Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Валерий Павлович Кириченко

2012-08-11T16:57:02Z

Maira Yessenbekova:

'''Кириченко Валерий Павлович''' (9.07.1947, [[Шяуляй]] қ-сы.,
[[Литва]]) [[ҚР]]ның ЕСЖ-сы. 1964 жылдан [[Омбы]]ның "[[Аэрофлот]]", 1972-79 ж. "[[Торпедо]]" к-дасының құрамында ойнады. Үлкен спортты тастаған соң "Торпедо" к-дасының аға жаттықтырушысы болып қызмет істеді. 1995 ж. Ол жаттықтырған респ-ның студенттер к-дасы [[Испания]]да өткен бүкіл дүниежүзілік [[Универсиада]]да жеңіс түғырына көтерілді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Владимир Николаевич Беляев

2012-08-11T16:53:34Z

Maira Yessenbekova:

'''Беляев Владимир Николаевич''' (20.11.1958.[[Бобравка]] с-сы, [[ШҚО]]), СШ-і, [[ҚР]]-ның ЕСЖ-сы (1967). Жастар арасындағы [[КСРО]] біріншілігінің жүлдегері, 1981-82 ж. маусымда "[[Торпедо]]ның" құрамында ойнады. 1995 жылдан респ. жастар құрамасында. Оның шәкірттері КСРО жасөспірімдер біріншілігінің (1977), [[Таллин]]де, [[Словакия]]да, [[Киев]]те, [[Финляндия]]да өткен халықар. турнирдің жеңімпазы.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Шағын хоккей

2012-08-11T16:40:13Z

Maira Yessenbekova:

'''Шағын хоккей''', 3 шабуылшысы, 3 қорғаушысы, қақпасы бар зал ішінде өтетін кіші хоккей. [[2003]] жылы [[Австралия|Австралияда]] ерлер және әйелдер командалары арасында алғашқы өтті.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Юрий Петрович Тархов

2012-08-11T14:23:43Z

Maira Yessenbekova:

'''Тархов Юрий Петрович''' (15.05.1936, [[Новосибирск]], [[РФ]]), СШ-і, [[ҚазКСР]]- інің ЕСЖ-сы (1978). [[Шайбалы хоккей]]мен 1945 ж. айналысты. "[[Пищевик]]" командасында ойнады. 1954 ж. [[КСРО]] ч-тына қатысып "[[Пищевик]]" командасының сапында қола медальға ие болды. 1954-60 жылдары [[Новосибирск]]інің "Д", 1961-65 ж. [[Өскемен]]нің "[[Торпедо]]" командасында ойнады. Содан кейін жаттықтырушы. ЕССШ-і Ю. Александров дайындады. "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен марапатталған.<ref> ISBN 9965-822-57-3 Жолымбетов Қ., 2009 Құлназаров А., 2009 "Сөздік-Словарь", 2009 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Юрий Зельманович Беккер

2012-08-11T11:21:43Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Юрий Зельманович Беккер''' (31.10. 1958, Алматы қаласы), фототілші, Ағылшын фотосы "Дружные ребята"...

'''Юрий Зельманович Беккер''' (31.10. [[1958]], Алматы қаласы), фототілші, Ағылшын фотосы "Дружные ребята" газетінде ([[1967]]) жарияланды. [[1975]]-87 ҚазТАГ фотооператорының үйренушісі, фотоақпараттық аудандық, облыстық бильақпарат меңгерушісі. [[1987]]-91 жарнама агенттігінің қызметкері. [[1991]]- 98 "Медеу" спорт кешенінің фотографы. [[1998]]-2003 ҚазТАГ, [[2003]] ж. бастап "Казакстанская правда" газетінің фототілшісі.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Әлім Ілиясұлы Анапьянов

2012-08-11T11:17:26Z

Maira Yessenbekova:

'''Әлім Ілиясұлы Анапьянов''' (21.08.[[1956]], Қоғалы аулы, Алматы облысы), [[спортжурналист|спортжурналисі]]. Мектепте оқыған жылдары Талдықорған облысының жасөспірімдер арасындағы футбол құрама командасында өнер керсетті. Журналистік қызметін [[1974]] жылы Қарулы күштерінің құрамында жүріп бастады, "На боевом посту" (Новосибирск қаласы) "Спорт" газетінің тілшісі болды. [[1977]]-82 ж. ҚазМУ журналистика факультетінің студенті.
Аудандық, облыстық және республикалық газеттерде 20 жыл шамасында жұмыс істеді. [[1999]]-[[2001]] жылдары "Спорт тур" апталық газетті ұйымдастырып, шығарды. [[2001]] - 02 жылдары "Рrо-спорт" газеті бас редакторының орынбасары, 2003 жылы "Мегаполис" газетінің спорт шолушысы. Дене тәрбиесімен спорт тақырыбындағы келелі материалдардың авторы.
Шығармалары: В поле, Путь который ты выбираешь сам (Қ.Иляшөвпен бірге) 2008, Алматы.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Спорт аяқкиімдері

2012-08-11T11:12:17Z

Maira Yessenbekova:

