https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Kshetunsky 2026-07-03T03:45:21Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%C6%8F%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%B0_%C6%8F%D0%B1%D1%83%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2026-04-11T10:18:03Z

<p>Kshetunsky: «Қазақстан чемпиондары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі = Əбиба Əбужақынова<br /> |шынайы есімі = <br /> |суреті = <br /> |сурет ені = <br /> |сурет тақырыбы = <br /> |жынысы = Әйел<br /> |толық есімі = <br /> |туған кездегі есімі = <br /> |лақап аты = <br /> |азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}<br /> |мамандандыру = [[Дзюдо]]<br /> |клубы = <br /> |туған күні = 04.07.1997<br /> |туған жері =[[Ташкент облысы]], [[Өзбекстан]] <br /> |қайтыс болған күні = <br /> |қайтыс болған жері = <br /> |карьера жылдары = <br /> |бапкерлері = <br /> |бойы = <br /> |салмағы = –‍48 кг<br /> |атақтары = <br /> |медальдары = {{Турнир|[[Дзюдодан əлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}<br /> {{Медаль|Қола|Ташкент 2022|–‍48 кг}}<br /> {{Турнир|[[Дзюдодан Азия ойындары|Азия ойындары]]}}<br /> {{Медаль|Қола|Ханчжоу 2022|–‍48 кг}}<br /> {{Турнир|[[Дзюдодан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}<br /> {{Медаль|Күміс|Бішкек 2021|–‍48 кг}}<br /> {{Медаль|Қола|Нұр-Сұлтан 2022|–‍48 кг}}<br /> {{Турнир|[[Дзюдо бойынша Үлкен Дулыға|Үлкен Дулыға]]}}<br /> {{Медаль|Қола|Ұланбатыр 2022|–‍48 кг}}<br /> {{Медаль|Қола|Абу-Даби 2022|–‍48 кг}}<br /> {{Медаль|Қола|Париж 2023|–‍48 кг}}<br /> {{Медаль|Қола|Тбилиси 2023|–‍48 кг}}<br /> {{Турнир|[[Халықаралық дзюдо федерациясы|ХДФ]] Гран-приі}}<br /> {{Медаль|Алтын|Алмада 2023|–‍48 кг}}<br /> {{Турнир|[[Жасөспірімдер арасындағы дзюдодан әлем чемпионаты|Жасөспірімдер әлем чемпионаты]]}}<br /> {{Медаль|Күміс|Загреб 2017|–‍44 кг}}<br /> |ортаққор = <br /> }}<br /> '''Әбиба Рахманәліқызы Әбужақынова''' ([[4 шілде]] [[1997 жыл|1997]]) — [[қазақстан]]дық дзюдошы, 48 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде өнер көрсетеді. 2022 жылғы [[Дзюдодан əлем чемпионаты|әлем чемпионатының]] қола жүлдегері, 2021 және 2022 жылдардағы [[Дзюдодан Азия чемпионаты|Азия чемпионаттарының]] күміс жүлдегері.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Әбиба Әбужақынова 1997 жылы 4 шілдеде туған. Дзюдоға 11 жасында келді. [[Қаңлы]] руынан шыққан. [[Ташкент]]те тұрып, жаттықты. Кейін [[Алматы]]ға жалғыз көшіп келіп, Республикалық спорт колледжіне түсті. Түрлі республикалық және әлемдік турнирлерде өнер көрсетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/article/myi-ne-mujlanki-ne-takie-vse-kazahstanki-mujskih-vidah-1074/|title=&quot;Мы не мужланки, но не такие, как все&quot; - казахстанки в мужских видах спорта|publisher=''tengrinews.kz''|date=9 наурыз 2019|lang=ru}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Мансабы ==<br /> 2021 жылы [[Бішкек]]те өткен Азия чемпионатының финалында қытайлық спортшы Ли Янаннан жеңіліп, күміс медаль алды.<br /> <br /> 2022 жылы [[Астана|Нұр-Сұлтан]] қаласында өткен құрлықтық чемпионатта Әбиба тағы да күмісті жеңіп алды, бұл жолы финалда жапондық Вакане Когаға жол берді.<br /> <br /> Ташкентте өткен 2022 жылғы әлем чемпионатында қола медаль ұтты.<br /> <br /> 2023 жылы [[Португалия]]дағы Гран-при сериясындағы турнирде жеңімпаз атанды. Ол дзюдодан осындай беделді турнирде жеңіске жеткен алғашқы қазақстандық болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forbes.kz/life/sport/kazahstanskaya_dzyudoistka_stala_chempionkoy_gran-pri_v_portugalii/|title=Казахстанская дзюдоистка завоевала золото Гран-при в Португалии|publisher=''forbes.kz''|date=28 қаңтар 2023|lang=ru}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Өзбекстан қазақтары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%A5%D0%B8%D1%81%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T10:16:23Z

<p>Kshetunsky: «Қазақстан саясаткерлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>'''Ринат Хисаұлы Ибрагимов''' (07.05.1986, Атырау қаласы) — [[Мақат ауданы]]ның әкімі, дзюдо күресінен ХДСШ-і, самбо күресінен СШ-і. Республиканың әлденеше дүркін, жастар арасындағы ТМД елдері (2002, Мәскеу) және Әлем біріншіліктерінің жеңімпазы (2003). Азия чемпионатының күміс жүлдегері. 2008 ж. Пекинде өткен Олимпиялық ойындарға қатысты. &lt;ref&gt;Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;. ISBN 9965-822-57-3 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Отбасы ==<br /> Әкесі - Ибрагимов Қиса Елемесұлы ([[1957 жыл]]ы туған), «Имсталькон» фирмасының механигі. Анасы - Ибрагимова Гүлжан ([[1958 жыл]]ы туған), «Қалалық су каналының» қызметкері.<br /> <br /> == Жетістіктері ==<br /> * [[Халел Досмұхамедов|X. Досмұхамедов]] атындағы [[Атырау мемлекеттік университеті]]нің дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген, спорттан жаттықтырушы-оқытушы.<br /> * [[Орыс тілі|орыс]] және [[ағылшын тілі|ағылшын]] (сөздікпен) тілдерін біледі.<br /> [[Дзюдо]]дан халықаралық кластағы спорт мастері.<br /> * XXIX Олимпиада ойындарының ([[Бейжің|Пекин]], [[2008]]), Әлем чемпионатының қатысушысы ([[2009]]); Азия чемпионатының күміс жүлдегері ([[Корея]], [[2008]]); «Гранд Слам» Әлем Суперкубогының қола жүлдегері ([[Франция]], [[2010]]); [[самбо]] және дзюдо күресінен ҚР бірнөше мәрте чемпионы; [[ТМД]], [[Балтық бойы елдері]]нің жасөспірімдері арасындағы Халықаралық спорттық ойындардың ([[Мәскеу]], [[2002]]) жеңімпазы; самбодан Әлем чемпионатының ([[Ташкент]], [[2004]]), дзюдо күресінен Халықаралық жастар ойындарының ([[Ресей]], [[2005]]) күміс жүлдегері; дзюдо күресінен Халықаралық турнирінің қола жүлдегері ([[Бремен]], [[2003]]).&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Мансабы ==<br /> Еңбек жолын 2009 жылы облыстық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде дзюдо, кейін самбо күресі бойынша жаттықтырушы-оқытушы болып бастаған.<br /> <br /> 2016 жылы «Барыс» балалар мен жасөспірімдер клубының директоры, ал 2017 жылы Атырау қалалық су спорты түрлері клубының директоры болып қызмет етті.<br /> <br /> 2017-2018 жылдары қалалық дене тәрбиесі және спорт бөлімінің басшысы лауазымында жұмыс істеді.<br /> <br /> 2018 жылдың қазан айынан бастап аудан әкімі қызметіне тағайындалғанға дейін Атырау облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысы болды.<br /> <br /> 2022 жылдың наурыз айында [[Мақат ауданы]]ның әкімі болып тағайындалды.&lt;ref&gt;[https://maqat-tynysy.kz/zhanalyqtar/audan/ma-at-audanyny-kimi-bolyp-rinat-ibragimov-ta-ajyndaldy.html МАҚАТ АУДАНЫНЫҢ ӘКІМІ БОЛЫП РИНАТ ИБРАГИМОВ ТАҒАЙЫНДАЛДЫ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:1986 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Атырау облысында туғандар]]<br /> [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Азия біріншілігінің күміс жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Әлем біріншілігінің күміс жүлдегерлері]]<br /> <br /> {{Bio-stub}}<br /> <br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9E%D1%82%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%86%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%B3_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%85 2026-04-11T10:12:56Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{спортшы<br /> |есімі = Отгонцэцэг Галбадрах<br /> |туған күні = 25.1.1992<br /> |туған жері = [[Ұланбатыр]], [[Моңғолия]]<br /> | азаматтығы = {{байрақ|Моңғолия}}&lt;br /&gt;{{байрақ|Қазақстан}}<br /> |суреті = <br /> |жынысы = әйел<br /> |медальдары = <br /> | бойы= 165<br /> |салмағы = 48<br /> |мамандандыру = [[Дзюдо|дзюдо]] }}<br /> '''Отгонцэцэг Галбадрах''' ([[25 қаңтар]] [[1992 жыл|1992 жыл]], [[Ұланбатыр|Ұлан-Батор]], [[Моңғолия]]) — [[қазақстан]]дық [[Дзюдо|дзюдошы]]. [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейродағы Олимпиада Ойындарының]] қола жүлдегері&lt;ref&gt;[https://www.rio2016.com/en/athlete/otgontsetseg-galbadrakh Otgontsetseg Galbadrakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806033312/https://www.rio2016.com/en/athlete/otgontsetseg-galbadrakh |date=2016-08-06 }} Rio2016.com&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Отгонцэцэг 1992 жылы 25 қаңтарда Моңғолия астанасы — [[Ұланбатыр|Ұлан-Батор]] қаласында дүниеге келген. 2015 жылы Қазақстан азаматтығын алды. <br /> <br /> Ең басында 48 кг салмақ категориясында кәсіби айналысады. Жеңістері: қола (2011) және күміс (2012) жүлдегері, Әлем Кубогының екі дүркін күміс жүлдегері, &quot;Үлкен Шлем&quot; (2013),  Еуропа ашық Кубогының  күміс жүлдегері (2013), Гран-придің бес дүркін қола жүлдегері  (2012 — 1, 2014 — 4),  күміс жүлдегер (2013), Гран-при жеңімпазы (2014, Астана). Екі ересектер арасындағы әлем чемпионатының қатысушысы (2014,2015).2015 жылдың қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының атынан шығады&lt;ref&gt;[http://www.sports.kz/news/7-faktov-o-naturalizovannoy-dzyudoistke-sbornoy-kazahstana-otgontsetseg-galbadrah 7 фактов о натурализованной дзюдоистке сборной Казахстана Отгонцэцэг Галбадрах]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Ескертпелер ==<br /> {{дереккөздер}}{{Сыртқы сілтемелер}}<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]<br /> [[Санат:25 қаңтарда туғандар]]<br /> [[Санат:1992 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Моңғолия дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалінің иегерлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9E%D1%82%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%86%D1%8D%D1%86%D1%8D%D0%B3_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%85 2026-04-11T10:12:56Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{спортшы<br /> |есімі = Отгонцэцэг Галбадрах<br /> |туған күні = 25.1.1992<br /> |туған жері = [[Ұланбатыр]], [[Моңғолия]]<br /> | азаматтығы = {{байрақ|Моңғолия}}&lt;br /&gt;{{байрақ|Қазақстан}}<br /> |суреті = <br /> |жынысы = әйел<br /> |медальдары = <br /> | бойы= 165<br /> |салмағы = 48<br /> |мамандандыру = [[Дзюдо|дзюдо]] }}<br /> '''Отгонцэцэг Галбадрах''' ([[25 қаңтар]] [[1992 жыл|1992 жыл]], [[Ұланбатыр|Ұлан-Батор]], [[Моңғолия]]) — [[қазақстан]]дық [[Дзюдо|дзюдошы]]. [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейродағы Олимпиада Ойындарының]] қола жүлдегері&lt;ref&gt;[https://www.rio2016.com/en/athlete/otgontsetseg-galbadrakh Otgontsetseg Galbadrakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806033312/https://www.rio2016.com/en/athlete/otgontsetseg-galbadrakh |date=2016-08-06 }} Rio2016.com&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Отгонцэцэг 1992 жылы 25 қаңтарда Моңғолия астанасы — [[Ұланбатыр|Ұлан-Батор]] қаласында дүниеге келген. 2015 жылы Қазақстан азаматтығын алды. <br /> <br /> Ең басында 48 кг салмақ категориясында кәсіби айналысады. Жеңістері: қола (2011) және күміс (2012) жүлдегері, Әлем Кубогының екі дүркін күміс жүлдегері, &quot;Үлкен Шлем&quot; (2013),  Еуропа ашық Кубогының  күміс жүлдегері (2013), Гран-придің бес дүркін қола жүлдегері  (2012 — 1, 2014 — 4),  күміс жүлдегер (2013), Гран-при жеңімпазы (2014, Астана). Екі ересектер арасындағы әлем чемпионатының қатысушысы (2014,2015).2015 жылдың қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының атынан шығады&lt;ref&gt;[http://www.sports.kz/news/7-faktov-o-naturalizovannoy-dzyudoistke-sbornoy-kazahstana-otgontsetseg-galbadrah 7 фактов о натурализованной дзюдоистке сборной Казахстана Отгонцэцэг Галбадрах]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Ескертпелер ==<br /> {{дереккөздер}}{{Сыртқы сілтемелер}}<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]<br /> [[Санат:25 қаңтарда туғандар]]<br /> [[Санат:1992 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Моңғолия дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалінің иегерлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T10:10:02Z

