Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Афелий

2014-08-17T18:47:49Z

McZusatz: (Script) Duplicate: File:Apside general scheme.gif → File:Apside general scheme.png Exact or scaled-down duplicate: commons::File:Apside general scheme.png

[[Сурет:Apside general scheme.png‎|thumb|200px|Афелий]]
'''Афелий''' ([[юнан тілі|юнанша]] από – алыста, ‘ήλιος ''hēlios'' - Күн) – [[ғаламшар]]лардың, [[құйрықты жұлдыз]]дардың және қандай да бір аспан денелерінің [[Күн]]нен ең алыс орталық нүктесі. [[Жер]] өз Афелийінде (шілде айының басында) Күннен 152 млн. км қашықтықта болады.<ref>Қазақ ұлттық энциклопедиясы</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Астрономия]]

{{stub}}

Апоцентр және перицентр

2014-08-17T18:47:48Z

McZusatz: (Script) Duplicate: File:Apside general scheme.gif → File:Apside general scheme.png Exact or scaled-down duplicate: commons::File:Apside general scheme.png

[[Сурет:Apside general scheme.png|thumb|300px|
'''1''' [[Жер]] 
'''2''' Жер серігі орбитасы 
'''3''' Жер серігі 
'''4''' экватор 
'''5''' Жердің айналу білігі 
'''6''' перигей 
'''7''' апогей 
]]
'''Перицентр''' и '''апоцентр''' ({{lang-grc|περί}} «пери» — қасында, {{lang-grc|από}} «апо» — қашықтағандықты білдіреді, {{lang-la|centrum}} — орталық) — астрономиялық дененің орбитасының сол дененің центрінен ең жақын және ең қашық нүктелері.

«Центр» деген сөздің орнына әр [[астрономия]]лық денеде өзіне сәйкес атаулары қолданады. Мысалы, гелиос — Күн, гея — Жер, астра — Жұлдыз т.б.

Сондай-ақ, Ай жасанды серігінің орбитасының Ай центрінен ең жақын нүктесін '''периселений''', ал ең қашық нүктесін '''апоселений''' деп атайды.

Күн төңірегінде айналатын ғаламшарлардың, астероидтардың, кометалардың апоцентрі мен перицентрін - '''апогелий''' мен '''перигелий''' деп атайды.

Шолпанның орбаталарындағыларды - '''перигесперий''' мен '''апогесперий''' дейді.

Жұлдыздардың төңірегіндегі орбиталырының нүктелері - '''периастр''' мен '''апоастр''' деп аталады.

Апоцентр тек эллипс тәрізді орбиталарда болады. Парабола немесе гипербола тәрізді орбиталарда тек перицентр болады.

{| class="wikitable" style="margin-left:auto; margin-right:auto;"
! Астрономиялық дене !! Перицентрі !! Апоцентрі
|-
| General || Periapsis/Pericenter || Apoapsis/Apocenter
|-
| [[Галактика]] || Перигалактика<ref name="alchemy">{{Cite book
| last1 = Croswell
| first1 = Ken
| authorlink1 = Ken Croswell
| year = 1995
| title = [[The Alchemy of the Heavens]]
| isbn = 0-385-47214-5
| publisher = [[Anchor Books]]
}}</ref>
|| Апогалактика
|-
| [[Жұлдыз]] || Периаст || Апоастр
|-
| [[Күн]] || Перигелий || Апогелий
|-
| [[Меркурий]] || Перигермион || Апогермион
|-
| [[Шолпан]] || Перигесперий || Апогесперий
|-
| [[Жер]] || Перигей || Апогей
|-
| [[Ай]] || Периселений || Апоселенй
|-
| [[Марс]] || Периарион || Апоарион
|-
| [[Юпитер]] || Перизен || Апозен
|-
| [[Сатурн]] || Перисатурн || Апосатурн
|-
| [[Уран]] || Периуран || Апоуран
|-
| [[Нептун]] || Перипосейдон || Апопосейдон
|-this is true
|}

== Перигелий мен апогелий ==
Кестеде ғаламшарлардың Күн төңірегіндегі орбиталарының перицентрлері мен апоцентрлері берілген<ref>NASA planetary comparison chart http://solarsystem.nasa.gov/planets/compchart.cfm</ref>:

{| class="wikitable" style="margin-left:auto; margin-right:auto;"
! Ғаламшар !! Перигелий дистанциясы !! Апогелий дистанциясы
|-
| Меркурий || 46001009 км || 69817445 км
|-
| Шолпан || 107476170 км || 108942780 км
|-
| Жер || 147098291 км || 152098233 км
|-
| Марс || 206655215 км || 249232432 км
|-
| Юпитер || 740679835 км || 816001807 км
|-
| Сатурн || 1349823615 км || 1503509229 км
|-
| Уран || 2734998229 км || 3006318143 км
|-
| Нептун || 4459753056 км || 4537039826 км
|-
| Церера (астероидтар белбеуіндегі ергежейлі ғаламшар) || 380951528 км || 446428973 км
|-
| Плутон || 4436756954 км || 7376124302 км
|}

== Дереккөздер ==
<references/>
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

[[Санат:Астрономия]]
[[Санат:Аспан механикасы]]

Жак Рогге

2014-01-27T18:48:23Z

McZusatz: (Script) File renamed: File:Jacques Rogge, 2014.jpg → File:14-01-10-tbh-263-jacques-rogge.jpg File renaming criterion #6: Harmonize file names of a set of images (so that only one part of all name...

{{Тұлға
|Есімі = Жак Рогге
|Шынайы есімі = Jacques Rogge
|Сурет =14-01-10-tbh-263-jacques-rogge.jpg
|Сурет ені =180px
|Сурет атауы = [[Сурет:Olympic flag.svg|22px]] Халықаралық олимпиада комитетінің төрағасы
|Туылған кездегі есімі =
|Туылған күні = 1.05.1942
|Туылған жері = [[Гент]], [[Бельгия]]
|Мансабы =
|Азаматтығы = {{BEL}}
|Ұлты =
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}

[[Граф]] '''Жак Рогге''' ({{lang-nl|Jacques Rogge}}; [[1 мамыр]] [[1942]], [[Гент]], [[Бельгия]]) — қазіргі кездегі [[Халықаралық олимпиада комитеті]]нің төрағасы.

== Өмірбаяны ==
[[Гент]] қаласында дүниеге келген. Мансабы — [[Ортопедия|ортопедиялық]] [[хирург]]. Спортшы: [[желкенді спорт]]пен профессионалды түрде шұғылданған, [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1968|1968]], [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1972|1972]] және [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1976|1976]] жылғы [[Жазғы Олимпиада ойындары]]на қатысқан. [[Бельгия]]ның регбиден құрама командасында ойнаған. [[Граф]] атағына ие.

{{ХОК президенттері}}
[[Санат:Бельгия тұлғалары]]
[[Санат:Олимпиада ойындары]]