[[Сурет:Adidas Conductor High Olympics 1988 re-edition sneakers.jpg|[[Adidas]] Conductor Hi|thumb]]'''Спорт аяқкиімдері''', спорттың әртүрімен шұғылда нуға қажетті [[аяқкиім]]. Спорттық аяқкиімді дайындайтын маталар барлық негізгі практикалық және гигиеналық төмендегі талаптарды қанағаттандыруы тиіс: жылуды сыртқа аз шығарады, қуысы мен ылғал тартқыштығы жеткілікті, терді буға айналдыруды қамтамасыз ететіндей және қажетті иілімділігі болуы керек.
[[Сурет:Figure-skates-1.jpg|thumb|150px|]]Спорттық аяқкиім арнайы қалыптарда тігіледі, оның түрі жаттығу уақытында аяқтың басын тығыз қамтуды қамтамасыз етеді. Спорттық аяқкиім жоғары бетін дайындау бөліктердің мүмкіндігінше аз болуы қарастырады, мұның өзі тігістерді азайтады. Ақпен тікелей жанасатын беліктерде тегістелмеген тігістер, кедір-бұдырлар, бедерлер, бүрме-бүгелер болмауы керек. Спорттық аяқкиім [[баулар]], [[резеңке]] немесе т.б. көмегімен аяққа тығыз бекітіледі. Спорттық аяқкиімнің тірегіштері мен беліктері - ірілері, ішкі диаметрі 4 мм-ден жоғары; баулар - әдеттегі аяқкиімге қарағанда қалыптың формасын іріктей алумен қол жеткізілетін, едәуір ұзын және берік болады.Спорттық аяқкиім үстінің иілгіштілігімен, аяқкиімнің кейбір түрлерінде ұзартылған ұшы мен қатты сірінің арқасында жоғары қалпын сақтаумен өзгешелөнеді. Табандағы бұдырлар былғарыдан, металдан және пластмассадан жасалуы мүмкін. Олар футболшыларды көгал бетінде, әсіресе дымқыл және жауынды ауа райы жағдайында сырғанап кетуден сақтайды, [[альпинист|альпинистерге]] мұзды және қарлы құлама беткейлермен жүруге, өрмелеуге, ал жеңіл атлеттілерге - арнайы жолдарда жүгіруге және т.с.с. мүмкіндік береді. Аяқты сақтау үшін спорт аяқкиім көптеген құрылымдарында теріден, металдан немесе жұмсақ резеңкеден дайындалған арнайы [[Амортизатор|амортизаторлар]] (супинаторлар) қарастырылған. Спорттық аяқ- киімнің өзге де спорттық керек- жарақтармен: [[Коньки|конькимен]], [[Шаңғы|шаңғымен]] және шаңғы бекіткіштермен және т.б. үйлестіре пайдаланса оның құрылымы табан ізінің тиісті сырт пішімі сақталуын қарастырды. Практикалық және гигиеналық түрғыдан алғанда спорт аяқкиімді күнбе-күн пайдалануға да болмайды. Спорт аяқкиімге тиісті күтім керек. Әр жаттығу мен жарыстан кейін оны шаңынан, лас заттардан тазартып, құрғату қажет (ауа райына қарамастан). Шаңғы және альпинистің аяқкиімі құрғатқаннан кейін арнайы матамен сүртіледі, майланады. Пайдалануға берілетін аяқкиімдер ([[Шаңғы|шаңғы]], [[коньки|конькидің]]) құрғақ және жақсы желдетілген белмедегі сөрелерде сақталады. Қазіргі уақытта спорт аяқкиімнің темендегідей түрлері кебірек таралған:
* [[Гимнастикалық туфлилер]];
* [[Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі]];
* [[Боксшылар мен балуандар бәтеңкелері ]];
* [[Футбол бәтеңкелері]];
* [[Велосипедшілер туфлиі ]];
* [[Мотоцикл жарыстары үшін етіктер]];
* [[Мәнерлеп сырғанау үшін бәтеңкелер]];
* [[Допты хоккей үшін бәтеңкелер]];
* [[Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері ]];
* [[Саломшының аяқкиімі]];
* [[Тұғырдан секіру үшін бәтеңкелерді ]];
* [[Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері]];
* [[Баскетбол, волейбол және теннис ойнау үшін аяқ киім]];<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>
== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Баскетбол, волейбол және теннис ойнау үшін аяқ киім

2012-08-11T11:10:53Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Баскетбол, волейбол және теннис ойнау үшін аяқ киім''', осы ойындардыц жылдам екпіні мен үздік...

'''Баскетбол, волейбол және теннис ойнау үшін аяқ киім''', осы ойындардыц жылдам екпіні мен үздіксіз кезектесетін ұмтылу, тоқтау және секіру секілді ерекше жағдайларды есептей отырып дайындалады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері

2012-08-11T11:10:13Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері''', үстіңгі беті де, төменгі жағы да қатты құрыл...

'''Биік тауға шығатын альпинистердің бәтеңкелері''', үстіңгі беті де, төменгі жағы да қатты құрылымды болады. Былғарыдан жасалған үстіңгі бетінде олар екі қабатты тоқыма қабаттама болады, ол жылуды сақтау мен қар түспес үшін керек. Аяқкиім салынған төсемнің көмегімен жылынады. Бұл бәтеңкелер оған арнайы металл тікенектерді - трикондарды бекітуге және темір тырнақтарды кигізуге есептелген.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Тұғырдан секіру үшін бәтеңкелерді

2012-08-11T11:09:28Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Тұғырдан секіру үшін бәтеңкелерді''' астарлы етіп, үстіңгі беті тығыз былғарыдан, төсемді-амо...

