Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

ПП-2000

2015-06-17T17:03:15Z

Lklundin: /* Сыртқы сілтемелер */ {{Commonscat|PP-2000}}

[[File:PP-2000 with detached magazine.jpg|thumb|ПП-2000]]
'''ПП-2000''' - ресейлік 9 мм тапанша – пулемет. Оны тулалық аспап жасау бюросының ұжымы жасап шығарды.
Қаруды жасау патентін [[2001]] жылы алғанымен, құрастырушылар оны қалың қауымға тек [[2004]] жылы таныстырды. [[Евроcатори 2004 Париж көрмесі]] мен мәскеулік [[Интерполитех 2004]] көрмесінде көпшілік жаңа тапанша-пулеметтер туралы мәлімет алды.Негізінен, ''ПП-2000'' - қаладағы құқық қорғау орыдарының бөлімшелеріне арналған қару. Сондай-ақ оны жекелеген әскери қызметкерле өздерін қорғау үшін ұстап жүреді.
Мәскеу облысының Ішкі істер басты басқармасы жанындағы күзет бөлімінде сынақтан өтен соң қаруды жетілдіріп, оны қала жағдайында барынша тиімді ету үшін түзетуле енгізді.
[[2006]] жылы ''ПП-2000'' Ресей Федератциясы Ішкі істер министрлігі үшін жаппай шығарыла бастады.
Қазіргі кезде ''ПП-2000'' тапанша-пулеметтерін Ресей Ішкі істер министрлігінің жекелеген бөлімшелері қолданады.
Сондай-ақ сот жасауылдарының қарулы күштер қатарына қабылданган.
Басқа елдерге экспортқа шығарылды.
Тапанша-пулемет еркін бекітпелі автоматикаға негізделген. Оқ жабық бекітпеден атылады.
Екпінді-шаппа механизмі – шақпақты. ''ПП-2000'' корпусы әртүрлі жағдайға төзімді.<ref>1100 қызықты деректер</ref>.
== Дереккөздер ==
<references/>
== Сыртқы сілтемелер ==
{{Commonscat|PP-2000}}
*http://kbptula.ru/index.php/ru/razrabotki-kbp/strelkovo-pushechnoe-i-granatometnoe-vooruzhenie/avtomaticheskoe-oruzhie/pp-2000
*http://world.guns.ru/smg/rus/pp-2000-r.html
*http://vitalykuzmin.net/?q=node/350
[[Санат:Қарулар]]

ТТ

2015-06-16T08:49:07Z

Lklundin: Сыртқы Сілтемелер: {{commons|TT (pistol)}}

[[Сурет:Pistol TT33.jpg|thumb|right|200px|ТТ]]
'''ТТ''' - 1930 жылы [[Федор Васильевич Токарев]] жасап шығарған [[КСРО]]-дағы ең алғашқы өзі оқталатын тапанша.

Контрукциясының қарапайымдылығы, жоғары қирату күші (бронежилетті тесіп өте алатын санаулы пистолеттердің бірі), шаппасының жеңілдігі, ықшамдылығы және ату дәлдігі үшін ҰОС кездерінде Қызыл Армия әскерлерінің сүйікті ұаруына айналған 7,62 калибрлі ТТ тапаншасын («Тульский Токарев») 1930 жылы Федор Васильевич Токарев жасап шықты.

