" Халықаралық форумына қатысты.

ХР бұрынғы президенті И.Йосипович 2018 жылғы 12-13 қарашада Астана клубының 4-ші отырысына қатысты.<ref>{{Cite web|title=Екіжақты қарым-қатынас|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-zagreb/activities/4541?lang=kk|accessdate=15.09.2023|author=Қазақстан Республикасының Хорватия, Босния мен Герцеговина және Черногориядағы Елшілігі|lang=kk}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Хорватияның халықаралық қатынастары]]

Иордания — Қазақстан қатынастары

2025-07-08T11:55:08Z

Mheidegger: /* Мемлекетаралық қатынастар тарихы */ дереккөз

'''Иордания — Қазақстан қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Иордания|Иордан Хашимит Корольдігі]] арасындағы қатынастар

== Жалпы мағлұматтар ==
Қазақстан Республикасы мен Иордан Хашимит Корольдігі арасындағы дипломатиялық қатынастар 1993 ж. 8 ақпанда орнатылды.

Қазақстанның Аммандағы Елшілігі 2007 ж. шілдесінде ашылды. Иорданияның Қазақстандағы Елшілігі 2007 ж. сәуір айынан бастап қызмет етуде.

2019 ж. 6 маусымнан бастап Айдарбек Әнұарбекұлы Тұматов Қазақстанның Иорданиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып табылады.

2019 ж. 11 ақпаннан бастап Юсуф Абделгани Иорданияның Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі ретінде қызмет атқаруда.

== Мемлекетаралық қатынастар тарихы ==
Қазақстан Тұңғыш Президенті – Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Назарбаев]] пен Иордания Королі Абдалла II арасындағы қалыптасқан жылы қарым-қатынастардың арқасында бүгінгі таңда Қазақстан-Иордания ынтымақтастығы жоғары деңгейге жетті. 1993 жылғы ақпанда дипломатиялық қатынастар орнаған сәттен бастап екіжақты қарым-қатынастар қарқынды дамуымен және көп қырлы сипатымен ерекшеленеді, және Корольдікті еліміздің Таяу Шығыс аймағындағы ең жақын әрі сенімді одақтастарының қатарына жатқызады.

Екіжақты қатынастардың жоғары деңгейінің айқын дәлелі ретінде жоғары деңгейдегі үздіксіз байланыстар мен өзара саяси сенімнің тереңдеуі болып табылады және ол сауда-экономикалық, мәдени-гуманитарлық және басқа салаларға оң әсерін тигізеді. Атап айтқанда, 2006 және 2009 жылдары Қазақстан Тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың Иорданияға екі ресми сапары өтті. Өз кезегінде, Иордания Королі Абдалла ІІ бен әл-Хусейн Қазақстанға жеті рет сапармен келді (2005<ref>{{кітап|тақырыбы= 2005. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2006 |беттері= 587—589 |барлық беті= 912 | isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>, 2007 және 2017 жылдары ресми сапары, 2008 ж. және 2007 ж. жеке сапары, 2014 ж. және 2015 ж. жұмыс сапары). 2015 жылғы 10-11 маусымда Король Абдалла II Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің V съезіне қатысты. Дәл осы кезеңдерінде Қазақстан-Иордания қатынастарының оң бағытын және жоғары динамикасын айқындайтын ынтымақтастықтың берік құқықтық негізі қалыптасты.

Корольдің соңғы ресми сапары 2017 ж. 31 қазан – 1 қарашада аралығында жүзеге асты. Сапардың негізгі оқиғасы ретінде ИХК монархына «Ядролық қарусыз әлем және жаһандық қауіпсіздік үшін Назарбаев сыйлығының» табыстау рәсімі болды. Осылайша, Король Абдалла II аймақтық және халықаралық қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі тынымсыз күш-жігері үшін берілген сыйлықтың алғашқы лауреаты болды.

Сонымен қатар, 2019 ж. 25 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында БҰҰ Бас ассамблеясының 74-ші сессиясы аясында Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев Иордания Королі Абдалла II-мен келіссөздер өткізді.

== Парламентаралық байланыстар ==
Парламентаралық қатынастар да белсенді дамуда. Атап айтқанда, 2019 жылы екіжақты қатынастар тарихында тұңғыш рет ИХК Парламентінің екі палатасының басшылары Иордания Сенатының спикері Файсал әл-Файез және Өкілдер палатасының спикері Атеф ат-Тарауна 2019 жылғы 23-24 қыркүйекте Нұр-Сұлтан қаласында өткен Еуразия парламенттері спикерлерінің 4-ші отырысына қатысу шеңберінде Қазақстанға сапармен барды. Аталған іс-сапар барысында ИХК Сенатының спикері Ф.әл-Файез Қазақстан Сенатының Төрағасы Д.Назарбаевамен, ал ИХК Өкілдер палатасының спикері А.ат-Тарауна Қазақстан Парламенті Мәжілісінің Төрағасы Н.Нығматулин, Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары Р.Скляр және Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрі С.Омаровпен келіссөздер өткізді.

Оған қоса, 2019 жылғы 16 қазанда Қазақстан Парламенті Сенатының төрағасы Д.Назарбаева Нұр-Сұлтанда өткен Дүниежүзілік қатерлі ісікке қарсы күрес бойынша саммит аясында ИХК корольдік отбасының мүшесі, Халықаралық қатерлі ісікпен күрес одағының президенті ханшайым Дина Миредпен кездесті.

== Үкімет Басшылары деңгейіндегі іс-шаралар ==
2016 ж. 16 маусымда Қазақстан Премьер-министрі К.Мәсімов Иордания Премьер-министрі Хани Мульқи арасында телефон арқылы сұхбаты өтті. Әңгіме барысында екі ел Үкімет басшылары сондай-ақ екіжақты қарым-қатынастардың басымды бағыттары төңірегінде пікір алысты.

2016 ж. 7-8 қыркүйекте Астанада Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі А.Мырзахметов және Иордания Премьер-Министрінің орынбасары – Индустрия, сауда және жабдықтау министрі Джауад Ананидің жетекшілігімен екіжақты сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі бірлескен үкіметаралық комиссиясының 4-ші отырысы және Іскерлік кеңестің кезекті отырысы өтті.

Үкіметаралық комиссиясының 5-ші отырысының өткізілуі 2020 ж. 5-6 сәуірде Амманда жоспарланған.

== Сыртқы істер министрліктері арасындағы байланыстар ==
Соңғы жылдары екі елдің сыртқы істер министрліктері арасындағы байланыстардың күшеюі байқалуда. 2019 жылғы 1 наурызда Әбу Дабиде өткен ИЫҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің 46-сессиясы аясында Қазақстан Сыртқы істер министрі Б.Атамқұлов ИХК сыртқы істер министрі Айман әс-Сафадимен кездесіп, екіжақты ынтымақтастық мәселелерін талқылады. 2019 жылғы 6-7 сәуірде Қазақстан Сыртқы істер министрі Таяу Шығыс және Солтүстік Африка бойынша Дүниежүзілік экономикалық форумның аймақтық форумына қатысу үшін Иорданияға сапармен келіп, оның барысында Иордания Королімен, Сыртқы істер министрімен және басқа тұлғалармен кездесті.

2017 жылғы 6 шілдеде Амман қаласында Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары А.Камалдиновтың және ИХК Сыртқы істер министрлігінің Бас хатшысы З.ал-Лузидің басшылығымен екіжақты қарым-қатынастардың тарихында алғашқы рет СІМ-аралық консультациялары өтті. 2020 жылдың бірінші жартысында Нұр-Сұлтан қаласында СІМ аралық консультациялардың 2-ші кезеңін өткізу жоспарланған.

Сонымен қатар, 2019 жылғы 23 желтоқсанда консулдық мәселелер бойынша Қазақстан-Иордания консультациясының бірінші раунды өтті.

Саяси деңгейде белсенді өзара іс-қимыл негізгі халықаралық және аймақтық мәселелерге көзқарастардың өзара дамуында көрінеді. Бұл тұрғыда Сирия бойынша Астана процесіне бақылаушы ел ретінде қатысатын Иорданияның рөлін ерекше рөлін атап өту маңызды.<ref>{{Cite web|title=Eкіжақты қарым-қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-amman/activities/2036?lang=kk|accessdate=26.08.2023|lang=kk|author=Қазақстанның Иорданиядағы Елшілігі}}</ref>

== Мәдени ынтымақтастық ==
Астанада екі көше Амман мен Хусейн бен Талалдың есімімен аталады. Амманда-Нұрсұлтан Назарбаев пен Астана көшелері.

== Елшілер ==
=== Қазақстанның Иорданиядағы елшілері ===
# Б. Сарсенбаев (2007-10.2014)
# А. Бердыбай (10.2014-06.2019)
# А. Туматов (6 маусым 2019 - қазіргі уақыт)

=== Иорданияның Қазақстандағы елшілері ===
* (елшілік 2007 жылдың сәуірінен бастап)
# Слайман Арабиат 2007-2010 (уақытша адвокат)
# Слайман Арабиат 2010 – 2014 (Елші)
# Ахмад Инаб 2015 -2018
# Иса Хижазин 2018 – 2019 (уақытша адвокат)
# Юсеф Абдельгани (2019-қазіргі уақыт)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Иорданияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Латвия қатынастары

2025-06-26T15:37:24Z

Mheidegger: /* Сапарлар */ дереккөз

{{Халықаралық қатынас |Атауы=Казахстанско-латвийские отношения|Ел1=Қазақстан|Ел2=Латвия|Түс1=green|Түс2=orange|Сурет=Latvia Qazaq Republic Locator.png}}
'''Қазақстан — Латвия қатынастары''' — бұл 1992 жылғы 10 желтоқсанда құрылған [[Қазақстан]] мен [[Латвия]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Латвия елшілігі [[Астана|Астанада]] 2004 жылдың 13 желтоқсанынан бастап жұмыс істей бастады<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.mfa.gov.lv/ru/kazakhstan/otnosheniya-latvii-i-kazahstana|title=Отношения Латвии и Казахстана|author=|website=www.mfa.gov.lv|access-date=2021-06-06|archive-date=2021-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606181705/https://www.mfa.gov.lv/ru/kazakhstan/otnosheniya-latvii-i-kazahstana|deadlink=no}}</ref>. 2019 жылдың шілдесінен бастап Қазақстанды [[Рига|Ригадағы]] елшілік жұмыс жасауда<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-riga/about?lang=ru|title=Посольство Республики Казахстан в Латвийской Республике|website=gov.egov.kz|access-date=2021-06-06|archive-date=2021-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606181707/https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-riga/about?lang=ru|deadlink=no}}</ref>.

Бүгінде елдер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]], [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|Еуропадағы қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы]], [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] және басқа да халықаралық құрылымдар аясында ынтымақтасады.

== Тарихы ==
Бұрын екі ел де [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағының]] құрамындағы республикалар болған. Қазақстан 1991 жылғы 23 желтоқсанда Латвияның тәуелсіздігін, ал Латвия 1992 жылғы 8 қаңтарда Қазақстанның тәуелсіздігін мойындады.

== Сапарлар ==
1994 жылдан бастап кейбір министрлік және мемлекеттік сапарлар өткізілді<ref name=":0" />:

1994 жылғы 18 Желтоқсанда Латвия Президенті Гунтис Улманистің Қазақстанға сапары.

1998 жылғы қыркүйек Вилис Криштопанстың Қазақстанға сапары.

2000 жылғы 26 мамырда Қазақстан Сыртқы істер министрі [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысовтың]] Латвияға жұмыс сапары.

2000 жылдың 30 қарашасы мен 1 желтоқсаны аралығында Қазақстанның вице-премьері [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметовтың]] жұмыс сапары өтті.

2001 жылғы 14-15 ақпан аралығында Қазақстан Мәжілісінің төрағасы [[Жармахан Айтбайұлы Тұяқбай|Жармахан Тұяқбайдың]] сапары.

2001 жылғы 5-7 қыркүйек аралығында Премьер-Министр Андрис Берзиньштің Қазақстанға ресми сапары.

2004 жылдың наурызы ауыл шаруашылығы вице-премьері және министрі [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімовтің]] сапары.

2004 жылғы 7-9 қазан аралығында Президент Вайра Вике-Фрейбергидің Қазақстанға сапары.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 421—424|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2006 жылғы 9-12 қаңтар аралығында Премьер-Министр Айгарс Калвитис Президент Нұрсұлтан Назарбаевты ұлықтау рәсіміне қатысты.

2006 жылғы шілде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Латвияға мемлекеттік сапары.

2006 жылдың қараша айы Министрдің электрондық басқару істеріндегі Ерекше тапсырмалар бойынша Ина Гудельдің Қазақстанға сапары.

2008 жылғы 2-5 қазан аралығында Латвия президенті Валдис Затлерстің Қазақстанға мемлекеттік сапары.

2010 жылғы 3 желтоқсанда Латвия президенті Валдис Затлерс [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]]-ның Қазақстан астанасындағы конференциясына қатысты.

2011 жылдың 20-21 мамыры аралығында Латвияның Қаржы министрі Андрис Уилкс Еуропалық Қайта Құру және даму банкінің сенімді тұлғаларының жылдық жиналысына қатысты.

2013 жылғы 2-4 маусым аралығында Латвия Президенті Андрис Берзиньштің Қазақстанға сапары.

== Қазақстанның Латвиядағы елшілерінің тізімі ==
# Тимур Владимирович Примбетов (01.11.2019 - қазіргі уақыт)

== Латвияның Қазақстандағы елшілерінің тізімі ==

# Ретс Плезумс (Rets Plēsums) 2005 – 2009
# Альбертс Сарканис (Альбертс Сарканис) 2009 – 2010
# Юрис Маклаковс (Juris Maklakovs) 2011 – 2015
# Юрий Погребнякс (Jurijs Pogrebņaks) 2015 – 2020
# Ирина Мангуле (Irina Mangale) 2020 жылдан бері

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Латвияның халықаралық қатынастары]]

Аустрия — Қазақстан қатынастары

2025-06-26T15:37:01Z

Mheidegger: /* Жоғары деңгейдегі байланыстар: */ жыл

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Аустрия - Қазақстан қатынастары|Сурет=Austria Kazakhstan Locator.png|Ел1=Аустрия|Ел2=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange}}
'''Аустрия — Қазақстан қатынастары''' — [[Аустрия]] мен [[Қазақстан]] арасында екіжақты қатынастар.

Аустрия мен Қазақстанда жеке және заңды тұлғалардың кірістері мен мүлкін қоса алғанда, кірістер мен капиталға салынатын салықтар туралы міндетті Халықаралық конвенция бар.<ref name="atkzconvetion">{{cite web|title=АУСТРИЯ РЕСПУБЛИКАСЫ МЕН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АРАСЫНДАҒЫ КІРІСТЕР МЕН КАПИТАЛҒА САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАР ТУРАЛЫ КОНВЕНЦИЯ|url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblAuth/BGBLA_2006_III_69/COO_2026_100_2_264303.pdf|website=|publisher=Bundesgesetzblatt Rechtsinformationssystem|author=www.ris.bka.gv.at|lang=en}}</ref>

== Дипломатия ==
1992 жылы 19 ақпанда дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1995 жылы – Қазақстан Аустриядағы Елшілігі ашылды.

2007 жылы – Аустрия Қазақстандағы Елшілігі ашылды.

2020 жылы қыркүйегінен бастап РА Қазақстан -дағы Елшісі Вилли Кемпель болып табылады.

2022 жылы қазан айынан бастап Қазақстан РА-дағы Елшісі Әлібек Бақаев болып табылады.

== Саяси ынтымақтастық ==

=== ''Жоғары деңгейдегі байланыстар:'' ===
Қазақстан Тұңғыш Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н. Назарбаев]] Аустрияға 1993 жылғы ақпанда, 2000 жылғы ақпанда, 2004 жылғы қыркүйекте<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 285—291|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> және 2012 жылғы қазанда ресми сапарлармен барды.

2010 жылғы 3 желтоқсанда Аустрия Федералдық Президенті Х.Фишер Астанадағы ЕҚЫҰ Саммитіне қатысу аясында Қазақстанға ресми сапармен барды.

2022 жылғы 20 қыркүйекте Қазақстан Президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.Тоқаевтың]] Аустрия Федералдық президенті А. Ван дер Белленмен [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы|БҰҰ Бас Ассамблеясының]] 77-ші сессиясының алаңында кездесуі өтті.

2018 жылғы 24 қыркүйекте Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясының 73 сессиясының аясында Қазақстан Сыртқы істер министрі К.Әбдірахмановтың Сыртқы істер министрі К. Кнайссельнмен кездесуі өтті.

2018 жылғы 16 қазанда Венада Қазақстан Бас прокуроры Қ.Қожамжаровтың Аустрия Конституция, реформалар, реттеу және Әділет федералдық министрі Й.Мозермен келіссөздері өтті.

2021 жылғы 21 қыркүйекте Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясының 76-шы сессиясында Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы істер министрі М.Тілеуберді Аустрия Еуропалық және халықаралық істер жөніндегі федералдық министрі А. Шалленбергпен кездесті.

2021 жылғы 5 қарашада Бішкекте болған кезінде бірінші экономикалық форумға қатысу үшін Қазақстан Президентінің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнайы өкілі Е. Қазыханның Аустрия Еуропалық және халықаралық істер жөніндегі федералдық министрі М. Линхартпен кездесуі өтті.

2022 жылғы 19 қаңтарда Венаға жұмыс сапары барысында Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары - Сыртқы істер министрі М.Тілеуберді Аустрия Еуропалық және халықаралық істер жөніндегі федералды министрі А. Шалленбергпен кездесті.

2022 жылғы 21 маусымда Венада Ядролық қаруға тыйым салу туралы шарт бойынша бірінші конференцияға қатысу шеңберінде Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары - Сыртқы істер министрі М.Тілеуберді Аустрия Федералдық канцлері К.Нехаммермен келіссөздер жүргізді.

2022 жылғы 1 желтоқсанда Лодзь қаласында ЕҚЫҰ-ның 29-шы СІМК-не қатысу шеңберінде Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары-Сыртқы істер министрі М.Тілеуберді Аустрия Еуропалық және халықаралық істер жөніндегі федералдық министрі А. Шалленбергпен кездесті.

== Парламентаралық ынтымақтастық ==
=== Аустрияға сапарлар: ===
Қазақстан Парламенті Сенатының Төрағасы Қ.Тоқаев (2007 жылы ақпан, 2009 жылы ақпан, 2010 жылы ақпан, 2011 жылы ақпан, 2016 жылы ақпан),

Қазақстан Парламенті Сенатының Төрағасы Қ. Мәми (2012 жылы ақпан, 2013 жылы ақпан),

Қазақстан Парламенті Мәжілісінің Төрағасы Н. Нығматулин (2019 жылы 19-22 ақпан, 6-8 қыркүйек 2021 г.).

=== Қазақстан сапарлары: ===
Аустрия Парламенті Федералдық кеңесінің президенті И. Аппе (2019 жылы 26-29 маусым),

Аустрия Парламенті Федералдық кеңесінің Президенті К. Бадер (2019 жылы 23-24 қыркүйек).

Аустрия мен Қазақстан парламенттерінде депутаттық достық топтары бар.

== Көпжақты ынтымақтастық ==
Қазақстан мен Аустрия халықаралық ұйымдар, оның ішінде Венада орналасқан ұйымдар шеңберінде белсенді өзара іс-қимыл жасайды. Екі мемлекет бастамаларды, сондай-ақ халықаралық құрылымдардағы кандидатураларды өзара қолдаудың қалыптасқан тәжірибесін ұстанады<ref>{{Cite web|title=Қазақстан мен Аустрия арасындағы саяси қатынастары|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/activities/564?lang=kk&parentId=25105|accessdate=10.09.2023|lang=kk|author=Қазақстанның Аустриядағы Елшілігі}}</ref>

== Экономикалық ынтымақтастық ==
[[Сурет:Wien_04_Prinz-Eugen-Straße_34_a.jpg|оңға|нобай|Қазақстанның Венадағы Елшілігі]]
Екі ел екіжақты сауда алаңы ретінде экономикалық, ауылшаруашылық, экологиялық, өнеркәсіптік және технологиялық қатынастар жөніндегі Австрия-қазақстан бірлескен комиссиясын құрды.<ref name="bmwfw">{{cite web|title=Аустрияның Қазақстанмен экономикалық байланыстары жөніндегі бірлескен комиссиясы Вена|url=https://www.en.bmwfw.gv.at/ExternalTrade/Austrias_economic_relations/Seiten/Joint-Commission-Kazakhstan-Vienna.aspx|publisher=Austrian Federal Ministry of Science, Research and Economics|access-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802085712/https://www.en.bmwfw.gv.at/ExternalTrade/Austrias_economic_relations/Seiten/Joint-Commission-Kazakhstan-Vienna.aspx|archive-date=2017-08-02|url-status=dead|accessdate=02.08.2017|lang=en}}</ref>

== Мемлекеттік сапарлар ==
Аустрия Президентінің Қазақстанға алғашқы сапары 2010 жылдың желтоқсанында Астанадағы [[ЕҚЫҰ]] Саммитіне қатысу үшін өтті.<ref name="ATpresvisit">{{cite web|title=ҚАЗАҚСТАН МЕН АУСТРИЯ ВЕНАДА БИЗНЕС-ФОРУМ ӨТКІЗЕДІ|url=https://eurodialogue.org/Kazakhstan-and-Austria-to-hold-business-forum-in-Vienna|website=eurodialogue.org|publisher=European Dialogue|author=eurodialogue.org|lang=en}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Аустрияның халықаралық қатынастары]]

БАӘ — Қазақстан қатынастары

2025-06-25T11:20:36Z

Mheidegger: /* Саяси саладағы ықпалдастық */ дереккөз

'''БАӘ — Қазақстан қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Біріккен Араб Әмірліктері|Біріккен Араб Әмірліктер]]<nowiki/>і арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар. 1992 жылғы 1 қазанда орнатылды.
ҚР-ның Әмірліктердегі Елшілігі 2006 жылы қыркүйекте ашылды. Қазақстанның [[Дубай]]дағы Бас консулдығы 1997 жылдан бері жұмыс істейді. 2019 жылғы 26 ақпаннан бастап Қазақстанның Әмірліктердегі Төтенше және Өкілетті Елшісі М.Меңілбеков болып табылады. Әмірліктердің [[Астана]]дағы Елшілігі өз жұмысын 2005 жылғы қазанда бастады. Әмірліктердің Қазақстандағы Елшісі Мұхаммед Ахмед әл-Жабер 2016 жылғы желтоқсанда тағайындалды.

== Саяси саладағы ықпалдастық ==
Қазақстан-Әмірліктер қарым-қатынастары жоғары деңгейдегі байланыстардың белсенділігімен ерекшеленеді. Екіжақты қарым-қатынастардың негізі ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаевтың]] Әмірліктерге жасаған ресми және жұмыс сапарларының (1998, 2000, 2004<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 235—241|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019 жж.), сондай-ақ БАӘ Президенті шейх Халифа бен Заид Әл Нахаянның 2008 жылы Қазақстанға жасаған жауапты ресми және 2004, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2013 жылдары жеке сапарлары нәтижесінде қалыптасты.

2020 жылғы 27-28 ақпанда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Біріккен Араб Әмірліктеріне алғашқы ресми сапары өтті. Мемлекет басшысы Әбу Даби Тақ Мұрагері, БАӘ Қарулы Күштері Бас Қолбасшысының орынбасары Мұхаммед бен Заид Әл Нахаянмен екіжақты кездесу өткізді.

Сапар аясында ҚР Президентінің «бизнес капитандармен» кездесуі өткізілді. Оған Әмірліктердің 50 ірі компания өкілдері қатысты. 28 ақпанда Қазақстан Президенті Дубай қаласына барып, БАӘ Вице-Президенті, Премьер-Министрі, Дубай әмірлігінің Билеушісі шейх Мұхаммед бен Рашид Әл Мактуммен кездесу өткізді.

2019 жылы 13-14 наурызда ҚР Президенті Әбу Дабиде өткен Арнайы Олимпиада Ойындарының ашылу рәсіміне қатысу аясында Әмірліктерге жұмыс сапарымен барды. Әбу Даби Тақ Мұрагері шейх Мұхаммед бен Заид Әл Нахаянмен екіжақты кездесу өтті.

2018 жылы наурызда Мемлекет басшысының Әмірліктерге төртінші ресми сапары ұйымдастырылды. Оның қорытындылары бойынша 7 екіжақты құжатқа, оның ішінде Инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы келісімге қол қойылды.

2018 жылғы 4-5 шілдеде Әбу Даби Тақ Мұрагері шейх Мұхаммед бен Заид Әл Нахаян Қазақстанға ресми сапармен барды. Қорытындылары бойынша 3 құжатқа, оның ішінде Сотталғандарды беру туралы келісімге қол қойылды. Сапар аясында шейх Мұхаммед «Астана» Халықаралық қаржы орталығының ашылу рәсіміне қатысты.

== Жоғары және басқа деңгейдегі байланыстар ==
2019 жылғы 23-24 қыркүйекте БАӘ Федералдық ұлттық кеңесінің төрайымы Амаль Абдалла әл-Кубейси Еуразия спикерлеріің 4-ші отырысына қатысты. Қазақстанға сапары барысына Амаль әл-Кубейси ҚР Парламенті Сенатының төрайымы Д.Назарбаевамен және ҚР Парламенті Мәжілісінің төрағасы Н.Нығматулинмен кездесулер өткізді.

2019 жылы 12 қарашада ҚР Энергетика министрі Әбу Дабиге жұмыс сапарымен келіп, БАӘ Премьер-Министрінің орынбасары, Президент істері жөніндегі министрі шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянмен кездесті.

2019 жылы 9 қыркүйекте екі ел сыртқы істер министрлерінің тең төрағалығымен Қазақстан-Әмірліктер бірлескен үкіметаралық комиссиясының кезекті 7-ші отырысы өтті.

2019 жылы 28 ақпанда ҚР Сыртқы істер министрі Б.Атамқұлов ИЫҰ СІМК 46-шы отырысына қатысып, БАӘ, [[Сауд Арабиясы]], [[Кувейт]] және [[Индонезия]] сыртқы істер министрлерімен кездесті.

2019 жылы 10-12 ақпанда Дубайда Әлемдік үкіметтік саммит өтіп, оған жоғары деңгейдегі қазақстандық делегация қатысты.