<p>Kshetunsky: «Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері» </p> <hr /> <div>{{Медальдар <br /> | ені = 270px<br /> | суреті = [[File:Maxim Rakov, 2017.jpg|270px]]<br /> | медальдар = <br /> {{MedalCountry | {{KAZ}} }}<br /> {{ОО-спорт | Ерлер [[дзюдо]]сы}}<br /> {{турнир | [[World Judo Championships|World Championships]]}}<br /> {{медаль|Алтын| [[2009 World Judo Championships|2009 Rotterdam]] | 100 kg }}<br /> {{медаль|Күміс|[[2011 World Judo Championships|2011 Paris]] | [[2011 World Judo Championships – Men's 100 kg|-100 kg]]}}<br /> {{турнир | [[Asian Games]]}}<br /> {{медаль|Қола| [[2010 Asian Games|2010 Guangzhou]] | [[Judo at the 2010 Asian Games|-100 kg]] }}<br /> {{медаль|Күміс| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | [[Judo at the 2006 Asian Games|-90 kg]] }}<br /> {{турнир | [[Asian Judo Championships|Asian Championships]]}}<br /> {{медаль|Қола | [[2007 Asian Judo Championships|2007 Kuwait City]] | -90 kg }}<br /> }}<br /> '''Максим Сергеевич Раков''' (1986 жылы 7 ақпанда [[Қарағанды|Қарағанды қаласында]] туған) - [[Қазақстан]] [[дзюдо]]шысы.<br /> <br /> Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген.<br /> <br /> 2002 жылдан бері [[дзюдо]]мен айналысады.<br /> <br /> Дзюдодан жасөспірімдер арасындағы Әлем чемпионатының 100 кг дейінгі салмақтағы қола жүлдегері ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], 2002); Азия ойындарының күміс жүлдегері ([[Қатар|Катар]], 2006); дзюдодан «Әлемнің супер кубогы» халықаралық турнирінің 2 мәрте жеңімпазы ([[Германия]], 2006; [[Нидерланд|Голландия]], 2008); Азия Чемпионатының қола жүлдегері ([[Кувейт]], 2007); 2012 жылы Германияның Дюсселдорф қаласында өткен әлемдік Гран Приде алтын ұтты.<br /> <br /> Әлем кубогының күміс жүлдегері ([[Аустралия|Австралия]], 2008); Азия чемпионы ([[Қытай Республикасы|Тайвань]], 2009); дзюдодан әлем чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2009|Голландия-2009]]), әлем чемпионатының вице-чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2011|Париж-2011]]).<br /> <br /> Дзюдодан ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы тұлғалары]]<br /> [[Санат:1986 жылы туғандар]]<br /> <br /> <br /> {{Bio-stub}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T10:10:02Z

<p>Kshetunsky: «Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері» </p> <hr /> <div>{{Медальдар <br /> | ені = 270px<br /> | суреті = [[File:Maxim Rakov, 2017.jpg|270px]]<br /> | медальдар = <br /> {{MedalCountry | {{KAZ}} }}<br /> {{ОО-спорт | Ерлер [[дзюдо]]сы}}<br /> {{турнир | [[World Judo Championships|World Championships]]}}<br /> {{медаль|Алтын| [[2009 World Judo Championships|2009 Rotterdam]] | 100 kg }}<br /> {{медаль|Күміс|[[2011 World Judo Championships|2011 Paris]] | [[2011 World Judo Championships – Men's 100 kg|-100 kg]]}}<br /> {{турнир | [[Asian Games]]}}<br /> {{медаль|Қола| [[2010 Asian Games|2010 Guangzhou]] | [[Judo at the 2010 Asian Games|-100 kg]] }}<br /> {{медаль|Күміс| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | [[Judo at the 2006 Asian Games|-90 kg]] }}<br /> {{турнир | [[Asian Judo Championships|Asian Championships]]}}<br /> {{медаль|Қола | [[2007 Asian Judo Championships|2007 Kuwait City]] | -90 kg }}<br /> }}<br /> '''Максим Сергеевич Раков''' (1986 жылы 7 ақпанда [[Қарағанды|Қарағанды қаласында]] туған) - [[Қазақстан]] [[дзюдо]]шысы.<br /> <br /> Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген.<br /> <br /> 2002 жылдан бері [[дзюдо]]мен айналысады.<br /> <br /> Дзюдодан жасөспірімдер арасындағы Әлем чемпионатының 100 кг дейінгі салмақтағы қола жүлдегері ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], 2002); Азия ойындарының күміс жүлдегері ([[Қатар|Катар]], 2006); дзюдодан «Әлемнің супер кубогы» халықаралық турнирінің 2 мәрте жеңімпазы ([[Германия]], 2006; [[Нидерланд|Голландия]], 2008); Азия Чемпионатының қола жүлдегері ([[Кувейт]], 2007); 2012 жылы Германияның Дюсселдорф қаласында өткен әлемдік Гран Приде алтын ұтты.<br /> <br /> Әлем кубогының күміс жүлдегері ([[Аустралия|Австралия]], 2008); Азия чемпионы ([[Қытай Республикасы|Тайвань]], 2009); дзюдодан әлем чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2009|Голландия-2009]]), әлем чемпионатының вице-чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2011|Париж-2011]]).<br /> <br /> Дзюдодан ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы тұлғалары]]<br /> [[Санат:1986 жылы туғандар]]<br /> <br /> <br /> {{Bio-stub}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T10:10:02Z

<p>Kshetunsky: «Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері» </p> <hr /> <div>{{Медальдар <br /> | ені = 270px<br /> | суреті = [[File:Maxim Rakov, 2017.jpg|270px]]<br /> | медальдар = <br /> {{MedalCountry | {{KAZ}} }}<br /> {{ОО-спорт | Ерлер [[дзюдо]]сы}}<br /> {{турнир | [[World Judo Championships|World Championships]]}}<br /> {{медаль|Алтын| [[2009 World Judo Championships|2009 Rotterdam]] | 100 kg }}<br /> {{медаль|Күміс|[[2011 World Judo Championships|2011 Paris]] | [[2011 World Judo Championships – Men's 100 kg|-100 kg]]}}<br /> {{турнир | [[Asian Games]]}}<br /> {{медаль|Қола| [[2010 Asian Games|2010 Guangzhou]] | [[Judo at the 2010 Asian Games|-100 kg]] }}<br /> {{медаль|Күміс| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | [[Judo at the 2006 Asian Games|-90 kg]] }}<br /> {{турнир | [[Asian Judo Championships|Asian Championships]]}}<br /> {{медаль|Қола | [[2007 Asian Judo Championships|2007 Kuwait City]] | -90 kg }}<br /> }}<br /> '''Максим Сергеевич Раков''' (1986 жылы 7 ақпанда [[Қарағанды|Қарағанды қаласында]] туған) - [[Қазақстан]] [[дзюдо]]шысы.<br /> <br /> Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген.<br /> <br /> 2002 жылдан бері [[дзюдо]]мен айналысады.<br /> <br /> Дзюдодан жасөспірімдер арасындағы Әлем чемпионатының 100 кг дейінгі салмақтағы қола жүлдегері ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], 2002); Азия ойындарының күміс жүлдегері ([[Қатар|Катар]], 2006); дзюдодан «Әлемнің супер кубогы» халықаралық турнирінің 2 мәрте жеңімпазы ([[Германия]], 2006; [[Нидерланд|Голландия]], 2008); Азия Чемпионатының қола жүлдегері ([[Кувейт]], 2007); 2012 жылы Германияның Дюсселдорф қаласында өткен әлемдік Гран Приде алтын ұтты.<br /> <br /> Әлем кубогының күміс жүлдегері ([[Аустралия|Австралия]], 2008); Азия чемпионы ([[Қытай Республикасы|Тайвань]], 2009); дзюдодан әлем чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2009|Голландия-2009]]), әлем чемпионатының вице-чемпионы ([[Дзюдодан Әлем чемпионаты 2011|Париж-2011]]).<br /> <br /> Дзюдодан ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы тұлғалары]]<br /> [[Санат:1986 жылы туғандар]]<br /> <br /> <br /> {{Bio-stub}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T10:06:42Z

<p>Kshetunsky: /* Сыртқы сілтемелер */ Колжетпейтін сілтеме</p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі = Елдос Сметов <br /> |суреті = Yeldos Smetov 2016 stamp of Kazakhstan.jpg<br /> |сурет ені = <br /> |сурет тақырыбы = 2016 жылғы Қазақстан маркасындағы Елдос Сметов<br /> |жынысы = <br /> |толық есімі = <br /> |шынайы есімі = <br /> |лақап аты = Мысық<br /> |азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}<br /> |ұлты = қазақ<br /> |мамандандыру = <br /> |клубы = <br /> |туған күні = 09.09.1992<br /> |туған жері = [[Каменка (Жамбыл облысы)|Каменка]], {{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Жамбыл облысы]] [[Қазақстан]]<br /> |қайтыс болған күні = <br /> |қайтыс болған жері = <br /> |карьера жылдары = <br /> |бапкерлері = Ғалымжан Жылгелдиев <br /> |бойы = 1,67 м<br /> |салмағы = 60 кг дейін<br /> |медальдары = <br /> {{ОО-спорт|[[Дзюдо]]}}<br /> {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}}<br /> {{медаль|Күміс|[[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейро 2016]]|60 кг дейін}}<br /> {{медаль|Қола|[[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Токио 2020]]|60 кг дейін}}<br /> {{медаль|Алтын|[[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж 2024]]|60 кг дейін}}<br /> {{турнир|[[Дзюдодан əлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}<br /> {{медаль|Алтын|[[Дзюдодан Əлем чемпионаты 2015|Астана 2015]]|60 кг дейін}}<br /> {{медаль|Қола|[[Дзюдодан əлем чемпионаты 2019|Токио 2019]]|60 кг дейін}}<br /> {{медаль|Қола|[[Дзюдодан əлем чемпионаты 2022|Ташкент 2022]]|60 кг дейін}}<br /> {{турнир|[[Азия ойындары]]}}<br /> {{медаль|Алтын|[[Жазғы Азия ойындары 2014|Инчхон 2014]]|60 кг дейін}}<br /> {{турнир|[[Дзюдодан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}<br /> {{медаль|Қола|[[Дзюдодан Азия чемпионаты 2013|Бангкок 2013]]|60 кг дейін}}<br /> {{медаль|Алтын|[[Дзюдодан Азия чемпионаты 2016|Ташкент 2016]]|60 кг дейін}}<br /> {{турнир|Мемлекеттік марапаттар}}<br /> {{қатар|{{Парасат ордені}}|{{Барыс ордені}}}}<br /> }}<br /> '''Елдос Бақтыбайұлы&lt;ref&gt;Кейбір дереккөздер бойынша: Бақытбайұлы&lt;/ref&gt; Сметов''' ([[9 қыркүйек]] [[1992 жыл|1992]], [[Каменка (Жамбыл облысы)|Каменка]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық дзюдошы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері. [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж XXXIII Олимпиадасының]] жеңімпазы, [[Рио-де-Жанейро]]да өткен [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|ХХХІ жазғы Олимпиадасының]] күміс жүлдегері, [[Токио]]да өткен [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|ХХХІІ жазғы Олимпиадасының]] қола жүлдегері. Әлем чемпионы (Астана, 2015 жыл), Жастар арасындағы Әлем Чемпионы (2010 жыл), Азия Чемпионы (Ташкент, 2016 жыл), Азия ойындарының жеңімпазы (Инчхон, 2014 жыл), Халықаралық «Grand Prix» турнирінің үш дүркін жеңімпазы, Жастар арасындағы Азия чемпионатының қола жүлдегері (Бангкок, 2013 жыл). <br /> <br /> Елдос Париж 2024 олимпиада ойындарында дзюдо бойынша Қазақстан тарихындағы тұңғыш алтын медальды еншіледі. Париждегі ойындардың финалында ол [[Лука Мхеидзе]]мен (Франция) күресіп, қарсыласынан басым түсті.<br /> <br /> == Жеке өмірі ==<br /> Елдос [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде биология және биотехнология факультетінде]] оқиды. Әкесі-жеке кәсіпкер, анасы-үй шаруасымен айналысады. Елдос Сметов өзінің дзюдомен кәсіпқой дзюдошы ағасы Жандос Сметовтан үлгі алып, 5 жасынан спортқа белсене араласып келеді. 1998 жылы 6 жасында Алматыда өткізілген республикалық турнирдан өзінің алғашқы жеңісіне ие болды. Кейін Елдос Сметов Астанадағы және Алматыдағы спорт интернаттарында оқыған.<br /> <br /> Рио-де-Жанейродағы жазғы Олимпиада ойындарында алғашқы жеңіс Еддос Сметов қарсыласы Иппонды жеңіп, ливиялық Мұхаммед Елқависті жеңді. Сметовтың екінші жеңісі дзюдодағы көптеген әлем чемпионаттарының жүлдегері болып табылатын британдық Эшли Маккензиге қарсы күрес жүргізді. Қарсыластың теориялық тұрғыдан күшті болғанына қарамастан, қазақ жоғары қолды алды. Содан кейін Сметов Өзбекстаннан келген дзюдошы Дюрбек Урозбевты шалқасынан құлатқан болатын. Финалда дзюдошылар Әзірбайжан балуаны Орхан Ильхамлы Сафаровты жеңді. Бұл шайқас қатал болды, бірақ қалыпты уақыт аяқталғанға дейін 20 секунд өткенде қазақ қарсыласын жеңді. Финалда Елдос Сметов ресейлік дзюдошы Беслан Мудрановты қосымша уақытқа жоғалтып, «күміс» алды. Риодағы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерінің алғашқы жаттықтырушысы - Ахмет Жұмағұлов. Ұлттық құраманың құрамында Елдос Сметов Ермек Иманбековтың басшылығымен жаттығады. Бразилиядан Қазақстанға сәлем жолдаған Елдос Сметов болашақта алтын медаль үшін қуанышқа бөленетін отандастарға уәде етті.<br /> <br /> Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарында Елдос Сметов финалда Беслан Мудрановты ұтқан болатын. Алайда ресейлік жаңартылған IJF рейтингінде алтыншы орында қалды.<br /> <br /> Елдос Сметов халықаралық дзюдо федерациясының ресми сайтында 2017 жылдың қаңтарында жаңартылған дзюдо рейтингісіне қатарына кіреді. Ерлер ішіндегі 60 кг дейінгі салмақ санатына Қазақстаннан келген Елдос Сметов жетекшілік етті, ол өткен жылдың желтоқсан айында татами шеберлерінің тізімінде үшінші орынға ие болды. Оның үстінде Азербайжанның Орхан Сафаров (екінші орын) және корейлік Ким Вон Джин (бірінші орын) болды. Қазір жеңіл салмақта жаңа көшбасшы болып келеді.<br /> Сонымен қатар, дзюдошының танымалдығы жоғары деңгейде. Әлеуметтік желілерде Елдос Сметовтың 60-тан астам жалған парақшалары бар.<br /> <br /> == Жетістіктері ==<br /> Осы жылдар аралығында Елдос Сметов 2010 жылы Мороккода өткен жастар арасындағы жарыстан чемпион атанды, 2011 жылы Оңтүстік Африка Республикасында жастар арасында өткізілген жарыста қола медаль, 2011 жылы Қытайда әлемдік қола гран-при жүлдесін алды. 2011 жылы Өзбекстанда өткізілген жарыста әлем кубогының жүлдегері атанды,2013 жылы Польшада өткізілген Еуропа кубыгын, 2013 жылы Грузияда Еуропа кубыгының күміс жүлдегері атанды. Сонымен қатар, 2013 жылғы Турциядағы күміс жүлдегері, 2013 жылы Таиландта өткізілген Азия чемпионатының күміс жүлдегері, 2013 жылы Алматыда өткізілген әлемдік гран-придың бас жүлдегері атанды. «TAK Astana Club» құрамында болып, 2013 жылы Астанада болған халықаралық жарыста 1-орынды иеленді. 2013 жылы болған Бразилиядағы әлемдік чемпионатта белсенді қатысқан. Париж 2024 олимпиада ойындарында мықты қарсыластарын артқа тастап, алтыннан алқа тақты.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> == Сыртқы сілтемелер ==<br /> * [http://www.facebook.com/smetov.eldos Елдостың Facebook.com-дағы жеке беті]<br /> * [http://fdk.kz/ Қазақстан дзюдо федерациясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808133041/http://www.fdk.kz/ |date=2016-08-08 }}<br /> * [http://www.ijf.org/ Халықаралық дзюдо федерациясы]<br /> <br /> {{бастама}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия ойындары чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Олимпиада чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]]<br /> [[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]<br /> [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%92%D2%B1%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2026-04-11T10:01:31Z