«Тульский Токарев» КСРО-да 1952 жылға дейін шығарылып келді. Аталған пистолетті шығару лицензиясы Польша, Румыния, Югославия, Венгрия, Қытай және Солтүстік Корея елдеріне сатылды.
[[File:TT 1.jpg|thumb|TT 1]]
[[File:Tokarev Sportowy - 22 LR.jpg|thumb| 22 LR]]
[[File:Yugo Tokarev M57.jpg|thumb|M57]]
==Түрлері==
*«тип 51»
*«тип 54»
*«модель 213»
*«модель 213А»
*«модель 213В»
*Type 68PW wz.33
*Застава М57
*Застава M70
*Застава М70А
*Застава М54
==Тапаншаны пайдаланушы елдер==
{{Div col|cols=2}}
*{{flag|Afghanistan}}<ref name="jones2009">Jones, Richard D. ''Jane's Infantry Weapons 2009/2010''. Jane's Information Group; 35 edition (қаңтар 27, 2009). ISBN 978-0-7106-2869-5.</ref>
*{{flag|Albania}}:<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Algeria}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Angola}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Armenia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Azerbaijan}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Bangladesh}}<ref>{{cite web|url=http://www.bdmilitary.com/index.php?option=com_content&view=article&id=186&Itemid=95|title=Bangladesh Military Forces - BDMilitary.com|work=Bangladesh Military Forces - BDMilitary.com|accessdate=14 November 2014}}</ref>
*{{flag|Belarus}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Benin}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Bulgaria}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Burundi}}
*{{flag|Cambodia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Chad}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|People's Republic of China}}<ref name="marchington2004">Marchington, James (2004). ''The Encyclopedia of Handheld Weapons''. Lewis International, Inc. ISBN 1-930983-14-X.</ref>
*{{flag|Colombia}}
*{{flag|Croatia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Egypt}}<ref name="hogg2002">Hogg, Ian (2002). ''Jane's Guns Recognition Guide''. Jane's Information Group. ISBN 0-00-712760-X.</ref>
*{{flag|Equatorial Guinea}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Finland}}<ref>[http://www.jaegerplatoon.net/PISTOLS2.htm '''JAEGER PLATOON: FINNISH ARMY (1918 - 1945)''' > '''PISTOLS (Page 2):''' ''Mauser M/96, Nagant and TT-33'']</ref>
*{{flag|Georgia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Guinea}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Guinea-Bissau}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Hungary}}<ref name="modernfirearms">{{cite web|url=http://world.guns.ru/handguns/hg/rus/tokarev-tt-e.html|title=Modern Firearms|publisher=|accessdate=14 November 2014}}</ref>
*{{flag|Iraq}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Kyrgyzstan}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Laos}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Libya}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Lithuania}}.<ref name="jones2009"/><ref>{{cite web|url=http://kariuomene.kam.lt/lt/ginkluote_ir_karine_technika/pistoletai/pistoletas_tokarev_tt.html|title=Lietuvos kariuomenė :: Ginkluotė ir karinė technika » Pistoletai|publisher=|accessdate=14 November 2014}}</ref>
*{{flag|Madagascar}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Malta}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Mauritania}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Moldova}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Mongolia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Montenegro}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Morocco}}<ref>{{cite web|url=http://weaponsystems.net/weapon.php?weapon=AA01%20-%20Tokarev|title=Weapon|publisher=|accessdate=14 November 2014}}</ref>
*{{flag|Mozambique}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|North Korea}}<ref name="modernfirearms"/><ref>http://www.fas.org/nuke/guide/dprk/nkor.pdf</ref>
*{{flag|Pakistan}}
*{{flag|Poland}}
*{{flag|Romania}}
*{{flag|Serbia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Sierra Leone}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Somalia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Soviet Union}}<ref name="marchington2004"/>
*{{flag|Syria}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Uganda}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Vietnam}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Yugoslavia}}
*{{flag|Zambia}}<ref name="jones2009"/>
*{{flag|Zimbabwe}}<ref name="jones2009"/>
{{Div col end}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы Сілтемелер ==
{{commons|TT (pistol)}}

[[Санат:Қарулар]]