2019 жылғы 5 ақпанда ҚР Мемлекеттік хатшысы [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Г.Әбдіқалықова]] Әмірліктерге жұмыс сапарымен барып, БАӘ Федералдық ұлттық кеңесінің төрайымы Амаль әл-Кубейсимен кездесу өткізді.

2018 жылы тамыз айында Біріккен Араб Әмірліктері [[Азиядағы Өзара Ықпалдастық және Сенім Шаралары жөніндегі Кеңес|Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңеске]] мүше болды.

2018 жылы 10-11 қазанда «Хедая» Халықаралық зорлық-зомбылық экстремизміне қарсы күрес орталығының төрағасы Әли Рашид ан-Нуейми бастап барғанӘмірліктер делегациясы VI Әлемдік және дәстүрлі діндер съезінің жұмысына қатысты.

2017 жылы 29 қазанда Қазақстандағы МАГАТЭ төмен байытылған уран банкін ашу рәсіміне БАӘ Мемлекеттік министрі Мейса аш-Шамси қатысты. Біріккен Араб Әмірліктері аталған жобаны қаржыландыруға атсалысты.

2017 жылы 10-11 қыркүйекте БАӘ Премьер-Министрі Кеңсесінің Басшысы, Министрлер кабинеті және болашақ мәселелері жөніндегі министрі М.Гергауи бастап барған Әмірліктер делегациясы Қазақстанда өткен алғашқы [[Ислам ынтымақтастық ұйымы|ИЫҰ]] Ғылым және технологиялар саммитіне қатысты.

Сыртқы саяси ведомстволар деңгейінде 4 саяси консультация өткізілді.

== Сауда-экономикалық ынтымақтастық '' '' ==
Қазақстан мен Әмірліктер арасында сауда айналымының көлемі 2019 жылдың қорытындысы бойынша 538 млн. АҚШ долларын құрады. Сауда айналымының көлемі 2018 жылмен салыстырғанда 11%-ға көбейді. Ал қазақстандық экспорттың үлесі 8,9%-ға артып, 449 млн. АҚШ долларын құрады.

2005-2019 жж. аралығында Біріккен Араб Әмірліктерінен Қазақстанға тартылған тікелей инвестициялар көлемі 2,1 млрд. АҚШ долларын құрады. Ал, Қазақстаннан Біріккен Араб Әмірліктеріне 1 млрд. АҚШ долларына жуық инвестиция салынған. Сонымен қатар, құны 10 млрд. АҚШ долларына жуық бірнеше ортақ инвестициялық жоба іс-жүзіне асырылуда.

Қазақстанда Әмірліктер капиталының қатысуымен 240 бірлескен кәсіпорын жұмыс істейді.

Біріккен Араб Әмірліктер Нұр-Сұлтан қаласындағы ҚР Президенті Сарайының құрылысына 15 млн. АҚШ доллары көлемінде грант бөлді. Әбу Даби даму қорының қатысуымен22 млн. АҚШ долларына «Қарағанды – Нұр-Сұлтан» көлік тас жолы қайта қалпына келтірілді («Қарағанды - Осакаровка» бөлігі).

Ірі екіжақты инвестициялық жобаның бірі Қазақстанда құрылысы аяқталуға жақын құны 1,6 млрд. АҚШ долларын құрайтын «Әбу Даби Плаза» кешені болып табылады. Аталған 75 қабаттық кешеннің құрылысы 2020 жылдың шілде айында аяқталады деп жоспарлануда.

2018 жылы 10 наурызда Қазақстан Республикасының азаматтарына Біріккен Араб Әмірліктеріне сапарлар үшін 30 күндік визасыз режим орнатылды.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
2019 жылы 18-28 ақпанда Шаржа және Хор-Факкан қалаларында Шаржа әмірлігінің Мәдени мұра институтының қолдауымен Қазақстанның Мәдени мұрасының апталығы өтті. Елшілік қазақстандық музыка, би ансамбльдері мен танымал қолөнер шеберлерінің қатысуын қамтамасыз етті.

2019 жылы 24-27 сәуірде Әбу Дабиде «Астана Балет» театры Ислам ынтымақтастығы ұйымының, БАӘ Сыртқы істер және халықаралық ынтымақтастық министрлігінің жәе Әбу Даби Мәдениет департментінің ұйымдастыруымен өткен Ислам фестиваліне қатысып, өз өнерлерін көрсетті.

2019 жылы 1-30 желтоқсанда қазақстандық өнер ұжымдары жыл сайын Әбу Дабиде өтетін шейх Заид фестиваліне қатысты. Қазақстандық өнер иелері аталған фестивальге 2018 жылы 1 желтоқсан – 2019 жылы 31 қаңтар аралығында да қатысты.

Шарт-құқықтық база 100-ден астам құжатты қамтиды.<ref>{{Cite web|title=Екіжақты қарым-қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-abudhabi/activities/2096?lang=kk|accessdate=25.08.2023|author=Қазақстан Республикасының Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Елшілігі|lang=kk}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Біріккен Араб Әмірліктерінің халықаралық қатынастары]]

Германия — Қазақстан қатынастары

2025-06-17T08:01:39Z

Mheidegger: дереккөз

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Германия - Қазақстан қатынастары|Сурет=Germany Kazakhstan Locator.png|Ел1=Германия|Түс1=green|Ел2=Қазақстан|Түс2=orange}}
'''Германия — Қазақстан қатынастары''' — [[Қазақстан]] мен [[Германия]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 11 ақпанда орнатылды<ref>{{Cite web|url=http://mfa.kz/ru/berlin/content-view/dvustoronnie-otnosenia|title=Двусторонние отношения|publisher=mfa.kz|accessdate=2020-03-20|archive-date=2020-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317111935/http://www.mfa.kz/ru/berlin/content-view/dvustoronnie-otnosenia|deadlink=yes}}</ref>.

== Тарихы ==
Қазақстан мен Германия арасында тікелей дипломатиялық қатынастар орнағанға дейін [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-ның дипломатиялық қатынастары жұмыс істеді, оның құрамына [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] кірді. Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 11 ақпанда орнатылды.

1992 жылғы 22 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Германия Федеративтік Республикасының Үкіметі арасында Қазақстан Республикасының неміс ұлты азаматтарын қолдау жөніндегі ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/zakon/pravitelstvo_respubliki_kazahstan_premer_ministr_rk/mejdunapodnyie_otnosheniya_respubliki_kazahstan/id-P970000368_/|title=Об утверждении Соглашения между Правительством Республики Казахстан и Правительством Федеративной Республики Германия о сотрудничестве по поддержке граждан Республики Казахстан немецкой национальности|publisher=tengrinews.kz|accessdate=2020-03-23|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323104252/https://tengrinews.kz/zakon/pravitelstvo_respubliki_kazahstan_premer_ministr_rk/mejdunapodnyie_otnosheniya_respubliki_kazahstan/id-P970000368_/|deadlink=no}}</ref>.

1992 жылы желтоқсанда Алматыда ГФР Елшілігі ашылды. 1993 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасы Боннда өз елшілігін ашты. 1999 жылы ол Берлинге көшірілді.

2008 жылғы 3 қыркүйекте Болашақ үшін серіктестік туралы бірлескен мәлімдеме қабылданды, оның қорытындысы бойынша 2009 жылғы 7 мамырда Берлинде Қазақстан Республикасы мен Германия Федеративтік Республикасы арасындағы Болашақ үшін әріптестік шеңберінде іс-қимыл Бағдарламасына қол қойылды<ref>{{Cite web|url=https://egov.kz/cms/ru/law/list/U090000802_|title=О подписании программы действий в рамках партнерства во имя будущего между Республикой Казахстан и Федеративной республикой Германия|author=|website=|date=|publisher=информационно–правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан «Әділет»|access-date=2020-03-23|archive-date=2019-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807025818/https://egov.kz/cms/ru/law/list/U090000802_|deadlink=yes}}</ref>.

2018 жылғы тамыздан бастап Тило Клиннер Германияның Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып табылады<ref>{{Cite web|url=https://kasachstan.diplo.de/kz-ru/vertretungen/botschaft/-/2012496|title=Посол Тило Клиннер|author=Auswärtiges Amt|publisher=kasachstan.diplo.de|lang=ru|accessdate=2020-03-23|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323163436/https://kasachstan.diplo.de/kz-ru/vertretungen/botschaft/-/2012496|deadlink=no}}</ref>.

2019 жылғы 9 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Дәурен Шәріпов болып табылады<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/dauren-karipov-stal-poslom-kazahstana-v-germanii-370692/|title=Даурен Карипов стал послом Казахстана в Германии|author=tengrinews.kz|date=2019-06-06|publisher=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|lang=ru|accessdate=2020-03-23|archive-date=2019-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190606094956/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/dauren-karipov-stal-poslom-kazahstana-v-germanii-370692/|deadlink=no}}</ref>.

== Дипломатия ==
=== Қазақстанның Германиядағы елшілері ===
# Тұрсынов Сағынбек Тоқабайұлы (1993-1995)
# Д. Бердалиев (2001-2003 жылдары)
# Мусалимов, Игорь Идеалович (2003-2004 )
# Ш. Омаров (2004-2007)
# А. Қарашев (2008-28 шілде 2014 жыл)
# С. Әбдікәрімов (2015 - 2019)
# Дәурен Шәріпов (2019 жылғы 9 маусымнан бастап)

=== Германияның Қазақстандағы елшілері ===
# Эйке-Эдзард Бракло (1992-1995)
# Хеннинг фон Вистингхаузен (1995-1998)
# Майкл Либал (1998-2001)
# Андреас Рюдигер Кертинг (2002-2004)
# Гебхардт Вайсс (2004-2007)
# Райнер Евген Шлагетер (2007-2011)
# Гидо Герц (20011-2016)
# Рольф Рафаэль (2016-2018)
# Гидо Герц (2018 жылдан бастап)

== Сапарлар ==
Дипломатиялық қатынастар кезеңінде Қазақстан Республикасының басшысы Н. Ә. Назарбаев Германияға 7 рет жоғары деңгейде сапарлар жасады (в 1992, 1997, 2001, 2004<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 249—259|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>, 2007, 2009, 2012 жж.). 2015 жылдың қаңтарында Астанадағы Норман Самит мәселесі бойынша Берлинге жұмыс сапары өтті. 2019 жылдың желтоқсанында Германияға Қазақстан Президенті Қасымжомарт Тоқаев келіп, федералды президент Ф.-в. Штайнмайермен және ГФР Федералды канцлері А. Меркельмен кездесулер өткізді<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/article/3591800|title=Касым-Жомарт Токаев встретился с Ангелой Меркель|author=INFORM.KZ|date=2019-12-05|publisher=www.inform.kz|lang=ru|accessdate=2020-03-23|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323101645/https://www.inform.kz/ru/article/3591800|deadlink=no}}</ref>.

Германия тарапынан Қазақстанға барды: 1995 жылы ГФР Президенті Р. Герцог, 2003 жылы федералды канцлер г. Шредер, 2008 жылы федералды президент х. Келер, Германияның Федералды канцлері А. Меркель Қазақстанға 2010 жылы екі рет барды: шілдеде ресми сапармен және желтоқсанда, өткен ЕҚЫҰ Саммитіне қатысу шеңберінде Қазақстанның елордада, Астана қаласында төрағалығымен 2017 жылғы 11 шілдеде Қазақстанға ресми сапармен федералды президент Ф. - в. Штайнмайер келді<ref>{{Cite web|url=http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/meetings_and_receptions/vstrecha-s-prezidentom-federativnoi-respubliki-germaniya-frankom-valterom-shtainmaierom-pribyvshim-v-kazahstan-s-oficialnym-vizitom|title=Встреча с Президентом Федеративной Республики Германия Франком-Вальтером Штайнмайером, прибывшим в Казахстан с официальным визитом — Официальный сайт Президента Республики Казахстан|publisher=Akorda.kz|accessdate=2020-03-20|archive-date=2017-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715172812/http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/meetings_and_receptions/vstrecha-s-prezidentom-federativnoi-respubliki-germaniya-frankom-valterom-shtainmaierom-pribyvshim-v-kazahstan-s-oficialnym-vizitom|deadlink=no}}</ref>.

== Экономикалық қатынастар ==
Германия Қазақстанның Еуропадағы жетекші серіктестерінің бірі болып табылады, олармен тұрақты сауда-экономикалық қатынастар сақталады. 2018 жылы елдер арасындағы жалпы тауар айналымы 5,141 млрд еуроны құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 5,9% - ға артық. Сол жылы Германиядан тікелей инвестициялар көлемі долларлық баламада 183 млн-нан астам және оның 90% - дан астамы "шикізаттық емес" секторға, атап айтқанда АӨК, көлік, қайта өңдеу өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және басқа да салаларға тиесілі болды. Өз кезегінде Қазақстан Германия үшін Орта Азия өңіріндегі басты әріптес болып табылады. Бұл ретте Қазақстанның "Бір белдеу — бір жол"Қытай бастамасына қатысуы маңызды рөл атқарады<ref>{{Cite web|url=http://mfa.kz/ru/berlin/content-view/ekonomiceskoe-sotrudnicestvo|title=Экономическое сотрудничество|publisher=mfa.kz|accessdate=2020-03-24|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323204330/http://mfa.kz/ru/berlin/content-view/ekonomiceskoe-sotrudnicestvo|deadlink=yes}}</ref>.

Қазақстанда 900-ге жуық неміс компаниясы табысты жұмыс істеуде. 2019 жылғы желтоқсандағы ҚР Президенті Қ. Тоқаевтың Германияға сапарының қорытындысы бойынша 2020 жылғы қаңтарда Берлинге ҚР СІМ басшысы Мұхтар Тілеуберді келіп, Германия СІМ басшысы х. Мааспен екіжақты кездесу өткізді<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/article/3608924|title=Германия заинтересована расширять экономическое сотрудничество с Казахстаном - МИД РК|author=INFORM.KZ|date=2020-01-29|publisher=www.inform.kz|lang=ru|accessdate=2020-03-24|archive-date=2020-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324115925/https://www.inform.kz/ru/article/3608924|deadlink=no}}</ref>.

== Мәдени ынтымақтастық ==
2020 жылғы наурызда 70-ші Халықаралық Берлин кинофестивалінде Мемлекеттік киноны қолдау орталығының өкілдері бірқатар келіссөздер жүргізді, нәтижесінде Қазақстанның халықаралық кинокомиссиялар қауымдастығына (AFCI) кіруі болды. Сонымен қатар Kazakh Cinema Қазақстанның Еуропалық кинокомиссиялар қауымдастығына (EUFCN) кіруі бойынша жұмыс жүргізуде<ref>{{Cite web|url=https://polpred.com/?ns=1&ns_id=3311727|title=Казахстан. Германия. СМИ, ИТ|publisher=polpred.com|accessdate=2020-03-24|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226044914/https://polpred.com/?ns=1&ns_id=3311727|deadlink=no}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Германияның халықаралық қатынастары]]

Грекия — Қазақстан қатынастары

2025-06-16T19:27:42Z

Mheidegger: /* Сапарлар */ дереккөз

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Грекия - Қазақстан қатынастары|Сурет=Greece Kazakhstan Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=orange|Түс2=green|Ел2=Грекия}}
'''Грекия — Қазақстан қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Грекия|Грекия Республикасының]] екіжақты дипломатиялық қатынастары.

== Тарихы ==
Қазақстан мен Грекия арасындағы қатынастар орнағанға дейін құрамында [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР-і]] бар [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-ның Грекиямен дипломатиялық қатынастары болған. Қазақстан мен Грекия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылдың қазан айында орнатылды. Грекияның Қазақстандағы Елшілігінің ашылуы 1997 жылғы ақпанда өтті, 2005 жылғы қаңтарда Қазақстанның Грекиядағы Дипломатиялық миссиясы ашылды, 2009 жылғы мамырда елшілік болып қайта құрылды. 2012 жылғы сәуірден бастап Грекияның Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Е. Пантзопулос, ҚР Грекиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі — Алексей Юрьевич Волков болып табылады<ref>[http://mfa.gov.kz/index.php/ru/vneshnyaya-politika/sotrudnichestvo-kazakhstana/sotrudnichestvo-so-stranami-evropy-i-ameriki/12-material-orys/393-sotrudnichestvo-respubliki-kazakhstan-s-grecheskoj-respublikoj Сотрудничество Республики Казахстан с Греческой Республикой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170409040431/http://mfa.gov.kz/index.php/ru/vneshnyaya-politika/sotrudnichestvo-kazakhstana/sotrudnichestvo-so-stranami-evropy-i-ameriki/12-material-orys/393-sotrudnichestvo-respubliki-kazakhstan-s-grecheskoj-respublikoj |date=2017-04-09 }}{{ref-ru}}</ref><ref>[http://www.kazembassy.gr/index.php/ru/ambassador Приветственное слово Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Греческой Республике Волкова Алексея Юрьевича] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170409022114/http://www.kazembassy.gr/index.php/ru/ambassador |date=2017-04-09 }}{{ref-ru}}</ref>.

== Сапарлар ==
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Грекияда 2001 жылдың шілдесінде<ref>{{кітап|тақырыбы= 2001. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 254-262|барлық беті= 392| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> және 2004 жылдың тамызында, 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында болды<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 284—285|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>. 2002 жылғы маусымда Грекия Президенті Константинос Стефанопулос Қазақстанға сапармен келіп, өз сөзінде екі елдің қарым-қатынасын одан әрі дамытуды қолдады.<ref>{{cite web|url=http://www.kazakhstanlive.com/3.aspx?sr=7|title=Heads of state comment on President Nazarbayev and modern Kazakhstan|accessdate=2009-11-25|publisher=kazakhstanlive.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713141400/http://www.kazakhstanlive.com/3.aspx?sr=7|archivedate=2011-07-13|deadlink=yes}}</ref><ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 359-362|барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

== Әріптестік ==
Қазақстан мен Грекия арасында экономикалық және технологиялық ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойылды. 2006 жылғы шілдеден бастап бірлескен қазақстан-грек министрлераралық комитеті мүшелерінің кездесулері өткізіліп, парламентаралық қатынастар да дамуда. Қазақстанда 10-нан 12 мыңға дейін грек қауымының өкілдері тұрады, олар Қазақстан мен Грекияның Достық федерациясын құрайды, өз газетін шығарады және түрлі әлеуметтік-мәдени іс-шаралар өткізеді. Қазақстан адам құқықтары туралы еуропалық конвенцияларға қосылуға мүдделі, соның салдарынан Қазақстан мен Еуроодақтың жақындасу процесінде Грекияның қолдауына ие<ref>[http://mfa.gov.kz/index.php/ru/so-y-zha-aly-tar/129-novosti/8420-kazakhstan-i-gretsiya-dogovorilis-ob-ukreplenii-sotrudnichestva-v-pravovoj-sfere Казахстан и Греция договорились об укреплении сотрудничества в правовой сфере] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170311111043/http://mfa.gov.kz/index.php/ru/so-y-zha-aly-tar/129-novosti/8420-kazakhstan-i-gretsiya-dogovorilis-ob-ukreplenii-sotrudnichestva-v-pravovoj-sfere |date=2017-03-11 }}{{ref-ru}}</ref>.

Қазақстан [[Еуропа одағы|Еуропалық одақпен]] қарым-қатынасты дамытуға мүдделі, соның салдарынан Қара теңізден [[Болгария]] арқылы Грекияға, [[Эгей теңізі|Эгей]] теңізінің жағасындағы Александрополис портына мұнай жеткізу үшін Бургас — Александрополис құбырының құрылысын қолдайды, бұл Қазақстанға [[Босфор бұғазы|Босфор]] мен [[Дарданелл бұғазы|Дарданеллді]] кесіп өтпей, Оңтүстік және Батыс Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік береді<ref>{{cite web|url=http://en.government.kz/site/news/062007/08|title=At the St. Petersburg summit Kazakhstan Energy Minister discusses Kazakhstan’s participation in the Burgas-Alexandroupolis project|accessdate=2009-11-25|publisher=Kazakhstan Government|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722142715/http://en.government.kz/site/news/062007/08|archivedate=2011-07-22|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kt.kz/index.php?lang=eng&uin=1133435125&chapter=1153500981|title=Kazakhstan to participate in Burgas-Alexandroupolis oil pipe line project|accessdate=2009-11-25|date=2009-10-23|publisher=Kazakhstan today|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722142733/http://www.kt.kz/index.php?lang=eng&uin=1133435125&chapter=1153500981|archivedate=2011-07-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.neurope.eu/articles/82588.php|title=EU-Kazakhstan diplomatic relationship commemorated|accessdate=2009-11-25|date=2008-05-02|publisher=NewEurope|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080410182801/http://www.neurope.eu/articles/82588.php|archivedate=2008-04-10|lang=en}}</ref>.

== Қазақстанның Грекиядағы елшілері ==
# Б. Сәрсенбаев (2005-07)
# С. Нұртаев (2007-09)
# С. Нұртаев (2009-2015)
# А. Волков 2016 жылдың сәуірінен бастап

== Грекияның Қазақстандағы елшілері ==
# Контантин Тритарис 29/09/1997-17/05/2000 (Алматы)
# Николаос Хатупис 07/06/2000-22/01/2005 (Алматы)
# Христос Контовунисиос 19/02/2005-12.09.2008 (Алматы)
# Евангелос Денаксас 11/12/2008-31/03/2011 (Алматы-Астана )
# Эфтимиос Пандзопулос 28/12/2011 - 10/07/2016
# Александрос Катранис 13/07/2016-31/8/2019 (Астана)
# Адам-Георгиос Адамидис 22/9/2019-сегодня (Астана)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Грекияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Оңтүстік Корея қатынастары

2025-06-14T14:58:11Z

Mheidegger: /* Тарихы */ дереккөз

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан — Оңтүстік Корея қатынастары|Сурет=Kazakhstan South Korea Locator.png|Ел1=Қазақстан|Ел2=Оңтүстік Корея|Түс1=green|Түс2=orange}}

'''Қазақстан-Корея қатынастары''' - [[Қазақстан Республикасы|Қазақстан Республикасы]] және [[Корея Республикасы|Корея Республикасы]] арасындағы халықаралық дипломатиялық қатынастары. Қазақстан мен Оңтүстік Корея қарым-қатынас 1992 жылы орнатқан еді. <ref name="ақиқат">{{Cite web |url= https://aqiqat.kazgazeta.kz/news/3509 |title= Корея мен Қазақстанның жақындығы және екі жақты қарым-қатынасты дамытудың келешегі|access-date = 2023-05-19}}</ref>

==Тарихы==

1992 жылы 28 қаңтарда Қазақстан Республикасы мен Корея Республикасының арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнады. Өзара қарым-қатынастар 2012 жылдың көктем айларында өткен Сеулдегі саммитке дейін әр салада қарқынды дамыды. <ref name="KJLKJIooi">{{Cite web |url= https://abai.kz/post/18607 |title= Қазақ-Кәріс дипломатиялық қарым-қатынасына 22 жыл|access-date = 2023-05-19}}</ref>

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Оңтүстік Кореяға бес сапармен барды. 1995 жылы мамыр айында Назарбаевтың Корея Республикасына мемлекеттік сапары барысында екіжақты қарым-қатынастардың шарттық-құқықтық негізгі тірегі қаланды. Н. Назарбаевтың Оңтүстік Кореяға алғашқы ресми сапары 2003 жылдың күзінде болды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 315—323|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2004 жылғы қыркүйекте Президент [[Но Му Хён]]нің Қазақстанға жасаған жауап сапары барысында бейбіт атом энергиясын пайдалануға және байланыс пен ақпараттандыру саласындағы ынтымақтастыққа қатысты келісімдерге қол қойылды, энергетика және минералдық ресурстар саласындағы өзара түсіністік және ынтымақтастық туралы меморандум орнатылды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2004. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 417—421|барлық беті= 648| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2006 жылғы қыркүйекте Оңтүстік Корея Премьер-Министрі Хан Мён Сук Қазақстанға ресми сапар шекті. Оның қорытындысы бойынша 6 құжатқа қол қойылып, мұнайхимиясы және ақпараттық технологиялар саласында екі жұмыс тобы құрылды.

Оңтүстік Кореяның келесі президенті [[Ли Мёң Бак]] Қазақстанға 2009 жылы келген болатын. 2014 жылғы 19 маусымда Президент [[Пак Кын Хе]], Назарбаевтың шақыруымен Қазақстанға мемлекеттік сапармен келді.

[[Сурет:KOCIS Korea-Kazakhstan summit (4553936028).jpg|thumb|300px|left| Қазақстан Тұңғыш Президенті Назарбаевтың Оңтүстік Кореяға сапары, 2010 жыл]]
[[Сурет:President Lee Myung-bak's state visits to Kazakhstan - 4345210046.jpg|thumb|300px|left|Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бактың Қазақстанға сапары, 2009 жыл]]
2019 жылғы 21-23 сәуірде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың шақыруымен Корея Республикасының Президенті [[Мун Чже Ин]] Қазақстан Республикасына мемлекеттік сапармен келді. 2019 жылы 22 сәуірде Елдер арасындағы стратегиялық әріптестікті орнатудың екі жақты ынтымақтастықтың дамуын қанағаттанғандықпен атап өтті. <ref name="Ljihhf">{{Cite web |url= https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_other_events/kazakstan-respublikasy-men-koreya-respublikasy-arasyndagy-birlesken-malimdeme |title= Қазақстан Республикасы мен Корея Республикасы арасындағы бірлескен мәлемдеме |access-date = 2023-05-19}}</ref>
Осыдан 2020 жылы маусым айының басында Корея Республикасының жаңа елшісі Ку Хонг Сок Қазақстан Республикасы келген. <ref name="gJHjh">{{Cite web |url= https://baq.kz/korey-elshisi-aza-standy-tar-turaly-oyymen-b-listi-_234593/ |title= Корей елшісі қазақстандықтар туралы ойымен бөлісті|access-date = 2023-05-19}}</ref>

==Экономикалық қатынастар==
2008 жылғы 13-15 мамырда Корея Республикасының Премьер-Министрі Хан Сын Судың Қазақстанға ресми сапары өтті. Сапар барысында тараптар бірнеше құжаттарға, оның ішінде «Жамбыл» кенорнын бірлесіп өңдеу бойынша құжаттарға қол қойды, Экономикалық саладағы ынымақтастық жөніндегі Іс-қимылдар жобасын әзірлеу туралы уағдаластыққа қол жеткізді. Сонымен қатар, сапар кезінде «Қазақстан-Корея: ынтымақтастықтың жаңа келешегі» атты қазақстан-корей бизнес-форумы ұйымдастырылды.