'''Тұғырдан секіру үшін бәтеңкелерді''' астарлы етіп, үстіңгі беті тығыз былғарыдан, төсемді-амортизатормен тігеді, ұшы да, сірісі де ерекше қатты, ұлтаны екі қабатты болады, былғары немесе резеңке нәлі бар, өкшесіз болса, екі қабаттың арасына былғарыдан жартылай тесем-амортизатор төселеді (үш қабатты да).<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Саломшының аяқкиімі

2012-08-11T11:08:44Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Саломшының аяқкиімі,'''ұлтаны екі қабатты және өкше жақтағы бекіткіштің тартылуына кедергі к...

'''Саломшының аяқкиімі,'''ұлтаны екі қабатты және өкше жақтағы бекіткіштің тартылуына кедергі келтіру үшін қапыңдатылған. Аяққа жақсы бекітуі үшін бәтеңкенің сірісін қатты қылып жасайды, бәтеңкенің алқымында және артқы бөлігінде қосымша бау, сондай-ақ алқымды тартатын белбеу болады. Салом бәтеңкелері шаңғымен шапшаң түсу үшін де пайдаланылады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері

2012-08-11T11:08:00Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері''' сызықты бүктегішті пайдалануға мүмкіндік береді. Олар ...

'''Шайбалы хоккейшілердің бәтеңкелері''' сызықты бүктегішті пайдалануға мүмкіндік береді. Олар иілгіш болуы керек, ұлтаны- бір қабатты, майысқақ. Бәтеңкенің өзіне су мен қар түспес үшін байламның астында, ең жоғарғы шетіне дейін кең тілше тігілген. Аласа өкшеге резеңкеден нәл қағылған, былғарыға қарағанда оған қараз жабысады. Сыздық пен ұлтан екі қайтара тігіледі. Бүйір табандары, дөңгелектенбей, тура кесілген болады осы арқылы оның шеттері бекіткіштің тұтқасына тығыз ұстауы қамтамасыз өтіледі.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Допты хоккей үшін бәтеңкелер

2012-08-11T11:06:30Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Допты хоккей үшін бәтеңкелер''', үсті былғары, ұшы да, сірісі де қатты, кең немесе резеңке ұлтан...

'''Допты хоккей үшін бәтеңкелер''', үсті былғары, ұшы да, сірісі де қатты, кең немесе резеңке ұлтанды болады. Хоккей конькиі көпшіліктің сырғанауы үшін де пайдаланылады. Допты хоккей үшін бәтеңкелерінің қатты сірісі мен ұшынан бөтен де, былғары төсемі және соққыдан аяқты қорғау үшін қосымша сыртқы және ішкі бөліктері болады. Спорт шеберлері үшін бәтеңкелері де арнайы артқы сірісі және тілшенің астында фотрадан төсегіш болады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Мәнерлеп сырғанау үшін бәтеңкелер

2012-08-11T11:05:21Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Мәнерлеп сырғанау үшін бәтеңкелер''', былғары өкшелі және көн ұлтанды, үстіңгі беті былғары ая...

'''Мәнерлеп сырғанау үшін бәтеңкелер''', былғары өкшелі және көн ұлтанды, үстіңгі беті былғары аяқкиім. Аяқты толық қамтитын супинаторлары мен алдыңғы бөлікке дейін соғылатын қалқабасты, ішкі сірісі қатты болады. Жоғарғы жағының бөліктерін созылудан сақтау үшін ішкі бетінен тоқымалармен бекітілген.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Мотоцикл жарыстары үшін етіктер

2012-08-11T11:04:19Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Мотоцикл жарыстары үшін етіктер''', былғары өкшелі, ұлтаны кең, тізеге дейін қонышты аяқкиім. Б...

'''Мотоцикл жарыстары үшін етіктер''', былғары өкшелі, ұлтаны кең, тізеге дейін қонышты аяқкиім. Бұл етіктердің алқымында тоғалы белбеу, қонышының жоғарғы шетінде тоғалы үш белбеу болады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Велосипедшілер туфлиі

2012-08-11T11:03:28Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Велосипедшілер туфлиі''' екі үлгіде шығарылады: тас жолдық және трек үшін, жоғарғы жағы жеңіл ...

'''Велосипедшілер туфлиі''' екі үлгіде шығарылады: тас жолдық және трек үшін, жоғарғы жағы жеңіл және ұлтаны қатты, сірісінің қаттылығы орташа, былғары немесе резеңке нәлмен шығарылады. Педальмен оңтайлы жұмыс жасау үшін ұлтан мен ұлтарақтың арасына тілімше салынады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Футбол бәтеңкелері

2012-08-11T11:02:32Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Футбол бәтеңкелері''', ұлтанға былғары бұдырлар бекітілген, өкшесіз, былғары табанды, бас жағы...

'''Футбол бәтеңкелері''', ұлтанға былғары бұдырлар бекітілген, өкшесіз, былғары табанды, бас жағы және сірісі орнықты аяқкиім. Жаттығу үшін резеңке бұдырлы қатты, ұлтанды жоғары жағы тоқымадан болатын футбол бәтеңкелерін шығарылады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Боксшылар мен балуандар бәтеңкелері

2012-08-11T11:00:31Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: Боксшылар бәтеңкелерімен шаршы алаңда бокстасуда '''Боксшылар мен ...