Макаров тапаншасы

2015-06-16T08:24:53Z

Lklundin: Сыртқы Сілтемелер: {{Commonscat|Makarov PM}}

{{Copyedit}}
{{Infobox Weapon
|name= Макаров [[тапанша]]сы
|image= [[File:Пистолет Макарова.png|300px]]
|caption= Макаров (ПМ)
|origin= [[File:Flag of the Soviet Union.svg|20px]][[КСРО]]
|type= Озіндік зарядты [[тапанша]]

|is_ranged=yes
|is_bladed=
|is_explosive=
|is_artillery=
|is_vehicle=
|is_missile=
|is_UK=

|service=
|used_by=[[КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]], [[Болгария]], [[Вьетнам]] және т.б.
|wars= [[«Дунай» қақтығысы]], [[Афган соғысы (1979—1989)]]

|designer= [[Макаров, Николай Фёдорович]]
|design_date=[[1948]]жыл
|manufacturer=[[Ижевск]]тің [[механика]]лық [[зауыт]]ы
|unit_cost=400$ бастап-850$ дейін ([[1998]]жыл
|production_date=[[1951]]жылдан бастап
|number= 2миллионнан жоғары (КСРО) -? кейін
|variants=

|spec_label=
|weight= 0,73 ([[оқ]]сыз)<br /> 0,81 ([[оқ]]таулы)
|length= 161,5мм
|part_length= 93,5мм
|width=30,5мм
|height=26,75мм
|diameter=
|crew=

|cartridge= [[9×18 мм]]
|caliber=[[сызба]]лы — 9,27 ±0,075<br />арты — 9,00 ±0,06<br />4 ұшы 4,5 ±0,2<br />[[сызба]] сызығы — 260 ±20
|barrels=
|action=бос [[қайтарым]]
|rate= 30 / 1мин
|velocity= 315
|range= 50
|max_range= 50
|feed= 8 [[оқ]]ты салымы (Магазин)
|sights= ашық түрде