Парламентаралық ынтымақтастықты қосқандағы жоғары деңгейде делегациялар алмасуы белсенді өтуде. ҚР Парламенті палаталарының төрағалары мен Ұлттық Ассамблея спикерлері ұдайы сапар алмасуда.
Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары кеңесінің мүше-мемлекеттері басшыларының екінші саммиті барысында Сеул аталған форумның тоыққанды мүшесі мәртебесіне ие болды.
2007 жылы екі жақты сауда айналымы – 843,3 млн. долл., экспорт – 217,4 млн. долл., импорт 625,9 млн. долл. құраған. 2008 жылдың қаңтар-мамыр аралығында бұл көрсеткіш 287,5 млн. долларына жетті (экспорт – 113,8 млн. долл., импорт – 173,7 млн. долл.). Қазақстанның импорт құрамында электроника, машина жасау саласы өнімдері мен құрал-жабдықтар басым.

2007 жылы Оңтүстік Корея Қазақстан экономикасына 780,7 млн. доллар инвестиция салған. Жалпы инвестициялардың көлемі - 2,5 млрд. долл. өз кезегінде, Қазақстан Кореяға салған капиталдың сомасы 66,7 млн. долл. құрады. Қазақстанда корей капиталының қатысуымен 300-ден астам компания тіркелген.

Экономикалық өзара қарым-қатынастың дамуында сауда-экономикалық және ғылыми-техникалық ынтымақтастық бойынша үкіметаралық комиссиясы маңызды рөл атқаруда. Оның соңғы отырысы 2007 жылғы 4-ші мамырда Астанада өтті.
2005 жылы Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі бойынша екі жақты келіссөздер сәтті аяқталды.

Қазақстан мен Корея арасындағы энергетика және минералды ресурстар саласындағы ынтымақтастық қарқынды дамуда. ҚР-дағы кен орындарын зерттеу бойынша корей Консорциумының құрамына 6 компания кіреді.

2005 жылғы желтоқсанда Каннам университетінде Қазақтың Мемлекеттік Ұлттық Әл-Фараби атындағы университетімен Қызылорда Мемлекеттік Қорқыт Ата атындағы университетінің қолғабысымен «Қазақстантану» бөлімі ашылды.

Корея Республикасында Қазақстанның 2 мыңнан астам азаматы уақытша тұруда. Олардың көбісі шағын және орта кәсіпорындарда жұмыс істейді. Кореяда қазақстандық 90-ға жуық студент дәріс алуда.

Қазақстанның Сеулдегі Елшілігі 1996 жылы ашылды. Осы жылдың маусымынан бастап Қазақстанның Кореядағы Елшісі Д.Бердәлиев болып табылады.

Оңтүстік Кореяның Алматыдағы Елшілігі 1993 жылы ашылды. Елші Ким Иль Су ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевқа Сенім грамоталарын 2005 жылғы қыркүйекте тапсырды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}
[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Филиппин қатынастары

2025-06-12T18:31:38Z

Mheidegger: /* Аса жоғары деңгейдегі кездесулер */ дереккөз

'''Қазақстан — Филиппин қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Филиппин|Филиппин Республикасы]] арасындағы қатынастар.

== Дипломатия ==
Филиппин Республикасы Қазақстанның тәуелсіздігін 1992 жылы 22 қаңтарда таныды.

Дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 25 наурызда орнатылды.

2020 жылы 22 мамырда Қазақстандың Индонезиядағы Елшісі Д. Сарекенов Қазақстандың Филиппиндердегі Елшісі міндетін қоса атқарушы болып тағайындалды (өз міндетін атқаруды 2021 жылы 28 маусымда ресми түрде бастады).

И.Байлен орналасу жері Мәскеу болып табылатын Филиппиндердің Қазақстандағы елшісі болып тағайындалды.

== Саяси ынтымақтастық ==

=== Аса жоғары деңгейдегі кездесулер ===
2003 жылы 10-12 қараша – Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н. Назарбаевтың]] [[Манила|Манилаға]] алғашқы мемлекеттік сапары (2003 жылы 11 қарашада сапар барысында Қазақстан мен Филиппиндер арасындағы достық және ынтымақтастық туралы бірлескен декларацияға, дипломатиялық және қызметтік паспорттар иелерінің визасыз сапарлары туралы үкіметаралық келісімге, туризм саласындағы ынтымақтастық туралы үкіметаралық келісімге қол қойылды).<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 311—315|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

=== Жоғары деңгейдегі кездесулер ===
2008 жылы 12-13 қараша – Қазақстан Парламенті Сенатының Спикері [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ. Тоқаевтың]] Филиппиндердің Президенті Г. Арройомен [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы|БҰҰ Бас Ассамблеясының]] отырысы шеңберіндегі кездесуі;

2011 жылы 28-30 маусым – Филиппиндердің Сыртқы істер хатшысының орынбасары Р. Сергиустың Ислам конференциясы ұйымы Сыртқы істер министрлерінің Астанадағы 38-ші кеңесіне қатысу мақсатындағы сапары;

2012 жылы 2-5 мамыр – Қазақстан Қаржы вице-министрі Р. Даленов бастаған қазақстандық делегацияның [[Азия даму банкі|Азия Даму Банкінің]] (АДБ) Басқарушылар кеңесінің 45-ші жыл сайынғы отырысына қатысу мақсатындағы Манилаға сапары;

2014 жылы 1 қазан – Маниладағы бірінші қазақстандық-филиппиндік саяси консультациялар (қазақстандық делегацияны Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары А. Мусинов, филиппиндік делегацияны Филиппиндердің Сыртқы істер хатшысының орынбасары Л. Росарио бастады).

2021 жылы 24 қыркүйек – Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы істер министрі М. Тілеубердінің Филиппиндердің Сыртқы істер хатшысы Теодоро Локсинмен БҰҰ Бас Ассамблеясының 76-сессиясының жиектеріндегі Нью-Йорктегі кездесуі.

=== Парламентаралық ынтымақтастық: ===
2019 жылы 23-24 қыркүйекте Филиппиндердің Конгресі Өкілдер палатасының вице-спикері Ранео Абу Астанада өткен Еуразия елдері парламенттері спикерлерінің IV отырысына қатысты.

Көпжақты ынтымақтастық:

2012 жылы 27-29 тамыз – АСПХК Тұрақты комитетінің тең төрағасы Хосе де Венецияның және Филиппиндердің БҰҰ-дағы тұрақты өкілі, Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қатысушылардың Шарттың қолданысын қарастыру бойынша 2010 жылғы конференциясының төрағасы Л. Кабактуланның «Ядролық сынақтарға тыйым салудан – ядролық қарусыз әлемге» атты халықаралық конференцияның жұмысына қатысу мақсатындағы Астана, Семей және Курчатовқа сапарлары;

2012 жылы 12 қыркүйек – Филиппиндердің Түркиядағы Елшісі М. Аларилланың және Филиппиндердің Сыртқы істер департаментінің Еуропалық істер жөніндегі офисінің директоры К. Мангунайдың АӨСШК Сыртқы істер министрлерінің мерейтойлық сессиясына және 4-ші кеңесуіне қатысу мақсатындағы Астанаға сапарлары;

2013 жылы 21-25 мамыр – Қазақстандың Филиппиндердегі Құрметті Консулы Д. Уи бастаған филиппиндік бизнес делегацияның V Астаналық экономикалық форумның жұмысына қатысу мақсатындағы сапары;

2017 жылы 20-21 наурыз – Қазақстан Орталық сайлау комиссиясының мүшесі М. Сәрсембаевтың Азиялық сайлау органдары ассамблеясының отырысына қатысу мақсатындағы Манилаға сапары.

2022 жылы 31 наурызда Елші Д. Сарекенов ФР Қаржы департаментінің ассистент-хатшысы (хатшының орынбасары деңгейі) және БҰҰ Жасыл климаттық қоры Атқарушы кеңесінің баламалы мүшесі Паола Шерина Альвареспен кездесті.

== Экономикалық ынтымақтастық ==
2022 жылы тауарайналым $27,09 млн АҚШ долларын құрады, оның ішінде Қазақстандан ФР-на экспорт – $5,9 (+58,8%) ФР-дан Қазақстанға импорт –$27,04 мың (+25,4%). <ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Филиппин Республикасы арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/457?lang=kk|accessdate=16.09.2023|lang=kk|author=ҚР СІМ}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Филиппиннің халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Молдова қатынастары

2025-06-12T18:01:31Z

Mheidegger: /* Саяси қатынас */ дереккөз

'''Қазақстан — Молдова қатынастары''' — [[Қазақстан]] мен [[Молдова]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

== Дипломатия ==
[[Сурет:Stamp of Moldova md449.jpg|нобай|253x253 нүкте|Кишиневтегі 2002 жылғы [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] саммитінің пошта маркасы]]
1992 жылғы 16 қыркүйекте Қазақстан Республикасы мен Молдова Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1994 жылы Украинада және Молдова Республикасында ҚР елшілігі ашылды.

2014 жылы Кишинев қаласында ҚР Бас консулдығы Бас консул Мусалимов Игорь Идеалович ашылды.

2017 жылғы 23 наурыздан бастап Ордабаев Самат Исламұлы Қазақстан Республикасының Молдова Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (қоса атқарушы) болып табылады.

Молдова тарапынан дипломатиялық қатынастар Қазақстан Республикасындағы Молдова Республикасының Мәскеудегі резиденциясы бар елшілігі арқылы жүзеге асырылады.

2017 жылдың мамыр айынан бастап Андрей Негуца Молдова Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды (Мәскеуде сенім грамоталарын тапсыру 2017 жылдың 3 қазанында өтті).

== Саяси қатынас ==
1999 жылдың қыркүйегінде Молдова Республикасының Президенті Петр Лучинскийдің Қазақстанға ресми сапары өтті.

2002 жылдың қазан айында Молдоваға ресми сапармен Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Иманғали Тасмағамбетов келді.

2003 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Молдова Республикасына ресми сапармен келді.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 299—302|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2010 жылғы 31 наурыз — 1 сәуірде [[ЕҚЫҰ]] — ның қазіргі Төрағасы [[Шығыс Еуропа]] елдері бойынша гастрольдік сапары аясында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы-Сыртқы істер министрі Қанат Саудабаевтың Кишинев пен Тираспольге (Приднестровье) сапары өтті. Сапар барысында Қанат Саудабаев Молдова Республикасының басшылығымен және [[Транснистрия|Приднестровье]] басшыларымен ЕҚЫҰ күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді, сондай-ақ Приднестровье жанжалын реттеу мәселелерін талқылау үшін келіссөздер жүргізді.

Сапарлардың аздығына қарамастан, тараптар халықаралық ұйымдардың саммиттері аясында бірнеше рет кездесті.

[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] Үкімет Басшылары Кеңесінің отырысы шеңберінде 2015 жылғы 29 мамырда Бурабайда Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Кәрім Мәсімов Молдова Республикасының Премьер-Министрі Кирилл Габуричпен екіжақты кездесу өткізді.

2015 жылғы 27 тамызда ҚР Премьер-Министрі Кәрім Мәсімов Молдова министрлер кабинетінің басшысы Валериу Стрелецпен телефон арқылы сөйлесті. Әңгімелесу барысында тараптар барлық бағыттар бойынша өзара тиімді ынтымақтастықты одан әрі дамытуға өз көзқарастарын растады.

Молдова Республикасы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2017-2018 жылдарға арналған тұрақты емес мүшелігіне сайлауда Қазақстан Республикасының кандидатурасын, сондай-ақ Қазақстанның Еуропа Кеңесінің қылмыстық сот ісін жүргізу саласындағы төрт нысаналы конвенциясына қосылуын қолдады.

2017 жылғы 14 сәуірде Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысына қатысу шеңберінде Қазақстан Президенті Н.Назарбаев Молдова тарапының бастамасымен Молдова Президенті и. Додонмен кездесті. Әңгімелесу барысында Мемлекет басшылары Қазақстан мен Молдова арасындағы ынтымақтастықтың перспективалық бағыттарын талқылады. Екіжақты ынтымақтастықтың басым бағыттары сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық салалар болып белгіленді.

Сыртқы саяси ведомстволар арасында тұрақты байланыс сақталады. Өзара түсіністік пен түйінді халықаралық проблемаларға жақындық Қазақстан-Молдавия саяси диалогына тән белгі болып табылады.

Шарттық-құқықтық база 24 халықаралық шарттар мен келісімдерден тұрады, олардың 15-і мемлекетаралық және үкіметаралық деңгейде қол қойылған.

== Экономикалық қатынас ==
Екі ел арасындағы экономикалық қатынастарды реттейтін базалық екіжақты құжат өзара саудада тарифтік және сандық шектеулерді алып тастауды және одан әрі қолданбауды көздейтін 1995 жылғы еркін сауда туралы келісім болып табылады.

Бұдан басқа, Қазақстан мен Молдова 2011 жылы Санкт-Петербург қаласында ТМД Үкімет Басшылары Кеңесі отырысының қорытындысы бойынша қол қойылған Еркін сауда аймағы туралы шартқа қатысушы мемлекеттер болып табылады. Шарт оған қол қойған елдер арасындағы сауда-экономикалық қатынастардың құқықтық негіздерін жеңілдетуді, бірқатар көпжақты және Достастық кеңістігіндегі еркін сауда режимін реттейтін 100-ге жуық екіжақты құжаттарды ауыстыруды қамтиды. Шартты Молдова 2012 жылдың 20 қыркүйегінде ратификациялады.

Екіжақты экономикалық ынтымақтастықтың негізгі бағыттары сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Молдова Үкіметаралық комиссиясы шеңберінде талқылануда. Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі Қайрат Айтуганов Үкіметаралық комиссияның қазақстандық бөлігінің тең төрағасы болып табылады. Молдова бөлімінің төрағасы бекітілмеген (Молдова Республикасының Үкіметі РМ ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібі Вице-министрі Ион Паряның кандидатурасын қарастыруда).

2015 жылғы 22 Шілдеде [[Кишинев|Кишиневте]] Үкіметаралық комиссияның бесінші отырысы өтті. Кезекті отырысты 2017 жылдың екінші жартысында Астана қаласында өткізу жоспарлануда.

2014-2016 жылдар аралығында Қазақстан мен Молдова арасындағы өзара сауда көлемі үш есеге қысқарды (91,6-дан 31,8 млн.). Ресей Федерациясының аумағы арқылы Украинадан тауарларды әкелуге және транзиттеуге тыйым салудың енгізілуіне байланысты өзара сауда көлемінің төмендеуінің негізгі себебі көлік-логистикалық қызметтердің қымбаттауы болып табылады. Еуропа елдері мен транскавказдық маршрут арқылы өтетін баламалы логистикалық маршруттар Молдовадан Қазақстанға тауарларды жеткізу құны мен мерзімін едәуір арттырады.

2017 жылдың басынан бастап екі ел арасындағы өзара саудада оң үрдістер байқалды: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің деректері бойынша 2017 жылғы қаңтар-тамызда тауар айналымы 24,3 млн. бұл 2016 жылдың сәйкес кезеңінен 39,6% — ға жоғары (17,4 млн.), экспорт — 16,2 млн., 80,8% — ға өсу (2016 жылы 8,9 млн.), импорт-8,1 млн., 3,8% - ға төмендеу (2016 жылы 8,4 млн.).

== Инвестициялар ==
Молдова Республикасының мемлекеттік тіркеу палатасының мәліметтері бойынша, елде жарғылық капиталға қазақстандық инвестициялардың жалпы көлемі 10,5 млн лей (шамамен 40,8 млн доллар) мөлшерінде 29 кәсіпорын тіркелген. АҚШ).

== Мәдени байланыс ==
2012 жылғы 10 желтоқсанда Комрат қаласында ([[Ғағауызстан]]) Даңқ аллеясында Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орай Қазақстан Республикасының Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] бюстінің салтанатты ашылу рәсімі өтті.

2008 жылғы 9 мамырда Анений Ной ауданы Гура-Быкулуй ауылының Теориялық лицейінің ғимаратында Қазақстандық жауынгер, Кеңес Одағының Батыры Қанаш Қамзиннің құрметіне мемориалдық тақта орнатылды.

2012 жылғы 10 желтоқсанда Комрат қаласында аллеяда Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығын мерекелеу аясында Қазақстан Республикасының Кишиневтегі Бас консулдығының бастамасымен 2015 жылғы 24 сәуірде Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарды еске алу үшін "Мәңгілік" мемориалдық кешеніне Ақсу қаласының делегациясы Молдоваға әкелген алма ағаштарының көшеттері отырғызылды. Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орай Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бюстінің салтанатты ашылу рәсімі өтті.

2008 жылғы 9 мамырда Анений Ной ауданы Гура-Быкулуй ауылының Теориялық лицейінің ғимаратында Қазақстандық жауынгер, Кеңес Одағының Батыры [[Қанаш Қамзин|Қанаш Қамзиннің]] құрметіне мемориалдық тақта орнатылды. <ref>{{Cite web|title=Қарым-қатынас|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kishinev/about?lang=kk|accessdate=14.09.2023|author=Қазақстан Республикасының Молдова Республикасындағы Елшілігі|lang=kk}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Молдованың халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Сингапур қатынастары

2025-06-12T10:11:26Z

Mheidegger: сурет, дереккөз

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Сингапур арақатынасы|Сурет=Kazakhstan Singapore Locator.svg|Ел1=Қазақстан|Ел2=Сингапур|Түс1=green|Түс2=orange}}
'''Қазақстан — Сингапур қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Сингапур|Сингапур Республикасы]] арасындағы ынтымақтастық

== Дипломатия ==
Қазақстан Республикасы мен Сингапур Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар 1993 жылы 30 наурызда орнатылды.

2003 жылы қарашада Сингапурда Қазақстан Дипломатиялық миссиясы ашылып, ол 2008 жылы 11 желтоқсанда Қазақстан Елшілігі болып қайта құрылды.

2022 жылы 21 қазанынан бастап Қазақстанның Сингапурдағы Елшісі – Асқар Сейдахметұлы Құттықадам.

2014 жылы 28 мамырдан бері резиденциясы Сингапурда орналасқан Сингапурдың Қазақстандағы Елшісі – Зулкифли бин Бахарудин.

== Саяси ынтымақтастық ==
[[Сурет:Egemen Archive Nazarbayev Lee Kuan Yew.jpg|left|300px|thumb|Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев және Ли Куан Ю]]
Сингапурдың Премьер-Министрі [[Ли Куан Ю]] Қазақстанға 1991 жылы қыркүйекте сапармен барды.

Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Сингапур Республикасына 1996 жылы ''(ресми сапар)'' және 2003 жылы ''(мемлекеттік сапар)'' барды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 302—311|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

Саяси диалогты тереңдету үшін Қазақстан Үкімет басшыларының (''2010 жылы қазан, 2015 жылы, 2018 жылы қараша'') Сингапурға сапарлары, сондай-ақ Сингапурдың Премьер-Министрі, Құрметті аға министрі Го Чок Тонгтың

Қазақстанға сапары өтті (''2016 жылы қыркүйек)''.

2016 жылы 11 шілдеде Астана қаласында бірінші Қазақстан-Сингапур арасындағы саяси консультациялар өтті және оның қарсаңында cыртқы істер министрлері деңгейінде сапарлар жасалды.

2019 жылы 1 қазанда [[Ереван|Ереванда]] Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңес алаңында Қазақстан Республикасының Президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.Тоқаев]] Сингапур Премьер-Министрі Ли Сянь Лунмен кездесті.

2021 жылы 11 қаңтарда Нұр-Сұлтан қ. Қазақстан мен Сингапур сыртқы саяси мекемелері арасында видеоконференц-байланыс форматында саяси консультациялар өтті.

2021 жылы 21 қыркүйекте Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы істер министрі [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] [[БҰҰ Бас Ассамблеясы|БҰҰ БА]] 76-шы сессиясы шеңберінде СР Сыртқы істер министрі В. Балакришнанмен кездесу өткізді.

2022 жылы 14-17 тамызда Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары - Сыртқы істер министрі М. Тілеубердінің Сингапур республикасына ресми сапары аясында, Сингапур Республикасының Президенті Х.Якобпен, Қаржы Вице-премьері Л. Вонгпен, министр В. Балакришнанмен, Сыртқы істер сауда және өнеркәсіп, еңбек ресурстары министрі Тан Си Ленгпен келіссөздер жүргізілді.

2022 жылы 10-14 қазанда СР Премьер-Министр Кеңсесінің Министрі

М.Осман бастаған Сингапур делегациясының [[Азиядағы Өзара Ықпалдастық және Сенім Шаралары жөніндегі Кеңес|АӨСШК]]-нің 6-шы Саммитіне ''([[Астана]] қ.)'' қатысу үшін Қазақстан-ға сапары өтті.

== Сауда-экономикалық ынтымақтастық ==
2022 жылы екіжақты тауарайналым 1,9 млрд. АҚШ долл. ''(+65,1%)'', оның ішінде Қазақстан-дың СР-ға экспорты – 1,87 млрд. АҚШ долл. ''(+67,8%),''

СР-дан Қазақстан-ға импорт – 47,1 млн. АҚШ ''(+0,5%)'' құрады.

Экспорттың негізгі тауарлары: мұнай өнімдері, қара және түрлі-түсті металдар.

Импорттың негізгі тауарлары: химиялық өнімдер, құрал жабдықтар, электроника.

Қазақстан Ұлттық статистика бюросына сәйкес, 2023 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасында Сингапур капиталының қатысуымен жұмыс істеп тұрған 144 заңды тұлға, филиалдар мен өкілдіктер тіркелген.

2010-2022 жжылы аралығында Сингапурдан Қазақстан-ға тікелей шетелдік инвестициялар ағыны 1 млрд. АҚШ долл. құрады.

2022 жылы 3-тоқсанында СР-дан Қазақстан-ға шетелдік инвестициялар ағыны 310,7 млн. АҚШ долл., Қазақстан Республикасынан шетелге ағыны – 11 млн. АҚШ долларын құрады.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
Жыл сайын 100-ге жуық қазақстандық студенттер Сингапурдың озық жоғары оқу орындарында білім алуда.

2012 жылы бастап [[Назарбаев Университеті]] мен Ли Куан Ю мемлекеттік саясат мектебі арасында «ынтымақтастық туралы ұзақ мерзімді келісім жұмыс істейді. Мемлекеттік саясат мектебі Назарбаев Университетінің стратегиялық серіктесі мәртебесіне ие.

2016 жылы Қазақстан Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы мен Сингапурдың Мемлекеттік қызмет колледжі арасында өзара түсіністік туралы Меморандумға қол қойылды.

Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан Мемлекеттік техникалық университетімен бірлесіп Қазақстанда «Management Development Institute of Singapore» (''MDIS'') филиалын құру, білім беру саласындағы ірі жобалардың бірі болып табылады. <ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Сингапур Республикасы арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/481?lang=kk|accessdate=01.09.2023|lang=kk|author=ҚР СІМ}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Сингапурдың халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Швейцария қатынастары

2025-06-06T07:29:31Z

Mheidegger: /* Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаев */ кітап

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан - Швейцария қатынастары|Сурет=Kazakhstan Switzerland Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=orange|Ел2=Швейцария|Түс2=green}}
'''Қазақстан — Швейцария қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Швейцария|Швейцария Конфедерациясы]] арасындағы саяси қарым-қатынастары

== Дипломатия ==
1992 жылдың 1 маусымында дипломатиялық қатынастар орнады.

1996 жылы Қазақстанның Швейцариядағы Елшілігі ашылды.

1994 жылы Швейцарияның Қазақстандағы консулдығы ашылды ([[Алматы]]), 2008 жылы Елшілік болып өзгертілді ([[Астана]]).

Қазақстан Республикасының Швейцариядағы Елшісі - А.Бақаев (2019 жылдың қазан айынан бастап).

Швейцарияның Қазақстан Республикасындағы Елшісі - Д.Грихтинг (2021 жылдың қазаннан бастап).

Қазақстанның Швейцариядағы құрметті консулы - Дж.П.Периа (2017 жылдың қарашасынан бастап).

== Саяси ынтымақтастық ==

=== Жоғарғы деңгейдегі байланыс ===

=== Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаев ===
Ресми сапар - 2003 жылғы қаңтар.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 215—224|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

[[Давос|Давостағы]] ДЭФ-ке қатысу - 1996, 1998, 2009 (Федералды Президент Х.Р. Мерцпен кездесу) және 2014 (Федералдық Президент Д.Буркхальтермен кездесу).

==== Швейцария Конфедерациясының Федералды Президенттері ====
2014 жылы - Д.Буркхальтер [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] төрағасы ретінде [[Орталық Азия|Орталық Азияға]] сапары аясында

2017 жылы - Д.Лойхард "[[Дүниежүзілік көрме (2017)|Астана - EXPO 2017]]" көрмесіне келді

2019 жылы 21-22 қараша - У.Маурердің ресми сапары.

=== Жоғары деңгейдегі байланыстар (2018-2019 жылдары). ===
2018 жылғы 22-24 қаңтар - Премьер-Министрдің орынбасары Е.Досаев Давостағы ДЭФ-тегі Қазақстан Республикасы делегациясының басшысы ретінде.

2018 жылғы 2 ақпан - ҚР Қаржы министрі Б.Сұлтанов Бернге жұмыс сапары барысында Федералдық кеңесші, Федералдық қаржы департаментінің басшысы У.Маурермен кездесті.

2018 жылғы 12 ақпан - ҚР Денсаулық сақтау министрі Е.Біртанов Женеваға жұмыс сапары барысында Швейцарияның медициналық желісі Директорлар кеңесінің төрағасы Р.Лоретанмен кездесті.

2018 жылғы 10-12 шілде - Швейцарияның Федералды кеңесшісі, Федералды экономика, білім және зерттеу департаментінің басшысы Джылы Шнайдер-Амманның Қазақстанға сапары.

=== Парламентаралық ынтымақтастық ===
2012 жылы Швейцария Конфедерациясының Федералды Жиналысында "Қазақстан-Швейцария" парламентаралық ынтымақтастық тобы құрылды (2 кездесу өтті: Берн қаласында 2013 жылы 28 қарашасы мен 2014 жылы 14 қазанында).