[[Сурет:Ouch-boxing-footwork.jpg|thumb|155px|Боксшылар бәтеңкелерімен шаршы алаңда бокстасуда ]]'''Боксшылар мен балуандар бәтеңкелері''' бауы бар, металл блоксыз, еш жапсырмасыз, алды жұмсақ, сірісінің қаттылығы орташа, табаны иілімді өкшесіз етіліп былғарыдан тігіледі. [[Балуан|Балуандар]] үшін бәтіңкенің жоғарғы жағы биігірек болады. Еркін күрес балуандарының негізгі өзгешелігі - пішілген ұлтанның шетін тығыз тартып тұратын айналасының ерекше бекітілуі.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі

2012-08-11T10:57:36Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі''': ұлтанында металл тікенектері, ал кейде екше белігі...

'''Жеңіл атлетикалық туфлилердің екі түрі''': ұлтанында металл тікенектері, ал кейде екше белігінде де бұдырлар болатын және оларсыз түрі болады.Тікенекті туфлилер қысқа, орта және ұзын қашықтыққа жүгіруде пайдаланылады және ол жеңіл аяқкиім болып табылады. Тікенектер тері ұшына бекітіліп және ол ез кезегінде туфлидің табанына тігіледі. Тікенектерді сенімді бекіту және аяқты тікенектің қалпағынан жарақат алып қалмауы үшін олар нәзік металмен немесе фибрагласпен қабатталады. Тікенек туфли резеңке табанымен де немесе жартылай табанымен де шығарылады. Алыс қашықтыққа жүгіруге арнайы туфли каучукті немесе резеңке нәлмен де дайындалады. Секірулер үшін туфлидің былғары нәлге бекітілген, екше белігінде тікенектері болады. Лақтыру үшін (найзадан бетен), дала жарысы мен [[марафон]] жүгірісі үшін, сондай-ақ спорттық жүріс туфлилері табанның үйкелісінің орнықтылығы болуы мақсатында тікенексіз жасалады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Гимнастикалық туфлилер

2012-08-11T10:55:55Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Гимнастикалық туфлилер''', сіресі мен ұшы да, табаны да жүмсақ теріден дайындалады. Туфлидің т...

'''Гимнастикалық туфлилер''', сіресі мен ұшы да, табаны да жүмсақ теріден дайындалады. Туфлидің табаны да, үстіңгі беті де былғарыдан тігіледі, жеңіл және жұмсақ болуы тиіс.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]
[[Санат: Спорт аяқкиімдері]]

Спорттық атақтар мен белгілер

2012-08-11T10:37:49Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Спорттық атақтар мен белгілер''', ҚР-да мынадай спорттық атақтар мен белгілер бар: КСРО-ны...

'''Спорттық атақтар мен белгілер''', [[ҚР]]-да мынадай спорттық атақтар мен белгілер бар: [[КСРО]]-ның (ҚазКСР-інің, ҚР-ның) еңбек сіңірген [[СШ]]-і, [[КСРО]]- ның (ҚазКСР-інің, ҚР-ның) ЕСЖ- сы
* "ҚР-ның спортына еңбек сіңірген қайраткер",
* "Дене іәрбиесінің озаты",
* "Құрметті спорт шебері",
* "Білім беру ісінің үздігі",
* "ҰОК-тің медалі",
* "ҚР-сы ҰОК-тің құрмет белгісі",
* "Халықаралық дәрежедегі төреші",
* "Ұлттық дәрежедегі төреші", "С. Бердіқұлов атындағы жүлденің иегері" (спорт журналистері үшін).<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының спартакиадасы

2012-08-11T10:18:32Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының спартакиадасы,''' I жазғы спартакиад...

'''Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының спартакиадасы,''' I жазғы спартакиада [[2002 ]] ж. спорттың 34 түрінен, ақтық жарыстар 14 қалада өткізілді. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне 2 млн. шамасында адам қатысты. Ашылу салтанаты Қарағанды қаласында, жабылуы Павлодар қаласында болды. I қысқы спартакиаданың бағдарламасына спорттың 12 түрі енді. Оның барлық кезеңдеріне 500 мыңдай адам қатысты. Спартакиаданың ашылу және жабылу салтанаты [[ШҚО]]-ның Риддер қаласында өтті. "Спорт есірткіге қарсы" ұранымен өткізілген II жазғы спартакиада 2004 ж. спорттың 45 түрінен, ақтық жарыстары - 14 қалада өткізілді. Ашылу және жабылуы [[ОҚО]]-ның [[Шымкент]] қаласында болды. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне 2 млн.-нан астам оқушылар қатысты. Спартакиада қарсаңында "Спортшы ұлан", "Спортшы ізбасар" газеттері жарық көрді. Спартакиаданың ұйымдастырушысы - ҚР Білім және ғылым министрлігінің Дене тәрбиесінің ұлттық ғылыми-практикалық орталығы.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Скауттар

2012-08-11T10:04:10Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Скауттар''', ағылшын-бур соғысы кезінде, XIX, XX ғасырдың шебінде туындаған қол балалар ұйымының (...