|breech=
|recoil=
|carriage=
|elevation=
|traverse=

|blade_type=
|hilt_type=
|sheath_type=
|head_type=
|haft_type=

|filling=
|filling_weight=
|detonation=
|yield=

|armour=
|primary_armament=
|secondary_armament=
|engine=
|engine_power=
|pw_ratio=
|transmission=
|payload_capacity=
|suspension=
|clearance=
|wingspan=
|propellant=
|fuel_capacity=
|vehicle_range=
|ceiling=
|altitude=
|boost=
|speed=
|guidance=
|steering=
|accuracy=
|launch_platform=
|transport=
}}
XX ғасырдағы ең мықты тапаншалардың бірі - '''Макаров тапаншасы'''. Макаров тапаншасын (МТ) тапаншалардың «Калашнигі» деп те атайды. Оны 1948 жылы [[Николай Макаров]] құрастырған. Өзінің қолдану ыңғайлылығы, құрылысының қарапайымдылығымен өндірісте жартығасырдан астам уақыт өмір сүрді. [[Кеңес Одағы]]ның өзінде ғана бұл тапаншаның 2 миллион данасы шығарылған екен. Бұл -алтыатар техникасының барлық қыр-сырын бойына жинаған әмбебап тапанша. Кеңес әскерлерін қаруландыруда өз орнын бермеген. 60-жылдан астам уақытта әлемдік қару-жарақ нарығынан түспеген тапаншаның үлгісі өз кезінде өте сәтті шыққан. Советтік офицерге де, құқық қорғаушы қызметкерге де, арнайы шағын бөлімшелерге де ыңғайлы етіп жасалған. Тек 1990-жылдардың ортасында ғана Макаров тапаншасының орнына Ярыгин тапаншасы келді.
==Шығу тарихы==
Кеңес Одағында 1945 жылы 7,62 калибрлі ТТ (Токарев тапаншасы) тапаншасының орын алмастыратын алтыатарлардың байқауы өткен. Байқау шарттары бойынша жаңа тапанша ТТ алтыатарынан асып түсуі қажет және 9 - 7,65 мм калибрлі болуы керек екен. Николай Федорович Макаров ойлап тапқан тапанша осы байқаудың жеңімпазы атанады. 1947 жылы тек сұлбасы жасалып, 1948 жылы жаңа тапаншаның толық нұсқасы дайын болды. 1949 жылы Ижевск қаласында шығаруды бастады. Осы жерде 50 жылдан астам уақыт өндірілді. Кеңес әскерін қаруландыру, ІІМ мен мемлекеттік қауіпсіздік органдары үшін 9 мм калибрлі Макаров тапаншасы 1951 жылы берілді. 1952 жылы Ижевск механикалық зауытында тапаншаның толық әрі жаппай өндіру қарқынды өріс алды. Тапанша сызбасы немістің Walther PP (Walther Polizei Pistole) тапаншасының сызбасына ұқсайды. Ол тапаншаның бекітуші тетігінің еркін тебілу қасиетімен ерекшеленетін. Оқ қуатының шектеулілігі қатты тебіліс заңынан қорғады. Тапаншаның қорғағышын (предохранитель) ашып, шүріппесін қайырып, ату үшін ашық шүріппе жасалған. Бұл бір қолмен атуға көмектеседі. Алтыатар небары 25 бөлшектен тұрады, қарапайым қызмет көрсету және өңдеу тапаншаға деген сенімділікті арттырды.
==Жасалу барысы==
Макаров тапаншасын жасау кезінде күні-түні демалыссыз таңғы сегізден түнгі 2-3-ке дейін отырған. Кейіннен бұл тапаншаны «орыс Вальтері» деп атаған екен. Мамандар, қысқа қашықтыққа атуға бұл тапаншадан асатын алтыатар жоқ екенін дәлелдеген. Макаров тапаншасының автоматты жүйесі, қысқалығы, өзге тапаншалардан әлдеқайда жоғары. Жаппай өндіру кезінде Ресейде Макаров тапаншасының әр түрі пайда болды: әскери, спорттық, қызметтік, азаматтық және де газды тапанша. Бұған қоса, бұл тапаншаны тек Кеңес Одағында ғана емес, шет елдерде де шығара бастады: НДР-да «Pistole M» деген атпен шығарылды, сонымен қатар [[Қытай]], [[Чехия]], [[Болгария]], [[Югославия]] мемлекеттерінде де кеңінен таралды.
Тапанша нарықта үлкен сұранысқа ие, соның ішінде [[АҚШ]]-та. Ұзындығы – 161 мм, биіктігі – 127 мм, ұңғысының ұзындығы – 93,5 мм. Макаров тапаншасы Финляндияда «Glock 17», «CZ-85» және «Beretta 92F» сынды дайындық-тәжірибелік курстарына міндетті тапанша төрттігінің көшін бастайды екен. Тағы бір қызықты дерек, Макаров тапаншасы – ғарышта болып келген алғашқы қару. «Восток» зымыранының ғарышкерлерінің керекті заттар жиынтығының құрамында болған екен.
[[9мм]] [[Макаров]] [[тапаншасы]]ның техникалық атауы ('''56-А-125''') , [[КСРО]]ның әрлендірушісімен шығарылған. Макаров тапаншасы көптеген [[мемлекет]]терде өз қызметін атқарып келе жатыр, оның ішінде [[Қазақстан]], [[Ресей]],[[Украина]],[[Белоруссия]] жәнеде басқа да [[ТМД]] [[ел]]дерінің [[Қарулы Күштерінде]],[[ІІМ]] қолданады. Макаров тапаншасының тиімділігі соншалық, оның бір ғана серпінді пружинасы 40000мың атуға дейін көзделген. Бұл [[тапанша]] [[КСРО]]ның ең көп серияның бірі болып табылады.
==Макаров тапаншасына сипаттама==
*Оқ — 9х18 мм.
*Оқ салатын қораптың оқпен салмағы — 0,81 кг, оқсыз салмағы — 0,73 кг.
*Ұзындығы — 161 мм, ені — 30,5 мм, биіктігі — 126,75 мм.
*Ұңғысының ұзындығы — 93 мм.
*Оқ салатын қорап 8 оққа арналған.
*Көздеу шегі — 50 м.
*Жылдамдығы — 30 атыс/мин.
*Оқтың ұшу жылдамдығы — 315 м/с.
==Механизмі==
[[File:Simple BBK.PNG|thumb|200px|left|'''Макаров тапаншасының автоматикалық қайтарымы''']]
[[File:Makarov-PM-cc.jpg|thumb|450px|right|'''Атылуы''']]