<p>Kshetunsky: «Парасат орденінің иегерлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{Спортшы|есімі=Ғұсман Қырғызбаев|жынысы=Ер|мамандандыру=Дзюдо|азаматтығы={{KAZ}}|туған күні=28.9.1992<br /> |туған жері = {{туғанжері|Ордабасы ауданы|Ордабасы ауданында}}, [[Түркістан облысы]]<br /> |суреті =<br /> |бойы = 66 <br /> |медальдары =}}<br /> <br /> '''Ғұсман Даниярұлы Қырғызбаев''' (28 қыркүйек 1992&lt;ref&gt;https://www.ijf.org/judoka/16451&lt;/ref&gt;, [[Ордабасы ауданы]], [[Түркістан облысы]]) — қазақстандық дзюдошы, 66 келі салмақта [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]ның қола жүлдегері. 2021 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері, Азия чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2019, 2021) атанды.<br /> == Өмірбаяны ==<br /> 12 жасында спортқа келіп, ағасымен бірге ұлттық күреспен айналыса бастайды. 2010 жылы ағайындылар мектепті бітіріп, [[Қазақ спорт және туризм академиясы]]на оқуға түсті. Алматы қаласы біріншілігінің іріктеу жарыстарына кездейсоқ қатысып, финалға өтті<br /> === Карьерасы ===<br /> Дзюдошының алғашқы жаттықтырушысы Е.Отызбаев болды. 2014 жылы Ғұсман Қазақ спорт және туризм академиясын бітіріп, сертификатталған жаттықтырушы-оқытушы атанды. 2016-2018 жылдар аралығында [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ-да]] құқықтану мамандығы бойынша білім алған.<br /> <br /> 2024 жылы Парижде өткен [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиада ойындарында]] 66 келіге дейінгі салмақта қола жүлдеге қол жеткізіп, үшінші орын үшін белдесуде серб спортшысы Страхиня Бунчичті жеңді.<br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> == Сілтемелер ==<br /> [https://www.ijf.org/judoka/16451 Профилі]<br /> {{бастама}}<br /> {{сыртқы сілтемелер}}<br /> <br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D3%98%D0%B9%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2026-04-11T09:59:13Z

<p>Kshetunsky: «Ресей спорт шеберлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі = Әйгерім Жанатқызы Әбілқадырова<br /> |шынайы есімі = <br /> |суреті = <br /> |сурет ені = <br /> |сурет тақырыбы = <br /> |жынысы = Әйел<br /> |толық есімі = <br /> |туған кездегі есімі = <br /> |лақап аты = <br /> |азаматтығы = {{KAZ}}<br /> |мамандандыру = <br /> |клубы = <br /> |туған күні = 2.2.1996<br /> |туған жері = {{туғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]]<br /> |қайтыс болған күні = <br /> |қайтыс болған жері = <br /> |карьера жылдары = <br /> |бапкерлері = <br /> |бойы = 170<br /> |салмағы = 48-52<br /> |атақтары = Халықаралық дәрежедегі спорт шебері<br /> |медальдары = <br /> |ортаққор = <br /> }}<br /> '''Әйгерім Жанатқызы Әбілқадырова''' ([[2 ақпан]] [[1996 жыл|1996]], [[Астана|Ақмола]], [[Қазақстан]]) — кәсіби спортшы, фотомодель, актриса, [[Грэпплинг|грэпплингтен]] Қазақстандағы тұңғыш және жалғыз әлем чемпионы (2018). [[Дзюдо|Дзюдодан]] Азия чемпионы (2011). Қазақстан Республикасының 11 дүркін чемпионы (2008-2018). Бірқатар халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Әйгерім Әбілқадірова 1996 жылы 2 ақпанда дүниеге келді. [[Арғын]] ішінде [[Қуандық]] руының Темеш руынан шыққан.<br /> <br /> Ол 5 жасында спортпен (дзюдо) айналыса бастады. 2005 жылдан бастап түрлі республикалық турнирлерге қатысып, чемпион және жүлдегер атанды. 2012 жылдан бастап дзюдодан Қазақстан ұлттық құрамасының құрамында Қазақстанды әлемдік аренада көрсете бастады. 2018 жылдан бастап грэпплингтен Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі. Сол 2018 жылы грэпплинг тарихындағы Қазақстаннан шыққан тұңғыш және жалғыз әлем чемпионы атанды. 2018 жылы өзін модель және актриса ретінде байқап көре бастады. Ол «Причуда» піспенанның жарнамасына түсті, қазақстандық «Сезім сыры» көркем фильмінде басты рөлді сомдады, ал 2020 жылы [[Прага|Прагада]] «Garnier» әлемдік брендіне түсті. 2019 жылы дизайнер Лидия Исмағұлованың сән көрсетілімін ашты, сонымен қатар әртүрлі фотосессияларға, жарнамаларға және музыкалық бейнебаяндарға қатысты.<br /> <br /> Әкесі — Әбілқадыров Жанат Сейілбекұлы, анасы — Әбілқадырова Гүлім Қайдарқызы.<br /> <br /> == Марапаттары мен сыйлықтары ==<br /> * Қазақстандағы грэпплингтен тұңғыш және жалғыз әлем чемпионы — 09.11.2018 ж. Қазақстан (Нұр-Сұлтан). <br /> * Дзюдодан Азия чемпионы — 2011 ж. [[Ливан]], [[Бейрут]]. <br /> * 2008-2018 жж Қазақстан Республикасының 11 дүркін чемпионы. <br /> * Еуропа кубогының қола жүлдегері — 2012 ж. [[Чехия]], [[Теплисе]]. <br /> * Еуропа кубогының күміс жүлдегері — 2012 ж. [[Румыния]], [[Питешти]]. <br /> * Азия чемпионатының қола жүлдегері – 2012 ж. [[Қытай]], [[Ханиаң]]. <br /> * Еуропа кубогының күміс жүлдегері — 2013 ж. [[Түркия]], [[Анталия]]. <br /> * Халықаралық турнирдің жеңімпазы — 2013 ж. [[Испания]], [[Малага]]. <br /> * Азия чемпионатының күміс жүлдегері — 2013 ж. [[Қытай Республикасы|Тайван]], [[Тайбэй]]. <br /> * Азия чемпионатының күміс жүлдегері — 2014 ж. [[Гонконг]]. <br /> * Халықаралық турнирдің жеңімпазы — 2014 ж. [[Ресей]], [[Жаңасібір]]. <br /> * Жастар арасындағы әлем чемпионаты — 5 орын — 2015 ж. [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ]], [[Абу-Даби]]. <br /> * Еуропа кубогының қола жүлдегері — 2016 ж. [[Мажарстан]], [[Пакш]]. <br /> * Грепплингтен Азия чемпионы — 2018 ж. [[Қырғызстан]], [[Бішкек]]. <br /> * Дзюдодан Азия кубогының чемпионы — 2018 ж. [[Қазақстан]], [[Ақтау]].<br /> <br /> == Танымалдылығы ==<br /> 2018 жылы [[Астана|Нұр-Сұлтан (Астана)]] қаласында Қазақстанда алғаш рет өткен грэпплингтен әлем чемпионатынан кейін Әйгерім грэпплингтен алғашқы және жалғыз әлем чемпионы атанды. Сонымен қатар Әйгерім Instagram желісіндегі өзінің @ab_aigerimm парақшасында жекпе-жек пен жекпе-жек өнерін кеңінен насихаттайды.<br /> <br /> 2018 жылы Әйгерім «[https://web.archive.org/web/20200510220744/https://100janaesim.ruh.kz/ Қазақстанның 100 жаңа тұлғасы]» жобасының мүшесі болды. 2019 жылы Қазақстанның ең сүйкімді дзюдошысы атанды. Сондай-ақ 2019 жылы «[https://vesti.kz/sportsout/top-10-samyih-krasivyih-sportsmenok-kazahstana-dannyiy-266998/ Қазақстанның ең әдемі ТОП-10 спортшысының]» қатарына енді.<br /> <br /> == Сілтеме ==<br /> * {{cite web |author = |url = https://prosports.kz/news/420990 |title = Қазақстанның ең сұлу дзюдошысы |lang = |website = prosports.kz |date = |accessdate = 2020-03-11 |deadlink = no |archive-date = 2019-10-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191026130627/https://prosports.kz/news/420990 }}<br /> * {{cite web |author = |url = https://www.nur.kz/1821364-opasnaa-kazahstanka-pokazala-truk-s-kolesom-kotoroe-tazelee-nee-v-cetyre-raza-foto-video.html |title = «Қауіпті»: қазақстандық өзінен төрт есе ауыр дөңгелегі бар трюк көрсетті |lang = |website = www.nur.kz |date = |accessdate = 2020-03-11 |deadlink = no |archive-date = 2019-10-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191011101136/https://www.nur.kz/1821364-opasnaa-kazahstanka-pokazala-truk-s-kolesom-kotoroe-tazelee-nee-v-cetyre-raza-foto-video.html }}<br /> * {{cite web |author = |url = https://vesti.kz/combat/269931/ |title = &quot;С детства мечтала стать «Мисс Казахстан». Чемпионка мира по грэпплингу — о конкурсах красоты и цели выиграть Олимпиаду в дзюдо |lang = |website = vesti.kz |date = |accessdate = 2020-03-11 |deadlink = no |archive-date = 2019-11-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191119043411/http://vesti.kz/combat/269931/ }}<br /> * {{cite web |author = |url = http://comode.kz/post/rabota-ja-ljublju-tebja/byt-chempionkoj-v-muzhskom-sporte-i-fotomodelju-odnovremenno-eto-realno/ |title = Быть чемпионкой в мужском спорте и фотомоделью одновременно. Это реально? |lang = |website = comode.kz |date = |accessdate = 2020-03-11 |deadlink = yes |archive-date = 2020-01-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200128070733/http://comode.kz/post/rabota-ja-ljublju-tebja/byt-chempionkoj-v-muzhskom-sporte-i-fotomodelju-odnovremenno-eto-realno/ }}<br /> * {{cite web|author = |url = https://newtimes.kz/eksklyuziv/85138-to-chem-ya-zhila-rukhnulo-travma-postavila-krest-na-sportivnoj-karere-astanchanki-no-ona-ne-sdalas |title = «То, чем я жила, рухнуло»: Травма поставила крест на спортивной карьере астанчанки, но она не сдалась |lang = |website = newtimes.kz |date = |accessdate = 2020-03-11|deadlink = no}}<br /> * https://tengrinews.kz/allsports/10-samyih-krasivyih-sportsmenok-kazahstana-pokazali-smi-373800/{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715182926/https://tengrinews.kz/allsports/10-samyih-krasivyih-sportsmenok-kazahstana-pokazali-smi-373800/ |date=2019-07-15 }}<br /> * https://www.sports.kz/news/noga-opuhla-i-ne-dvigalas-kazahstanka-o-pobede-na-chempionate-mira-po-grepplingu{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920133820/https://www.sports.kz/news/noga-opuhla-i-ne-dvigalas-kazahstanka-o-pobede-na-chempionate-mira-po-grepplingu |date=2018-09-20 }}<br /> * https://24.kz/ru/tv-projects/olimp/item/287807-istoriya-kazakhstanskoj-dzyudoistki-ajgerim-abilkadirova-olimp<br /> * https://www.ktk.kz/ru/news/video/2019/06/20/122610/{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191108155643/https://www.ktk.kz/ru/news/video/2019/06/20/122610/ |date=2019-11-08 }}<br /> * https://100esim.ruh.kz/ru/bio/aigerim_abilkadirova{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708072133/https://100esim.ruh.kz/ru/bio/aigerim_abilkadirova |date=2019-07-08 }}<br /> * https://qazsporttv.kz/ru/videos/12699/<br /> * https://neonomad.kz/chempionka-mira-iz-kazahstana-hochet-otkazatsya-ot-uchastiya-v-konkurse-krasoty/{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023001737/https://neonomad.kz/chempionka-mira-iz-kazahstana-hochet-otkazatsya-ot-uchastiya-v-konkurse-krasoty/ |date=2020-10-23 }}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан фотомоделдері]]<br /> [[Санат:Ресей спорт шеберлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%90%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:57:09Z

<p>Kshetunsky: «1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары қатысушылары» деген санатты қосты (HotCat</p> <hr /> <div>'''Ахат Сенорович Аширов''' ( 8.5.1970, [[Павлодар]] қ.) – дзюдодан халықаралық класстағы спорт шебері (1997).<br /> ==Спорт жетістіктері==<br /> * 1988 жастар арасындағы жасөспірімдер КСРО біріншілігінің қола иегері,<br /> * Дзюдодан КСРО спорт шебері (1988), КСРО жастар құрамасына енді.<br /> * 1989 – КСРО жастар ойыны, Донецк қ., - 3-орын,<br /> * 1990 – Алматы қ. Халықаралық турнирі - 2-орын,<br /> * 1991 – КазСРО кубогы, Алматы қ., - 1-орын, Қазақстан чемпионаты – 3-орын.<br /> * 1992 – ҚР федерациясының кубогы – 1-орын,<br /> * 1995 – ҚР Чемпионаты, Павлодар қ., - 3 –орын, Германиядағы халықаралық турнир – 7-орын, Алматы - 2 -орын, [[Үндістан]дағы Азия Чемпионаты- 3 орын.<br /> * 1996 бірнеше халықаралық турнирларда қатысты: - Жапония, Венгрия, Алматы – 1 орын, Үндістан, Германия, Франция, Италия, 1985 ж.<br /> Азия чемпионатында қола және күміс жүлдегер, Атлантадағы Олимпиада ойындарының (АҚШ, 1996) қатысушысы. &lt;ref&gt;[http://www.pavlodar.gov.kz/ Павлодар облысының әкімдігі]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==Ескертулер==<br /> &lt;references /&gt;<br /> ==Әдебиет==<br /> # Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі).<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:1970 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Павлодарда туғандар]]<br /> [[Санат:КСРО дзюдошылары]]<br /> [[Санат:КСРО спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары қатысушылары]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%90%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:57:09Z