'''Скауттар''', ағылшын-бур соғысы кезінде, XIX, XX ғасырдың шебінде туындаған қол балалар ұйымының (барлаушысы балалардың) мүшелері. Ағылшын полковнигі Баден-Паулв бурларда барлау қызметін балалардың атқаратындығын байқап, ағыл- шынның окупациялық әскерінде де қолбалалар отрядын ұйым- дастыра бастады. Скауттарға отрядтар арасындағы байланысты сақтау мен ұрыс болатын жерлерді барлау тапсырылды. Кейінірек мұндай ұйымдар [[Англия|Англияда]], шамамен [[1907]] ж. бастап өзге де елдерде құрыла бастады. Осы ұйымдардың басты мақсаты - әскери қызметке жастарды дайындау, оларды ұлттық мақсат- мұраттар рухында тәрбиелеу.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Салмақты қалыптастыру

2012-08-11T09:48:45Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Салмақты қалыптастыру,''' арнай тәртіп бойынша немесе ас қабылдауды айрықша шектеу арқылы спо...

'''Салмақты қалыптастыру,''' арнай тәртіп бойынша немесе ас қабылдауды айрықша шектеу арқылы спортшы денесінің салмағын қолдан азайту. Салмақты қалыптастыру спортпен айналыса бастаған уақыттан спорттық өмір (спортшының өмірі емес) 15-20 жылға созылады. Бұл белсенді түрде жаттығулар өткізіп, үлкенді-кішілі [[Жарыс|жарыстарға]] қатысатын, тер төгіп, еңбек ететін, мүмкін болған үздік нәтижелерге қол жеткізетін уақыт. Спортшы бұған қоса ол өз денесінің салмағын да реттеп бір қалыпта ұстайды.
Салмағы 70 кг. келетін 25 жастағы адамның денесінде су 60- 65%, бұлшық ет 25-40%, май 10- 20%. Семіріп кеткен адамда су 35% дейін төмендеп арықтарда дене салмағының 70% үлесін су алады.
Спорттық жарыстарда [[су]], [[ет]], майдың арақатынастары біркелкі болуға тиісті. <ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Салмақ қосу

2012-08-11T09:46:32Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Салмақ қосу''' (ауыр атлетикада), жарыстың барысында белтемірге салмақ қосып отыру.<ref>Қазақста...

'''Салмақ қосу''' (ауыр атлетикада), жарыстың барысында белтемірге салмақ қосып отыру.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Шүйлеу

2012-08-11T09:45:34Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Шүйлеу''', құстың ұзақ уақыт ұшпай, ұшырылмай отырып қалуынан туған селқостық, бейжай, ме...

'''Шүйлеу''', [[құс|құстың]] ұзақ уақыт ұшпай, ұшырылмай отырып қалуынан туған селқостық, бейжай, мең-зең, делсалдық, зауықсыздықты "шүйлеу" деп атайды.
Шүйлеу дегеніміз - ұшпады, ұшырылмады, көптен бері ат тебінінде алып жүрілмеді, аңға салынып арпалысқа түсірілмеді, еркін ұшып-қонып, денесінің қырыс-тырысын жазбады,қанатын қағып, самғап, өз еркімен қалықтап, жебей ұшпады. Көңіл- күйі марғау тартып, топастанып қалды, ұшуға зауқы жоқ, ұшып- қонудан қарайып қалды. Еріксіз омалып, топ қанат болып отыр деген мағыналарды ұқтырады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Шәулі

2012-08-11T09:44:04Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Шәулі''', қытай тіліндегі шяудің қазақша аударма ұғымы - * бір мағынасы кішкене, ұсақ, уақ, титт...

'''Шәулі''', қытай тіліндегі шяудің қазақша аударма ұғымы -
* бір мағынасы кішкене, ұсақ, уақ, титтей, тинамдай, биттей, битімдей,
* екінші - бөбек, балғын, балдырған, балауса, жас бала,
* үшінші - кенже, кенжелеу, кенжесымақ, шөже, шежелеу, теменгі саты, төменгі балдақ,
* төртінші - төмендету, кішірейту, қораштату, шүмшиту, азайту, бағасын түсіру сияқты мағыналарды ұқтыру үшін де сөз арасында "шяу" сөзі қыстырылады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Шапғы

2012-08-11T09:42:18Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Шапғы''', құс қанатындағы ең ұзын қауырсындары. "Шалғы" деп аталған қауырсындардың әлділігі, же...

'''Шапғы''', құс қанатындағы ең ұзын қауырсындары. "Шалғы" деп аталған қауырсындардың әлділігі, жебелілігі және бүтіндігі, тұтастығы ерекше назар аудартады. Қос қанаттағы қос шалғы ұшу-қонуға байланысты барлық қимылдың негізгі құралы, тетігі іспеттес.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Ұябасар

2012-08-11T09:41:09Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Ұябасар''', жұмыртқаны табатын, оны бауырына басып, шайқап, одан балапан шығаратын, балапанды б...

'''Ұябасар''', жұмыртқаны табатын, оны бауырына басып, шайқап, одан балапан шығаратын, балапанды бағып-қағып ұядан ұшыратын, ұшқан балапанды табиғи тіршілікке баулитын-ана қыран.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Топшы

2012-08-11T09:39:10Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Топшы''', адамның иық буыны, құс қанатының топшысы, қамшы ұшындағы өткермелеп тастаған түйін, к...