Швейцарияға сапарлар: Қазақстан Республикасы Сенатының депутаты Қ.Айтаханов (2012 жылғы желтоқсан), Қазақстан Республикасы Сенатының Төрағасы Қ.Ж.Тоқаев (23.10.2013), Қазақстан Республикасы Мәжілісінің Төрағасы Н.Нығматуллин (18.03.2014).

Қазақстанға сапарлар: Швейцария Федералды Жиналысы Кантондар Кеңесінің депутаты Ф.Ломбарди (2013 жылы қараша, 2017 жылы 10 тамыз - Астана, 2018 жылы 2 қазан - Алматы); Швейцарияның парламенттік делегациясы (2018 жылы 25-26 қазан аралығында Алматыда «Бір белдеу және бір жол» бастамасы бойынша панельдік талқылау).

=== Аймақаралық ынтымақтастық ===
2016 жылдың мамыр айында Алматы қаласының әкімі Б.Байбек пен Лугано қаласының мэрі М.Боррадори ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.

2017 жылдың тамыз айында Алматы облысының әкімі А.Баталов пен Тичино кантонының Қаржы-экономикалық департаментінің директоры К.Витта ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.

== Негізгі оқиғалар ==

=== 2018 ж. ===
Қаңтар (Давос, ДЭФ) - [[Астана халықаралық қаржы орталығы|АХҚО]] мен "Thomson Reuters" бірлескен сессиясы - «''Those who dare win: exploring new frontiers''» («Жеңуден қорықпаңыз: жаңа шекаралар ашу»).

9 наурыз - Цюрих қаласында Қ.Келімбетов бастаған АХҚО делегациясының «Blockchain leadership summit» қатысуы.

11 сәуір - Берн қаласында Қазақстан-Швейцария саяси консультацияларының 3-ші раунды өтті.

10-12 шілде (Астана) - Қазақстан-Швейцария Іскерлік кеңесінің 4-ші отырысы.

29 қазан - 2 қараша (Женева/Цюрих) - Қазақстанның туристік әлеуетінің презентациясы, «Kazakh Tourism» ҰК» АҚ мен «Switzerland Tourism» арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.

=== 2019 ж. ===
12 сәуір (Берн/Женева) - ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Е.Көшербаевтың Федералды Кеңестің Сауда келісімдері жөніндегі уәкілі Э.Боллингермен, "Stadler Rail CIS" бас директоры А.Люфтпен және ЮНКТАД Инвестициялар және кәсіпкерлік департаментінің директоры Джылы Джанмен келіссөздері.

26 маусым (Нұр-Сұлтан) - Сыртқы істер министрліктері арасындағы саяси консультациялар.

4 желтоқсан (Синген(ГФР)/Баден) - Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Б.Сұлтановтың "Stadler CIS", "Constellium Singen" және "ABB Switzerland" басшылықтарымен келіссөздері.

=== 2020 ж. ===
21 қаңтар (Земпах) - Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Б.Сұлтановтың «Suisag» шошқа өсіру орталығының басшылығымен келіссөздері.

24 ақпан - Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі М.Тілеубердінің БҰҰ АҚК сессиясы аясында Швейцарияның Федералды кеңесшісі И.Кассиспен келіссөздері.

15 қазан (Берн, Цюрих, Винтертур) - Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Б.Сұлтановтың Сауда келісімдері жөніндегі Федералды кеңестің уәкілдері Э.Боллингер және М.Шлагенхофпен, «Economisuisse» қауымдастығының басшылығы, «Швейцария - [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]<nowiki/>» Бірлескен сауда палатасы мен «Bucher Industries», «Militzer & Münch», «Burckhardt Compression» компанияларының өкілдерімен келіссөздері.

== Көпжақты ынтымақтастық ==
2003 жылдан бастап Қазақстан [[Дүниежүзілік банк|Дүниежүзілік Банктің]] «Жаһандық экологиялық қор» Швейцария округтік тобының, ал 2010 жылдан бастап - [[Халықаралық валюта қоры|ХВҚ]] мен Дүниежүзілік банктің жанындағы Швейцария округтік тобының мүшесі.

Швейцария Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуін, [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ға кіруін және Еуропа-Азия форумына (ASEM) қосылуын қолдады. Тараптар БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне кандидаттарды өзара қолдау туралы уағдаласты (ҚР 2017-18 жылдары, ШК 2023-24 жылдары).

Швейцария сирияаралық келіссөздер мен Астана үдерісін жоғары бағалайды және Орталық Азиядағы су жобаларын қолдайды. 2017 жылғы 18-19 маусымда Астанада Федералды кеңесші Д.Буркхальтер «Орталық Азиядағы көгілдір бейбітшілік: 2030 жылға арналған күн тәртібі - су қауіпсіздігі және өзара тиімді өсім (Базель-3)» конференциясына қатысты, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қ.К.Тоқаевпен және ҚР Сыртқы істер министрі Қ.Әбдірахмановпен кездесулер өткізді.

== Құқықтық және консулдық мәселелер ==
2019 жылы 5 ақпан - Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі, Бас Прокуратурасы, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мен Швейцарияның Әділет Министрлігі, Сыртқы істер министрлігі сарапшыларының өзара құқықтық көмек бойынша техникалық консультациялары.

2019 жылы 19 наурыз - Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, Жоғарғы Сот, Бас Прокуратура және Ішкі істер министрлігі басшылары орынбасарларының қатысуымен дөңгелек үстел.

2019 жылы 20 наурыз - Швейцария парламенті депутаттарының ЕҚЫҰ мен ЕКПА-дағы ұлттық делегациялар мүшелерінің қатысуымен дөңгелек үстел.

2020 жылы [[Коронавирустық инфекция Covid-19|Коронавирус]] өршіген тұста Елшілік Қазақстанның 41 азаматына, оның ішінде 30 студентке Швейцариядан Қазақстанға жету бойынша көмек көрсетті. <ref>{{Cite web|title=Екіжақты саяси қарым-қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-bern/activities/1914?lang=kk|accessdate=15.09.2023|author=ҚР СІМ|lang=kk}}</ref>

== Экономикалық байланыс ==
Орталық Азияның бес республикасынан Қазақстан Швейцарияның ең маңызды сауда серіктесі болып табылады. Екі ел арасындағы экономикалық қатынастар күшейіп, одан әрі өсу үшін айтарлықтай әлеует бар. Қазақстанның 2021 жылға арналған статистикасына сәйкес, Швейцария жалпы екіжақты сауда көлемі 1,3 миллиард АҚШ долларын құрайтын Қазақстанның 13-ші ірі сауда серіктесі болып табылады. Қазақстан Ұлттық Банкінің статистикасына сәйкес, Швейцария елдің үшінші ірі шетелдік инвесторы болып табылады (Нидерланды мен АҚШ-тан кейін). Қазақстанда 40-қа жуық швейцариялық компания тіркелген.

== Қазақстандағы Швейцария азаматтары ==
Шетелдегі швейцариялықтардың статистикасына сәйкес, 2022 жылдың соңында Қазақстанда 35 Швейцария азаматы өмір сүрген. <ref>{{Cite web|title=Швейцария-Қазақстан екіжақты қатынастары|url=https://www.eda.admin.ch/countries/kazakhstan/en/home/switzerland-and/bilateral-relations.html|accessdate=15.09.2023|author=Швейцария СІМ|lang=en}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Швейцарияның халықаралық қатынастары]]

Болгария — Қазақстан қатынастары

2025-06-05T12:55:45Z

Mheidegger: /* Тарихы */ кітап

{{Халықаралық қатынас|Сурет=Kazakhstan Bulgaria Locator.png|Атауы=Болгария - Қазақстан қатынастары|Ел1=Болгария|Ел2=Қазақстан|Түс1=orange|Түс2=green}}
'''Болгария — Қазақстан қатынастары''' — Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. 1992 жылы 5 маусымда орнатылды. ХХ ғасырдың 90-жылдарының басына дейін Қазақстан Кеңес Одағының құрамындағы республика болды, ал Болгария халық республикасы болды және шығыс блокта тұрды. Бүгінде елдер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]], [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]], [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]] сияқты бірқатар халықаралық құрылымдарға қатысады.

== Тарихы ==
Болгарияның Қазақстандағы елшілігі 1994 жылдың қаңтарында жұмыс істей бастады. Болгариядағы қазақстандық дипломатиялық миссия 2004 жылдың желтоқсанында құрылды.

Болгария Республикасының Тұңғыш Президенті Желю Желев Қазақстанға 1993 жылы шілдеде ресми сапармен келді. Нұрсұлтан Назарбаевтың Болгария астанасына сапары 1999 жылдың қыркүйегінде өтті. Болгарияның екінші президенті Георгий Пырванов 2003 жылдың қыркүйегінде<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 341—343|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> және 2010 жылдың желтоқсанында Астанаға ресми сапарлар жасады. Екі мемлекеттің Сыртқы істер министрліктері арасында үнемі саяси консультациялар өткізіліп тұрады.

2009 жылғы тамыздан бастап [[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]] Қазақстан Республикасының Болгария Республикасындағы істерінде сенім білдірілген өкіл болып табылады. 2015 жылдың наурызында Васил Петков Болгария Республикасының сенімді өкілі болып тағайындалды<ref>{{Cite web|url=http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/meetings_and_receptions/page_219400_uchastie-v-tseremonii-prinyatiya-veritelnykh-gramot|title=Участие в церемонии принятия верительных грамот|author=|work=|date=18 марта 2015 года|publisher=Официальный сайт президента Республики Казахстан}}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kazembassy.bulpost.net/bulgarian/embassy/%D1%80%D1%8A%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/|title=Ръководство|author=|work=|date=|publisher=Посольство Казахстана в Болгарии|accessdate=2016-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160730171952/http://kazembassy.bulpost.net/bulgarian/embassy/%D1%80%D1%8A%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/|archivedate=2016-07-30|deadlink=yes}}</ref>.

== Экономикалық ынтымақтастық ==
Қазақстанда Болгар капиталының қатысуымен 55-тен астам кәсіпорын тіркелген. Болгарияда қазақстандық капиталдың қатысуымен 35 компания тіркелген. 2013 жылы Болгария мен ҚР арасындағы тауар айналымы 163,5 млн АҚШ долларын құрады. Болгарияның Қазақстандағы елшісінің өтініші бойынша 2014 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 100 млн еуродан асты<ref>{{Cite web|url=http://rus.bg/ekonomika/100-ekonomika/11829-posol-bolgarii-v-2015-godu-tovarooborot-s-kazahstanom-vyrastit-na-20|title=Посол Болгарии: В 2015 году товарооборот с Казахстаном вырастет на 20%|author=|work=|date=|publisher=}}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>.

== Қазақстандағы болгарлар ==
Қазіргі Қазақстан аумағында болгарлар ХХ ғасырда қоныстана бастады. Олардың бір бөлігі Иосиф Сталиннің билігі кезінде сол жерге көшірілді. Бүгінде мұнда төрт мың болгар тұрады. Ірі Болгар диаспоралары Павлодар, Ақтөбе, Атырау облыстарында орналасқан. Қазақстанда болгарлардың ұлттық дәстүрлері мен мәдениетін сақтау мақсатында 1995 жылы Қазақстанның мемлекеттік Мәдени іс-шараларына қатысатын болгар мәдени орталығы құрылды<ref>{{Cite web|accessdate=|title=Под единым шаныраком: Более 100 лет на казахстанской земле живут болгары|url=http://bnews.kz/ru/news/20Constitution/astana/spetsproekti/20Constitution/pod_edinim_shanirakom_bolee_100_let_na_kazahstanskoi_zemle_zhivut_bolgari_video_foto-2015_02_01-1143437|publisher=bnews.kz|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030071907/http://bnews.kz/ru/news/20Constitution/astana/spetsproekti/20Constitution/pod_edinim_shanirakom_bolee_100_let_na_kazahstanskoi_zemle_zhivut_bolgari_video_foto-2015_02_01-1143437|archivedate=2016-10-30}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Болгарияның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Румыния қатынастары

2025-06-05T11:28:07Z

Mheidegger: /* Сапарлар */ кітап

{{Халықаралық қатынас|Сурет=Kazakhstan Romania Locator.png|Атауы=Қазақстан - Румыния арақатынасы|Ел1=Қазақстан|Ел2=Румыния|Түс1=green|Түс2=orange}}
'''Қазақстан — Румыния қатынастары''' — Қазақстан мен Румыния арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

== Дипломатия ==
Қазақстан Республикасы мен Румыния арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 15 Шілдеде, 1993 жылғы қарашада, Румынияның Қазақстан Республикасындағы Елшілігі ашылды. 2003 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Румыниядағы Дипломатиялық миссиясы ашылды. 2012 жылғы наурызда ҚР Президентінің дипломатиялық миссияны Румыниядағы ҚР Елшілігіне айналдыру туралы Жарлығына қол қойылды.

== Саяси қатынас ==
Қысқа тарихи кезеңде екі мемлекет екіжақты ынтымақтастықтың барлық салаларында, соның ішінде саяси, сауда-экономикалық, мәдени және гуманитарлық салаларда, сондай-ақ көпжақты өзара іс-қимыл саласында айтарлықтай прогреске қол жеткізді. Қазақстан мен Румыния тұрақты саяси диалогты қолдайды, екі елдің парламенттерінде "достық топтары"жұмыс істейді. Екі ел депутаттарының жыл сайынғы кездесулері өткізіледі. Жыл сайын екі елдің Сыртқы істер министрліктері арасында саяси консультациялар өткізіледі.

== Сапарлар ==

=== Президенттік ===
* 1998 ж. қыркүйек-Президент Н. Ә. Назарбаевтың Румынияға ресми сапары.
* 1999 ж. қараша-Румыния Президенті Э. Константинескудің Қазақстанға ресми сапары.
* 2003 ж. Қыркүйек - Румыния Президенті И. Илиескудің Қазақстанға ресми сапары.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 336—338|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>
* 2007 ж. қараша-Президент Н. Ә. Назарбаевтың Румынияға ресми сапары.
* 2010 ж. Наурыз - Румыния президенті Т. Басескудің Қазақстанға мемлекеттік сапары.
* 2010 ж. желтоқсан-Румыния президенті Т. Басескудің ЕҚЫҰ Астана Саммитіне қатысу шеңберінде Қазақстанға жұмыс сапары

=== Үкіметаралық ===
* 2013 ж. маусым-Румыния Премьер-Министрі В. Понттың Қазақстанға ресми сапары.

=== Сыртқы істер министрлері ===
* 1992 ж. шілде-Румыния Сыртқы істер министрі А. Настасенің Қазақстанға ресми сапары, оның барысында Қазақстан мен Румыния арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы хаттамаға қол қойылды.
* 2008 ж. қараша-Румыния Сыртқы істер министрі Л. Команескудің Қазақстанға жұмыс сапары.
* 2017 ж. шілде - "ЭКСПО-2017" халықаралық мамандандырылған көрмесінде екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 25 жыл толуына орай Румыния Сыртқы істер министрі Теодор Мелешканның Қазақстанға ресми сапары.

== Экономикалық қатынастар ==
Екі ел арасындағы қолайлы саяси диалог экономикалық ынтымақтастыққа оң әсер етеді.

Қазақстан-румын сауда-экономикалық ынтымақтастығының негізгі бағыттары энергетика, машина жасау, металлургия, көлік және логистика, сондай-ақ жеңіл өнеркәсіп болып табылады. Румынияда 28 румын-қазақстандық кәсіпорын, Қазақстанда — 39 Қазақстан-румыниялық компания тіркелген.

Сауда-экономикалық ынтымақтастық міндеттерін шешудің маңызды құралдарының бірі сауда-экономикалық және ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөніндегі қазақстан-румын үкіметаралық комиссиясы болып табылады. Үкіметаралық комиссияның 14-ші отырысы 2017 жылғы 4-5 қазанда Бухарест қаласында өтті, оның барысында отырыстың хаттамасына қол қойылды.

2016 жылғы қаңтарда Бухарест қаласында жаңартылған румын-Қазақстан екіжақты сауда-өнеркәсіп палатасының тұсаукесері және бірінші отырысы өтті.

== Мәдени қатынастар ==
Қазақстанда "Ұлы Штефан" (Алматы қ.), "Дачия" (Қарағанды қ.) және "Буковина"(Павлодар қ.) румындық ұлттық-мәдени қоғамдар табысты жұмыс істейді. 2015 жылы Бухарест қаласында қазақ тілінде оқытатын мектепке дейінгі мекеме ашылды және табысты жұмыс істейді.

Жыл сайын қазақ киносының фестивалі өткізіледі, 2016 жылы Қарағанды қаласында румын киносының алғашқы фестивалі өтті; қазақстандық музыканттар классикалық музыка фестиваліне қатысады. Джордж Энеску Бухарестте.

Семей ядролық полигонының жабылуының 25 жылдығына орай 2016 жылдың қыркүйегінде Румыния астанасында Қазақстанның ядролық қаруға қарсы бастамаларына арналған конференция өтті.

== Румыниядағы Қазақстан елшілері ==
# Ерік Болатбекұлы (2003-05)
# Б. Ордабаев (2005-08)
# Кәлетаев, Қайрат (2008-12)
# Т. Қалиев (2012-14)
# Д. Батрашев 2014 жылғы қыркүйектен бастап

== Қазақстандағы Румыния елшілері ==
# Василе Соаре (2002-2008) <ref>[http://adevarul.ro/news/eveniment/foto-70-ani-deportarile-basarabia-bucovina---martorii-iehova-pastreaza-mai-identitatea-romanilor-deportati-kazahstan-1_50ad6a8a7c42d5a66394bb81/index.html FOTO 70 de ani de la deportările din Basarabia și Bucovina - "Martorii lui Iehova păstrează cel mai bine identitatea românilor deportați în Kazahstan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711230853/http://adevarul.ro/news/eveniment/foto-70-ani-deportarile-basarabia-bucovina---martorii-iehova-pastreaza-mai-identitatea-romanilor-deportati-kazahstan-1_50ad6a8a7c42d5a66394bb81/index.html |date=2021-07-11 }}, 15 iunie 2011, ''Adevărul'', accesat la 23 octombrie 2016</ref>
# Эмиль Рапча (2008-2012)<ref>{{Cite web |url=http://odessa.mae.ro/node/149 |title=CONSULATUL GENERAL AL ROMÂNIEI la Odesa |access-date=2021-07-09 |archive-date=2019-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825062439/http://odessa.mae.ro/node/149 |deadlink=no }}</ref>
# Николае Урек (2012-2016)<ref>{{cite web |url=https://www.gandul.ro/stiri/nicolae-ureche-avizat-ca-ambasador-in-kazahstan-dupa-o-disputa-despre-cuvantul-kazahstanez-9375524#live_close |title=Nicolae Ureche, avizat ca ambasador în Kazahstan, după o dispută despre cuvântul „kazahstanez” |publisher=[[Gândul]] |author=Miruna Badea |date=2012-04-23 |accessdate=2020-07-08 |lang=ro |archive-date=2020-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710040557/https://www.gandul.ro/stiri/nicolae-ureche-avizat-ca-ambasador-in-kazahstan-dupa-o-disputa-despre-cuvantul-kazahstanez-9375524#live_close |deadlink=no }}</ref><ref>[http://adevarulfinanciar.ro/articol/interviu-nicolae-ureche-ambasadorul-romaniei-la-astana-kazahstanul-este-principalul-partener-comercial-si-economic-al-romaniei-in-asia-centrala/ INTERVIU Nicolae Ureche, ambasadorul României la Astana: “Kazahstanul este principalul partener comercial și economic al României în Asia Centrală”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808164440/http://adevarulfinanciar.ro/articol/interviu-nicolae-ureche-ambasadorul-romaniei-la-astana-kazahstanul-este-principalul-partener-comercial-si-economic-al-romaniei-in-asia-centrala/ |date=2016-08-08 }}, 16 decembrie 2015, ''AdevarulFinanciar.ro'', accesat la 26 iunie 2016</ref><ref>{{Cite web |url=https://lege5.ro/Gratuit/geztqnjqgq3q/decretul-nr-1141-2016-privind-rechemarea-unui-ambasador |title=ecretul nr. 1141/2016 privind rechemarea unui ambasador |access-date=2021-07-09 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185027/https://lege5.ro/Gratuit/geztqnjqgq3q/decretul-nr-1141-2016-privind-rechemarea-unui-ambasador |deadlink=no }}</ref>
# Чезар-Маноле Армян (сәуір 2017 -{{0}}қазіргі уақыт)
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Румынияның халықаралық қатынастары]]

Италия — Қазақстан қатынастары

2025-06-04T03:45:12Z

Mheidegger: /* Тарихы */ <

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Италия - Қазақстан қатынастары|Сурет=Italy Kazakhstan Locator (cropped).png|Ел1=Италия|Түс1=green|Түс2=orange|Ел2=Қазақстан}}
'''Италия — Қазақстан қатынастары''' — бұл [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Италия|Италия Республикасы]] арасындағы саяси, экономикалық және мәдени салалардағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

== Тарихы ==
1992 жылғы тамызда Италия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы келісімге қол қойылды.<ref name=midrk>{{Cite web| url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/500?lang=kk|title=Қазақстан Республикасы мен Италия Республикасы арасындағы қатынастар|website=gov.egov.kz|access-date=2021-10-26|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026153722/https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/500?lang=kk|deadlink=no}}</ref>

1992 жылдың қазан айында Қазақстанда Италия Республикасының Елшілігі ашылды. 2005 жылдың сәуір айынан бастап елшілік Астана қаласында орналасқан. Ал 1996 жылы Италияда Қазақстан Елшілігі ашылды.<ref name=midrk/>

ҚР Тұңғыш Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Италияға алты рет сапар жасады: 4 рет мемлекеттік және ресми сапармен - 1994 жылғы қыркүйекте, 1998 жылғы қыркүйекте, 2003 жылғы ақпанда<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 224—231|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> және 2009 жылғы қарашада; 2 рет жұмыс сапармен - 2014 жылғы 17 қазанда ([[Милан]]дағы АСЕМ саммиті) және 2015 жылғы 27 маусымда (Миландағы [[Дүниежүзілік көрме (2015)|Экспо-2015]] Қазақстанның ұлттық күнінің ашылуында)<ref name=midrk/>.

2009 жылы Италия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы стратегиялық әріптестік туралы мемлекетаралық шартқа қол қойылды.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://365info.kz/2017/08/kazahstan-i-italiya-otmechayut-25-letie-ustanovleniya-dipotnoshenij|title=Казахстан и Италия отмечают 25-летие установления дипотношений|website=365info.kz|access-date=2021-10-26|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026153721/https://365info.kz/2017/08/kazahstan-i-italiya-otmechayut-25-letie-ustanovleniya-dipotnoshenij|deadlink=no}}</ref>

2016 жылғы 28 қаңтарда ауыл шаруашылығы саясаты министрі және Италияның қоршаған ортаны қорғау вице-министрі бастаған Италия делегациясы Астанада болды.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ambastana.esteri.it/ambasciata_astana/ru/i_rapporti_bilaterali/|title=Двусторонние отношения|website=ambastana.esteri.it|access-date=2021-10-26|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026155224/https://ambastana.esteri.it/ambasciata_astana/ru/i_rapporti_bilaterali/|deadlink=no}}</ref>

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
2013 жылы Италияда Қазақстанның мәдениет күндері, ал 2016 жылы Қазақстанда Италияның мәдениет күндері өтті<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://kursiv.kz/news/kultura-i-stil/2016-11/dni-kultury-kazakhstana-prokhodyat-v-italii|title=Дни культуры Казахстана проходят в Италии|website=Курсив - деловые новости Казахстана|access-date=2021-10-26|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027214744/https://kursiv.kz/news/kultura-i-stil/2016-11/dni-kultury-kazakhstana-prokhodyat-v-italii|deadlink=no}}</ref>.

2015 жылы Қазақстанның Ұлттық мұражайы мен Италияның "Чивита" қауымдастығы арасында келісімге қол қойылды. Амброзиан кітапханасында Қиыр Шығыстағы зерттеу орталығы жұмыс істейді, оған Қазақстанды зерттеу сыныбы кіреді.

2019 жылы Салерно қаласының мемлекеттік университеті мен Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті арасында студенттер мен профессор-оқытушылар құрамымен алмасу бағдарламалары бойынша келісімге қол қойылды.

== Сауда ==
2019 жылғы қаңтар-қараша айларында Қазақстан мен Италия арасындағы тауар айналымы 9,06 млрд. АҚШ долларын құрады, оның ішінде экспорт – 7,5 млрд., ал импорт-1,5 млрд. қазақстандық экспорттың негізгі өнімдері шикі мұнай, газ конденсаты, мұнай өнімдері, мазут, қара металдардан жасалған бұйымдар және т. б. болып табылады. шарап, машиналар мен жабдықтар.

== Қазақстан елшілерінің тізімі ==
# О. Сүлейменов (1995-2001)
# Б. Әйтімова (2002-04)
# А. Хамзаев (2004-12)
# А. Елемесов (2012-10 тамыз 2015)
# С. Нұртаев (09.2015-ақпан 2021)
# Е. Сембаев (2021 жылғы ақпаннан бастап)

== Италия елшілерінің тізімі ==
# Диего Лоренцо Лонго 2002-2006
# Бруно Антонио Паскуино 2006-2011
# Альберто Пири 2011-2014
# Стефано Раваньян 2014-2018
# Паскуале Д 'Авино Паскуале Д' Авино 2018 жылдың 5 сәуірінен бастап қазіргі уақытқа дейін.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Италияның халықаралық қатынастары]]

Канада — Қазақстан қатынастары

2025-06-04T02:56:28Z

Mheidegger: кітап

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Канада- Қазақстан қатынастары|Сурет=Canada Kazakhstan Locator.png|Ел1=Канада|Түс1=green|Түс2=orange|Ел2=Қазақстан}}
'''Канада — Қазақстан қатынастары''' — [[Канада]] мен [[Қазақстан]] арасындағы халықаралық қатынастар. Елдер 1992 жылы бір-бірімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Канаданың Нұрсұлтан қаласында елшілігі бар. Қазақстанның Оттавада елшілігі және Торонтода консулдығы бар.