<p>Kshetunsky: «1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары қатысушылары» деген санатты қосты (HotCat</p> <hr /> <div>'''Ахат Сенорович Аширов''' ( 8.5.1970, [[Павлодар]] қ.) – дзюдодан халықаралық класстағы спорт шебері (1997).<br /> ==Спорт жетістіктері==<br /> * 1988 жастар арасындағы жасөспірімдер КСРО біріншілігінің қола иегері,<br /> * Дзюдодан КСРО спорт шебері (1988), КСРО жастар құрамасына енді.<br /> * 1989 – КСРО жастар ойыны, Донецк қ., - 3-орын,<br /> * 1990 – Алматы қ. Халықаралық турнирі - 2-орын,<br /> * 1991 – КазСРО кубогы, Алматы қ., - 1-орын, Қазақстан чемпионаты – 3-орын.<br /> * 1992 – ҚР федерациясының кубогы – 1-орын,<br /> * 1995 – ҚР Чемпионаты, Павлодар қ., - 3 –орын, Германиядағы халықаралық турнир – 7-орын, Алматы - 2 -орын, [[Үндістан]дағы Азия Чемпионаты- 3 орын.<br /> * 1996 бірнеше халықаралық турнирларда қатысты: - Жапония, Венгрия, Алматы – 1 орын, Үндістан, Германия, Франция, Италия, 1985 ж.<br /> Азия чемпионатында қола және күміс жүлдегер, Атлантадағы Олимпиада ойындарының (АҚШ, 1996) қатысушысы. &lt;ref&gt;[http://www.pavlodar.gov.kz/ Павлодар облысының әкімдігі]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==Ескертулер==<br /> &lt;references /&gt;<br /> ==Әдебиет==<br /> # Павлодар. Павлодар облысы. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Қазақстан, А-А., 1969 (Павлодар Ертіс өңірі).<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:1970 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Павлодарда туғандар]]<br /> [[Санат:КСРО дзюдошылары]]<br /> [[Санат:КСРО спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары қатысушылары]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 2026-04-11T09:54:03Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі=Асхат Житкеев<br /> |туған күні=13.04.1981<br /> |азаматтығы={{байрақ|Қазақстан}}<br /> |мамандандыру=[[дзюдо]]<br /> |салмағы=100 кг<br /> |медальдары=<br /> | суреті= 28082008162847.jpg<br /> |сурет ені = 200px}}<br /> {{Медальдар <br /> | ені = 270px<br /> | суреті = <br /> | медальдар = <br /> {{MedalCountry | {{KAZ}} }}<br /> {{ОО-спорт | Дзюдо}}<br /> {{турнир | [[Олимпиада ойындары]]}}<br /> {{медаль|Күміс | [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 Beijing]] | -100 кг }}<br /> {{турнир | [[Дэюдодан әлем чемпионаты]]}}<br /> {{медаль|Қола | 2001 Мюнхен | -100 кг }}<br /> {{турнир | [[Азия ойындары]]}}<br /> {{медаль|Қола | [[Жазғы Азия ойындары 2002|2002 Busan]] | -100 кг }}<br /> {{турнир | [[Дзюдодан Азия чемпионаты]]}}<br /> {{медаль|Алтын | 2004 Алматы | -100 кг }}<br /> {{медаль|Күміс |2005 Ташкент | -100 кг }}<br /> }}<br /> <br /> '''Асқат Расулұлы Жіткеев''' (13 сәуір 1981 жыл&lt;ref&gt;[https://www.olympedia.org/athletes/92352 Askhat Zhitkeyev]&lt;/ref&gt;, [[Ақсу ауданы]], [[Жансүгіров ауылы|Жансүгіров қаласы]], [[Алматы облысы]]) – қазақстандық балуан, дзюдошы. Самбомен де, қазақша күреспен де айналысқан.<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] 100 кг салмақ дәрежесінде күміс жүлдегері, Азияның үш дүркін чемпионы, Қазақстан Республикасының дзюдодан ұлттық ерлер құрама командасының бас жаттықтырушысы (2010 жылдың Желтоқсан айынан бері).<br /> <br /> 2008 жылы Тамыздың 28-і [[Астана]]дағы «Қазақстан» спорт кешенінде Асқат Жіткеев атындағы зал ашылады. Бұл залда жас спортшыларға арналған шеберлік сыныптары өткізіледі.<br /> <br /> Бірінші бапкері — Саяхат Құдайбергенов.<br /> <br /> == Жетістіктері ==<br /> <br /> * Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (Пекин, 2008);<br /> * Сидней, 2000; Афины, 2004 Олимпиадаларына қатысқан<br /> * Әлем чемпионатының қола жүлдегері (Мюнхен, 2001);<br /> * Азия чемпионы (2003; Алматы, 2004);<br /> * Азия күміс жүлдегері (Ташкент, 2005);<br /> * Әлем суперкубогының күміс жүлдегері (2001, Германия);<br /> * Азия ойындарының қола жүлдегері (2002, 2006);<br /> * Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы.<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> [[Қазақ күресі|Қазақша күрестен]] спорт шебері, [[дзюдо]]дан, [[самбо]]дан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, [[Қазақстан]]ның еңбек сiңiрген спорт шеберi<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> == Сілтемелер ==<br /> <br /> * {{SportsReference|zh/askhat-zhitkeyev-1|NAME=Асхат Житкеев}}<br /> * [https://web.archive.org/web/20120516004633/http://idwhoiswho.kz/node/1280 Асхат Жіткеев]<br /> * [https://web.archive.org/web/20120611042305/http://today.kz/ru/card/168 Асхат Жіткеев]<br /> * [http://fdk.kz/ ҚДФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808133041/http://www.fdk.kz/ |date=2016-08-08 }}<br /> {{Бастама}}{{Сыртқы сілтемелер}}{{Олимпиада ойындарында Қазақстан туын ұстаушылар}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сiңiрген спорт шеберлерi]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:1981 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:13 сәуірде туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстан чемпиондары]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%9D%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2026-04-11T09:45:46Z

<p>Kshetunsky: «3 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі = Ақмарал Науатбек<br /> |шынайы есімі = <br /> |суреті = <br /> |сурет ені = <br /> |сурет тақырыбы = <br /> |жынысы = <br /> |толық есімі = <br /> |туған кездегі есімі = <br /> |лақап аты = <br /> |азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}<br /> |мамандандыру = [[Сурет:Judo pictogram.svg|20px]] [[дзюдо]]<br /> |клубы = <br /> |туған күні = 08.01.1999<br /> |туған жері = <br /> |қайтыс болған күні = <br /> |қайтыс болған жері = <br /> |карьера жылдары = 2014–қазірге дейін<br /> |бапкерлері = <br /> |бойы = <br /> |салмағы = -48 кг&lt;ref&gt;[https://www.ijf.org/judoka/20880/results?results_rank_group=all NAUATBEK AKMARAL]{{ref-en}}, ''ijf.org''&lt;/ref&gt;<br /> |атақтары = <br /> |медальдары = <br /> |ортаққор = <br /> }}<br /> '''Ақмарал Науатбек''' ([[8 қаңтар]] [[1999 жыл|1999]]&lt;ref&gt;[https://www.judoinside.com/judoka/44400/Akmaral_Nauatbek/judo-career Akmaral Nauatbek]{{ref-en}}, ''judoinside.com''&lt;/ref&gt;) — қазақстандық дзюдошы.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{бастама}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Дзюдодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]]<br /> [[Санат:Дзюдодан Азия ойындары чемпиондары]]<br /> [[Санат:3 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:43:25Z