'''Топшы''', адамның иық буыны, құс қанатының топшысы, қамшы ұшындағы өткермелеп тастаған түйін, көген бүршағының бір жақ басындағы тобыршығы-түймесі, арқанның, жіптің, құс ірге бауының бір жақ ұшындағы еткермелеген түйін-түйме, ескі, тозығы жеткен киім-кешектің жыртық-тесігін жамап-жасқап, бүріп-бүріп қалпына жақындатып, лекерлеп тігу сияқты сөздерде де топшы атауы кезігеді. Қолға ұсталмаған, көзге шалынбаған, дәмін, иісін сезбеген, құлақ естіген істі ғана ойша түйіндеу, жорамалдау, ойша бір түйінге келу кездерінде де топшылау сөзі ұшырасады. Құс қанатындағы топшы-түйін, түйме, тобыршық, тоғыз тарау деген мағынада тұр. Құс топшысы құс саусақтарын құрамдап, біріктіріп тұратын буын.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Томаға

2012-08-11T09:37:52Z

Maira Yessenbekova:

'''Томаға'''– бүркіт басына кигізілетін былғары көзқап,бүркітті баптап-баулу үшін, оның бала-шаға, итке, құсқа, қызылға ұмтыла бермеуі үшін және жақындағанды шап беріп бұру қаупінен сақтану үшін томағалайды. Сондықтан, қолдағы бүркіт өз төңірегіндегі қызылды-жасылдан, өз ортасынан аз да болса бөлектенеді. Бүркіттің екі көзін саңылаусыз жауып тұратын баскиімді [[Құсбегілік|құсбегілер]] "томаға" деп атады. Жұмсақ қалың былғарыдан тігіледі, алқымында екі қайыс бауы болады. Құстың Томағасы аңға жіберілген кезде сыпырылады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

{{Uncategorized}}

Тау бүркіті, ой бүркіті

2012-08-11T09:35:19Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Тау бүркіті, ой бүркіті''', жұрттың айтуына қарағанда, бүркіт атанған қырандар тау бүркіті, ой ...

'''Тау бүркіті, ой бүркіті''', жұрттың айтуына қарағанда, бүркіт атанған қырандар тау бүркіті, ой бүркіті болып екі топқа бөлінетін көрінеді. Немесе "ой құсы, қыр құсы, түз құсы" деп бөлінеді. Кейде оны "ой бүркіті, орта тау бүркіті, Ұлытау бүркіті" деп те айтушылар бар. Сонымен бірге құсбегілер аузында - Алтайдың ақ иығы, Еренқабырғаның алып қарасы, Нарынның сарысы, Дересінің сарысы, Оралдың қара шолағы, Алатау бүркіті, Арқа бүркіті, Боғда бүркіті, Қаратау бүркіті, Хан-Тәңірі бүркіті, Құбыққұм, Қызылқұм, Қарақұм далаларының бүркіті, Бетпақдала бүркіті деп құсқа жер атын қосып айту да көп кезігеді. Осылай айтуларға қарағанда, бүркіт мекен сақтағыш, бір маңнан, бір төңіректен көп ұзамайтын құс көрінеді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Мұзбалақ

2012-08-11T09:33:29Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Мұзбалақ''', бұл - жас емес. Мұның дәл түсінігі - өзінің әлі жететінінің бәрін құтқармайтын, ерт...

'''Мұзбалақ''', бұл - жас емес. Мұның дәл түсінігі - өзінің әлі жететінінің бәрін құтқармайтын, ертеден кешке дейін алысса да жалықпайтын, аңды көргенде өлермендене жанып түсетін, өжеттігі мен қайраты бойында, талабы мен бақыты маңдайына қатар біткен, қырып сал қыран.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Қарақылыш

2012-08-11T09:30:12Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Қарақылыш''', құсбегілер сұңқар, ителгі, жағалтай үшеуін бір туысқа, лашын, тұрымтай...

'''Қарақылыш''', құсбегілер [[сұңқар]], [[ителгі]], [[жағалтай]] үшеуін бір туысқа, [[лашын]], [[тұрымтай]] екеуін бір туысқа бөліп жіктейдіде, осы жеті қыранды сұңқар тектестілерге жатқызады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Қара сұңқар

2012-08-11T09:26:30Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Қара сұңқар''', қазақ топырағында мекен еткен, яғни осы жердің төл құсы. Осында ұялайды, осында ...

'''Қара сұңқар''', қазақ топырағында мекен еткен, яғни осы жердің төл құсы. Осында ұялайды, осында өседі. Сыртқы түсі - қою қара сүр. Екі қабағының үстінде аздаған ақ шулан жолағы бар. Кейбірінің көз айналасы сәл ақ сұр таңлақтау, алқымы аздап ақ сұр бөртелеу. Екі шекесінің артын ала және екі самайында қарасұр сағалды.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Сұңқар тектестілер

2012-08-11T09:24:35Z

Maira Yessenbekova:

'''Сұңқар тектестілер''', [[Жыртқыш құстар|жыртқыш құстардың]] ішінде сұңқар тектестілердің саны аз емес. Ғылыми деректерге қарағанда сұңқар тектестілердің 58 түрі бар екен. Ал, [[ТМД]] елдерінде соның 10 түрі, Қазақстанда 8 ([[лашын]], [[сұңқар]], [[ителгі]], [[бөктергі]], [[ақтырнақ]], [[қаршыға]], [[тұйғын]], [[тұрымтай]], [[жағалтай]], [[күйкентай]]) түрлері бар.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Құс аяқбаулары

2012-08-11T09:22:38Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Құс аяқбаулары''', балақ (білезік), бау, шолақ аяқбау, ірге (ортақжелі) бау, шыжым деп жабдықтар қ...