Екі ел де Еуропадағы қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының толық мүшелері болып табылады. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2003 жылдың мамыр айында Канадаға ресми сапармен барды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 284—298|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

== Саяси ==
[[File:Kazakhstan-56 Hawthorn-Ottawa.JPG|thumb|right|Қазақстанның [[Оттава|Оттавадағы]] елшілігі]]
Канада мен Қазақстан 1992 жылы бір-бірімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Канада Алматыда елшілік ашты, кейін оны Астанаға көшірді. Қазақстан Канадада Оттавадағы елшілігі арқылы ұсынылған. 2009 жылғы 31 наурызда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев екіжақты қатынастарды тереңдетуді талқылау үшін Канаданың экс-премьер-министрі Жан Кретьенмен кездесті. Олардың әңгімесінен кейін Кретьен сөзін жалғастырды: "Біз жаңа экономикалық мүмкіндіктерді пайдалануымыз керек. Жаңа жобаларды бастау уақыты келді. Қазақстан Президентімен келіссөздер барысында біз түрлі салалардағы ынтымақтастықты талқыладық. Қазақстан мен Канада бірге жұмыс істей алады".<ref>{{Cite news
|url=http://akipress.com/en/news:42301
|title=Kazakh President receives ex-Premier of Canada |publisher=KAZINFORM
|access-date=April 13, 2009}}</ref> Сондай-ақ, 2009 жылы Қазақстан премьер-Министрі Кәрім Мәсімов канадалық сенатор Консильо Ди Ниномен кездесті.<ref>{{Cite news
|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/senate/
|title=Senate of Canada
|date=April 9, 2009
|publisher=KAZINFORM
|access-date=April 13, 2009}}</ref>

2013 жылғы 13 қарашада Қазақстан мен Канаданың Сыртқы істер министрлері Джон Бэрд бейбіт атом энергетикасы және жаңа технологиялар туралы жаңа келісімге қол қойды. Олар сондай ақ ауыл шаруашылығы және визалық режим мәселелерін талқылады.<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.gov.kz/en/#!/news/article/12338 |title=Ministry of Foreign Affairs Republic of Kazakhstan |access-date=November 19, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831211441/http://www.mfa.gov.kz/en/#!/news/article/12338 |archive-date=August 31, 2013 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref>

==Экономикалық==
Екі ел арасындағы бастапқы сауда мен инвестициялар Канададан Қазақстанға мұнай-газ жабдықтарының номиналды, бірақ азайып бара жатқан экспорты кезінде ауыл шаруашылығы мен тау-кен өнеркәсібіне бағытталған. Канаданың Ресейдегі экспортты дамыту жөніндегі бас өкілі род Левердің айтуынша, "Қазақстан ауыл шаруашылығы мен тау-кен өнеркәсібінің ортақ күштеріне сүйене отырып, Канадамен коммерциялық қатынастарды дамыта алды" және канадалық аэроғарыш пен телекоммуникациялық жабдықтардың экспорты, мысалы, аймақтық реактивті ұшақтар, маңыздылығы артып келеді. Ауыл шаруашылығына баса назар аудару канадалық жабдықтың Қазақстандағы ауыл шаруашылығы техникасы нарығының 25 пайызға жуығын жаулап алуына әкелді.<ref name="exportwise">{{Cite web|url=http://www.edc.ca/english/publications_12128.htm|title=ExportWise - Winter 2007 - Kazakhstan and Canada: Opportunities keyed on shared strengths|last=Brake|first=Peter|publisher=Export Development Canada|access-date=April 14, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411214239/http://edc.ca/english/publications_12128.htm#|archive-date=April 11, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref>

Канадалық экспорт Қазақстанға тұрақты түрде өсіп келеді және 2007 жылы 50% - дан астам ұлғайды, 2005 жылғы 138 млн.доллармен салыстырғанда биылғы жылы жалпы сомасы 182,7 млн. канадалық долларға жетті. 2008 жылғы жағдай бойынша нарықта 170 канадалық компания белсенді жұмыс істейді және онда қырықтан астам адам тұрақты қатысады. Канада сонымен қатар екі миллиард канадалық доллардан астам инвестициясы бар елдегі ең ірі шетелдік инвесторлардың ондығына кіреді.<ref name="embmag">{{Cite news|url=http://www.embassymag.ca/page/view/kazakhstan-12-10-2008|title=Canada's Cautious Credit Policies Intrigue Kazakhstan|last=Davis|first=Jeff|date=Dec 10, 2008|publisher=Embassy Magazine ( The Hill Times Publishing Inc)|access-date=April 13, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211031102/http://www.embassymag.ca/page/view/kazakhstan-12-10-2008#|archive-date=December 11, 2008|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref>

== Канаданың Қазақстандағы елшілері ==
# Майкл Ричард Белл (1992 жылы тамызға дейін)
# Джереми Кинсман (тамыз 1992 жыл - 19 тамыз 1996 жыл)
# Ричард Манн (19 тамыз 1996 жыл - 11 тамыз 1999 жыл)
# Джеральд Скиннер (11 тамыз 1999 жыл - 9 қараша 1999 жыл)
# Эктор Коуэн (16 шілде 2001 жыл - 17 қазан 2001 жыл)
# Анна Биолик (9 тамыз 2004 жыл - қыркүйек 2004 жыл)
# Маргарет Дэп (14 маусым 2006 жыл - 18 қазан 2006 жыл)
# Стивен Миллар (15 шілде 2009 жыл - 19 қараша 2009 жыл)
# Шон Стиль (24 наурыз 2014 жыл - 12 тамыз 2014 жыл)
# Николас Бруссо (17 тамыз 2017 жыл - 19 қазан 2017 жыл) <ref>{{cite web|url=https://w05.international.gc.ca/HeadsOfPost/Results-Resultats.aspx?lang=eng&cntry=100 |title=Heads of Post List: Kazakhstan |website=Global Affairs Canada |lang=en}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Канаданың халықаралық қатынастары]]

Ватикан — Қазақстан қатынастары

2025-06-03T13:17:15Z

Mheidegger: /* Саяси ынтымақтастық */ кітап

[[Сурет:Stamp of Kazakhstan - 2001 - Pope John Paul II and President Nazarbayev.jpg|нобай|250x250 нүкте|Қазақстан маркасы - Рим Папасы Иоанн Павел II және президент Н. Назарбаев]]
'''Ватикан — Қазақстан қатынастары''' — [[Папалық Тақ|Папалық тақ]] пен [[Қазақстан|Қазақстан Рсепубликасының]] арақатынасы

== Дипломатия ==
[[Сурет:Visit of Pope Francis to Kazakhstan-2.jpg|нобай|250x250 нүкте|Рим папасының Қазақстанға сапары, 2022 жыл]]
1992 жылы 17 қазанда Папалық Тақ пен Қазақстан Республикасы ресми түрде дипломатиялық қатынастар орнатты. Мемлекеттердің дипломатиялық өкілдері "ad personam" дипломаттары мәртебесіне және Апостолдық Нунция және Төтенше және Өкілетті Елші дәрежесіне ие.

1992 жылдың мамыр айының ортасында [[Мәскеу|Мәскеудегі]] папалық Нунция архиепископ Франческо Коласуонно және оны ертіп келген Р. Чемус өкілдігінің атташесі Қазақстан Республикасына барды. Олар [[Қарағанды]] мен [[Алматы|Алматыда]] болып, Сыртқы істер министрлігінде қабылданды, Ратбек қажы Нысанбайұлы мүфтиімен, православиелік діни қызметкерлермен кездесті. Архиепископ шағын баспасөз мәслихатын берді, жаппай қызмет етті.

1998 жылғы 24 қыркүйекте Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] бастаған Қазақстан Республикасының ресми делегациясы Ватиканға сапары барысында Қазақстан Республикасы мен Папалық Тақ арасындағы өзара қатынастар туралы келісімге қол қойды.

2022 жылдың 13-15 қыркүйегінде Рим Папасы [[Франциск (рим папасы)|Францисктің]] Апостолдық сапары өтті. Сапар аясында Франциск әлемдік және дәстүрлі діндердің VII съезіне қатысып, [[Астана|Астанада]] Папалық масса жасады.

== Саяси ынтымақтастық ==
{| class="wikitable"
! colspan="3" |Жоғарғы деңгейдегі байланыстар
|-
| colspan="3" |'''ҚР Тұңғыш Президенті Н. Назарбаев'''
|-
|24.09.1998 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Ватиканға алғашқы ресми сапары. Сапар барысында Қазақстан Республикасы мен Папалық Тақ арасындағы Өзара қарым-қатынастар туралы келісімге қол қойылды
|-
|6.02.2003 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|ҚР Президенті Н. Назарбаевтың Италияға ресми сапары аясындағы Рим Папасы Иоанн Павел II және Ватиканның Мемлекеттік хатшысы А. Соданомен кездесуі (Ватикан)<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 232—234|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>
|-
|6.11.2009 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Ватиканға ресми сапары. Сапар барысында Рим Папасы Бенедикт XVI және Папалық Тақтың Мемлекеттік хатшысы Кардинал Т. Бертонмен кездесулері өтті
|-
| colspan="3" |'''Рим Папасының Қазақстанға сапарлары'''
|-
|2001 ж.

22-25 қыркүйек
|<nowiki>-</nowiki>
|Рим Папасы Иоанн Павел II-ның Қазақстанға мемлекеттік пасторлық сапары. Папа Мемлекет Басшысымен, Қазақстан жастарымен, мәдениет және өнер қайраткерлерімен кездесіп, Құдай Анасының кафедралды соборында салтанатты литургия мен Папалық мессаны қызмет етті
|-
! colspan="3" |Жоғары деңгейдегі байланыстар
|-
|2010 ж.

29 қараша – 4 желтоқсан

|<nowiki>-</nowiki>
|Папалық Тақтың Мемлекеттік хатшысы кардинал Т. Бертоне Қазақстанға ресми сапармен келді. Қазақстанның жоғары басшылығымен келіссөздер барысында ол Ватиканның Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері съезінің қызметін одан әрі қолдайтынына сенім білдірілді. Мемлекеттік хатшы этносаралық және конфессияаралық келісім саласындағы қазақстандық саясаттың жетістіктерін жоғары бағалай отырып, осы саладағы екіжақты ынтымақтастықтың одан әрі нығая беретініне сенім білдірді
|-
|2012 ж.

6 наурыз
|<nowiki>-</nowiki>
|Ислам Ынтымақтастық Ұйымында қазақстандық төрағалық шеңберінде Қазақстанның Швейцариядағы және Ватикандағы Елшілігінің бастамасы бойынша ИЫҰ-ға мүше елдердің Папалық Тақ жанында аккредиттелген елшілерінің Мемлекеттермен байланыс жөніндегі хатшысы (Ватиканның Сыртқы істер министрі) Д.Мамбертимен кездесуі өтті. Кездесу барысында елшілер Ватикан мен Израиль арасындағы болашақ келісімнің мәтінінде Палестина тарапының заңды аумақтық және заңды құқықтарын сақтау туралы өтінішін қамтыған ИЫҰ-ның хатын ресми түрде табыстады. Өз кезегінде Д. Мамберти Ватиканның Палестина халқының жаулап алынған аумақтарды өзін-өзі анықтауға және босатуға заңды құқықтарын қолдаудағы тұрақты ұстанымын растады
|-
|2012 ж.

5-9 қыркүйек
|<nowiki>-</nowiki>
|Папалық Легат, Кардиналдар алқасының деканы А. Соданоның Қазақстанға ресми сапары өтті. Бұл сапар Астана мен Ватикан арасындағы жоғары қарым-қатынастардың және толық өзара түсіністіктің дәлелі болды
|-
|2018 ж.

6 маусым
|<nowiki>-</nowiki>
|ҚР Парламенті Сенатының Төрағасы Қ.Тоқаев Ватиканғы іссапармен барды. Ватиканның Мемлекеттік хатшысы Пьетро Паролинмен кездесу барысында тараптар жаһандық қауіпсіздікті нығайту және діндер, мәдениеттер мен өркениеттер арасындағы диалогты жалғастыру мәселелерінде екі мемлекеттің ұстанымдарының жақындығын атап өтті
|-
|6.11.2021 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|ҚР Парламент Сенатының Төрағасы – Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері Съезі Хатшылығының Басшысы М. Әшімбаевтің Ватиканға ресми сапары өтті. Рим Папасы Францискпен кездесу барысында М. Әшімбаев ҚР Президенті Қ. Тоқаевтың атынан VII Съезге шақыруды табыс етіп, алдағы форумда пандемиядан кейінгі кезеңде адамзаттың әлеуметтік және рухани дамуындағы әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының рөлі талқыланатынын жеткізді. Өз кезегінде Рим Папасы шақыру үшін алғысын білдіріп, бұл бастаманың маңыздылығын атап өтіп, Қазақстанның жаһандық дінаралық диалогты ілгерілетудегі маңызды рөлін атап өтті. Сондай-ақ, сапар аясында Ватиканның Мемлекеттік хатшысы Кардинал П. Парольинмен және Дінаралық диалог жөніндегі Папа кеңесінің президенті Кардинал М. Аюсо Гиксотпен кездесулер өтті

|-
! colspan="3" |Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері съезі
|-
|2003 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Бірінші Съезде Папалық Тақтың делегациясын Евангелизм жөніндегі қауымның төрағасы кардинал Йозеф Томко (Ватикан) басқарды.
|-
|2006 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Екінші Съезде Папалық Тақтың делегациясын Папалық Әділет және бейбітшілік кеңесінің құрметті төрағасы кардинал Роджер Этчегерай басқарды
|-
|2009 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Үшінші Съезде Папалық Тақтың делегациясын Папалық дінаралық диалог кеңесінің президенті кардинал Жан-Луи Торан басқарды
|-
|2012 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Төртінші Съезде Папалық Тақтың делегациясын Ватикан қала-мемлекеті істері жөніндегі Папалық комиссияның Құрметті Президенті, Ватикан қала-мемлекетінің губернаторы кардинал Джованни Лайоло басқарды
|-
|2015 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Бесінші Съезде Папалық Тақтың делегациясын Папа дінаралық диалог кеңесінің президенті кардинал Жан-Луи Торан басқарды
|-
|2018 ж.
|<nowiki>-</nowiki>
|Алтыншы Съезде Папалық Тақтың делегациясын Папалық заң мәтіндерін түсіндіру кеңесінің президенті кардинал Франциско Коккопалмерио басқарды. Іс-шара барысында Ватиканның Папалық Кеңесіне дінаралық диалогқа қосқан үлесі үшін Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері съезінің бірінші премиясы табыс етілді.
|}

== Негізгі шарттар мен келісімдер ==
# ҚР мен Ватикан арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы Нота, 15.02.92 ж.
# Қазақстан Республикасы мен Папалық Тақ арасындағы өзара қатынастар туралы келісім, 24.09.98 ж. (18.10.12 ж. ратификацияланған).
# Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Папалық Тақтың Мемлекеттік Хатшылығы арасындағы Папалық Тақтың дипломатиялық паспорттарының иелерін Қазақстан Республикасының визалық талаптарынан босату туралы ноталар алмасу нысанындағы келісім, 31.01.13 ж. (19.09.13 ж. күшіне енді). <ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Ватикан арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/494?lang=kk|accessdate=14.09.2023|author=Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі}}</ref>

== Нунциялар ==
# Мариан Олес (9 сәуір 1994 — 11 желтоқсан 2001);
# Юзеф Весоловский (2002 жылғы 16 ақпан — 2008 жылғы 24 қаңтар);
# Мигель Маури Буэндиа (2008 жылғы 19 мамыр — 2015 жылғы 5 желтоқсан);
# Фрэнсис Ассиси Чулликатт (2016 жылғы 30 сәуір — 2022 жылғы 1 қазан);
# Джордж Панамтхундил (2023 жылғы 16 маусым — қазіргі уақытқа дейін).

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Ватиканның халықаралық қатынастары]]

Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені

2025-06-03T07:05:41Z

Mheidegger: сілтемелер

{{Монумент
| атауы = Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені
| монумент_атауы =
| өз_атауы =
| Суреті = Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені.jpg
| Сурет ені =
| сурет атауы =
| карта_атауы =
| карта =
| map_relief =
| relief =
| map_alt =
| координаттары =
| map_dot_белгі =
| карта_мәтіні =
| карта_сипаттамасы =
| карта_өлшемі =
| карта_суреті =
| карта_ені =
| орналасуы = Атырау қаласы
| жоба авторы = суретші-мүсіншілер Б. Тайталиев, А. Бекешев, [[Ескен Аманжолұлы Сіргебаев|Е. Сергебаев]] және С. Бөкебай, ескерткіш авторы - [[Бақытжан Әлімбайұлы Әбішев|Б. Әбішев]]
| құрушы =
| түрі = монументтік өнер құрылысы
| материал = гранит
| ұзындығы =
| ені =
| биіктігі =
| салмағы =
| келушілер_саны =
| келушілер_жылы =
| басталуы =
| complete =
| open =
| dedicated =
| салтанат =
| restore =
| арналуы =
| демонтаж =
| сайт =
| қосымша_белгі =
| қосымша =
}}
'''Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені''' – [[Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізімі]]не енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

== Орналасқан жері ==
[[Атырау]] қаласы, Қ. Сәтпаев пен И. Тайманов даңғылдарының қиылысы.

== Кезеңі, авторы ==
Кешен [[1995 жыл|1995]] жылы салынған, авторлары – суретші-мүсіншілер Б. Тайталиев, А. Бекешев, [[Ескен Аманжолұлы Сіргебаев|Е. Сергебаев]] және С. Бөкебай, ескерткіш авторы - [[Бақытжан Әлімбайұлы Әбішев|Б. Әбішев]].

== Тарихи деректер ==
Мемориалды кешен халық ақыны және ұлт-азаттық көтерілістің басшысы [[Махамбет Өтемісұлы]]ның туғанына 200-жыл толуына орай тұрғызылып, Қазақстан президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысуымен салтанатты түрде ашылды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 43—54|барлық беті= 592| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

Кешен символикалық түрде қаланың екі рухани орталықтары - [[Иманғали мешіті|Иманғали орталық мешіті]] мен [[Успен соборы|Қасиетті Успения шіркеуі]]нің арасында орналасқан. Айналасындағы заманауи тұрғын үйлермен бірге Исатай-Махамбет мемориалды кешені – тек қана өзгеше сәулеттік ансамбль емес, сонымен қатар қаланың "жүрегі". 

Кешен 5 га ауданды алып жатыр және үш бөліктен тұрады: Махамбет пен Исатай ескерткіші, Ақжол аллеясы және кішігірім ландшафтты саябақ. 
Исатай мен Махамбеттің ескерткіші – алып екі мүсінді және атты қола композиция. Салт аттылардың 5 м-лік мүсіндері 2 м-лі гранит тұғырда орнатылған.
Зәулім жартышар пішіндегі "Қорған" мүсінді композицияның негізі және далалық ландшафтты бейнелейді. "Қорғанның" бетінде Махамбет пен Исатайдың өз халқымен ажырамастығының белгісі ретінде "Еділ-Жайық" барельефі орнатылған. 
"Қорғаннан" ашық түсті тақташалармен жабылған Ақжол аллеясы басталады және әдемі субұрқақпен аяқталады.<ref>Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Атырау облысы сәулеті]]
[[Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
[[Санат:Қазақстан ескерткіштері]]

Қазақстан — Польша қатынастары

2025-05-10T19:44:30Z

Mheidegger: /* Сапарлар */ сапарлар

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан - Польша қатынастары|Сурет=Kazakhstan Poland Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange|Ел2=Польша}}
'''Қазақстан — Польша қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Польша|Польша Республикасы]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Қазақстанның [[Қазақстанның Польшадағы Елшілігі|Варшавада елшілігі]] бар, сондай-ақ Польшаның [[Астана|Астанада]] елшілігі бар. Елдер Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының мүшелері болып табылады.

== Тарихы ==
[[Сурет:Kazakh Embassy in Warsaw.jpg|нобай|250x250 нүкте|Қазақстанның Варшавадағы Елшілігі]]
Польша мен Қазақстанның өзара қарым-қатынасы этникалық поляктардың [[Қазақ КСР]] аумағына, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-ға жаппай жер аударылуынан басталады.

Польша мен Қазақстан 1992 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты.

== Сапарлар ==
ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Польшаға үш рет сапармен барды (ресми сапарлар 1997 ж. қарашада, 2002 ж. мамырда,<ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 234—246 |барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref> мемлекеттік сапар – 2016 ж. 23 тамызда).

Польша Президенттері Қазақстанға үш рет сапармен барды (ресми сапарлар – Александр Квасьневский 1999 ж. қазанда, Лех Качиньский 2007 ж. наурызда және мемлекеттік – Анджей Дуда 2017 ж. 6-8 қыркүйек).<ref name=midrk1>{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/508 | title = Сотрудничество Республики Казахстан с Республикой Польша | website = gov.kz | accessdate = 2025-05-11}}</ref>

Польша президенті [[Анджей Дуда]] Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевты]] Польшада 2016 жылы Поляк-Қазақстан экономикалық форумында қабылдады. Поляк президенттері Квасьневский мен Качинский Қазақстанға тиісінше 1999 және 2007 жылдары келді.

== Экономикалық қатынастар ==
2014 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 2,2 миллион АҚШ долларынан асты. Қазақстанда Қазақстанға шамамен 130 миллион доллар инвестиция салған 200-ден астам поляк кәсіпорны бар. Екі елдің сыртқы сауда агенттіктері кәсіпорындар арасында коммерциялық байланыстар орнату үшін үкіметаралық Польша-Қазақстан экономикалық ынтымақтастық комиссиясын құрды<ref name="icec">{{cite web|url=http://www.paih.gov.pl/nowosci/?id_news=2933|title=PAIiIZ and Kaznex signed a cooperation agreement|website=Polish Investment & Trade Agency|access-date=2019-03-07|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085724/https://www.paih.gov.pl/nowosci/?id_news=2933|deadlink=no}}</ref><ref name="plkzturnover">{{cite news|title=Polish Ambassador to Kazakhstan Strongly Supports Silk Road Project|url=http://astanatimes.com/2016/04/polish-ambassador-to-kazakhstan-strongly-supports-silk-road-project/|agency=The Astana Times|accessdate=2019-03-07|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327085626/https://astanatimes.com/2016/04/polish-ambassador-to-kazakhstan-strongly-supports-silk-road-project/}}</ref>.<ref name="paihfokz">{{cite web|url=http://www.paih.gov.pl/20160525/focus_on_kazakhstan|title=Focus on Kazakhstan|website=Polish Investment & Trade Agency|access-date=2019-03-07|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085750/https://www.paih.gov.pl/20160525/focus_on_kazakhstan|deadlink=no}}</ref>

== Көлік қатынасы ==
Поляк LOT авиакомпаниялары Варшава мен Астана арасында ұшады.

== Қазақстанның Польшадағы елшілері ==
# И. Тутеволь (1999-2000)
# Т. Айтмұхамбетов (2000-01)
# Қ. Жигалов (2000-03)
# Т. Сүлейменов (2003-05)
# А. Волков (2005-12)
# Е. Өтембаев (2012-2016 жыл)
# А. Әбибуллаев (05.2016-02.2017)
# М. Баймұхан 7 маусым, 2017

== Польшаның Қазақстандағы елшілері ==
# Селим Хазбиевич ([[Поляк тілі|пол]]. Selim Chazbijewicz) (2017—қазіргі уақыт);
# Мачей Ланг ([[Поляк тілі|пол]]. Maciej Lang) (2015—2016);
# Яцек Ключковский ([[Поляк тілі|пол]]. Jacek Kluczkowski) (2011—2015);
# Павел Чепляк ([[Поляк тілі|пол]]. Paweł Cieplak) (2007—2010);
# Владислав Соколовский ([[Поляк тілі|пол]]. Władysław Sokołowski) (2004—2007);
# Здислав Новицкий ([[Поляк тілі|пол]]. Zdzisław Nowicki) (2000—2004);
# Марек Гавенцкий ([[Поляк тілі|пол]]. Marek Gawęcki) (1994—2000).

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Польшаның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан-Өзбекстан қатынастары

2025-05-08T19:10:05Z

Mheidegger: /* Тарихы */ кітап

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Өзбекстан арақатынасы|Сурет=Kazakhstan Uzbekistan locator.svg|Ел1=Қазақстан|Ел2=Өзбекстан|Түс1=green|Түс2=orange}}
'''Қазақстан-Өзбекстан арақатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасының]] дипломатиялық және геосаяси қатынастары.

== Тарихы ==
Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 23 қарашада белгіленді. 1998 жылғы 31 қазанда Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы мәңгілік достық туралы шартқа, 2013 жылғы 14 маусымда стратегиялық әріптестік туралы шартқа қол қойылды.