<p>Kshetunsky: «Қазақстан самбошылары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{спортшы<br /> |есімі = <br /> |суреті = <br /> |туған күні = 1.12.1976<br /> |медальдары = <br /> |жынысы=Ер|азаматтығы={{байрақ|Қырғызстан}}|мамандандыру=Дзюдо|туған жері=[[Өскемен]]}}<br /> <br /> '''Айдын Құдайбергенұлы Смағұлов''' ([[1 желтоқсан]] [[1976 жыл]]) — қазақ [[дзюдо]]шысы, 1996-шы жылы [[Қазақстан]] чемпионы, [[Орталық Азия ойындары]] чемпионы, 2000-шы жылы Сидней Олимпиадасында [[Қырғызстан]] атынан қола медаль иегері атанды.<br /> <br /> Айдын Смағұлов [[Алматы облысы]] [[Алакөл ауданы|Алакөл ауданының]] түлегі. Айдын өзінің туған ағасы Рүстемге еліктеп күрес үйірмесіне келді. Бұл өнердің қыр-сырын жергілікті бапкер Бақытбек Мұстафиннің қол астында жаттықты. Уақыт оза өз қатарының алды болып, ел намысын қорғайтындай дәрежеге жетті. [[Дзюдо]] күресі бойынша ел чемпионы атанды, Орталық Азия ойындарында топ жарды, бірқатар халықаралық жарыстарда атой салды. <br /> ==Қырғызстан сапында==<br /> Алайда 2000 жылы Сиднейде өткен Олимпиада ойындары қарсаңындағы ел чемпионатында сәтсіздікке ұшырап, байрақты бәсекеде Қазақстанның туы астында өнер көрсету құқығынан айырылды.<br /> <br /> Жасы 26-дан асқан Айдын балуанға қазақстандық бапкерлер сенімсіздік білдіргеннен кейін ол тосын шешім қабылдады. Алатаудың арғы жағына өтіп, айыр қалпақты ағайындардың намысын жыртуды жөн санады. Бұл ретте оның еңбегі еш кеткен жоқ. Айдын Сиднейде қола медальді қоржынға салды. Қырғыздар қалпақтарын аспанға атты. Олардың осылай қуануы да негіссіз емес-ті. Өйткені, 1980 жылы атақты ауыр атлет Қаныбек Османәлиев Мәскеуде алтын алған уақыттан бергі 20 жыл аралығында Қырғызстан құрамасына Олимпиаданың бірде-бір медалі бұйырмаған екен.<br /> Айдын Смағұловқа дейін Қазақстанның бірде-бір дзюдошысының Олимпиада тұғырына табаны тимеген.<br /> <br /> ==Спортқа келуі==<br /> Әке-шешесі байланыс саласының қарапайым қызметкерлері. Жалпы аудан орталығы – [[Үшарал]] өңірінң барлық жетістігі білікті бапкер Бақытбек Мұстафиннің есімімен тығыз байланысты. Сол кісіден тәлім алған туған ағасы Рүстем қысқа ғана мерзім аралығында көпшілікке танылды. Самбодан бірқатар республикалық жарыстарды ұтты. Грузияда өткен жасөспірімдер арасындағы КСРО чемпионатында алтын медальді олжалап, спорт шеберінің күміс белгісін омырауына тақты. Үлкен ағасы Дастан бокспен айналысты. Екеуі де үнемі жарыста. Үйде болған жағдайдың өзінде жаттығудан қолдары босай бермейді. Үйде Айдынға қарайтын ешкім жоқ. Сол себепті Рүстем өзімен бірге спорт залына алып баратын. Кешкісін ағасының қасында болып, жаттығу барысын тамашалайтын. Бапкері өте байыпты адам. Еш уақытта дауыс көтеріп, балаға ұрыспайды. Ұтсаң да, ұтылсаң да бір қалыпты. Үнемі ақыл-кеңесін айтып, ағалық қамқорлық танытады. Білмеген жерін тәпіштеп үйретуден еш жалықпайды. Ал Рүстемнің мінезі бөлек. Бір әдісті бір рет қана қайталайды. Көрсетіп тұрғанында қағып алуға тиіссің. Сол тәсілді қайталай алмасаң, бұлқан-талқан болып ашуланады. Көңіл-күйі болса, екінші мәрте қайталауы мүмкін. Егер сонда үйренбесең, қолың бір сілтейді де кетеді. Жай кетпейді, балағаттап, сүйектен өтетін сөздер айтып кетеді. Ағасының бұл қылығы алғашында маған тым ерсі көрінетін. «Дұрыстап үйретсе қайтеді екен» деп жыларман болатын. «Тұра тұр, бәлем, әдіс-тәсілдің барлығын үйреніп алайын, содан кейін қалай күресу керектігін мен саған үйретемін» деп өз-өзін қайрайтын. Балалық қой, есейе келе ағамның не үшін ашуланатынын түсіндім. Балуанға ең әуелі жылдамдық, шапшаңдық, ептілік қажет. Айтылған ақылға құлақ түріп, көрсетілген әдісті әп-сәтте қағып алмаған спортшы боз кілемде шұғыл шешім қабылдай алмай, кібіртіктеп қалуы мүмкін. Ал оның ақыры немен тынатыны белгілі ғой. <br /> ==Ушаралдан Өскеменге аттануы==<br /> <br /> Алакөл өңірінің балуандары белгілі бір межеге жеткенен кейін Өскеменге барып даярлануды сол жылдары дағдыға айналдырған еді. Шығыс Қазақстан облысының орталығына қоныс аударғанда мен де Жанәділ Атаевтың қол астында жаттықтым. Ол кісінің біліктілігі еш күмән туғызбайды. Атаевтің «шекпенінен» талай мықты балуандар шықты. Мен де Жанәділ ағадан көп нәрсе үйрендім. Ол кезде самбодан жеңіл салмақтағы жастар арасындағы әлемнің екі дүркін чемпионы Ержан Омарбаевтің даңқы дүркіреп тұрған. Рүстем оған үнемі сол жігітті үлгі ететін. Жаттығудан кейін ол: «Егер әлемдік деңгейдегі балуанға айналғың келсе, Омарбаевты ұтуға тиіссің. Оны жеңген күні ғана сол мақсатқа жете алатыныңа сенетін боламын», – деп мені қайрайтын. Ол кезде Ержанды ұту мүмкін емес еді. Десек те Омарбаевтің деңгейіне жету үшін Айдын көп тер төкті. Бірте-бірте иық тіресе бастадық. Аздыған табыстарға қолы жетті. Айдын 1996 жылы самбодан жастар арасындағы ел біріншілігінде бас жүлдені олжалағанан кейін дзюдоға ауысты.<br /> <br /> ==Дзюдоға ауысуы==<br /> <br /> Тоқсаныншы жылдардың бел ортасында көптеген белді самбошылар дзюдоға ауысып жатты. Өйткені, жапондар ойлап тапқан күрес түрі Олимпиада бағдарламасына енген. Ал барлық спортшының арманы – Олимпиада ойындарында бақ сынау. Сол арманның жетегімен Айдын дзюдо үйірмесінің табалдырығын аттады. Сөз орайы келгенде, оның мықты дзюдошы болып қалыптасуыма жоғарыда есімдері аталған азаматтардан бөлек, сол жылдары Өскеменде жаттыққан алдыңғы толқын ағалармыз көп үлес қосқанды. Атағы алысқа тараған Руслан Сейілханов, Ержан Омарбаев, Сержан Омаров сынды белді балуандардан көп нәрсе үйренді. Оның үстіне 60 келі салмақта елішілік жарыстардың өзінде бәсекелестік өте күшті болды. Сол жылдары Нұрбол Сүлейменов, Базарбек Доңбай, Қасым Табылдинов, Бақытжан Әбдікәрімов, Ержан Омарбаевтың тегеуіріне төтеп беру оңай іс емес еді. Кейіннен қатарымызға Берік Жетпісбаев пен Ерлан Сіләмбаев сынды сайдың тасындай жігіттер қосылды. Сондай мықтылармен бәсекелес болуға тура келді. Соның арқасында тәжірибе жинады, шеберлігін шыңдалды.<br /> <br /> 1996 жылы ересектер арасында ел чемпионы атанды. Сол жылы жастар арасындағы әлем біріншілігіне аттанып, жетінші орынды қанағат тұтты. 1997 жылы Қазақстан чемпионатының ақтық сынана дейін алқынбай жеткеніммен, шешуші тұста Нұрбол Сүлейменовтен ұтылып, күміс жүлдегер атанды. 1998 жылы Мәскеуде өткен аса ірі халықаралық турнирде қола медальді еншіледі. Сол маусымда Канадада жалауы желбіреген студенттердің әлем біріншілігінде бесінші орынға табан тіреді. Басқа да ірілі-ұсақты жарыстарда жүлделі орындардан көрініп жүрді.<br /> <br /> ==Қырғыздар құрамасына ауысуы==<br /> <br /> Сидней Олимпиадасының қарсаңындағы жарыстарда Айдын өзінің мықтылығын түбегейлі дәлелдей алмады. 1999 жылы Қарағандыда өткен Қазақстан чемпионатында сәтсіздікке ұшырады. Содан кейін «Олимпиадаға барсам» деген асқақ арманымен қош айтысуға тура келді. Негізі ол жауапты жарыстар қарсаңында тым көп салмақ қуатын. Кейде тіпті 10-12 келіден арылуға тура келеді. Соның салдарынан Олимпиада қарсаңындағы жауапты жарыстарда кеңінен көсіле алмады.<br /> <br /> Олимпиадаға қатысу мүмкіндігінен айырылған спортшының көңіл-күйі жайсыз күндердің бірінде Қырғызстанның танымал бапкері Тұратбек Құлыбаев тосын ұсыныс жасады. Бір қызығы, айыр қалпақты ағаны Айдын Қазақстанның ішкі жарыстарында жиі көретін. «Ол кісі бұл жерде не істеп жүр екен?» деген ой да келген. Қырғыздар арасынан намыс туын биік ұстайтын білекті балуандар табылмағаннан соң Тұратбек аға Қазақстанға келіп, өзіне шәкірт қарайластырып жүр екен. Бішкекте өткен Орталық Азия ойындарында ол кісінің Айдынға және 73 келі салмақта күресетін Сағдат Садықовқа көзі түсіпті. Қазақстанның ұлттық құрама командасына екеуінің де іліге алмағанын білгеннен кейін «Бізге кел» деген ұсыныс айтты. Алғашында Айдын мен Сағдат біраз абыржып қалды. «Өз – елім, өзімнің – Отаным тұрғанда, өзгенің намысын жыртқаным қалай болар екен?» деген ой да келді. Содан ағаларымен ақылдасты. Олар: «Ұлттық құрамаға алмағаны үшін сен кінәлі емессің. Қырғыздар қиылып сұрап тұрса, тартынудың реті жоқ. Біле білсең, жат елге кетіп бара жатқан жоқсың. Іргеміздегі қырғыздар – өз ағайындарымыз. Қазақтың бір азаматы бауырлас мемлекеттің даңқын шығарып жатса, несі айып. Есіңде болсын, спорттық ғұмыр қысқа. Оның үстіне, Олимпиада ойындары күнде өтіп жатқан жоқ. Енді төрт жылдан кейін ғаламдық жарысқа бару-бармауың белгісіз. Сол себепті мүмкіндігіңді қалт жіберме», – деп кесімді сөздерін айтты. Бұл шешімге біздің бапкерлер де, басқалары да қарсы болмады. Сөйтіп, Сағдат екеуі 2000 жылы Сиднейде алауы тұтанған Олимпиада ойындарында Қырғызстанның туы астында өнер көрсетті.<br /> &lt;ref&gt;[http://www.alaman.kz/?p=20371] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111111100928/http://www.alaman.kz/?p=20371|date=2011-11-11}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Сидней 2000==<br /> <br /> Айдын алғашқы бәсекені Аргентина балуанына қарсы өткізді. Оны еш қиналмай, таза ұтты. Екінші кездесуде бразилиялық Манола Пулоға есе жіберді. Негізі оны ұтуға болатын еді. Бәсеке басталған бетте «диірмен» әдісін жасады. Төрешілер бұл тәсіл «юко» ұпайымен бағалады. Айдын көп ұзамай тағы бір әдіс орындауға бел буды. Сол кезде екеуі боз кілемге бірдей құлады. Татамидегі қазы істің ақ-қарасын ажыратпай, жеңісті Пулоға беріп жіберді. Бұл жеңіліс Айдынды алтыннан айырды. Одан кейінгі бәсекелерде қарсыластары бас көтеруге жарамады. Ресей, Молдова және АҚШ дзюдошыларын «иппонмен», яғни таза ұтты.<br /> <br /> Қола үшін таласта қарсыласы Өзбекстанның беткеұстар балуаны Әлішер Мұхтаров еді. Осы оқиғадан бір жыл бұрын Алматыда өткен Санжар Жандосовты еске түсіруге арналған халықаралық турнирде екеуінің жолы қиысқан болатын. Сол жарыста «қылқындыру» тәсілін қолданған Мұхтаров Айдынды сан соқтырып кетті. Татамиге шығар алдында командалық әріптесі Сағдат Садықов қолдау көрсетіп, Қазақстанның ұлттық құрамасының бас бапкері [[Бостан Жаңбырбаев]] ағалық ақылын айтып, намысын жаныды. Қазақстаннның басқа да балуандары мен бапкерлері келіп, сәттілік тіледі. Шамамен кездесудің үшінші минуты болса керек, Мұхтаров іштен ілуге әрекет етті. Айдын оның алдын орауға бекініп, әп-сәтте «диірмен» әдісін қолданды. Қарсыласым қос жауырынымен жерге құлады. Төреші «иппон» деп айғай салды. Өзбек дзюдошысы біресе Айдынға, біресе төрешіге жалтақ-жалтақ қарағады.<br /> <br /> Сиднейде Айдын күресіп болғаннан кейін ала тақиялылар байбалам салыпты. Өзбек бапкерлері: «Айдын Смағұлов – Қазақстанның азаматы. Оның Қырғызстанға еш қатысы жоқ. Олар халықаралық дзюдо федерациясы бекіткен ережені бұзып отыр. Сол себепті жеңіс біздің балуанға берілуге тиіс» деп шағым түсіруге бекінген екен. Сол кезде қарсыласым азаматтық танытты. Әлішер: «Мен Айдыннан татамидің үстінде, таза бәсеке барысында ұтылдым. Сондықтан да ешкімнің алдына барып арызданбаймын. Оған арым жібермейді. Ондай арзан жолмен келген алтынның маған еш қажеті жоқ», – деп кесімді сөзін айтқан екен. Бұл сөзді естіген өзбектер райынан қайтты.<br /> <br /> ==Қызық ойлар==<br /> <br /> Кей адамдар Айдынна «Егер қола медаль үшін айқаста өзбек Мұхтаровпен емес, қазақ Доңбаймен кездескенде не істер едің?» деген сұрақты жиі қояды. Әрине, әр спортшының түпкі арманы – Олимпиада ойындарында атой салу. Айдын да Сиднейдегі ойындарда жүлдеге қол жеткізуді мақсат тұтты. Алланың қалауымен ол арманым орындалды. Ал егер Базарбек екеуінің жолы қиысқанда, Айдын оған еш ойланбастан жол берер еді. Өйткені, Доңбай қазақтың намысын қорғады. Ол болса, өзге елдің туы астында өнер көрсетті. Ондай жағдайда кеудесінде намысы бар әр азамат мемлекеттің мүддесін бәрінен де жоғары қоюға тиіс - дейді Айдын.<br /> ==Марапаты==<br /> Қырғыз мемлекет басшысы Асқар Ақаев Айдын кеудесіне «Даңқ» орденін тақты. <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;{{Сыртқы сілтемелер}}<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Қырғызстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:1976 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]<br /> [[Санат:1 желтоқсанда туғандар]]<br /> [[Санат:Даңқ медалінің иегерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан жаттықтырушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:21:36Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Мемлекеттік қайраткер<br /> | түс = <br /> | Қазақша есімі = Асхат Берлешұлы Шахаров<br /> | Шынайы есімі = <br /> | Суреті = Askhat Shakharov (cropped).jpg<br /> | Сурет ені = <br /> | Атауы = Шахаров, 2024 жыл<br /> | Титулы = [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі<br /> | Ту = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png<br /> | Реті = <br /> | Басқара бастады = [[5 қыркүйек]] [[2023 жыл]]дан бастап <br /> | Басқаруын аяқтады = <br /> | Ізашары = [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]]<br /> | Ізбасары = <br /> | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br /> | Премьер = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br /> | Титулы_2 = [[Ақтөбе]] қаласының әкімі <br /> | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2_2 = Aktobe seal - 2.png<br /> | Реті_2 = <br /> | Басқара бастады_2 = 16 наурыз 2020<br /> | Басқаруын аяқтады_2 = қараша 2022<br /> | Ізашары_2 = <br /> | Ізбасары_2 = <br /> | Титулы_3 = <br /> | Ту_3 = <br /> | Ту2_3 = <br /> | Реті_3 = <br /> | Басқара бастады_3 = <br /> | Басқаруын аяқтады_3 = <br /> | Ізашары_3 = <br /> | Ізбасары_3 = <br /> | Титулы_4 = <br /> | Ту_4 = <br /> | Ту2_4 = <br /> | Реті_4 = <br /> | Басқара бастады_4 = <br /> | Басқаруын аяқтады_4 = <br /> | Ізашары_4 = <br /> | Ізбасары_4 = <br /> | Туған күні = 03.10.1978 <br /> | Туған жері = [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылы, {{туғанжері|Ақбұлақ ауданы|Ақбұлақ ауданында}}, [[Орынбор облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]<br /> | Қайтыс болған күні = <br /> | Қайтыс болған жері = <br /> | Жерленді = <br /> | Діні = <br /> | Әкесі =<br /> | Анасы =<br /> | Жұбайы = <br /> | Балалары = <br /> | Партиясы = <br /> | Білімі = 1) Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясы&lt;br&gt;2) [[Нархоз университеті|Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті]]&lt;br&gt;3) [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы]]<br /> | Мамандығы = 1) Дене шынықтыру мұғалімі&lt;br&gt;2) экономист<br /> | Ғылыми дәрежесі = 3) Экономика ғылымдарының кандидаты<br /> | Қолтаңбасы = <br /> | Сайты = <br /> | Commons = <br /> | Марапаттары = <br /> }}<br /> '''Асхат Берлешұлы Шахаров''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]], [[Орынбор облысы]]) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, [[дзюдо]] күресінен спорт шебері, 2023 жылғы 5 қыркүйектен бергі [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://baq.kz/ashat-shaharov-aqtobe-oblysynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy-312648/ |title= Асхат Шахаров Ақтөбе облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= baq.kz |date= 2023-09-05 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.inform.kz/kz/ashat-shaharov-aktobe-kalasynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy_a3625447 |title= Асхат Шахаров Ақтөбе қаласының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= inform.kz |date= 2020-03-16 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Асхат Шахаров 1978 жылғы 3 қазанда [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|кеңестік Ресей]]дегі [[Орынбор облысы]]ның [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылында дүниеге келген. <br /> <br /> Әкесі — Шахаров Берлеш Шағанбайұлы (1955 жылы туған), жүргізуші. Анасы — Шахарова Люба Күлмағамбетқызы (1957 жылы туған), мейірбике.<br /> <br /> Асхат Шахаров 1999 жылы Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясын дене шынықтыру пәнінің оқытушысы — спорт бойынша жаттықтырушы, 2002 жылы [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін]] халықаралық [[экономист]] мамандығы бойынша бітірген.<br /> <br /> 2013 жылы [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы|Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей Мемлекеттік қызмет және халық шаруашылығы академиясы]]н аяқтаған да, [[экономика]] [[Ғылым кандидаты|ғылымдарының кандидаты]] болған.<br /> <br /> 2005 жылғы қарашадан бергі [[Ақтөбе өңірлік университеті|Ақтөбе педагогикалық институты]] дене тәрбиесі кафедрасының доценті.<br /> <br /> 2007 жылғы сәуірден [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облыстық]] олимпиадашылар резервін дайындау орталығының директоры.<br /> <br /> == Саяси мансабы ==<br /> 2013 жылғы маусымнан бері [[Батыс Қазақстан облысы|БҚО]] [[Қаратөбе ауданы]]ның әкімі қызметін, 2017 жылғы шілдеден БҚО [[Бәйтерек ауданы|Зеленов ауданының]] әкімі, 2020 жылғы наурыздан [[Ақтөбе]] қаласының әкімі болды.<br /> <br /> 2022 жылғы қарашадан 2023 жылға дейін [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің Мемлекеттік [[инспектор]]ы қызметін атқарды.<br /> <br /> 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<br /> <br /> == Спортағы мансабы ==<br /> Самбодан үш мәрте әлем чемпионы, екі дүркін әлем кубогының иегері, дзюдодан дүниежүзілік біріншіліктің қола жүлдегері, Қазақстан еңбек сіңірген спорт шебері.<br /> <br /> * [[Самбо]] мен [[дзюдо]] күресінен ҚР чемпионы (1998-2005); <br /> * Азия біріншіліктері және чемпионаттарының 2 мәрте жеңімпазы, 3 мәрте жүлдегері; <br /> * Самбодан әлем чемпионы (Ақтөбе, 1997; [[Красноярск]], 1998); <br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Испания]], 1999).<br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Мюнхен]], 2001).<br /> * [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]на қатысқан ([[Сидней]], 2000);<br /> * Самбо күресінен 3 мәрте әлем чемпионы ([[Киев]], 2000; [[Кишинёв]], 2004; [[Астана]], 2005).<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> Шахаровтың марапаттары және атақтары:&lt;ref&gt;{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}&lt;/ref&gt;<br /> * Дзюдо күресінен халықаралық санаттағы спорт шебері (1997);<br /> * Ақтөбе облысының Жыл адамы (2005);<br /> * [[Құрмет ордені]] (2009); <br /> * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001);<br /> * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008).<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Қазақстан облыс әкімдері}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{Bio-stub}}<br /> <br /> {{DEFAULTSORT:Шахаров, Асхат Берлешұлы}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Ресей қазақтары]]<br /> [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]]<br /> [[Санат:Ресей мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]]<br /> [[Санат:Ақтөбе әкімдері]]<br /> [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:21:36Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Мемлекеттік қайраткер<br /> | түс = <br /> | Қазақша есімі = Асхат Берлешұлы Шахаров<br /> | Шынайы есімі = <br /> | Суреті = Askhat Shakharov (cropped).jpg<br /> | Сурет ені = <br /> | Атауы = Шахаров, 2024 жыл<br /> | Титулы = [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі<br /> | Ту = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png<br /> | Реті = <br /> | Басқара бастады = [[5 қыркүйек]] [[2023 жыл]]дан бастап <br /> | Басқаруын аяқтады = <br /> | Ізашары = [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]]<br /> | Ізбасары = <br /> | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br /> | Премьер = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br /> | Титулы_2 = [[Ақтөбе]] қаласының әкімі <br /> | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2_2 = Aktobe seal - 2.png<br /> | Реті_2 = <br /> | Басқара бастады_2 = 16 наурыз 2020<br /> | Басқаруын аяқтады_2 = қараша 2022<br /> | Ізашары_2 = <br /> | Ізбасары_2 = <br /> | Титулы_3 = <br /> | Ту_3 = <br /> | Ту2_3 = <br /> | Реті_3 = <br /> | Басқара бастады_3 = <br /> | Басқаруын аяқтады_3 = <br /> | Ізашары_3 = <br /> | Ізбасары_3 = <br /> | Титулы_4 = <br /> | Ту_4 = <br /> | Ту2_4 = <br /> | Реті_4 = <br /> | Басқара бастады_4 = <br /> | Басқаруын аяқтады_4 = <br /> | Ізашары_4 = <br /> | Ізбасары_4 = <br /> | Туған күні = 03.10.1978 <br /> | Туған жері = [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылы, {{туғанжері|Ақбұлақ ауданы|Ақбұлақ ауданында}}, [[Орынбор облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]<br /> | Қайтыс болған күні = <br /> | Қайтыс болған жері = <br /> | Жерленді = <br /> | Діні = <br /> | Әкесі =<br /> | Анасы =<br /> | Жұбайы = <br /> | Балалары = <br /> | Партиясы = <br /> | Білімі = 1) Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясы&lt;br&gt;2) [[Нархоз университеті|Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті]]&lt;br&gt;3) [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы]]<br /> | Мамандығы = 1) Дене шынықтыру мұғалімі&lt;br&gt;2) экономист<br /> | Ғылыми дәрежесі = 3) Экономика ғылымдарының кандидаты<br /> | Қолтаңбасы = <br /> | Сайты = <br /> | Commons = <br /> | Марапаттары = <br /> }}<br /> '''Асхат Берлешұлы Шахаров''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]], [[Орынбор облысы]]) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, [[дзюдо]] күресінен спорт шебері, 2023 жылғы 5 қыркүйектен бергі [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://baq.kz/ashat-shaharov-aqtobe-oblysynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy-312648/ |title= Асхат Шахаров Ақтөбе облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= baq.kz |date= 2023-09-05 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.inform.kz/kz/ashat-shaharov-aktobe-kalasynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy_a3625447 |title= Асхат Шахаров Ақтөбе қаласының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= inform.kz |date= 2020-03-16 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Асхат Шахаров 1978 жылғы 3 қазанда [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|кеңестік Ресей]]дегі [[Орынбор облысы]]ның [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылында дүниеге келген. <br /> <br /> Әкесі — Шахаров Берлеш Шағанбайұлы (1955 жылы туған), жүргізуші. Анасы — Шахарова Люба Күлмағамбетқызы (1957 жылы туған), мейірбике.