'''Құс аяқбаулары''', балақ (білезік), бау, шолақ аяқбау, ірге (ортақжелі) бау, шыжым деп жабдықтар қатарында өлшемі мен үлгісі айтылады. Ол жұмсақ қайыс, жарғақ, былғары, [[хром]] сияқты ұлпа заттардың бедерсіз, жылтыр өң жағын ішке қаратып астарласа, қозғалғанда аяқ түгін қажамайды (арасына жұқа киіз, [[жүн]], не [[мақта]] қойса, тіптен жақсы), сырты мықты, жұмсақ қайыс, не былғары болумен бірге құстың жіліншігіне дәлме- дәл болуы да шарт.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Жем қалта

2012-08-11T09:20:19Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Жем қалта''', аңға шыққанда құстың шақыру жемін салатын қалта. Тіленіп ұшқан құс кейде әр жағда...

'''Жем қалта''', аңға шыққанда құстың шақыру жемін салатын қалта. Тіленіп ұшқан құс кейде әр жағдаймен аңға түспей, бір қиырға барып қонып қалады. Кейде аңды өзі қағып, өзі аулауға үйретілген бүркіттің иесінен шалғайлап ұшатын кездері де кездесіп тұрады. Осындай жағдайда құсты дереу қолға шақыру керек болса, жем қалтада алып жүрген "қызылды" көрсету арқылы ғана шақырылады. Сондықтан жем қалтада қашан да қойдың толарсақты [[қойдың еті|еті]], [[қоянның бөксесі]], [[кекілік]], [[үйрек]], әйтеуір, құсты шақыруға арналған қол басындай "қызыл" болғаны жөн. Құс аңшылығы көбіне қыс маусымында болатындықтан, аязда қызылдың қатпауын еске алып, жем қалта [[Киіз|киізден]] жасалады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Жембасар

2012-08-11T09:18:43Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Жембасар''', бұл саусақтың атқарар қызметі өзінің жембасар (жем басар) атынан-ақ айқын байқала...

'''Жембасар''', бұл саусақтың атқарар қызметі өзінің жембасар (жем басар) атынан-ақ айқын байқалады. Тегеуріннен кейінгі ең әлді, қарулы саусақ та осы. [[Қыран|Қырандардың]] негізгі қорегі ет болғандықтан, кесек етті қылғи саларлықтай бөлшектеуге белгілі дәрежеде күш жұмсау керек. Құс қашан да өз жемін екі аяғына басып тұрып, тұмсығымен тістеп, тебе тартады да, жұлып- үзіп қылғиды. Сонда екі аяқтың ішкі жағына біткен екі саусақ жемнің үлкенінен ұсағына дейін өткір болат тұяқтарымен басып ұстап тұрады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Жезтұяқ

2012-08-11T09:17:09Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Жезтұяқ''', бүркіт, қасқыр не түлкіге түскен кездегі арпалыста абайсызда саусағын...

'''Жезтұяқ''', [[бүркіт]], [[қасқыр]] не [[түлкі|түлкіге]] түскен кездегі арпалыста абайсызда саусағын жыртқыштардың аузына түсіріп алады да, ызалы аң аузына түскен саусақты қыршып тастайды. [[Бүркіт|Бүркіттің]] осы кемтарлығын толықтыру мақсатымен шеберлер оған жезден немесе темірден тұяқ жасап, кигізеді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Далбай

2012-08-11T09:16:02Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Далбай''', қаз-үйректің немесе басқа құстардың қанаты, түлкінің құйрығы, тұлыбы, [[қоян|...

'''Далбай''', қаз-үйректің немесе басқа құстардың қанаты, [[түлкі|түлкінің]] құйрығы, тұлыбы, [[қоян|қоянның терісі]] сияқты заттарды кептіріп қояды да, құсты баулығанда солардың бірін көрсетіп, далбалақтап сүйрей қашып, құстың көзін қызықтырады. Құс тілеп ұшып далабайды басқан кезде соның астына қызыл тарттырып, құстың өзім басып алдым дейтіп өктемдік сезімін қоздыру.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Барқын

2012-08-11T09:11:42Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Барқын''', бәрінен бұрын ұшып, бұрын алатын, дәурені өткен. Осы күнде топтың алдын да, топтың ар...

'''Барқын''', бәрінен бұрын ұшып, бұрын алатын, дәурені өткен. Осы күнде топтың алдын да, топтың артында да емес, топтың ортасында, топ ішінде, көп ішінде, көптің қара барқын ортасында жүреді дегенді ұқтыру үшін кәрі қыранға "барқын" дейді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Балақжүн

2012-08-11T09:09:32Z

Maira Yessenbekova:

[[Сурет:GoldenEagle-Nova.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Бүркіт]]''.]]'''Балақжүн''', бүркіттің екі санында бұрқыраған қалың мамық майда жүндер мен елібше талшықтары, өте жұмсақ әрі салалы, әрі тығыз біткен қауырсыншалар. Бұл жүндер құсқа арнайы кигізген шалбар сияқты оны ыстық-суықтан, жел-бораннан, жауын-шашыннан қорғайды. Отырғанда құстың аяғынан басына дейін түгел жабады. Бурют табиғатында балақ жүндер қысқа-ұзын, аз-мол, түстері де әртүрлі бола береді. [[Құсбегілер]] балақжүннің әрі ұзын, әрі салалы, әрі мол болғанын ұнатады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Игорь Александрович Ярмолкевич

2012-08-11T09:05:04Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Игорь Александрович Ярмолкевич''' (19. 07.1941, Тамбов облысы, РФ), СШ-і (1962), ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы. ...