Екі ел тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан мен Өзбекстан президенттері [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] пен [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримов]] бірнеше рет мемлекеттік және ресми сапарлар жасап, екіжақты кездесулер өткізді.<ref>https://www.gazeta.uz/uz/2012/09/08/kz/</ref><ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 362-365 |барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

[[Сурет:Beibut Atamkulov.jpg|нобай|262x262 нүкте|'''Бейбіт Атамқұлов''' - Қазақстанның Өзбекстандағы елшісі]]
2017 жылдың наурыз айында Өзбекстан президенті [[Шавкат Миромонұлы Мирзиёев|Шавкат Мирзиеевтің]] Қазақстанға алғашқы мемлекеттік сапары өтті. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен екіжақты кездесу аясында стратегиялық әріптестікті одан әрі тереңдету және тату көршілікті нығайту, қосарланған салық салуды болдырмау, әскери ынтымақтастық және т. б. туралы бірқатар құжаттарға қол қойылды. <ref>https://primeminister.kz/ru/news/nursultan-nazarbaev-i-shavkat-mirzieev-proveli-peregovori-v-rasshirennom-sostave-14267</ref><ref>https://forbes.kz/process/v_akorde_prohodit_vstrecha_nazarbaeva_i_mirzieeva/</ref> 2017 жылдың қыркүйегінде Нұрсұлтан Назарбаевтың Өзбекстанға мемлекеттік сапары өтті. <ref>https://uza.uz/ru/posts/novyy-etap-sotrudnichestva-osnovannogo-na-druzhbe-i-vzaimnoy-16-09-2017</ref>

2018 жылдың 5-6 шілдесінде Өзбекстан президенті Мирзияев [[Астана|Астана қаласының]] 20 жылдығына арналған салтанатты іс-шараларға қатысты <ref>https://www.gazeta.uz/ru/2018/07/06/astana/</ref>

2019 жылғы 14-15 сәуірде Қазақстан президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] Өзбекстанға мемлекеттік сапары өтті, оның барысында Өзбекстанда Қазақстан жылы ашылды <ref>https://24.kz/ru/news/top-news/item/308796-prezident-rk-pribyl-s-gosudarstvennym-vizitom-v-uzbekistan</ref>

2019 жылғы 29 қарашада Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Мирзиеевтің шақыруымен [[Ташкент|Ташкентте]] өткен [[Орталық Азия|Орталық Азия мемлекеттері]] басшыларының екінші консультативтік кездесуіне қатысты <ref>https://khabar.kz/ru/news/item/117613-n-nazarbaev-prinyal-uchastie-vo-vtoroj-konsultativnoj-vstreche-glav-gosudarstv-tsentralnoj-azii</ref>

== Мемлекеттік шекара ==
{{Негізгі мақала|Қазақстан-Өзбекстан шекарасы}}
2001-2002 жылдары этникалық принцип бойынша аумақтар алмасумен қатар жүретін ортақ шекараны делимитациялау жүргізілді. Астана негізінен қазақтар қоныстанған [[Бағыс кенті]] мен Арнасай су қоймасы ауданын алды, ал Ташкентке Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарының саны басым өзбек халқы бар жерлерінің бір бөлігі, сондай-ақ Түркістан кенті (қазіргі Ташкент облысы Кибрай ауданының құрамында) бөлінді<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/mezhdunarodno-pravovoe-oformlenie-granits-kak-uslovie-regionalnoy-bezopasnosti-v-tsentralnoy-azii</ref>.

2003 жылдан бастап демаркацияның қорытынды құжаттарының жобаларын дайындау мақсатында қазақ-өзбек шекарасын демаркациялау (жергілікті жерде бекіту) бойынша бірлескен комиссиялық жұмыстар жүргізілді. Өзбекстан СІМ-нің мәлімдемесі бойынша бұл жұмыстар "достық пен өзара түсіністік жағдайында" жүргізілуде<ref>https://mfa.uz/ru/press/news/2019/04/18766/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430073744/https://mfa.uz/ru/press/news/2019/04/18766/ |date=2019-04-30 }}</ref>.

2023 жылғы 28 наурызда Тараптар шекараны белгілеу туралы шарттарды ратификациялады <ref>https://www.gazeta.uz/ru/2023/03/28/border/</ref>.

== Экономикалық ынтымақтастық ==
'''Өзбекстанның негізгі [[Экспорт|экспорттық]] және [[Импорт|импорттық]] серіктестері'''
{{columns-list|2|
# {{байрақ|Қытай}} 20,1 %,
# {{байрақ|Ресей}} 15,4 %,
# '''{{байрақ|Қазақстан}} 10,2 %,'''
# {{байрақ|Түркия}} 6,6 %,
# {{байрақ|Ауғанстан}} 4,2 %,
# {{байрақ|Қырғызстан}} 2,4 %,
# {{байрақ|Тәжікстан}} 1,7 % (2018)

* {{байрақ|Қытай}} 18,2 %,
* {{байрақ|Ресей}} 18,1 %,
* {{байрақ|Корея Республикасы}} 10,5 %,
* '''{{байрақ|Қазақстан}} 8,0 %,'''
* {{байрақ|Түркия}} 6,3 %,
* {{байрақ|Германия}} 3,7 %,
* {{байрақ|Жапония}} 3,5 % (2018)

}}
Қазақстан мен Өзбекстанның экономикалық өзара іс-қимылының негізгі бағыты сауда қатынастары болып табылады. 2016 жылдан 2019 жылға дейін тауар айналымы 1,8 млрд-тан 4,1 млрд-қа дейін өсті. Қазақстан [[Қытай]] мен [[Ресей|Ресейден]] кейін Өзбекстанның жетекші сауда серіктестерінің үштігіне кіреді.

Қазақстан мен Өзбекстанның экономикалық өзара іс-қимылының негізгі бағыты сауда қатынастары болып табылады. 2016 жылдан 2019 жылға дейін тауар айналымы 1,8 млрд-тан 4,1 млрд-қа дейін өсті. Қазақстан [[Қытай]] мен [[Ресей|Ресейден]] кейін Өзбекстанның жетекші сауда серіктестерінің үштігіне кіреді.

2018 жылы [[Шымкент|Шымкент қаласында]] форум өтті, оның нәтижелері бойынша тікелей өңіраралық ынтымақтастық туралы 16 меморандум жасалды, ал өңірлердің шаруашылық жүргізуші субъектілері 110,5 млн доллар сомасына 26 инвестициялық жобаны және 209,3 млн доллар сомасына 69 сауда келісімшарттарын іске асыру жөнінде келісімдер жасасты.

Өзбекстанның Инвестициялар және сыртқы сауда министрлігінің деректері бойынша, 2019 жылы Қазақстанмен тауар айналымының көлемі 3 3,32 млрд немесе елдің сыртқы сауда айналымының жиынтық көлемінің 8% құрады<ref>https://kz.kursiv.media/2020-10-08/kak-razvivayutsya-kazakhstansko-uzbekskie-ekonomicheskie-otnosheniya/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221114035726/https://kz.kursiv.media/2020-10-08/kak-razvivayutsya-kazakhstansko-uzbekskie-ekonomicheskie-otnosheniya/ |date=2022-11-14 }}</ref>. Қаржы саласындағы ынтымақтастық айтарлықтай серпін алды. Ташкентте екі ірі қазақстандық қаржы институттары — теңге Банкі және Kazakhexport Экспорттық-сақтандыру компаниясы өкілдіктерінің кеңселері ашылды. Көліктік өзара іс-қимыл белсенді дамып келеді.

Қазақстандық бизнес экспорт есебінен де, бірлескен кәсіпорындар құру есебінен де Өзбекстанда өзінің қатысуын арттырады. Қазақстаннан келген инвесторлар өзбек нарығында белсенділік танытуда және 2022 жылға дейін Қазақстандағы Өзбекстан елшілігінің деректері бойынша Казахстане 37,9 млн-ға 13 жобаны іске асыруды жоспарлап отыр, Өзбекстанда қазақстандық капиталдың қатысуымен 809 кәсіпорын жұмыс істейді. Өзбекстанда Ташкентте тұрғын үйлер салатын қазақстандық BI Group жұмыс істейді. Ecoton co ltd компаниясы "Ангрен" еркін экономикалық аймағында газдалған бетон және плиталар шығаратын зауыт салады.

2021 жылдың қараша айында Шавкат Мирзиеевтің Астанаға мемлекеттік сапары қарсаңында [[Түркістан (қала)|Түркістанда]] "трансшекаралық ынтымақтастық өсудің жаңа нүктелері ретінде" тақырыбында үшінші өңіраралық форум өтті. Нәтижесінде машина жасау, агроөнеркәсіптік кешен, құрылыс материалдарын өндіру, электротехникалық өнімдер, медициналық мақсаттағы бұйымдар, инфрақұрылымды дамыту және басқа да салаларда жалпы сомасы 611,3 млн долларға 54 инвестициялық және коммерциялық келісімшартқа қол қойылды.

2022 жылдың қорытындысы бойынша тауар айналымының көлемі 5 млрд $ <ref>https://www.zakon.kz/6392641-tovarooborot-mezhdu-kazakhstanom-i-uzbekistanom-dostig-5mlrd-dollarov.html</ref>
[[Сурет:Өзбекстан темір жолы.jpg|нобай|350x350 нүкте|Өзбекстан темір жолдары Қазақстанға [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау]] және [[Түркістан облысы|Түркістан]] облыстары арқылы шыға алады]]

== Арадағы байланыс ==
=== Темір жол ===
2022 жылдың 15 мамырынан бастап Өзбекстан Республикасымен халықаралық жолаушылар пойыздарының қозғалысы кезең-кезеңімен қайта басталды.

15 мамырдан бастап № 647/648 "[[Нүкіс]]-[[Бейнеу]]" пойызы аптасына 3 рет қатынауда. Қосымша вагондар құрамға жолаушылар ағыны ұлғайған кезде ғана бекітілетін болады.

16 мамырдан бастап "[[Алматы]]-[[Ташкент]]" қатынасымен № 1/2 Тальго пойызы аптасына 3 рет қатынауда.<ref>https://kapital.kz/gosudarstvo/105377/passazhirskiye-zh-d-perevozki-mezhdu-kazakhstanom-i-uzbekistanom-vozobnovyat-sya-s-15-maya.html</ref>

=== Автобус ===
Өзбекстанның Көлік министрлігі пандемияның аяқталуына байланысты Ташкент пен Қазақстан қалалары арасында жүретін автобустардың кестесі жариялады: Ташкент-Алматы, Ташкент-Қызылорда, Ташкент-Астана, Ташкент-Түркістан, Ташкент-Қожанд, Ташкент-Шымкент.

Астана, Алматы, Шымкент, Түркістан, Қызылорда қалаларынан автобустар Өзбекстанның Ташкент, Самарқан, Нүкіс қалаларына қатынайды.

=== Әуе ===
Өзбекстан Мемстатының деректері бойынша 2019 жылы Өзбекстанға келген шетелдік азаматтардың ең көп ағыны Қазақстаннан — 2,4 млн адам (барлық келгендердің 29,7%) болды. Қазақстанға 5,4 млн өзбекстандықтар келді (шетелге кеткендердің 42,4%). Орын ауыстыру жиілігінің артуына байланысты [[Air Astana]] және [[SCAT]] қазақстандық әуетасымалдаушылары республикалар арасындағы ұшу санын көбейтуде.

2023 жылғы 2 наурызда Ташкентте Қазақстан мен Өзбекстанның авиациялық билік органдарының келіссөздері өтті. Қазақстан делегациясын ҚР ИИДМ азаматтық авиация комитетінің төрағасы Талғат Ластаев, Өзбекстан делегациясын Көлік министрінің орынбасары Жасүрбек Хориев басқарды. Келіссөздер барысында тараптар рейстер санының одан әрі ұлғаюын және ұшу географиясының кеңеюін талқылады. Тараптар Астана – Ташкент (аптасына 12 – ден 36 рейске дейін) және Алматы - Ташкент (аптасына 20-дан 36 рейске дейін), ал қалған маршруттарда-аптасына 4 рейске дейінгі маршруттар бойынша рұқсат етілген рейстер санын ұлғайтуға уағдаласты. Қол жеткізілген уағдаластықтар негізінде ағымдағы жылдың көктемгі-жазғы кезеңінен бастап Air Astana және Uzbekistan Airways әуекомпаниялары Алматы – Ташкент бағыты бойынша жиіліктер санын аптасына 14 – тен 20 рейске дейін және Астана-Ташкент бағыты бойынша аптасына 6-дан 12 рейске дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр.

Сондай-ақ, бәсекелестікті және сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту, сондай-ақ авиабилеттердің құнын төмендету мақсатында Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы барлық шарттық маршруттар бойынша авиатасымалдаушыларды бірнеше рет тағайындау туралы уағдаластыққа қол жеткізілді.

Сонымен қатар, қазақстандық авиатасымалдаушылар Самарқанд, Ферғана, Бұхара және Қаршыға тікелей тұрақты рейстер ашуды жоспарлап отыр. <ref>https://forbes.kz/actual/process/kazahstan_budet_letat_v_novyie_goroda_uzbekistana/</ref>

== Дипломатия тарихы ==
'''1992 жылғы 23 қарашада''' Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды.

'''1993 жылы''' екі мемлекеттің де елшіліктері өзара ашылды.

'''2019 жылдың 31 тамызында''' [[Ақтау|Ақтауда]] Өзбекстанның Бас консулдығы ашылды

'''2019 жылдың 19 қыркүйегінде''' Алматыда Өзбекстан консулдығының жаңа ғимараты ашылды

'''2021 жылғы 29 сәуірде''' [[Самарқан]] қаласында Қазақстан Республикасының Бас консулдығының ресми ашылуы өтті.

== [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Өзбекстан|Қазақстанның Өзбекстандағы елшілері]] ==
# [[Батырша-улы Сайлау|С. Батыршаулы]] (1993-1994)
# [[Искалиев, Нажамеден Ихсанович|Н. Искалиев]] (1994-1997)
# [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков|Ө. Өзбеков]] (1997-2003)
# [[Кабдрахманов, Тлеухан Самарханович|Т. Кабдрахманов]] (2003-2006)
# [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|А. Мырзахметов]] (2006-2007)
# [[Турисбеков, Заутбек Каусбекович|З. Турисбеков]] (2007-2009)
# [[Жексембин, Борибай Бикожаевич|Б. Жексембин]] (2010-2015)
# [[Утембаев, Ерик Мылтыкбаевич|Е.Утембаев]] (2016-2019)
# [[Сатыбалды, Дархан Амангельдиевич|Д.Сатыбалды]] (2019-2022)
# [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] (2022 жылдан бастап)

== [[Қазақстандағы елшілер тізімі#Өзбекстан|Өзбекстанның Қазақстандағы елшілері]] ==
# Турдикул Суванович Бутаяров 17.04.2000-2008
# Фаррух Исламджанович Турсунов 12.2008-12.2011
# Алишер Алахитдинович Салахитдинов 11.2012-12.2015
# Икром Уктамович Назаров 06.01.2016-10.02.2018
# [[Саидикрам Пархатұлы Ниязходжаев]] 12.03.2018- қазіргі уақыт

== Тағы қараңыз ==
* [[Өзбекстандағы қазақтар]]
* [[Қазақстан-Өзбекстан шекарасы]]
* [[Қазақстанның сыртқы саясаты|Қазақстан сыртқы саясаты]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}
[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Өзбекстанның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Словения қатынастары

2025-05-08T13:09:24Z

Mheidegger: /* Саяси қарым-қатынастар */ кітап

'''Қазақстан — Словения қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Словения|Словения Республикасы]] арасындағы қатынастар

== Саяси қарым-қатынастар ==
ҚР мен СР арасында дәстүрлі достық қарым-қатынастары орнаған.

Екі ел арасындағы саяси диалог ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2002 жылдың мамыр айындағы Люблянаға сапарында, сондай-ақ СР Президенті Милан Кучанның 2002 жылдың қыркүйек айындағы Астанаға жауап сапарында орнады.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2002. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 231-234, 365-367|барлық беті= 416| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

Екіжақты байланыстардың дамуына СР Президенті Данило Тюрктің 2009 жылдың 10-12 қарашадағы мемлекеттік сапары жаңа серпін берді. Сапар барысында екі ел кәсіпкерлерінің бизнес-форумы өтті.

2011 жылы маусым айында ҚР сыртқы істер Министрі Е.Қазыханов 38-ші ИЫҰ СІМК шеңберінде СР СІМ басшысы С.Жбогармен кездесті.

2017 жылдың 13-16 маусымында «Х Астана экономикалық форумына» қатысу үшін СР экономикалық даму және технологиялар Министрі З.Почивалшек пен инфрақұрылым Министрі П. Гашпершичтің сапары болды. Cапар шеңберіндесловения делегациясы «ЭКСПО-2017» көрмесіне барды және В2В форматында кездесулер өткізді.

2017 жылдың 17 ақпанында Нұр-Сұлтан қаласында алғашқы Қазақстан-словенские саяси консультациясы өтті. Қазақстан делегациясын СІМ Орынбасары Р.Василенко, Словения делегациясын СР СІМ Мемлекеттік хатшысы Д. Бавдаж Курет бастады. Консультация барысында дипломатиялық қатынастар орнағаннан бергі барлық екіжақты ынтымақтастық талқыланды.

2019 жылдың ақпан айында СР Ұлттық Ассамблеяда (парламент) Қазақстанның парламенттік достық тобы өз қызметін қайта бастады (бұрынғы топ 2015, 2017 жылдары болған).

== Сауда-экономикалық қарым-қатынастар ==
Словения Республикасының статистикалық офисінің ақпаратына сәйкес 2019 жылы қаңтар-қыркүйекте екіжақты тауар айналымы 77 млн. долл. (экспорт – 61,1 млн. АҚШ долл., импорт – 15,9 млн. АҚШ долл.), бұл 2018 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда. Словениядан Қазақстанға фармацевтикалық өнім, тез кесілетін болат, еритін тағамдық қоспалар, темір, электр жабдықтары, тау-кен техникасы, кеңсе заттары, машина жасау өнімдері, фотоаппараттар мен фотоприборлар, ойыншықтар мен спорттық жабдықтар, тастан жасалған бұйымдар, цемент, жиһаз, киім импортталады.

Қазақстаннан Словенияға мақта, темір, болат, фенолокетон және электр жабдықтары экспортталады.

2016 жылдың желтоқсанында ҚР Үкіметі мен ҚР Үкіметі арасындағы қосарланған салық салуды болдырмау туралы Конвенцияның күшіне енуі ҚР экономикасына Словендік инвестициялардың құйылуына жаңа серпін берді. Қазіргі уақытта Қазақстанда Словендік капиталдың қатысуымен, атап айтқанда фармацевтика, жаңартылатын энергия көздері, инженерия, Телекоммуникациялар (KRKA, Gorenje, Lek, BisolGroup, DUOL, Iskrat) салаларында 19 кәсіпорын тіркелген (оның ішінде 8-бірлескен кәсіпорын, 100% Словендік капиталдың қатысуымен 11 кәсіпорын).

2016 жылдың қазан және қараша айларында Марибор және Ново-Горица қалаларында ҚР Құрметті консулдықтары ашылды.

2014 жылдың желтоқсан айында Қазақстан мен Словения кәсіпкерлерінің бастамасымен В2В форматында іскерлік ынтымақтастықты кеңейту мақсатында «Қазақстан-Словения бизнес-клубы» (KSBC) құрылды.

== Мәдени-гуманитарлық қатынастар ==
Словенияның Повир елді мекенінде Югославия партизандары қатарында шайқасқан және 1943 жылы фашизмге қарсы күресте қаза болған қазақ батыры «Кассе Себероның» қабірі бар.

2015 жылдан бастап ҚР Аустриядағы Елшілігінің «Қазақстан інжулері – Ұлы дала сарыны» жобасын жүргізіп келеді. Жоба шеңберінде Словения аумағында (Любляна, Марибор, Птуй, Копер, Пира, Горишка Брда, Сежана) Қазақ ұлттық өнер университеті ұжымының қатысуымен және Қазақстанның халық әртісі А.Мұсақожаеваның басшылығымен «Саржайлау» Алматы фольклорлы ансамблінің, «Сазген сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамблінің, «Ұлы Дала Ұландары» этно-джаз ансамблінің, сондай-ақ Димаш Құдайбергеновтің және Аустрияның жоғары оқу орындарында білім алып жүрген жас қазақстандық дарындардың концерті өтті.

2017 жылдың 18 мамырынан бастап «Қазақстан Өнер елшілігі» (Art Embassy) жұмыс істейді. Елшілік, Словенияның Горишка Брда аймағында жыл сайын өтетін «Art Circle» бейнелеу өнерінің Халықаралық симпозиумына, қазіргі заманғы қазақстандық өнер иелерінің қатысуын қолдайды және қамтамасыз етеді. <ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Словения Республикасы арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/511?lang=kk|accessdate=15.09.2023|author=ҚР СІМ|lang=kk}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Словенияның халықаралық қатынастары]]

Әмірлан Айдарбекұлы Құсайынов

2025-04-15T12:42:57Z

Mheidegger: отбасы

'''Құсайынов Әмірлан Айдарбекұлы'''<ref name="source1">“Қазақ Энциклопедиясы”</ref> (25.9.1957 ж.т., [[Алматы]] қала) – технология ғылым докторы (1993), профессор, Халықаралық жоғары мектеп ғыл. (1996), Халықаралық (2002) және ҚР (2002) Инж. академияларының акад. [[Мәскеу]] құрылыс-инженерлері институтын (1979) және Орт. құрылыс конструкциялары ғылым-зертеушы институтының аспирантурасын (1983) бітірген.

[[Алматы]] архитектура-құрылыс институтында ассистент, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі (1983–95, қазіргі Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясы), ҚР Үкіметі аппаратында бөлім меңгерушісінің орынбасары (1995–97), [[Қазақстан]]–[[Америка]] университетінің президенті (1997–2000) болып жұмыс істеді. 2000 жылдан Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясының ректоры қызметін атқарады. «Дискретно-континуальные модели диссипативных систем динамики и сейсмостойкости» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 40-тан астам ғылым жарияланымның, оның ішінде 2 кітаптың (телавт.) авторы.

== Отбасы ==
Әкесі – лингвист Айдарбек Нұрымұлы Құсайынов. Анасы – лингвистика ғылымдарының кандидаты, профессор Ғазиза Қасқайқызы Құсайынова.

Жұбайы – Қырмызы Әйткенқызы Құсайынова, биология ғылымдарының кандидаты.

Ұлы – [[Айғазы Әмірланұлы Құсайынов]], қазақстандық кәсіпкер, Verum Group және Charterhouse Kazakhstan компанияларының негізін қалаушысы, «Халықаралық білім беру корпорациясының» бақылау кеңесінің төрағасы.

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Айғазы Әмірланұлы Құсайынов

2025-04-15T12:08:05Z

Mheidegger: /* Қоғамдық қызметі */ су тасқыны

{{Кәсіпкер
|Есімі = Айғазы Әмірланұлы Құсайынов
|Сурет = Айгазы Кусаинов.jpg
|Ені = 200px
|Сурет тақырыбы =
|Туған күні = 20.9.1983
|Туған жері = [[Алматы]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = [[Қазақстан]]
|Білімі =
|Марапаттары =
|Commons =
}}
'''Айғазы Әмірланұлы Құсайынов''' ([[20 қыркүйек]] [[1983 жыл]], [[Алматы]] қаласы) — қазақстандық кәсіпкер, Verum Group және Charterhouse Kazakhstan компанияларының негізін қалаушысы, «Халықаралық білім беру корпорациясының» бақылау кеңесінің төрағасы, YPO Kazakhstan ұйымының мүшесі.

==Өмірбаяны==
===Білімі===
1983 жылы 20 қыркүйекте Алматы қаласында ғалымдар отбасында дүниеге келді.<ref name=forbes1>{{cite web | url = https://forbes.kz/articles/preemstvennost_pokoleniy_votechestvennom_obrazovanii | title = Преемственность поколений в отечественном образовании | lang=ru | publisher = Forbes.kz | date = 2022-07-08 | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

2000 жылы Қазақ-Америка университетінің мектебін бітірген. 2003 жылы Қазақ-Америка университетін (ҚАУ) «Қаржы» мамандығы бойынша оқуын аяқтаған.<ref name=paragraph>{{cite web | url = https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38028632 | title = Кусаинов Айгазы Амирланович (персональная справка) | lang=ru | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

2009 жылы «Өңірлік қаржы орталықтары» тақырыбында [[кандидаттық диссертация]] қорғаған.<ref name=paragraph/>

===Мансабы===
2005–2008 жж. – Қазақстан Республикасы [[Алматы өңірлік қаржы орталығы|Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының]] қызметін реттеу агенттігі төрағасының кеңесшісі.<ref name=paragraph/>

2008–2014 жж. – Халықаралық білім беру корпорациясының вице-президенті.<ref name=paragraph/>

2013 жылдан – Verum Construction компаниясының негізін қалаушысы.<ref name=paragraph/>

2017 жылдан – Verum Mining компаниясының негізін қалаушысы.<ref name=paragraph/>

2020 жылдан – Халықаралық білім беру корпорациясының бақылау кеңесінің төрағасы.<ref name=paragraph/>

2021 жылдан – Verum Agro компаниясының негізін қалаушысы.<ref name=paragraph/>

2024 жылдан – Charterhouse School Almaty компаниясының негізін қалаушысы.<ref name=forbes2>{{cite web | url = https://forbes.kz/articles/britanskaya-shkola-s-chetyryohsotletney-istoriey-otkroet-filial-v-almaty-aafe62 | title = Британская школа с четырёхсотлетней историей откроет филиал в Алматы | lang=ru | publisher = Forbes.kz | date = 2024-12-24 | accessdate = 2025-04-15}}</ref><ref>{{cite web | url = https://weproject.media/articles/detail/pochemu-britanskoe-obrazovanie-odno-iz-luchshikh-v-mire-i-kto-otkryvaet-odnu-iz-luchshikh-angliyskikh/ | title = Почему британское образование — одно из лучших в мире, и кто открывает одну из лучших английских школ Charterhouse в Казахстане | lang=ru | publisher = Weproject.media | date = 2024-08-01 | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

==Кәсіпкерлік қызметі==
Айғазы Құсайыновтың кәсіпкерлігі 3 негізгі саланы қамтиды: [[білім беру]] және білім технологиялары, [[тау-кен өнеркәсібі]] және [[ауыл шаруашылығы]].

Білім беру саласында ол сапалы білім алуға қолжетімділікті арттырып, білім беру инфрақұрылымын дамытуға үлес қосуда. Айғазы Құсайынов – ҚазБСҚА мен ҚАУ жоғары оқу орындарын біріктіретін «Халықаралық білім беру корпорациясы» ЖШС-нің бақылау кеңесінің төрағасы.<ref>{{cite web | url = https://informburo.kz/special/mezdunarodnaya-obrazovatelnaya-korporaciya-kak-model-sovremennogo-socialno-otvetstvennogo-vuza | title = Международная образовательная корпорация как модель современного социально ответственного вуза | lang=ru | publisher = Informburo.kz | date = 2021-07-26 | accessdate=2025-04-15}}</ref>

[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА]] – сәулетшілер, құрылысшылар және дизайнерлер дайындайтын жетекші жоғары оқу орын, академияда кадр даярлаудың бес сатылы жүйесі енгізілген: мектеп, колледж, бакалавриат, магистратура, докторантура.<ref name=forbes1/>

Қазақ-Америка университеті (ҚАУ) – бастауыш, орта және жоғары білім беруді біріктірген білім мекемесі. Бұл университет - ТМД аймағында Америкалық колледждер мен университеттер қауымдастығының жалғыз мүшесі, Еуропа мен АҚШ оқу орындарымен тығыз байланыс орнатты.<ref name=forbes1/>

ХБК 32 бакалавриат, 9 магистратура және 6 докторантура бағдарламасын ұсынады. Корпорацияда 15 мыңнан астам студент білім алады. ХБК-ның инфрақұрылымы өте ауқымды – жалпы ауданы 70 мың шаршы метрді құрайтын 7 оқу корпусы 11 гектар жерді алып жатыр. Кампус аумағында барлығы қарастырылған: оқу корпустарынан бастап, спорт кешені мен 900 орындық жатақханаға дейін.