<br /> <br /> Асхат Шахаров 1999 жылы Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясын дене шынықтыру пәнінің оқытушысы — спорт бойынша жаттықтырушы, 2002 жылы [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін]] халықаралық [[экономист]] мамандығы бойынша бітірген.<br /> <br /> 2013 жылы [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы|Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей Мемлекеттік қызмет және халық шаруашылығы академиясы]]н аяқтаған да, [[экономика]] [[Ғылым кандидаты|ғылымдарының кандидаты]] болған.<br /> <br /> 2005 жылғы қарашадан бергі [[Ақтөбе өңірлік университеті|Ақтөбе педагогикалық институты]] дене тәрбиесі кафедрасының доценті.<br /> <br /> 2007 жылғы сәуірден [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облыстық]] олимпиадашылар резервін дайындау орталығының директоры.<br /> <br /> == Саяси мансабы ==<br /> 2013 жылғы маусымнан бері [[Батыс Қазақстан облысы|БҚО]] [[Қаратөбе ауданы]]ның әкімі қызметін, 2017 жылғы шілдеден БҚО [[Бәйтерек ауданы|Зеленов ауданының]] әкімі, 2020 жылғы наурыздан [[Ақтөбе]] қаласының әкімі болды.<br /> <br /> 2022 жылғы қарашадан 2023 жылға дейін [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің Мемлекеттік [[инспектор]]ы қызметін атқарды.<br /> <br /> 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<br /> <br /> == Спортағы мансабы ==<br /> Самбодан үш мәрте әлем чемпионы, екі дүркін әлем кубогының иегері, дзюдодан дүниежүзілік біріншіліктің қола жүлдегері, Қазақстан еңбек сіңірген спорт шебері.<br /> <br /> * [[Самбо]] мен [[дзюдо]] күресінен ҚР чемпионы (1998-2005); <br /> * Азия біріншіліктері және чемпионаттарының 2 мәрте жеңімпазы, 3 мәрте жүлдегері; <br /> * Самбодан әлем чемпионы (Ақтөбе, 1997; [[Красноярск]], 1998); <br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Испания]], 1999).<br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Мюнхен]], 2001).<br /> * [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]на қатысқан ([[Сидней]], 2000);<br /> * Самбо күресінен 3 мәрте әлем чемпионы ([[Киев]], 2000; [[Кишинёв]], 2004; [[Астана]], 2005).<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> Шахаровтың марапаттары және атақтары:&lt;ref&gt;{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}&lt;/ref&gt;<br /> * Дзюдо күресінен халықаралық санаттағы спорт шебері (1997);<br /> * Ақтөбе облысының Жыл адамы (2005);<br /> * [[Құрмет ордені]] (2009); <br /> * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001);<br /> * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008).<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Қазақстан облыс әкімдері}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{Bio-stub}}<br /> <br /> {{DEFAULTSORT:Шахаров, Асхат Берлешұлы}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Ресей қазақтары]]<br /> [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]]<br /> [[Санат:Ресей мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]]<br /> [[Санат:Ақтөбе әкімдері]]<br /> [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:21:36Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Мемлекеттік қайраткер<br /> | түс = <br /> | Қазақша есімі = Асхат Берлешұлы Шахаров<br /> | Шынайы есімі = <br /> | Суреті = Askhat Shakharov (cropped).jpg<br /> | Сурет ені = <br /> | Атауы = Шахаров, 2024 жыл<br /> | Титулы = [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі<br /> | Ту = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png<br /> | Реті = <br /> | Басқара бастады = [[5 қыркүйек]] [[2023 жыл]]дан бастап <br /> | Басқаруын аяқтады = <br /> | Ізашары = [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]]<br /> | Ізбасары = <br /> | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br /> | Премьер = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br /> | Титулы_2 = [[Ақтөбе]] қаласының әкімі <br /> | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2_2 = Aktobe seal - 2.png<br /> | Реті_2 = <br /> | Басқара бастады_2 = 16 наурыз 2020<br /> | Басқаруын аяқтады_2 = қараша 2022<br /> | Ізашары_2 = <br /> | Ізбасары_2 = <br /> | Титулы_3 = <br /> | Ту_3 = <br /> | Ту2_3 = <br /> | Реті_3 = <br /> | Басқара бастады_3 = <br /> | Басқаруын аяқтады_3 = <br /> | Ізашары_3 = <br /> | Ізбасары_3 = <br /> | Титулы_4 = <br /> | Ту_4 = <br /> | Ту2_4 = <br /> | Реті_4 = <br /> | Басқара бастады_4 = <br /> | Басқаруын аяқтады_4 = <br /> | Ізашары_4 = <br /> | Ізбасары_4 = <br /> | Туған күні = 03.10.1978 <br /> | Туған жері = [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылы, {{туғанжері|Ақбұлақ ауданы|Ақбұлақ ауданында}}, [[Орынбор облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]<br /> | Қайтыс болған күні = <br /> | Қайтыс болған жері = <br /> | Жерленді = <br /> | Діні = <br /> | Әкесі =<br /> | Анасы =<br /> | Жұбайы = <br /> | Балалары = <br /> | Партиясы = <br /> | Білімі = 1) Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясы&lt;br&gt;2) [[Нархоз университеті|Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті]]&lt;br&gt;3) [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы]]<br /> | Мамандығы = 1) Дене шынықтыру мұғалімі&lt;br&gt;2) экономист<br /> | Ғылыми дәрежесі = 3) Экономика ғылымдарының кандидаты<br /> | Қолтаңбасы = <br /> | Сайты = <br /> | Commons = <br /> | Марапаттары = <br /> }}<br /> '''Асхат Берлешұлы Шахаров''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]], [[Орынбор облысы]]) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, [[дзюдо]] күресінен спорт шебері, 2023 жылғы 5 қыркүйектен бергі [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://baq.kz/ashat-shaharov-aqtobe-oblysynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy-312648/ |title= Асхат Шахаров Ақтөбе облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= baq.kz |date= 2023-09-05 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.inform.kz/kz/ashat-shaharov-aktobe-kalasynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy_a3625447 |title= Асхат Шахаров Ақтөбе қаласының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= inform.kz |date= 2020-03-16 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Асхат Шахаров 1978 жылғы 3 қазанда [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|кеңестік Ресей]]дегі [[Орынбор облысы]]ның [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылында дүниеге келген. <br /> <br /> Әкесі — Шахаров Берлеш Шағанбайұлы (1955 жылы туған), жүргізуші. Анасы — Шахарова Люба Күлмағамбетқызы (1957 жылы туған), мейірбике.<br /> <br /> Асхат Шахаров 1999 жылы Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясын дене шынықтыру пәнінің оқытушысы — спорт бойынша жаттықтырушы, 2002 жылы [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін]] халықаралық [[экономист]] мамандығы бойынша бітірген.<br /> <br /> 2013 жылы [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы|Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей Мемлекеттік қызмет және халық шаруашылығы академиясы]]н аяқтаған да, [[экономика]] [[Ғылым кандидаты|ғылымдарының кандидаты]] болған.<br /> <br /> 2005 жылғы қарашадан бергі [[Ақтөбе өңірлік университеті|Ақтөбе педагогикалық институты]] дене тәрбиесі кафедрасының доценті.<br /> <br /> 2007 жылғы сәуірден [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облыстық]] олимпиадашылар резервін дайындау орталығының директоры.<br /> <br /> == Саяси мансабы ==<br /> 2013 жылғы маусымнан бері [[Батыс Қазақстан облысы|БҚО]] [[Қаратөбе ауданы]]ның әкімі қызметін, 2017 жылғы шілдеден БҚО [[Бәйтерек ауданы|Зеленов ауданының]] әкімі, 2020 жылғы наурыздан [[Ақтөбе]] қаласының әкімі болды.<br /> <br /> 2022 жылғы қарашадан 2023 жылға дейін [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің Мемлекеттік [[инспектор]]ы қызметін атқарды.<br /> <br /> 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<br /> <br /> == Спортағы мансабы ==<br /> Самбодан үш мәрте әлем чемпионы, екі дүркін әлем кубогының иегері, дзюдодан дүниежүзілік біріншіліктің қола жүлдегері, Қазақстан еңбек сіңірген спорт шебері.<br /> <br /> * [[Самбо]] мен [[дзюдо]] күресінен ҚР чемпионы (1998-2005); <br /> * Азия біріншіліктері және чемпионаттарының 2 мәрте жеңімпазы, 3 мәрте жүлдегері; <br /> * Самбодан әлем чемпионы (Ақтөбе, 1997; [[Красноярск]], 1998); <br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Испания]], 1999).<br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Мюнхен]], 2001).<br /> * [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]на қатысқан ([[Сидней]], 2000);<br /> * Самбо күресінен 3 мәрте әлем чемпионы ([[Киев]], 2000; [[Кишинёв]], 2004; [[Астана]], 2005).<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> Шахаровтың марапаттары және атақтары:&lt;ref&gt;{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}&lt;/ref&gt;<br /> * Дзюдо күресінен халықаралық санаттағы спорт шебері (1997);<br /> * Ақтөбе облысының Жыл адамы (2005);<br /> * [[Құрмет ордені]] (2009); <br /> * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001);<br /> * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008).<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Қазақстан облыс әкімдері}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{Bio-stub}}<br /> <br /> {{DEFAULTSORT:Шахаров, Асхат Берлешұлы}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Ресей қазақтары]]<br /> [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]]<br /> [[Санат:Ресей мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]]<br /> [[Санат:Ақтөбе әкімдері]]<br /> [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:21:36Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Мемлекеттік қайраткер<br /> | түс = <br /> | Қазақша есімі = Асхат Берлешұлы Шахаров<br /> | Шынайы есімі = <br /> | Суреті = Askhat Shakharov (cropped).jpg<br /> | Сурет ені = <br /> | Атауы = Шахаров, 2024 жыл<br /> | Титулы = [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі<br /> | Ту = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png<br /> | Реті = <br /> | Басқара бастады = [[5 қыркүйек]] [[2023 жыл]]дан бастап <br /> | Басқаруын аяқтады = <br /> | Ізашары = [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]]<br /> | Ізбасары = <br /> | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br /> | Премьер = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br /> | Титулы_2 = [[Ақтөбе]] қаласының әкімі <br /> | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg<br /> | Ту2_2 = Aktobe seal - 2.png<br /> | Реті_2 = <br /> | Басқара бастады_2 = 16 наурыз 2020<br /> | Басқаруын аяқтады_2 = қараша 2022<br /> | Ізашары_2 = <br /> | Ізбасары_2 = <br /> | Титулы_3 = <br /> | Ту_3 = <br /> | Ту2_3 = <br /> | Реті_3 = <br /> | Басқара бастады_3 = <br /> | Басқаруын аяқтады_3 = <br /> | Ізашары_3 = <br /> | Ізбасары_3 = <br /> | Титулы_4 = <br /> | Ту_4 = <br /> | Ту2_4 = <br /> | Реті_4 = <br /> | Басқара бастады_4 = <br /> | Басқаруын аяқтады_4 = <br /> | Ізашары_4 = <br /> | Ізбасары_4 = <br /> | Туған күні = 03.10.1978 <br /> | Туған жері = [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылы, {{туғанжері|Ақбұлақ ауданы|Ақбұлақ ауданында}}, [[Орынбор облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]<br /> | Қайтыс болған күні = <br /> | Қайтыс болған жері = <br /> | Жерленді = <br /> | Діні = <br /> | Әкесі =<br /> | Анасы =<br /> | Жұбайы = <br /> | Балалары = <br /> | Партиясы = <br /> | Білімі = 1) Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясы&lt;br&gt;2) [[Нархоз университеті|Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті]]&lt;br&gt;3) [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы]]<br /> | Мамандығы = 1) Дене шынықтыру мұғалімі&lt;br&gt;2) экономист<br /> | Ғылыми дәрежесі = 3) Экономика ғылымдарының кандидаты<br /> | Қолтаңбасы = <br /> | Сайты = <br /> | Commons = <br /> | Марапаттары = <br /> }}<br /> '''Асхат Берлешұлы Шахаров''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]], [[Орынбор облысы]]) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, [[дзюдо]] күресінен спорт шебері, 2023 жылғы 5 қыркүйектен бергі [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://baq.kz/ashat-shaharov-aqtobe-oblysynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy-312648/ |title= Асхат Шахаров Ақтөбе облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= baq.kz |date= 2023-09-05 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.inform.kz/kz/ashat-shaharov-aktobe-kalasynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy_a3625447 |title= Асхат Шахаров Ақтөбе қаласының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= inform.kz |date= 2020-03-16 |accessdate= 2025-01-05}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> Асхат Шахаров 1978 жылғы 3 қазанда [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|кеңестік Ресей]]дегі [[Орынбор облысы]]ның [[Ақбұлақ (Орынбор облысы)|Ақбұлақ]] ауылында дүниеге келген. <br /> <br /> Әкесі — Шахаров Берлеш Шағанбайұлы (1955 жылы туған), жүргізуші. Анасы — Шахарова Люба Күлмағамбетқызы (1957 жылы туған), мейірбике.<br /> <br /> Асхат Шахаров 1999 жылы Қазақ мемлекеттік туризм және спорт академиясын дене шынықтыру пәнінің оқытушысы — спорт бойынша жаттықтырушы, 2002 жылы [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін]] халықаралық [[экономист]] мамандығы бойынша бітірген.<br /> <br /> 2013 жылы [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы|Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей Мемлекеттік қызмет және халық шаруашылығы академиясы]]н аяқтаған да, [[экономика]] [[Ғылым кандидаты|ғылымдарының кандидаты]] болған.<br /> <br /> 2005 жылғы қарашадан бергі [[Ақтөбе өңірлік университеті|Ақтөбе педагогикалық институты]] дене тәрбиесі кафедрасының доценті.<br /> <br /> 2007 жылғы сәуірден [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облыстық]] олимпиадашылар резервін дайындау орталығының директоры.<br /> <br /> == Саяси мансабы ==<br /> 2013 жылғы маусымнан бері [[Батыс Қазақстан облысы|БҚО]] [[Қаратөбе ауданы]]ның әкімі қызметін, 2017 жылғы шілдеден БҚО [[Бәйтерек ауданы|Зеленов ауданының]] әкімі, 2020 жылғы наурыздан [[Ақтөбе]] қаласының әкімі болды.<br /> <br /> 2022 жылғы қарашадан 2023 жылға дейін [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің Мемлекеттік [[инспектор]]ы қызметін атқарды.<br /> <br /> 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<br /> <br /> == Спортағы мансабы ==<br /> Самбодан үш мәрте әлем чемпионы, екі дүркін әлем кубогының иегері, дзюдодан дүниежүзілік біріншіліктің қола жүлдегері, Қазақстан еңбек сіңірген спорт шебері.<br /> <br /> * [[Самбо]] мен [[дзюдо]] күресінен ҚР чемпионы (1998-2005); <br /> * Азия біріншіліктері және чемпионаттарының 2 мәрте жеңімпазы, 3 мәрте жүлдегері; <br /> * Самбодан әлем чемпионы (Ақтөбе, 1997; [[Красноярск]], 1998); <br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Испания]], 1999).<br /> * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері ([[Мюнхен]], 2001).<br /> * [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]на қатысқан ([[Сидней]], 2000);<br /> * Самбо күресінен 3 мәрте әлем чемпионы ([[Киев]], 2000; [[Кишинёв]], 2004; [[Астана]], 2005).<br /> <br /> == Марапаттары ==<br /> Шахаровтың марапаттары және атақтары:&lt;ref&gt;{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}&lt;/ref&gt;<br /> * Дзюдо күресінен халықаралық санаттағы спорт шебері (1997);<br /> * Ақтөбе облысының Жыл адамы (2005);<br /> * [[Құрмет ордені]] (2009); <br /> * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001);<br /> * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008).<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Қазақстан облыс әкімдері}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{Bio-stub}}<br /> <br /> {{DEFAULTSORT:Шахаров, Асхат Берлешұлы}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан дзюдошылары]]<br /> [[Санат:Ресей қазақтары]]<br /> [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]]<br /> [[Санат:Ресей мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]]<br /> [[Санат:Ақтөбе әкімдері]]<br /> [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушылары]]<br /> [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A1%D3%99%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2026-04-11T09:15:50Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>{{Infobox Biography<br /> | subject_name = Жартыбаев Сәлкен Қалдыбекұлы<br /> | image_name =<br /> | image_size = 180px<br /> | image_caption = <br /> | date_of_birth = 29.03.1965 жылы туған<br /> | place_of_birth = [[Жамбыл облысы]] [[Жуалы ауданы]] [[Шымбұлақ ауылы (Жуалы ауданы)|Шымбұлақ ауылы]]<br /> | date_of_death = <br /> | place_of_death = <br /> | occupation = самбодан халықарарлық дәрежедегі спорт шебері<br /> | spouse = <br /> }}<br /> ‎ ‎<br /> <br /> '''Жартыбаев Сәлкен Қалдыбекұлы''' (29.03.1965 жылы туған, [[Жамбыл облысы]] [[Жуалы ауданы]] [[Шымбұлақ ауылы (Жуалы ауданы)|Шымбұлақ ауылы]]) — самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1992). Дзюдодан (1988), қазақша күрестен (1981) спорт шебері. Алғашқы жаттықтырушысы — С.Қасымов. Кейіннен самбодан М.Жақитовтың, ал дзюдодан С.Төкеевтің жетекшілігімен жаттықты. Самбодан КСРО халықтары спартакиадасының жеңімпазы (Минск, Беларусь, 1986), КСРО кубогінің күміс жүлдегері (Майкоп, [[Ресей]], 1988), “''Азия жұлдыздары''” турнирінің жеңімпазы ([[Ұлан-Батыр]], [[Моңғолия]], 1991), дүниежүзі чемпионаттың күміс жүлдегері ([[Минск]], [[Беларусь]], 1992), Қазақстан кубогінің жеңімпазы (Алматы, 1992), Азия чемпионатының күміс жүлдегері (Ұлан-Батыр, Моңғолия, 1993), дүниежүзі чемпионаттың қола жүлдегері ([[Омбы]], Ресей, 1993), Азия чемпионы (Алматы, 1994), дүниежүзі чемпионаттың қола жүлдегері (Новый Сад, Сербия, 1994), Еуропа чемпионатының қола жүлдегері (Пеневежис, [[Литва]], 1994). 1992, 1993, 1994 жылдары Қазақстанның ең үздік самбошысы атанды. Қазір дзюдодан Қазақстан құрамасының аға жаттықтырушысы.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;&lt;/ref&gt; <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:1965 жылы туғандар]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:11:50Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Байшолақов Қанат.jpg|thumb|Байшолақов Қанат]]<br /> '''''Байшолақов Қанат''''' (20.7.1961 жылы туған, [[Ақмола облысы]] [[Целиноград ауданы]] [[Еңбекші]] ауылы)&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt; — [[палуан]], [[самбо]] күресінен халықаралық дәрежедегі [[спорт]] шебері (1981), [[Қазақстан]]ның 5 дүркін чемпионы (1979 — 1983), [[дүние жүзі]] чемпионы (1981, [[Испания]]), [[КСРО]] кубогының 2 дүркін жеңімпазы (1980 — 1981). <br /> <br /> [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руының Сайдалы бөлімінен шыққан&lt;ref&gt;Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты]]н бітірген (1986). [[Спорт]]пен 14 жастан әуестенген. Жаттықтырушысы — М. Жахитов.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан жаттықтырушылары]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:11:50Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Байшолақов Қанат.jpg|thumb|Байшолақов Қанат]]<br /> '''''Байшолақов Қанат''''' (20.7.1961 жылы туған, [[Ақмола облысы]] [[Целиноград ауданы]] [[Еңбекші]] ауылы)&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt; — [[палуан]], [[самбо]] күресінен халықаралық дәрежедегі [[спорт]] шебері (1981), [[Қазақстан]]ның 5 дүркін чемпионы (1979 — 1983), [[дүние жүзі]] чемпионы (1981, [[Испания]]), [[КСРО]] кубогының 2 дүркін жеңімпазы (1980 — 1981). <br /> <br /> [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руының Сайдалы бөлімінен шыққан&lt;ref&gt;Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты]]н бітірген (1986). [[Спорт]]пен 14 жастан әуестенген. Жаттықтырушысы — М. Жахитов.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан жаттықтырушылары]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:11:50Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Байшолақов Қанат.jpg|thumb|Байшолақов Қанат]]<br /> '''''Байшолақов Қанат''''' (20.7.1961 жылы туған, [[Ақмола облысы]] [[Целиноград ауданы]] [[Еңбекші]] ауылы)&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt; — [[палуан]], [[самбо]] күресінен халықаралық дәрежедегі [[спорт]] шебері (1981), [[Қазақстан]]ның 5 дүркін чемпионы (1979 — 1983), [[дүние жүзі]] чемпионы (1981, [[Испания]]), [[КСРО]] кубогының 2 дүркін жеңімпазы (1980 — 1981). <br /> <br /> [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руының Сайдалы бөлімінен шыққан&lt;ref&gt;Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты]]н бітірген (1986). [[Спорт]]пен 14 жастан әуестенген. Жаттықтырушысы — М. Жахитов.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан жаттықтырушылары]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2026-04-11T09:11:50Z