'''Игорь Александрович Ярмолкевич''' (19. 07.1941, Тамбов облысы, [[РФ]]), СШ-і ([[1962]]), ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы. Алматыдағы Қ. Ахметов атындағы спортқа мамандандырылған мектеп-интернаттың, [[КСРО]] студенттер құрамасының (рапирадан) аға жаттықтырушысы. Сайыс спорт мектебінің ([[1989]] - 94) директоры. Кувеитте "Аль - Жахра" ([[2001]]-02) клубында сайыскерлерді жаттықтырды. ХДСШ-лері В. Григорьев, Г. Ахтанованы және 25 СШ-ін дайындады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Ерке Алтайқызы Юнусбаева (Орманбаева)

2012-08-11T09:03:02Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Ерке Алтайқызы Юнусбаева (Орманбаева)''' (28.02.1957), СШ-і. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы ж...

'''Ерке Алтайқызы Юнусбаева (Орманбаева)''' (28.02.1957), СШ-і. Республиканың әлденеше мәрте чемпионы және жүлдегері. [[Самарқанд|Самарқандта]], [[Ташкент|Ташкентте]], [[Таллин|Таллинде]], Тартуда өткен халықаралық турнирлердің жеңімпазы. Бүкілодақтық "Л" ерікті спорт қоғамының чемпионы, [[КСРО]] халықтарының VII спартакиадасына ([[1979]]) қатысушы. Жаттықтырушысы: В. Балицкий.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Ұпайларды есептеу

2012-08-11T09:01:16Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Ұпайларды есептеу''', электронды жабдық арқылы жасалады. Әр шаншу немесе соққы жарқ еткен элек...

'''Ұпайларды есептеу''', электронды жабдық арқылы жасалады. Әр шаншу немесе соққы жарқ еткен электр жарығы арқылы есепке алынып отырады. Рапира мен қылышта қарсыластар бірін-бірі бір сәтте шаншыса (ұрса) онда екі жаққа да ұпай есептелінбейді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Сайысу мерзімі

2012-08-11T08:59:29Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Сайысу мерзімі''', 6 минутқа созылады. Жекпе-жектің 5 минуты өткеннен кейін төреші спортшыларға...

'''Сайысу мерзімі''', 6 минутқа созылады. Жекпе-жектің 5 минуты өткеннен кейін төреші спортшыларға бәсекенің аяқталуына 1 мин. уақыт қалды деп хабарлайды. Егер жекпе-жектің уақыты біткен кезде есеп тең болса, онда сайыскерлерге бірінші шаншуға дейін уақыт беріліп бәсеке жалғаса береді. Қосымша уақытта бірінші шаншып үлгерген спортшы жеңіске жетеді. Кейде қарсыласын бірінші болып 10 рет шаншып үлгерген спортшыға да жеңіс беріледі. Сайысу мерзімін есептеу қарсыласын шаншып өткен, ал қылыштасуда қаруының 2/3 бөлігімен қырынан тиген соққыға ұпай беріледі. Шанышқан немесе қылыштың жүзімен ұрған кезде сайыскер сайыс жолының ішінде болуға тиіс. Жолдан тыс жерде немесе бәсекені бастауға немесе тоқтатуға команда берілгеннен кейін жасалған тию ұпай әпермейді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Сайыс жолы

2012-08-11T08:58:10Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Сайыс жолы''', бәсеке арнайы теселген жолдың үстінде жабық, кейде ашық залдың ішінде өтеді. Жол...

'''Сайыс жолы''', бәсеке арнайы теселген жолдың үстінде жабық, кейде ашық залдың ішінде өтеді. Жолдың ені барлық жарыстарда бірдей, ұзындығы 14 м. Жолдың екі жағында ұзындығы 2 м. келетін бас алаң болады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Сайыстың басталуы

2012-08-11T08:57:11Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Сайыстың басталуы''', сайыс жолына бірінші шақырылған спортшы аға төрешіге бұрылады. [[Сайыске...

'''Сайыстың басталуы''', сайыс жолына бірінші шақырылған спортшы аға төрешіге бұрылады. [[Сайыскерлер]] жолдың ортасына бір-бірлерінен 2 м. қашықтықта қарама-қарсы тұрады. Аға төреші "en garde" ("ұрысқа!") бұйрығын бергеннен кейін жекпе-жекке шығушылардан "дайынсыңдар ма?" деп сұрай- ды. "Дайынбыз" деген жауапты естігеннен кейін "allez" ("бастаңдар") деп бұйырады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]

Николай Александрович Огай

2012-08-11T08:56:10Z

Maira Yessenbekova: Жаңа бетте: '''Николай Александрович Огай''' (11. 06. 1921, Владивосток қаласы, РФ-2001 Алматы қаласы.), ҚазКСР-інің ...

'''Николай Александрович Огай''' (11. 06. 1921, Владивосток қаласы, РФ-[[2001]] Алматы қаласы.), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы. [[1946]] ж. С-Петербургтегі Лесгафт атындағы дене тәрбиесі институтын бітіргеннен кейін Алматыға келді. Қазақ ауыл шаруашылығы академиясында оқытушы, кафедра меңгерушісі, сайыстан республикалық құрама командасының аға жаттықтырушысы, команда бастығы болып қызмет істеді.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

[[Санат:Тұлғалар]]