==Модификация түрлері==
[[Макаров тапанша]]ның көптеген ([[газ]]ды,[[травмат]]ты) түрлері шықты, оның ішінде жеке азаматтық тұлғаларға да сатылды.

[[File:Иж 79-8.jpg|300px|left|thumb|[[Газ]]ды түрі]]

==Сыртқы Сілтемелер==
{{Commonscat|Makarov PM}}

[[Санат:Қарулар]]
[[Санат:КСРО тапаншалары]]

Наган М1895

2015-06-16T08:00:01Z

Lklundin: Сыртқы Сілтемелер: {{Commonscat|Nagant M1895}}

[[Сурет:Nagant M 1895.jpg|250px|нобай|оңға|Наган М1895]]
'''"Наган М1895"''' немесе Наган жүйесінің револьверін бельгиялық қару жасаушы ағайындылар - Эмиль мен Леон Наган жасап шығарған. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың ортасына дейін бірқатар елдердің әскери қаруы қатарында болды.

Кеңес Одағы мен Ресейде Наган револьверінің танымал соншалық, "наган" деген сөз қару деген мағына білдіріп, жалпылама атауға айналып кетті. Ауызекі тілде кез келген револьвер, тіпті өзі оқталатын тапанша да "наган" деп атала беретін. 19 ғасырдың соңғы ширегінде көптеген мемлекет армиясын жаңаша қаруландыру қолға алды. Бельгияның Льеж қаласы Еуропадағы қару өндірісің орталығына айналды. 1985 жылы онда Эмиль және Леон Нагандардың қару фабрикасы ашылды. Шағын отбасылық шеберханада ағайындылар голланд револьверлерін жөндеп, өз қаруларын дайындап шығарды.

Наган револьверлерінің барлығына тән сипат: екпенді шаппасы 2 әрекетті де қатар атқара алады. Шүріппені алдын ала қайыру арқылы немесе взводы өздігінен атылады.

Наган М1895 патшалық ресей армиясы мен полейцейлерінің дәстүрлі қарулурына айналды, Кейін Кеңес Одағы тұсында оны Мемлекеттік қауіпсіздік қызметі де пайдаланды.

"М1895" револьверін 1933 жыл '''Токарев''' пистолетіне ауыстыру туралы шешім қабылданғанмен, ол қолданыстан шықпады, екінші дүние жүзілік соғыс біткенге шейін кеңестік жауынгерлер оны пайдаланды.

==Қолданылған әдебиет==
* ҚАРУ-ЖАРАҚТАР. - Алматы : "Аруна" баспасы. Сер.:"1100 қызықты деректер".

==Сыртқы Сілтемелер==
{{Commonscat|Nagant M1895}}

[[Санат:Қарулар]]