<p>Kshetunsky: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Байшолақов Қанат.jpg|thumb|Байшолақов Қанат]]<br /> '''''Байшолақов Қанат''''' (20.7.1961 жылы туған, [[Ақмола облысы]] [[Целиноград ауданы]] [[Еңбекші]] ауылы)&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt; — [[палуан]], [[самбо]] күресінен халықаралық дәрежедегі [[спорт]] шебері (1981), [[Қазақстан]]ның 5 дүркін чемпионы (1979 — 1983), [[дүние жүзі]] чемпионы (1981, [[Испания]]), [[КСРО]] кубогының 2 дүркін жеңімпазы (1980 — 1981). <br /> <br /> [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руының Сайдалы бөлімінен шыққан&lt;ref&gt;Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты]]н бітірген (1986). [[Спорт]]пен 14 жастан әуестенген. Жаттықтырушысы — М. Жахитов.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысы]]<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]<br /> [[Санат:Қазақстан жаттықтырушылары]]<br /> [[Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2026-04-11T09:04:59Z

<p>Kshetunsky: «Қазақстанда өлтірілгендер» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>{{Спортшы<br /> |есімі = Асқар Шайхиев<br /> |шынайы есімі = <br /> |суреті = <br /> |сурет ені = <br /> |сурет тақырыбы = <br /> |жынысы = Ер<br /> |толық есімі = ''Асқар Тастайұлы Шайхиев''<br /> |туған кездегі есімі = <br /> |лақап аты = <br /> |азаматтығы = {{Байрақ|КСРО}}&lt;br&gt;{{байрақ|Қазақстан}}<br /> |мамандандыру = <br /> |клубы = <br /> |туған күні = 15.8.1963<br /> |туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Сырым ауданы]] [[Қызылтаң]] ауылы<br /> |қайтыс болған күні = 3.5.2000<br /> |қайтыс болған жері = [[Орал]] <br /> |карьера жылдары = <br /> |бапкерлері = <br /> |бойы = <br /> |салмағы = 48 кг<br /> |атақтары = <br /> |медальдары = <br /> |ортаққор = <br /> }}'''Шайхиев Асқар''' Тастайұлы (15 тамыз 1963, [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Сырым ауданы]] [[Қызылтаң]] ауылы — 3 мамыр 2000, [[Орал]] қаласы) — палуан, халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1988), Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері (1989). [[Батыс Қазақстан]] ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1986).Бапкері — [[Б.Қуанышов]]. Қазақстан және халықаралық турнирлердің жеңімпазы. КСРО чемпионы (1989, Алматы) және екі рет күміс жүлдегері (1987, Ташкент, 1988, [[Омбы]]). Әлем кубогының иегері (1988, Токио, Жапония). Әлем чемпионы (1989, Нью-Йорк, АҚШ). Спортшылық жолын аяқтағаннан кейін Шайхиев Батыс Қазақстан облыстық [[ОРМБЖМ]]-де дзюдо күресінен жаттықтырушы, кейіннен Батыс Қазақстан облысының дзюдо федерациясының атқарушы директоры болды. 2003 жылы Шайхиевтің атынан таэквондо спорт клубы құрылып, содан бері жыл сайын оқушылар арасында республикалық деңгейде таэквондодан жарыс өтеді.&lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы]], 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;. ISBN 9965-822-57-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}]<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{stub}}<br /> [[Санат:Алфавит бойынша самбошылар]]<br /> [[Санат:КСРО самбошылары]]<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан самбошылары]]<br /> [[Санат:Самбодан әлем чемпиондары]]<br /> [[Санат:Қазақстанда өлтірілгендер]]</div>

Kshetunsky https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 2026-04-06T07:49:59Z