2017 жылдан бастап Айғазы Құсайынов тау-кен өнеркәсібінде жұмыс істейді. Екі [[флотация]]лық фабриканы және катодты [[мыс]] өндіретін зауытты іске қосты. Қазіргі таңда үшінші жобаны іске асырады.<ref name=forbes3>{{cite web | url = https://forbes.kz/articles/akademicheskoe-nasledie-kak-aygazy-kusainov-vstal-u-rulya-vdele-ottsa | title = Академическое наследие: как Айгазы Кусаинов встал у руля в деле отца | lang=ru | publisher = Forbes.kz | date = 2025-04-02 | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

2021 жылы ауыл шаруашылығына бағытталған «Verum Agro» компаниясын құрды. Сол жылы [[Солтүстік Қазақстан облысы]]нан 10 мың гектар жер алып, егіншілікпен айналыса бастады. Компаниясының болашақ жоспарында – [[құрама жем]] өндірісі мен құс фабрикаларын салу мен пайдалану.<ref name=forbes3/>

==Қоғамдық қызметі==
2023 жылдан – Қазақстандық тау-кен палатасы бақылау кеңесінің тәуелсіз мүшесі.<ref name=paragraph/>

2023 жылдан – YPO (Young Presidents Organization) ұйымының мүшесі.

2024 жылдан – «IQanat» қоғамдық қоры қамқоршылық кеңесінің мүшесі.<ref>{{cite web | url = https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/iqanat-myin-bala-finale-olimpiadyi-uchastvuet-rekordnoe-538624/ | title = "IQanat – Мың бала". В финале Олимпиады участвует рекордное количество детей | lang=ru | publisher = Tengrinews.kz | date = 2024-06-17 | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

2024 жылдан – «Parasat» бизнес-клубының мүшесі.

2021 жылы «Халықаралық білім беру корпорациясы» бақылау кеңесінің төрағасы Айғазы Құсайынов атынан Қазақстан азаматы болып табылмайтын, бірақ ұлты қазақ болатын азаматтар үшін «Отанға барар жол» байқауын жариялады. Байқау негізінде ХБК бүкіл оқу кезеңіне ішкі гранттар бөлді.<ref>{{cite web | url = https://kaz.inform.kz/news/otanga-barar-zhol-sheteldegi-kandastarga-arnalgan-baykau-kalay-otkiziledi_a3806565/ | title = «Отанға барар жол»: Шетелдегі қандастарға арналған байқау қалай өткізіледі | publisher = Қазақпарат | date = 2021-06-29 | accessdate = 2025-04-15}}</ref><ref>{{cite web | url = https://informburo.kz/kaz/newskaz/seteldegi-qandastar-qazaqstan-zoo-laryna-ubt-tapsyrmai-tuse-alady-bul-usin-otanga-barar-zol-baiqauyna-qatysu-kerek | title = Шетелдегі қандастар Қазақстан ЖОО-ларына ҰБТ тапсырмай түсе алады. Бұл үшін "Отанға барар жол" байқауына қатысу керек | publisher = Informburo.kz | date = 2021-06-29 | accessdate = 2025-04-15}}</ref><ref>{{cite web | url = https://egemen.kz/article/280202-otangha-barar-dgol-qanday | title = «Отанға барар жол» қандай? | publisher = Егемен Қазақстан | date = 2021-07-01 | accessdate = 2025-04-15}}</ref>

«Iqanat» қоғамдық қорындағы [[Күршім ауданы]]ның қамқоршысы ретінде ауылдық жерлерден шыққан дарынды оқушыларға Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясында білім алу үшін гранттарын бөлді.

2024 жылы Айғазы Құсайынов [[Қазақстандағы су тасқыны (2024)|су тасқынынан]] зардап шеккен Қазақстан өңірлерінің оқушылары үшін бүкіл оқу уақытына 10 грант бөлді.

==Отбасы==
Әкесі – [[Әмірлан Айдарбекұлы Құсайынов]], әйгілі қазақстандық ғалым, техника ғылымдарының докторы, профессор, академик.<ref name=forbes3/>

Анасы – Қырмызы Әйткенқызы Құсайынова, биология ғылымдарының кандидаты.

Атасы – лингвист Айдарбек Нұрымұлы Құсайынов. Әжесі – лингвистика ғылымдарының кандидаты, профессор Ғазиза Қасқайқызы Құсайынова.

Үйленген, үш баласы бар.<ref name=paragraph/>

==Дереккөздер==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]]

Қазақстан — Литва қатынастары

2025-04-11T17:00:47Z

Mheidegger: /* Жоғары деңгейдегі қатынастар: */ дата

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан - Литва қатынастары|Сурет=Kazakhstan Lithuania Locator.png|Ел1=Қазақстан|Түс1=green|Түс2=orange|Ел2=Литва}}
'''Қазақстан — Литва қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Литва|Литва Республикасының]] дипломатиялық қатынастары

== Дипломатия ==
[[Сурет:Ltu Kaz 2023.jpg|нобай|250x250 нүкте|Қазақстанның Вильнюстағы Елшілігі]]
1992 жылғы 15 маусымда дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1993 жылдың қарашасында Литваның Қазақстандағы Елшілігі ашылды.

1995 жылдың шілдесінде Қазақстанның Литвада Елшілігі ашылды.

2022 жылғы 9 желтоқсаннан бастап Т.Оразаев Қазақстанның Литвадағы Елшісі болып табылады.

2018 жылғы 12 желтоқсаннан бастап Г.Васюлис Литваның Қазақстандағы Елшісі болып табылады.

Екі ел де [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]], [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]]-ның және басқа да халықаралық ұйымдардың мүшелері болып табылады. Екі ел де 2022-2024 жылдары. осы кезеңге Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне сайланды.<ref>[https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/1520933/lietuva-pirma-karta-tapo-jungtiniu-tautu-zmogaus-teisiu-tarybos-nare Lietuva pirmą kartą tapo Jungtinių Tautų Žmogaus teisių tarybos nare (lrt.lt)]</ref>

2022 жылы Литвада. басында Қазақстанның 833 азаматы тұрды. Қазақтар Литвада 2009 жылдан бері бірігіп келеді. Литвада жұмыс істейтін "Nursaulė" ұйымы. Сонымен қатар, Қазақстанда Литвадан шыққан Қазақстанның көптеген азаматтары - 9000-ға жуық литвалықтар (2004 ж.) тұрады. Екінші жағынан, Қазақстанда тұратын Литва азаматтарының саны айтарлықтай аз-115 (2017 ж.)

2003 жылдан бастап. Қарағандыда "Lituanica" Литва қауымдастығы жұмыс істейді.

Қазақстанды Вильнюстегі Қазақстан Елшілігі ұсынады. Қазақстанның Вильнюс, Каунас және Клайпед қалаларындағы құрметті консулдықтары, сондай-ақ Литваның [[Астана]], [[Өскемен]], [[Шымкент]], [[Ақтау]], [[Ақтөбе]], [[Павлодар]] және [[Қарағанды|Қарағандыдағы]] құрметті консулдықтары жұмыс істейді.

Сеймде Қазақстан Республикасымен парламентаралық байланыстар тобы жұмыс істейді.<ref>[https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=38799&p_k=1 Tarpparlamentinių ryšių su Kazachstano Respublika grupė (lrs.lt)]</ref>

== Тарихы ==
=== Алғашқы байланыстар ===
Литва мен қазіргі Қазақстан арасындағы алғашқы байланыстар ол қазақ жерлерін басқарған [[Алтын Орда|Алтын Ордамен]] бірнеше рет әскери одақ құрған Ұлы Литва Герцогтігі кезінен басталады.

Қазақстан да, Литва да [[Ресей империясы|Ресей империясының]] құрамына кірді. 1918 жылы Литва 1920 жылдары тәуелсіздігін қалпына келтірді. Қазақстанды [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Армия]] басып алып, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] құрылды.

Литвалықтардың үлкен топтары [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде Қазақстанда қоныстанды. [[Семей]] қаласында соғыс салдарынан зардап шеккен Литва қоғамының шелпти бөлімшесі жұмыс істеді, мұнда тұратын көптеген литвалықтар Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысты.<ref name="lietuviai">[https://www.vle.lt/straipsnis/kazachijos-lietuviai/ Kazachijos lietuviai – Visuotinė lietuvių enciklopedija (vle.lt)]</ref>

Соғыс аралық кезеңде қазақтар мен литвалықтар арасындағы байланыстардың болғаны белгісіз.

=== 1940 жылдан кейінгі қатынастар. ===
[[Сурет:Lithuanian political prisoners (deportees) in a gulag, located in Jezkazgan-Rudnik, Kazakhstan, 1955.jpg|нобай|250x250 нүкте|Жезқазған-кенішінде орналасқан [[ГУЛАГ|Гулагтағы]] литвалық саяси тұтқындар (депортацияланған), [[Қазақ ССР]], 1955 жыл]]
1940 жылдан бастап Литвадан келген саяси тұтқындар [[Карлаг|Карлагтағы]] қазақ лагерьлер тобында болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Литваны фашистер басып алған кезде, литвалықтар Қазақстанға кетті, олар бірінші кеңестік оккупация кезінде Кеңес Одағына көмектесті. Алматыда 1941-1942 жылдары Жазушы Петр Цвирка, заң институтында 1941-1943 жылдары Повил Пакарклис сабақ берді, Қазақстан қаржы Халық комиссариатында З.Тверк жұмыс істеді.

Қазақстандық лагерьлерде бірқатар литвалық жер аударылғандар ұсталды. Ең танымал тұтқындардың бірі - Антоний Пошка, [[Архангельск]] облысына жер аударылған және [[Коми Республикасы|Коми]] [[Ресей|Ресейде]] және 1949-1958 жылдар аралығында. Петропавлдағы өлкетану мұражайында жұмыс істеді. [[Жезқазған]] қаласының маңындағы Кеңгір лагерінде литвалықтар 1945 жылдан бері түрмеде отыр. Лагерь Кенгир көтерілісімен танымал болды.

1951. Қазақстанда Тадас Иванаускастың ғылыми экспедициясы болды, оның барысында жиналған материалдар Каунас зоологиялық мұражайының коллекцияларын толықтырды. 1954-1959 жылдары КСРО ұйымдастырған тоналған жерлерді пайдалану жөніндегі науқан аясында [[Литва Кеңестік Социалистік Республикасы|Литва КСР]]-нен Қазақ КСР-не 20 000-ға жуық адам, негізінен жастар жіберілді. Олардың бір бөлігі сонда қоныстанды. Литвалық құрылысшылар Қазақ КСР-де 34 тұрғын үй, 2 мектеп, 23 мал шаруашылығы, 6 мәдениет үйін салған.<ref name="lietuviai" />

== Білім беру, ғылыми, спорттық және технологиялық алмасу және мәдени ынтымақтастық ==
Қазақ халық ертегілері, [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл Жабаев]], [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]], [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов|Сәбит Мұқанов]], [[Ғабиден Мұстафин|Ғабиден Мұстафин,]] [[Әнуар Тұрлыбекұлы Әлімжанов|Әнуар Әлімжанов]], [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов|Әбдіжәміл Нұрпейісов]], [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев|Бердібек Соқпақбаев]], [[Әди Шәріпов]] шығармалары [[Литва тілі|Литва тіліне]] аударылған. Қазақ тілінде Литва жазушыларының литвалық халық ертегілері мен әңгімелерінің жинақтары, Джонас Авизюстің "үй-жайлардың бос уақыты" романы, балаларға арналған Михаил Слуцкийдің әңгімелерінің аудармалары, Антанас Венцловтың, Теофилис Тилвитистің, Евгений Матузевичюстің, Паулус Ширвистің, Антанас Дрилинганың өлеңдері жарық көрді.<ref>[https://www.vle.lt/straipsnis/kazachijos-literatura/ Kazachijos literatūra – Visuotinė lietuvių enciklopedija (vle.lt)]</ref>

1998. Қазақстанның литвалықтары "Aidas" Литва мәдени қоғамын құрды.

Ресей енді 2018 жылдан бастап "Сібір миссиясы" жастар экспедициясының жобасына қатысушыларға рұқсат бермейді. литвалық еріктілер-жобаға қатысушылар Қазақстанға сапар шегеді. 2018. 2019 жылы Жезқазған ауданындағы жер аударылғандардың қабірлеріне барды. - Қарағандыда. Алғаш рет "Сібір миссиясы" экспедициясы 2009 жылы ұйымдастырылды. Сондай-ақ, 2000, 2003 жылдары Қазақстандағы литвалықтардың жер аударылған жерлеріне 2017 жылы саяси тұтқындар мен жер аударылғандардың Литва қоғамдастығы экспедициясының қабірлері барып, ұсталды. - "мәдени құндылықтарды іздеу" компаниясының экспедициясы, 2018 ж. - "Литва бөліктері" экспедициясы“.<ref name="lietuviai" />

Литва мен Қазақстанның футболдан ерлер құрамасы 2021 жылға дейін. желтоқсан екі команда бір-бірден жеңіске жетіп, бір рет тең түскен үш матч өткізді.

== Саяси қатынастар ==
=== Жоғары деңгейдегі қатынастар: ===
Қазақстан Тұңғыш Президенті – Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] Литвада екі рет болды (ресми сапарлармен – 1994 ж. 9 тамызда және 2001 ж. 4-6 сәуірде<ref>{{кітап|тақырыбы= 2001. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 231-240|барлық беті= 392| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>).

Литва президенттері Қазақстанға бес рет келді
# А.Бразаускастың 1993 жылғы қарашадағы ресми сапары
# А.Бразаускастың 1997 жылғы 7 наурыздағы ресми сапары
# В.Адамкустың 2000 жылғы 11 мамырдағы мемлекеттік сапары
# Д.Грибаускайтенің 2010 жылғы 1 желтоқсандағы ЕҚЫҰ Астана Саммитінің жұмысына қатысуы
# Д.Грибаускайтенің 2011 жылғы 6 қазандағы ресми сапары

2022 жылы 20 қыркүйекте [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) БҰҰ-ның 77-ші Бас Ассамблеясының алаңында екі елдің басшылары [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қ.К.Тоқаев]] пен Г.Науседа екіжақты кездесу өткізді.

1993 жылғы шілдеде Қазақстан Премьер-Министрі С.Терещенко Литвада болды. Литва Премьер-Министрі А. Шляжявичюс Қазақстанға 3 рет келді (1994 ж. қыркүйекте, 1995 ж. қыркүйекте және 1995 ж. желтоқсанда).

2000 жылғы қарашада Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары Д.Ахметовтің Литваға сапары өтті.

2000 жылғы мамырда Қазақстан Сыртқы істер министрі [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Е.Ыдырысовтың]] Вильнюске сапары өтті.

2006 жылғы қаңтарда Литва СІМ басшысы А.Валенис ресми сапармен ҚР-да болды. 2007 жылдың сәуір және қыркүйек айларында Литва СІМ басшысы А.Вайтекунас ҚР-да болды.

2008 жылғы мамырда Литва Премьер-министрі Г.Киркилас Қазақстанға келді.

2014 жылғы қаңтарда Қазақстан Сыртқы істер министрі [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Е.Ыдырысовтың]] Литваға ресми сапары өтті.

2015 жылғы мамырда Литва Премьер-министрі А.Буткявичюс Астана қаласына ресми сапармен келді.

2021 жылғы 21 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында БҰҰ-ның 76-шы Бас Ассамблеясы аясында Қазақстан мен Литва СІМ басшылары [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|М.Тілеуберді]] мен Г. Ландсбергистің кездесуі өтті.

2008 жылғы 5-7 желтоқсанда Литва Сыртқы істер министрі Г.Ландсбергис Қазақстанға ресми сапармен келді.

=== Парламентаралық ынтымақтастық ===
==== Литваға сапарлары: ====
2001 жылғы ақпанда [[Қазақстан парламенті төрағалары|Қазақстан Парламентінің Төрағасы]] [[Тұяқбай Жармақан Айтбайұлы|Ж.Тұяқбайдың]] ресми сапары өтті.

==== Қазақстанға сапарлары: ====
2018 жылғы 26 қарашада Литва Сеймі спикерінің орынбасары Р.Жемайтайтис «Астана – жаһандық интеграция, қауіпсіздік және бейбітшілік орталығы» халықаралық парламенттік конференциясына қатысты.

Қазақстан Парламенті Сенаты мен Мәжілісінде және Литваның Сеймінде парламентаралық достық пен ынтымақтастық топтары жұмыс істейді.

2021 жылғы 17 мамырда Елшіліктің бастамасымен бейнеконференция байланысы форматында [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Парламенті Мәжілісі]] мен Литва Сеймінің парламентаралық ынтымақтастық топтарының отырысы өтті.

2022 жылғы 28 ақпан – 2 наурыз аралығында Астана мен Қарағандыға Сейм вице-спикері Й.Ярутис бастаған Литваның парламенттік делегациясы келді.

2022 жылғы 27-29 мамырда Қазақстан Парламенті Мәжілісі комитетінің төрағасы А.Құспан және Қазақстан Парламенті Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің хатшысы Н.Нұрсипатов жұмыс сапарымен Вильнюс қаласына барды.

== Аймақаралық ынтымақтастық ==
2018 жылғы16 қазанда Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Д.Жумин Каунас қаласында болды. 2019 жылғы 15 қарашада ҚР-ға (Астана және Қарағанды ққ.) бизнес-делегациямен бірге Паневежис қаласының мэрі Р. М. Рачкаускас келді.

2020 жылғы 2-5 наурыз аралығында Литваның 12 өңірлері делегациясының ҚР-ға (Алматы қ.) екіжақты қарым-қатынастар тарихындағы ең ірі сапары болып өтті, оның шеңберінде «Литва өңірлері-Қазақстан» экономикалық форумы ұйымдастырылды.

2022 жылғы 15 маусымда Алматы қаласында Қазақстан Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Қ.Өскенбаев пен Литва Көлік және коммуникация министрі М.Скуодистің төрағалығымен Қазақстан-Литва бизнес-форумы өтті.

== Негізгі оқиғалар ==
2003 жылы Литва шекара қызметтері Латвия, Эстония және Мажарстандағы әріптестерімен бірге ЕО-БҰҰДБ бағдарламасы бойынша Орталық Азиядағы шекараларды басқаруға жәрдемдесу (БОМКА) бойынша жұмысты бастады.

2012 жылдың желтоқсанында Вильнюсте Қазақстан мен Литва Сыртқы істер министрліктері арасында алғашқы консультациялар өтті. Бүгінгі күні 7 консультация өткізілді (соңғысы – бейнеконференция режимінде, 2021 жылы 17 наурызда өтті).

2011 жылы «Сәуле» контейнерлік пойызы (ҚХР-Қазақстан-Литва) іске қосылды. 2013 жылы «Балтық желі» контейнерлік пойызы Литва мен Қазақстанды байланыстырды. 2016 жылы Литва «Викинг» теміржол жобасымен бірге Транскаспий «Жібек жолі» жобасына қосылды. 2017 жылы «Сәуле» пойызы Клайпедадан Астанаға бір жүк (720 тонна мұздатылған құс) тасымалдады.

2017 жылғы 22 маусымда Литва қоршаған ортаны қорғау министрі К.Навицкас пен Сеймінің вице-спикері И.Шаулене «[[Дүниежүзілік көрме (2017)|ЭКСПО-2017]]<nowiki/>» халықаралық көрмесінде Литва павильонын ашты.

2018 жылғы 8 қарашада ХҚҚО мен Литва Банкі арасында меморандумға (Innovation Functions Cooperation Agreement) қол қойылды, оған сәйкес ынтымақтастық және қаржылық технологияларды одан әрі бірлесіп ілгерілету туралы уағдаластыққа қол жеткізілді.

2019 жылдың күзінде [[Балтық-Қазақстан экономикалық қауымдастығы]] (Рига қ.) Литвада филиал құрды.

2020 жылғы 3 наурызда Литваның ұлттық қауымдар үйінде [[Әбу Насыр Әл-Фараби|Әбу Насыр әл-Фараби]] атындағы орталық ашылды.

2020 жылдың 23 қыркүйегінде Адам Мицкевич атындағы [[Вильнюс]] округінің қоғамдық кітапханасының ғимаратында Абай Құнанбайұлы атындағы «Абай коллекциясы» оқу залы ашылды.

== Көпжақты ынтымақтастық ==
Қазақстан мен Литва арасындағы қатынастар тұрақты, үдемелі сипатқа ие және сындарлы әрі өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуға бағытталған. Түрлі халықаралық алаңдарда өзара қолдау елдердің өзара іс-қимылына тән стильге айналуда.

Литва Қазақстанның 2010 жылы [[ЕҚЫҰ]]-ға төрағалық етуін қолдады. Бұдан басқа, Литва 2014 жылы Қазақстанның АСЕМ-ге толық құқылы мүшелігіне дауыс берді, сондай-ақ Қазақстанның Еуропа Кеңесі шеңберінде қабылданған құқықтық көмек жөніндегі Еуропалық базалық конвенцияларға қосылуының дәйекті жақтаушысы болып табылады және ҚР-ның [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен визалық режимін ырықтандыруды жақтайды. 2016 ж. қыркүйекте Литва Сеймі Қазақстан мен ЕО арасындағы Кеңейтілген әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісімді алғашқылардың бірі болып ратификациялады.

Литва 2017-2018 жылдары Қазақстанның [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі|БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі]] тұрақты емес мүшелігін, Астана қаласында [[Дүниежүзілік сауда ұйымы|ДСҰ]]-ның 12-ші министрлік конференциясын өткізуді қолдады, сондай-ақ 2022-2024 жж. кезеңінде БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне сайлауда Қазақстан кандидатурасын қолдау туралы (2021 жылғы 30 тамыз) нота жіберді.

2022 жылы Литва Р.Нұршабековтің [[Халықаралық электр байланысы одағы|Халықаралық электр байланысы одағының]] (ХЭО) Радио реттеу комитетінің мүшелігіне кандидатурасын қолдады.

== Сауда-экономикалық ынтымақтастық ==
2017 жылдан бастап Литва Қазақстанның [[Еуропа одағы|ЕО]] елдеріндегі ең ірі сауда серіктестерінің ондығына және әлемдегі ең ірі серіктестерінің отыздығына кіреді. Литва статистикасы бойынша Қазақстан Литваның 15-ші ірі сауда серіктесі болып табылады.

Қазақстан ҚМ МКК деректеріне сәйкес Қазақстан Республикасы мен Литва Республикасы арасындағы екіжақты тауар 2022 жылғы қаңтар-қарашада 554,2 млн. долларды құрады, бұл 2021 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда 2 есе жоғары (266 млн доллар). Қазақстаннан Литваға экспорт 2022 жылдың 11 айында 2,2 есеге өсіп, 431,6 млн. долларды құрады. Литвадан Қазақстанға импорт сол кезеңде 41,5%-ға өсіп, 122,4 млн. долларды құрады.

2022 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда 176 заңды тұлға жұмыс істейді (БК – 41, шетелдің қатысуымен – 135). Шағын бизнес - 128 компания (автомобиль саудасы, логистика, құрылыс, сақтандыру, өңдеу өнеркәсібі, жылжымайтын мүлік және т.б.).

2011 жылғы 7 қазанда «Атамекен» Ұлттық экономикалық палатасы мен Литва өнеркәсіпшілері Конфедерациясы арасында Қазақстан-Литва Іскерлік кеңесін құру туралы келісімге қол қойылды.

2019 жылдың күзінде Балтық-Қазақстан экономикалық қауымдастығы Литвада филиал құрды.

2022 жылғы 15 маусымда Алматы қаласында өткен бизнес-форум аясында Қазақстан-Литва іскерлік кеңесін құру туралы келісімге қол қойылды. Құжатқа «KAZLOGISTICS» Қазақстан көлікшілер одағының бас директоры Е.Абсатов пен Литва Өнеркәсіпшілер конфедерациясының (ЛӨК) президенті В.Янулявичюс қол қойды.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
2019 жылдан бастап Елшілік Қазақстан авторларының литва тіліндегі кітаптарымен («[[Абай жолы (роман)|Абай жолы]]<nowiki/>», «[[Мұғалімнің оралуы]]<nowiki/>», қазақ ертегілерінің жинағы және т.б.) «Vilnius Book Fair» халықаралық кітап көрмесіне қатысып келеді.

2019 жылдың көктемінде Қазақстан Елшілігі «Литвадағы қазақстандық көктем»

2019 жылдың 17 қыркүйегінде Жезқазған қаласында ([[Қарағанды облысы|Қарағанды обл.]]) [[Кеңгір көтерілісі|Кеңгір]] көтерілісінің 65 жылдығына арналған мемориал ашылды.

2017 жылдың қыркүйек айында Қарағандыда «Литва ауласы» Литва мәдениет және бизнес орталығы ашылды, онда Литва асханасы, сурет галереясы және конференц-зал жұмыс істейді.

2021 жылғы 6 желтоқсанда Қазақстан Елшілігі Литва тіліне аударылған «Қазақстан тарихы» (авторы Е. Әбіл) кітабының тұсаукесерін өткізді.

2021 жылы ең ірі үш қалада – Вильнюсте, Каунаста және Клайпедада Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығын, [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл Жабаевтың]] 175 жылдығын және [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы|Қажымұқан Мұңайтпасұлының]] 150 жылдығын мерекелеуге арналған бірқатар мәдени іс-шаралар өтті.

2022 жылдың мамыр айында Қазақстан Елшілігі Вильнюс және Каунас (2022 жылғы Еуропаның мәдени астанасы) қалаларында концерттер өткізді, онда Қазақстан Мәдениет саласының үздігі Г.Жұмажанова қазақ халық әндерін орындады.<ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Литва Республикасы арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/503?lang=kk|accessdate=14.09.2023|lang=kk|author=ҚР СІМ}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Литваның халықаралық қатынастары]]

Қазақстан — Норвегия қатынастары

2025-04-11T10:23:09Z

Mheidegger: /* Саяси ынтымақтастық */ Президент Нұрсұлтан Назарбаев 2001 жылы 2-4 сәуірде Норвегияға ресми сапармен барды

'''Қазақстан — Норвегия қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Норвегия|Норвегия Корольдігі]] арасындағы қатынастар

== Дипломатия ==
1992 жылғы 2 қаңтарда Норвегия Қазақстанның тәуелсіздігін мойындады.