Мосин-Наган винтовкасы

2015-06-15T21:16:37Z

Lklundin: Сыртқы Сілтемелер: {{Commons|Mosin-Nagant|Мосин-Наган винтовкасы}}

{{Infobox Weapon
|name= Орыс винтовкасы 1891 жылғы
|image=[[Сурет:Mosin Nagant series of rifles.jpg|thumb|right|300px|]]
|caption= Түрлі модефикация
|origin= [[Сурет:Flag of Russia.svg|thumb|right|100px|]]
|width=
|height=
|crew=
|cartridge= 7,62×54 мм
|caliber= 7,62
|action= сырғиды
|rate= 10
|velocity= 865—870
|range= 2000 м
|max_range =
|feed=
|sights=
|commons= Mosin-Nagant
}}
'''Мосин-Наган винтовкасы''' 1891 жылғы үлгімен дайындалған 7,62мм винтовка - Ресей империясыныӊ қарулы күштері қатарына қабылданған қорапты винтовка. 1891 жылдан бастап Ұлы Отан соғысыныӊ соӊына дейін үнемі қолданыста болды. Осы уақыт ішінде бірнеше рет жаӊартылды. Қарудыӊ аты винтовка дүмініӊ калибріне байланысты туындаған, оныӊ өлшемі 2,54 мм-ге теӊ. 1891 жылы винтовканыӊ негізінде оныӊ бірнеше нұсқасы пайда болды, спорттық және аӊшылық мақсаттарға қолданылатын түрлері де бар. Дүмі ойық немесе тегіс болып жасалған түрлері де кездеседі.

==Артықшылығы==
*Баллистикасы жақсы;
*Оғыныӊ қуаты күшті ;
*Оқпаны мен бекітпесі ұзаққа шыдайды;
*Қорабыныӊ аузы жақсы жабылады;
==Кемшіліктері==
*Нысананы дәлдеп атуға кедергі келтіретін ауыр әрі ұзын шаппасы бар;
*Материалыныӊ сапасы төмен ;
*Ұзақ пайдалануға шыдамайды;

==Қызықты деректер==
1889 жылы Сергей Иванович Мосин бұрын өзі дайындаған бір зарядты винтовкаға негізделген үш желілі винтовкасын байқауға ұсынды. Бұрынғы винтовканыӊ бекітпесі мен оқпан қорабы өзгеріссіз қалды. Сондай-ақ қаруды дайындағанда Манлихердіӊ австро венгрлік винтовкасыныӊ құрылымы да есепке алынды.

1891 және 1960 жылға дейін Мосин-Наган винтовкасын Шығыс Еуропаныӊ көптеген елі басты қару ретінде пайдаланды.

1904 жылғы Ресей-жапон соғысы кезінде 3,8 миллион Мосин винтовкасы Ресей армиясына жеткізілді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы Сілтемелер ==
{{Commons|Mosin-Nagant|Мосин-Наган винтовкасы}}

[[Санат:Қарулар]]

СУ-85

2015-06-15T17:08:09Z

Lklundin: Сыртқы Сілтемелер: {{Commonscat|SU-85|СУ-85}}

'''CУ-85''' - орта салмақты, кеңестік өзі жүретін [[артиллериялық құрылғы]].

Ол танк жойғыштар санатына жатады. CУ-85 1943 жылдың қыркүйегінен бастап, [[Ұлы Отан соғысы]] аяқталғанға дейін сәтті пайдаланылды. Осындай маркалы машинаны [[Орал ауыр машина жасау зауыты]]нда шығарды. 1943 жылдың тамызынан 1944 жылдың маусымына дейін 2329 өзі жүретін артиллериялық құрылғы майданға жол тартты. Оған қарағанда қуат зор, күші көп [[CУ-100]] өзі жүретін машинасын шығару да жоспарланған болатын. CУ-85 [[Солтүстік Корея]] мен [[Вьетнам]]ның армиясына ұзақ уақыт қызмет етті. Сондай - ақ, [[Кеңес Одағы]], [[Польша]] және [[Чехословакия]] елдері де екінші дүниежүзілік соғыстың соңында бұл машинаны Шығыс майданға пайдаланды. CУ-85 жолда жүргенде сағатына 55 шақырымды алатын.<ref>ҚАРУ-ЖАРАҚТАР. - Алматы: "Аруна" баспасы. - 208 бет. Сер.: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-590-7</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы Сілтемелер ==
{{Commonscat|SU-85|СУ-85}}

{{бастама}}
{{уики}}

[[Санат:КСРО қарулары]]
[[Санат:Артиллерия]]