1992 жылғы 5 маусымда дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылды.

2019 жылғы сәуір айынан бастап Қазақстанның Норвегиядағы Елшісі Еркін Ахинжанов Қадырбекұлы.

2020 жылғы қазан айынан бастап Норвегияның Ослодағы резиденциясымен Қазақстандағы (және Орталық Азия елдеріндегі) Елшісі Джон Микал Квистад болып табылады.

== Саяси ынтымақтастық ==
1992 жылы 2 қаңтарында Норвегия Корольдігі Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін мойындады. 1992 жылы 5 маусымында дипломатиялық қатынастар орнатылды.

Президент Нұрсұлтан Назарбаев 2001 жылы 2-4 сәуірде Норвегияға ресми сапармен барды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2001. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 221-231|барлық беті= 392| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

2004 жылы 21 маусымында Ослода ҚР дипломатиялық миссиясы құрылды. 2012 жылы наурыз айында ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Жарлығымен ҚР дипломатиялық миссиясы Норвегия Корольдігіндегі Қазақстан Республикасының елшілігіне өзгертілді. 2019 жылы cәуірде Қазақстанның Норвегиядағы Елшісі болып Еркін Ахинжанов тағайындалды. 2020 жылғы қазан айынан бастап Норвегияның Қазақстандағы Елшісі Джон Микал Квистад болып табылады (кеңсесі Ослода).

Қазақстанда сапармен НК Премьер-Министрі К.Бондевик (2004 ж.) және Мұрагер ханзадасы Хаакон Магнус (2010 ж.) болды. 2018 жылы қазанда Брюссельдегі АСЕМ Саммиті аясында Президент Н.Назарбаевтың Норвегияның Премьер-министрі Эрна Сульбергпен сұхбаты өтті.

2019 жылы 25 қыркүйекте БҰҰ БА аясында Қазақстан мен Норвегияның сыртқы істер министрлері Мұхтар Тілеуберді мен Ине Эриксен Сөрейденің кездесуі болды. Ал, 2021 жылы 2 желтоқсанда Стокгольмда өткен ЕҚЫҰ СІМК шеңберінде қазақстандық Министр осы жылдың қазанында тағайындалған НК-нің СІМ басшысы Анникен Хютфельдтпен кездесті.

Норвегия (2006 жылы американдық «Ядролық қауіпті азайту бойынша бастама» атты Қоры (Nuclear Threat Initiative – NTI) бастамашылық еткен) Төмен байытылған уранның халықаралық банкін (ТБУХБ) Қазақстанда құру Жобасының донорларының бірі болды. [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] (49 млн. АҚШ долл.), [[Еуропа одағы|ЕО]] (25 млн. АҚШ долл.), [[Кувейт]] (10 млн. АҚШ долл.), [[БАӘ]] (10 млн. АҚШ долл.), [[Норвегия]] (5 млн. АҚШ долл.) және Қазақстан (400 мың АҚШ долл. және заттай жарналар түрінде) Жобаның донорлары болып табылады.

== Сауда-экономикалық ынтымақтастық ==
Қазақстанның ресми статистикалық органдарының мәліметіне сәйкес, 2021 жылдың бойынша ҚР мен Норвегия арасындағы өзара сауда көлемі 85 млн. АҚШ долларын құрады. Бұның ішінде экспорт – 6,6 млн. АҚШ доллары, ҚР-ға импорт – 78,4 млн. АҚШ доллары (сауда айналымы 2020 жылы – 88,8 млн. АҚШ доллары, экспорт – 4,1 млн. АҚШ доллары, ҚР-ға импорт – 84,7 млн АҚШ доллары) болған.

2005-2020 жжылы Норвегиядан тікелей шетелдік инвестициялардың (ТШИ) ағылып келуі 1,67 млрд. АҚШ долларын құрады.<ref>ҚР Ұлттық Банкі</ref>

Қазақстанда норвегиялық капиталының қатысуымен 17 кәсіпорын қызмет жасауда («North Caspian Engineering», «DNV GL Kazakhstan» мұнай сервисі компаниялары және т.б.). Олардың 7 бірлескен, 10 шетелдіктердің қатысуымен, 6 орта, ал 11 шағын кәсіпорын болып табылады.

2015 жылдан бастап Норвегия-Қазақстан Сауда-өнеркәсіп палатасының кеңесі қызмет атқаруда. Оның басшысы – «Nord Development» компаниясының Бас директоры Александр Хроль. Сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамытуға, шағын және орта бизнесті бірлескен инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін тартуға бағытталған Құрметті консул институты құрылған.

== Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық ==
2000-2006 жжылы ЮНЕСКО Норвегияның мәдени мұра департаментімен бірлесіп, 2004 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілген Алматы облысындағы Таңбалы петроглифтерін басқару, сақтау және таныстыру жобасын жүзеге асырды.

2019 жылдың 1 желтоқсанында Ослодағы «Виктория» ұлттық джаз сахнасында «Ұлы Дала» заманауи этно-фольклорлық тобының концерті қойылды.

2019 жылдың желтоқсан айында Осло және Ставангер қалаларында Қазақ киносының күндері өтті.

2019 жылдың желтоқсаны мен 2020 жылдың қаңтар айларында Холменколен шаңғы мұражайында «Қазақстан - Норвегия: спорт дипломатиясы» көрмесі өтті, оның ашылуына танымал спортшылар Владимир Смирнов, Вегард Улванг және Стен Стенсен қатысты.

«Ready Bandy» (Осло) клубында өнер көрсететін қазақстандық Ескендір Нұғманов Норвегияда 2020 жылдың үздік бенди ойыншысы болып танылды.

2020 жылы Қазақстанның [[Осло|Ослодағы]] Елшілігі 1941-45 жылдары Норвегияда жерленген кеңестік қазақстандық жауынгерлерінің тізімін жариялай бастады. Сол жылдың желтоқсан айында 1944 жылғы Петсамо-Киркенес операциясында қаза тапқан 65 қазақстандық жауынгерлерінің тізімі Киркенес қаласының әкіміне тапсырылды.

2020-2021 жжылы Абайдың Қара сөздері мен таңдаулы поэзиясы («Abais dikt og visdomsord») норвег тіліне аударылып шығарылды. Кітап Норвегиядағы барлық кітап дүкендерінде және негізгі онлайн платформаларда, соның ішінде аудио форматта қол жетімді.

2021 жылдың қыркүйегінде Осло Раушангүл сарайында (Roseslottet) қазақ мәдениеті күні өтті.

2021 жылы режиссер Ернар Нұрғалиевтің "Жаным, сенбейсің!" Ослода өткен «Ravenheart International Film Festival» халықаралық жанрлық фильмдер фестивалінің бас жүлдесін жеңіп алды.

Норвегияда әнші әрі музыкант [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов|Димаш Құдайбергеннің]] фан-клубы бар. Балет әртісі Ерік Мұрзағалиев Осло операсының солисті болып өнер көрсетуде. Ал қазақ ди-джей Иманбек норвегиялық жастар арасында өте танымал, ол 2021 жылы норвегиялық музыкант Алан Уокермен бірге «Sweet Dreams» әнін шығарды. <ref>{{Cite web|title=Қазақстан Республикасы мен Норвегия Корольдігі арасындағы қатынастар|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/article/details/507?lang=kk|accessdate=15.09.2023|author=ҚР СІМ|lang=kk}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Норвегияның халықаралық қатынастары]]

Ибрагим Әжейұлы Аманғалиев

2025-04-07T12:25:44Z

Mheidegger: Mheidegger Ибрагим Аманғалиев бетін Ибрагим Әжейұлы Аманғалиев бетіне жылжытты: Әжейұлы

'''Аманғалиев Ибрагим Әжейұлы''' (1935, [[Атырау облысы]]). Уфа мұнай институтын (1959) және КСРО сыртқы істер Министрлігінің Жоғары дипломатиялық мектебін (1969) бітірген.
*1959-1961 жылдары - Қаратон мұнай кәсіпшілігінде шебердің көмекшісі, мұнай өндіру шебері, сынақтық учаскенің инженері. 1961 жылдан - партиялық жұмыста.
*1969-1981 жылдары - КСРО-ның [[Индонезия]]дағы елшілігінде екінші [[хатшы]], бірінші хатшы, КСРО-ның Ирандағы елшілігінде Кеңесші.
*1981-1984 жылдары - КОКП ОК жауапты қызметкері. 1984-1998 жылдары - КСРО-ның Алжир мен Индонезиядағы елшіліктерінде кеңесші, Қазақстан Республикасының Әзіірбайжандағы төтенше және өкілетті елшісі.
*1998 жылдан - Қазақстан Республикасының Сыртқы істер миинстрлігінің ерекше тапсырмалар бойынша елшісі. Екі мәрте «[[Құрмет белгісі]]» орденімен және медальдармен марапатталған.
<ref>Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы"
Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев

2019-09-02T06:47:12Z

Mheidegger: /* Дереккөздер */ {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}

'''Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев''' - 1957 жылы 29 қарашада [[Жамбыл облысы]] Қызылжар ауданының Қызыл Октябрь ауылында туған. Қазақ.
Хронологиясы
В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының «[[Ауыл шаруашылығын механикаландыру]]» факультетін бітірген (1981), инженер- механик.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«[[Нұр Отан]]» ХДП мүшесі.
*[[1975]] жылдан -[[Жамбыл облысы]] Қызылжар ауданы «[[Қызыл октябрь]]» ұжымшарының жұмысшысы.
*[[1976]] жылдан - В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының студенті.
*[[1981]] жылдан - [[Жамбыл облысы]] Қызылжар ауданы «[[Жаңа Тұрмыс]]» кеңшарының бақылаушы механигі;
*[[1982]] жылдан - бас инженері.
*[[1992]] - [[2007]] жылдары - «Сарыбұлақ» кеңшарының директоры, «Сарыбұлақ» ААҚ президенті, [[Жамбыл облысы]] Қордай ауданы «Сарыбұлақ» ЖШС президенті.
*[[2003]] жылдан - «[[KAZEXIM group]]» ЖШС директорының орынбасары, «[[Маис Агро]]» ЖШС директоры (Апматы қ.).
*[[2006]] жылдан - «[[Маис Агро]]» ЖШС дирөкторының аграрлық саясат жөніндегі, өндіріс жөніндегі орынбасары, бас директорының бірінші орынбасары.
*[[2007]] жылдан - [[Жамбыл облысы]] Қордай ауданының әкімі (Апматы қ.).
*[[2009]] жылдың желтоқсанынан бері - [[Жамбыл облысы]] әкімінің орынбасары.
== Жетістіктері ==
*«[[Қүрмет]]» орденімен (1999), «[[Астана]]» медалімен марапатталған.

Әскери атағы - майор. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «[[Экономикалық көркею]]». Хоббиі - кітап оқу, спорт (соның ішінде ат спорты), бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - Т. Драйзер, Б. Акунин, В. Пикуль, тарихи романдар.
Үйленген. Жұбайы - Мұздыбаева Айнагүл Кеншімбайқызы (1957 жылы туған). ¥лдары - Жолдасбаев Талғат Мұратбайұлы
(1981 жылы туған), Жолдасбаев Айбек Муратбайұлы (1982 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{Bio-stub}}

Бекмырза Қайыпұлы Еламанов

2019-09-02T06:45:20Z

Mheidegger: /* Дереккөздер */ {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}

[[Сурет:Bekmyrza Yelamanov.jpg|300px|right|thumb|Бекмырза Еламанов]]
'''Бекмырза Қайыпұлы Еламанов''' ([[1 қаңтар]], [[1950 жыл]], [[Қызылорда облысы]], [[Қармақшы ауданы]], [[Қорқыт (станция)|Қорқыт]] стансасы) - [[Қармақшы ауданы]]ның әкімі (1995-2001), [[Жаңақорған ауданы]]ның әкімі (2008-2014), Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (2014 жылдан бері).

== Өмірбаяны ==
* Әкесі - Еламанов Қайып, теміржолшы болған. Анасы - Еламанова Зағи, үй шаруасымен айналысқан.
* [[Алматы мал дәрігерлік институты]]ның зоотехника факультетін (1974) ғалым-зоотехник мамандығы бойынша;
* [[Мәскеу бизнес және ақпараттық технологиялар институты]]ның экономика факультетін (2000) экономист мамандығы бойынша бітірген.
* 1966-1969 жылдары - Қызылорда облысы Қармақшы ауданы [[Жосалы (Қызылорда облысы)|Жусалы]] кентіндегі №149 АКТУ слесары.
* 1974 жылдан - Қармақшы ұжымшаралық бордақылау алаңшасының зоотехнигі, бас зоотехнигі.
* 1976 жылдан - [[Қармақшы ауданы|Қармақшы аудандық]] ауылшарбірлестігінің бригадирі, бас зоотехнигі.
* 1981 жылдан - Қармақшы ауданының «III Интернационал» ұжымшары бордақылау алаңының бригадирі.
* 1983 жылдан - Қазақстан Компартиясының [[Қармақшы ауданы|Қармақшы аудандық]] комитетінің нұсқаушысы.
* 1984 жылдан - «III Интернационал» ұжымшарының Қармақшы комитетінің хатшысы.
* 1987 жылдан - [[Қармақшы ауданы|Қармақшы аудандық]] «[[Қуаңдария]]» кеңшарының директоры.
* 1990-1992 жылдары - [[Қармақшы ауданы|Қармақшы аудандық]] Халық депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары.
* 1994 жылдан - «III Интернационал» ұжымшарының төрағасы.
* 1995 жылдан - Қызылорда облысы Қармақшы ауданының әкімі.
* 2001 жылдан - «[[Шапағат Лимитед]]» ЖШС директоры.
* 2004 жылдан - Қызылорда облысы әкімінің орынбасары.
* 2008 жылдың тамызынан - Қызылорда облысы Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы.
* 2008-2014 жылдары - Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының әкімі.
* 2012-2014 жылдары - Қызылорда облысы маслихатының депутаты.
* 2014 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты.

== Атақтары мен шендері ==

Әскери атағы - запастағы подполковник.

== Марапаттары ==

* «Құрмет» (2007) ордені;
* «Астана» (2001),
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалі.

== Отбасы ==

* Үйленген. Жұбайы - Еламанова Венера Әбілқасымқызы, зейнеткер.
* Ұлдары - Еламанов Жаңалық Бекмырзаұлы, Еламанов Жасұлан Бекмырзаұлы, Еламанов Нұрлан Бекмырзаұлы.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}

[[Санат:1 қаңтарда туғандар]]
[[Санат:1950 жылы туғандар]]
[[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары]]
[[Санат:Алматы мал дәрігерлік институты түлектері]]
[[Санат:Мәскеу бизнес және ақпараттық технологиялар институты түлектері]]
[[Санат:Қармақшы ауданының әкімдері]]
[[Санат:Жаңақорған ауданының әкімдері]]
[[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]]
[[Санат:Астана медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]]

Мұхтар Сабырұлы Жұмағазиев

2019-09-02T06:39:27Z

Mheidegger: /* Дереккөздер */ {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}

'''Мұхтар Сабырұлы Жұмағазиев''' - 1956 жылы 5 желтоқсанда [[Ақтөбе облысы]] Исатай ауданының Қобыланды ауылында туған. Қазақ. Анасы - Жұмағазиева Сахан, зейнеткер.
== Хронологиясы ==
*Алматы мал дәрігерлік институтының мал дәрігерлік факультетін (1980) зооинженер мамандығы бойынша;
*Алматы экономика және статистика академиясының «Қаржы және несие» факультетін (2004) экономист мамандығы бойынша бітірген.
*Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).
*[[1980]] жылдың қарашасынан - [[Ақтөбе облысы]] Қобда ауданының «Қобда» кеңшары №1 бөлімшесінің зоотехнигі;
*[[1981]] жылдың қазанынан - сұрыптаушы-зоотехнигі;
*[[1982]] жылдың желтоқсанынан - кеңшардың бас зоотехнигі.
*[[1985]] жылдың қыркүйегінен - [[Ақтөбе облысы]] Қобда ауданының Ильич атындағы ұжымшарының партком хатшысы.
*[[1990]] жылдың ақпанынан - Қазақстан КП Қобда аудандық комитеті ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі.
*[[1990]] жылдың сәуірінен - Қобда аудандық ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары.
*[[1994]] жылдың ақпанынан - [[Ақтөбе облысы]] Қобда ауданы «Орақ пен балға» ұжымшары басқармасының төрағасы.
*[[1996]] жылдың қаңтарынан - [[Ақтөбе облысы]] Исатай ауданының әкімі.
*[[1997]] жылдың сәуірінен - [[Ақтөбе облысы]] Қобда ауданының әкімі.
*[[2006]] жылдың шілдесінен - Ақтөбе облыстық жолаушылар тасымалдау және автокөлік жолдары басқармасының бастығы.
*[[2007]] жылдың наурызынан - [[Ақтөбе облысы]] Қарғалы ауданының әкімі.
*[[2010]] жылдың сәуірінен - [[Ақтөбе облысы]] Ойыл ауданының әкімі.
*[[2011]] жылдан бері - [[Ақтөбе облысы]] Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы.
«Нұр Отан» ХДП Ақтөбе облыстық бөлімшесі Ойыл бөлімшесінің төрағасы (2010 жылдан).
== Жетістіктері ==
*«Астана» (1989),
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001),
*«Тыңға 50 жыл» (2005),
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005),
*«Ерен еңбегі үшін» (2006) медальдарымен марапатталған.
*[[Ақтөбе облысы]]ның Жыл адамы (2004).
*Қобда ауданының Құрметті азаматы (2009).

Әскери атағы - запастағы майор.
Діни көзқарасы - «Барлық заңды діни көзқарастарға құрметпен қараймын».
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тәуелсіз, өркендеуші, саяси тұрақты Қазақстан».
Хоббиі - аңшылық, балық аулау, спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи-танымдық шығармалар.
Үйленген. Жұбайы - Жұмағазиева Ләззат Әбдіқапарқызы, Ш. Бекмұхамбетова атындағы Ойыл ОМ қазақ тілі пәнінің мұғалімі. Қызы - Жұмағазиева Гүлмира Мұхтарқызы; ұлы - Жұмағазиев Әліби Мұхтарұлы. Немерелері - Аслан, Асанәлі.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{Bio-stub}}

Ләззат Жаңылысқызы Сүлеймен

2019-09-02T06:34:51Z

Mheidegger: /* Дереккөздер */ {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}

'''Ләззат Жаңылысқызы Сүлеймен'''. 1961 жылы 10 ақпанда [[Талдықорған облысы]] [[Ақсу ауданы]] [[Жансүгіров ауылы|Жансүгіров]] ауылында туған. [[Қазақ]].
Әкесі - Сүлейменов Жаңылыс Қожаханұлы, бөлімше меңгерушісі болған. Анасы - Жексембекова Тұрарбану, жұмысшы болған. [[Абай]] атындағы Қазақ педагогикалық институтының математика факультетін (1983) математика пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Ресей мемлекеттік әлеуметтік институтының экономика факультетін ([[Мәскеу]] қаласы, 1992) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. [[Қазақ тілі|Қазақ]] және [[Орыс тілі|орыс тілдерін]] біледі. 1977-1979 жылдары - Талдықорған облысы Ақсу ауданы ҚҒЗИЗ-ы Ақсу Тәжірибе жасау шаруашылығының жұмысшысы. 1983 жылдан -Талдықорған облысы Ақсу ауданы Жансүгіров кентінде Чапаев атындағы орта мектепте математика пәнінің мұғалімі, директордың орынбасары. 1986-1990 жылдары - Талдықорған облысы Қазақстан ЛКЖО Ақсу аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1992 жылдан - Талдықорған облыстық Жастар ісі комитетінің төрағасы, Талдықорған облыстық Жастар ісі, туризм және спорт басқармасының бірінші орынбасары. 1997 жылдан - ҚР Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің жетекші маманы. 1998 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясы Аппаратының кеңесшісі, ақпараттық-талдау бөлімінің меңгерушісі. 2003 жылдан бері - ҚР Орталық сайлау комиссиясының мүшесі. Халық депутаттары Ақсу аудандық Кеңесінің және Халық депутаттары Талдықорған облыстық Кеңесінің (1986-1992) депутаты. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2005) медальдарымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - И. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Молшылық, бейбітшілік және келісім мемлекеті». Хоббиі - кітап оқу, ән салу, домбырада ойнау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - психология және тарих бойынша әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сахметов Жеңіс, ҚР Орталық сайлау комиссиясы аппараты бас сарапшысы. Ұлдары - Жаннұр (1995 жылы туған), Жандос (2000 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Орталық сайлау комиссия мүшелері]]

Ерлан Тынымбайұлы Қарин

2017-02-08T09:20:42Z

Mheidegger: сурет

{{Мемлекеттік қайраткер
| Қазақша есімі = Ерлан Тынымбайұлы Қарин
| Шынайы есімі =
| Суреті = Yerlan Karin 2017.jpg
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = ҚР Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер институтының директоры
| Ту =
| Ту2 =
| Басқара бастады =
| Басқаруын аяқтады =
| Ізашары =
| Ізбасары =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 = 13
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 23.05.1976
| Туған жері = [[Ақсу ауылы]], [[Сайрам ауданы]], [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} (қазіргі [[Қазақстан]]), [[КСРО]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні = [[ислам]]
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы = [[Нұр Отан]]
| Білімі =
| Қолтаңбасы =
| Commons =
| Марапаттары =
| Сайты = [http://www.kisi.kz]
}}
'''Ерлан Тынымбайұлы Қарин''' ([[26 мамыр]] [[1976 жыл]]ы [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Ақсу ауылы]]) - мемлекет және қоғам қайраткері, саясаттанушы ғалым. [[2008 жыл|2014 жыл]]дың 16 қазан күнінен бастап ҚР Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер институтының директоры<ref name="kaz.tengrinews.kz">[http://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/erlan-karin-kazakstan-strategiyalyik-zertteuler-institutyin-baskaratyin-boldyi-257498/ Ерлан Қарин Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтын басқаратын болды]</ref>.

== Өмірбаяны ==
Ерлан Қарин [[26 мамыр]] күні [[1976 жыл]]ы [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Ақсу ауылы]]нда дүниеге келген.

[[1997 жыл]]ы Қ. Жұбанов атындағы [[Ақтөбе мемлекеттік университеті]]н тарих мамандығы бойынша оқыған,

[[1999 жыл]]ы [[ҚазҰУ|әл-Фараби атындағы ҚазҰУ]]-нің [[Философия және саясаттану факультеті (ҚазҰУ)|Философия және саясаттану факультеті]]н тәмәмдаған. [[Саясаттану|Саясаттану ғылымдарының]] [[ғылым кандидаты|кандидаты]] (диссертация тақырыбы: "Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігіндегі ішкі саяси аспектілер").

[[1996]]—[[1998 жыл]]дары Қ. Жұбанов атындағы [[Ақтөбе мемлекеттік университеті]]нде саясаттану кафедрасында мұғалім болған.

[[1998]]—[[2000 жыл]]дары Қазақстанның даму институтының Саяси зерттеулер орталығында қызметкер, Ресей және Қытай институтының директорының орынбасары.

[[2000]]-[[2003]] Орталық Азия саяси зерртеулер агенттігінің директоры.

[[2004 жыл]]дан [[2006 жыл]] аралығында Антитеррорлық бағдарламалар орталығының жетекшісі.

[[2006 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы]]ның [[әкім]]і [[Қырымбек Көшербаев]]тың қоғамдық және саяси мәселелер жөніндегі кеңесшісі.

[[2008 жыл]]дың [[ақпан]] айында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Президент әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Сол жылдың қараша айында Нұр-Отан партиясының стратегиялық даму жөніндегі хатшысы болды.

[[2014]]дың 16 қазан күні ҚР Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер институтының директоры болып тағайындалды.<ref name="kaz.tengrinews.kz"/>

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1976 жылы туғандар]]

Бегім Ана Мұнарасы

2016-10-18T11:04:01Z

Mheidegger: сурет

[[Сурет:Begim Ana.jpg|thumb|300px|right|Бегім Ана Мұнарасы]]
'''Бегім ана мұнарасы''' - шамамен X — XII ғасырлардан сақталған [[сәулет өнері]] [[ескерткіш]]і. Қазіргі [[Қызылорда облысы]] [[Арал ауданы]] [[Жаңақұрылыс ауылдық округі|Жаңақұрылыс ауылынан]] оңтүстікке қарай 35 км жерде. 1979 жылы [[Қазақстан]] Тарихи және мәдениет ескерткіштерін қорғау қоғамының экспедициясы (жетекшісі Ә.Оспанов) зерттеген. [[Аңыз]] бойынша, Бегім ана [[Жанкент]] әмірінің әйелі, нақақ жаланың құрбаны болған. [[Мұнара]] шикі кірпіштен тұрғызылған, екі қатар күйдірілген кірпішпен (23х26х6) қапталған. Биіктігі 10,5 м. Жоғары қарай сәл қусырыла келген сегізқырлы [[призма]] пішінді, төбесі [[пирамида]] болып біткен. Орта деңгейге (шамамен 5,5 - 6 м) дейін мұнара бағанасы тұтас, одан жоғары бөлме бар; бұған шығыс жағындағы аркалы ойық арқылы кіруге болады. Мұнара ескерткіш үшін де, не әлдебір белгі беруге, [[қарауыл]] қарауға арналып салынуы да мүмкін деген болжам бар. Қазақстанда осы тәріздес ортағасырлық мұнаралар (Ұзын там, Сараманқоса) көп кездеспейді, ал [[Орта Азия]]да мүлде жоқ. Бірақ “мұнаралы кесене” деген атаумен белгілі (XIII - XIV ғасырлардан кейін) мұндай ескерткіштер Иран, Түркия, Әзербайжанда кең тараған. Бұл жағдай осы елдерге Арал аймағынан түркі тайпаларының ығысып баруына байланысты болуы мүмкін. 1989 жылы мұнара өңдеуден өтті.
<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қызылорда облысы сәулеті]]
[[Санат:Арал ауданы]]