<p>Kshetunsky: «Сот» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)</p> <hr /> <div>'''Дәстүрлі билер соты''' - [[19 ғ.|XIX ғасырдың]] бас кезіне дейін [[қазақтар]]дың өздеріне тән бірегей дәстүрлі билер соты болды. Ол көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтына бейімделген еді. XIX ғасырдың 20-жылдарынан бастап патша үкіметі былер сотын бірте-бірте жоя бастады.<br /> [[Сурет:Билер соты.jpg|thumb|Билер соты]]<br /> ==Билер, билер соты және олардың қазақ қоғамы өміріндегі атқарған рөлі==<br /> [[Ресей]] [[Қазақстан]] аумағына азаматтық және әскери [[сот жүйесі]]н енгізгенге дейін мұнда [[дәстүр]]лі билер соты болатын. Ол ''қылмыстық, мүліктік, ішкі отбасылық тәртіп бұзушылықтар мен қылмыс түрлерін қарап, қоғамның құқықтық өмірін'' ретке келтіріп отыратын.<br /> <br /> Қазақ [[қоғам]]ында билер ешқашан сайланып та, тағайындалып та қойылмаған. Би лауазымына бекіту деген атымен болмаған. Би қызметі атадан балаға мұра болып та қалмайтын. Би болатын адамның<br /> бойынан бірнеше қасиет табылуы тиіс еді. Би, <br /> * біріншіден, қазақтың дәстүрлі әдет құқығын жете білуге міндетті. Мәселен, ол ''«{{Қасым ханның қасқа жолын]]»'', ''«Есім ханның ескі жолын»'', Тәуке ханның ''«Жеті жарғысын»'' жатқа білуі керек. <br /> * Екіншіден, би атағынан үміткердің [[Риторика|шешендік өнер]] мен аталы сөзді жақсы меңгеруі қажет. <br /> * Үшіншіден, барынша адал, ешкімге бұра тартпайтын әділ болуы шарт. Ондай билердің атақ-даңқы жөніндегі хабар дала тұрғындары арасына тез таралатын. Кейде билердің баласы да өзінің бойындағы қасиеттеріне қарай би бола алатын. Бірақ мұндай жағдай ілуде бір рет кездесетін.<br /> <br /> Өзінің беделіне дақ түсірген би [[сот]] ісіне араласу құқығынан айырылды. Дала тұрғындары өзіне жүгінуін тоқтатқан кезден бастап ол би аталудан қалады. Өз ұлының бойында би боларлық қасиеттері бар екенін байқаған ата-ана оның дүниеге көзқарасын дұрыс қалыптастырудың амалын қарастырған. Оны жас кезінен атақты билердің нөкерлері қатарына қосуға тырысты. Сөйтіп бала жастайынан далалық сот билігінің небір нәзік тұстарын меңгеруге ден қоятын. Болашақта би болудан үміткер бала қылмыстық істер қаралатын сот процесіне үнемі қатысып отырған.<br /> <br /> Сот процесі шағымданушының тілегі немесе хан мен сұлтан, старшындардың тапсыруы бойынша басталды. Дәстүрге сай ежелгі салт-жоралар қатаң сақталынды. Мәселен, белгілі бір бидің билік жүргізуін таңдау үшін сотқа қатысушылар оның алдына қамшы тастайтын. Билер соты әдеттегі ұсақ тәртіп бұзушылықтан бастап ең ауыр қылмыс саналатын кісі өлтіруге дейінгі [[қылмыс]]ты істерді қарастырды.<br /> <br /> Билер соты дауға әділ билік айту принципі бойынша жүргізілетін. Би әділ де тапқыр, [[Әйтеке би]] айтқандай, {{cquote|''дұрыс сөзге тоқтай білген, сөзін тоқтата білген''}} дана болуы тиіс. Билер қазақ халқының ауызбірлігін, өзара түсінісуін нығайтып, дау-шарды әділ шешіп отырған. Бидің бір өзі тергеушінің, әрі айыптаушы мен [[судья]]ның (қазының) қызметін қоса атқарған.<br /> <br /> Билер соты [[Ауызекі тіл|ауызекі сөз]] жарыстыру түрінде өтетін. Куәлардан жауап алу да қарастырылатын. Билер сотының бір артықшылығы ол халықтың көз алдында ашық өткізілетін, оған кез келген адам өзінің қалауынша қатыса алатын. Екі би айтысқанда жалпы үкімді шығару үшін [[Төбеби]] сайланған.<br /> <br /> [[Билер Соты|Би сотының]] шешімін сұлтандар мен старшындар жүзеге асыратын. Билердің әділетсіз шешіміне шағым жасау ілуде бір рет, өте сирек кездесетін. Би дұрыс үкім шығармаған жағдайда өзінің абыройы мен беделінен жұрдай болып, би атағынан айырылып қалатын. Би өзінің сіңірген еңбегі үшін ''«бидің билігі»'' деген сыйақы алатын. Ол кінәлі<br /> жақтын есебінен өндірілетін. Сыйақының мөлшері дауда өндірілетін мүліктің оннан бір бөлігіне тең болатын.<br /> <br /> XVIII ғасырда мемлекеттік және қоғамдық кызметінің маңыздылығы, шешендік өнерінің күші мен [[поэтика]]лық шеберлігі жағынан [[Қазақстан тарихы]]нда өшпес із қалдырған атақты билер болды. Олар —<br /> * [[Ұлы жүз]]дегі [[Төле би]], <br /> * [[Орта жүз]]дегі [[Қазыбек би]],<br /> * [[Кіші жүз]]дегі [[Әйтеке би]].<br /> <br /> ==Куәлар==<br /> [[Айып]]кердің күнәлі екенін дәлелдеу немесе оны ақтап шығу үшін жұртқа кеңінен танымал кемінде 2-4 адамның куәлігі керек болатын. Ондай куәлар табылмаған жағдайда адал адамдардың [[ант]] ішуіне жүгіну рәсімі қолданылатын. Әйелдердің, үй қызметшілері мен құлдардың, жасы кәмелетке толмаған балалардың куәгер болуына, ант ішуіне рүқсат етілмейтін.<br /> <br /> Мінез-құлқы нашар адамдар да куәгерлікке алынбайтын. Бұрын өтірік куәлік бергені белгілі болған адамдар да куәгер бола алмайтын. [[Куәгер]]лер арнайы адам жіберіп, жасауыл арқылы алдырылатын.<br /> <br /> Жасауылдардың еңбегіне төленетін ақы күнәлі жақтың есебінен өндіріп алынатын. Сұлтандар мен елге сыйлы адамдардың куәгерлігі олар ант ішпей-ақ қабылдана беретін.<br /> <br /> ==Ант ішу==<br /> {{main|Ант су ішу}} <br /> Билер сотының тағы бір артықшылығы айыпкерге тағылатын күнә жеткіліксіз жағдайда ақылдастар алқасының көмегіне жүгінетін болған. Ақылдастар алқасы айыпкерді жақсы білетін, оның адал да әділ руластарынан тұратын болуы тиіс еді. Олар өздерінің адалдығына ант ішіп, сотқа тартылған адамды не айыптайтын, не ақтап шығатын.<br /> <br /> Ақылдастардың саны қаралатын істің қаншалықты күрделі екендігіне байланысты болатын. Ант ішкізу сот ісінде өтірік айтпауы, жалған куә болмауы үшін жүзеге асырылатын. Ант ішу талапкерге де, жауапкерге де, куәлерге де бірдей қолданылды.<br /> <br /> * Ант ішкізу үшін әлдебір биік жота, ата-бабалар зираты, сондай-ақ көлдің немесе өзеннің көрікті жағасы таңдап алынатын. Сотқа шақырылған әрбір адам шамамен мынандай мазмұнда ант ішетін болған: {{cquote|''Егер мен жалган куәлік айтатын болсам, ондаменің жазамды бір Құдайдың өзі беретін болсын, екі дүниеде де жақсылық көрмейін, бар байлыгым мен балаларымның қызыгы бұйырмасын''}}. <br /> * Ант ішудің екінші бір түрі мылтық ұңғысын сүю еді. <br /> * Ал үшінші түрі бойынша, ант ішушіні ата-баба зиратын үш рет айналдырып өткізген. Қолға [[Құран]] ұстап та ант берген.<br /> <br /> ==Жазаның түрлері: жер аудару, айып салу, құн төлету, дүре соғу және өлім жазасына кесу== <br /> Қазақтарда жазаның түрлері ''жер аудару, айып салу, құн төлету, дүре соғу және өлім жазасына кесу'' болатын. Бірақ өлім жазасы сирек қолданылатын. [[Түрме]] және еркінен айыру орындары мүлде болған емес.<br /> <br /> [[Айып]]тыға ауылдан жер аудару жазалары да қолданылды. Қылмыскерден туған-туыстары мен руластары безініп, араласпай қоятын. Әдетте жер аударылғандар кең-байтақ даланың бір қиыр шетінде, елден жырақ тұратын. [[Қылмыс]] жасады деп айыпталған және ол айыбы [[Билер Соты|билер сотында]] дәлелденген қылмыскерлер айып не [[құн]] төлейтін.<br /> <br /> ''Айып'' дегеніміз жасаған қылмысы үшін материалдық не ақшалай құн төлеу. Қазақітарда кінәлі адамның ат-шапан айып төлеуі атам заманнан бері бар болатын.<br /> <br /> Онша ауыр емес, жеңіл-желпі қылмыс жасаған адам талапкердің қалауы бойынша жазадан ат-шапан айып төлеп те құтылатын. Ал ауыр қылмыс жасаған адамдар мал<br /> есебімен ''«тоғыз»'' төлейтін. Мәселен, ''«Түйе бастаған тоғызға»'' үш түйе, үш сиыр, үш қой кіретін. Ұрлық жасағаны ашылып, масқара болған дамға әрқайсысында тоғыз бас мал болатын ''«Үш тоғыз»'' айып салынатын.<br /> <br /> Адам өлтіргені немесе дене мүшесіне жарақат салып, мүгедек еткені үшін құн төленетін. Адам өлтірген адам өлім жазасына да кесілетін. Бірақ бұл жазадан құн төлеу арқылы құтылуға болатын. Құн төлеген жағдайда қылмыскерден кек алуға жол берілмейтін.<br /> <br /> Кұн төлеудің шарты мен мерзімін екі жақ барынша қатаң келісіп алатын. Ер адамды өлтіргені үшін 1000 қой немесе 100 жылқы, немесе 50 түйе құн төленетін. Ал әйелді өлтіргені үшін төленетін құн мұның жарты мөлшеріндей аз болатын. Күйеуін өлтірген әйелдің де өлім жазасынан құн төлеп құтылуына болатын еді. Бірақ бұл үшін<br /> оның өлген күйеуінің туған-туысқандары кешірім жасап, ризашылық келісімін беруі шарт саналатын. Мұндай жағдайда қылмыскер жазадан құн төлеу арқылы құтылып кете алатын. Ал егер айыпкер өзі зорлаған қызға үйленетін болса, онда ол қызға қалыңмал төлеп, өзі өлім жазасынан да, құн төлеу жазасынан да босатылатын.<br /> <br /> Егер біреу кажетті қорғаныс үстінде қарсыласын өлтіріп алса және мұны көзімен көрген куәгері болса, онда ол құнның жарты мөлшерін төлеуге тиіс болатын, ал ондай куәгері болмаса, онда толық мөлшерінде құн төлейтін. Жартылай құн біреуді байқаусызда өлтіріп алған жағдайда да төленетін болған.<br /> <br /> Адам өлтірген қылмыскерді жасырған және оның қашып кетуіне көмектескені үшін күнәлі болған адам өлген адамның құның өзі төлейтін. Барымта кезінде кісі өлтірген қылмыскер де құн төлеуі тиіс болатын. Кімде-кім ұрыны, қарақшыны немесе кісі өлтірген қылмыскерді өлтірсе, оған ешқандай жаза қолданылмайтын.<br /> <br /> Қазақтар кейбір жағымсыз қылықтар, бұзақылық жасаған адамға [[қамшы]]мен немесе солқылдақ көк шыбықпен [[дуре]] соғу жазасын қолданатын. Күнәлі адамға оның жасаған қылмысының қаншалықты ауыр не жеңіл екендігіне қарай 25, 50,100 дүре соғу жазасы белгіленетін. Өтірік әңгіме таратқан адамға да қамшымен дүре соғу жазасы қолданылатын.<br /> <br /> Егер баласы әкесіне тіл тигізіп балағаттаса немесе әкесі мен шешесінің біреуіне қол жұмсап ұрып-соқса, онда ол баланы қара есекке немесе қара өгізге теріс мінгізіп, мойнына құрым киіз байлап, ауыл-ауылды аралататын. Оны көргендер жерге түкіре жиіркеніп, қамшының астына алатын.<br /> <br /> Дүрелеп жазалау барша жұрттың көзінше орындалғандықтан, ол ең масқара әрі ел бетіне қарай алмайтын ұятты ауыр жаза болып есептелетін. Дүре соғу қоғамдық тәртіпті сақтаудың, қазақтардың ежелгі әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерін құрмет<br /> тұтудың сенімді құралы болып келді.<br /> <br /> Егер кімде-кім өзінің [[дін]]інен безіп, [[христиан Діні|христиан дінін]] не басқа бір дінді қабылдайтын болса, онда оның туған-туысқандарының бүкіл мал-мүлкі талан-таражға салынып, бөліп әкетілетін. Діннен безу әрбір отбасы, ру, тайпа үшін ең масқара қылықтардың бірі саналатын.<br /> <br /> Дәстүрлі қазақ қоғамында өзіне-өзі қол салып өлген адам туралы жақсы лебіз айтылмаған. Өзін-өзі өлтірген адамды жалпы [[зират]]тан қырық қадам алыс жерлейтін. Оның жаназасы шығарылмайтын, [[Ас беру|ас берілмейтін]], [[еске алу]] рәсімі де жасалмайтын.<br /> <br /> [[18 ғ.|XVIII ғасырда]] билер сотының үкімімен қылмыскер деп табылып, өлім жазасына кесілген адам үкім орындалар алдында ханға қарап: ''«Дат, тақсыр!»'' деуге құқықты болатын. ''«Датың болса айт!»'' дейтін хан. Қылмыскер өзінің ең соңғы қалауы мен өтінішін айтып қалатын. (''«Дат»'' [[парсы тілі]]нде ''«Әділ заң, әділдік, өтініш»'' деген мағына береді).<br /> <br /> Әдетте хан ауыр қылмыс жасаған айыпталушының ең соңғы өтінішін<br /> қанағаттандыратын. Өлім жазасы қылмыскерді дарға асу немесе мойнына арқан са-<br /> лып, буындырып өлтіру арқылы орындалатын. Буындырып өлтірген қылмыскерді ат құйрығына таңып, айдалаға қоя беретін. Құдай жолынан безінгендерді таспен атып өлтіретін. Өз туыстарына үйленіп, қан араластырғандар да өлім жазасына кесілетін болған. Қазақтардың әдет заңы бойынша [[жеті ата]]ға жетпейтін туыстардың некесін қиюға үзілді-кесілді қатаң тыйым салынған.<br /> <br /> ==Барымта==<br /> {{main|Барымта}}<br /> Би сотының жиі-жиі қарайтын істері көбінесе барымтаға байланысты болатын. Дәстүрлі қазақ қоғамында өзге біреудің төлемей кеткен қарызы үшін оның малын не мүлкін тартып әкету барымта деп аталады. Сот үкімі орындалмай қалған жағдайда да барымта жасауға болатын.<br /> <br /> Дала тұрғындары арасында күшті [[ру]]дың адамдары адам өлтіргені үшін құн төлеуден, біреуге тіл тигізіп, қорлағаны үшін айып төлеуден бас тартып кете беретін жағдайлар да болып тұратын. Олар тіпті [[билер соты]]ның алдына баруды да өздерінше ар санайтын. Міне, мұндай жағдайда қорланған рудың ақсақалдары қабылдаған шешім бойынша барымта басталатын, сөйтіп кінәлі жақты өздерінің айтқаным,і комуге мәжбүр ету көзделетін.<br /> <br /> Екі жақ өзара тіл табысып, келісімге келгеннен кейін барымтаға алынған мал иесіне қайтарылатын. Барымтата ашықтан-ашық та, жасырын түрде де жасала беретін. Барымта жасырын түрде алынған жағдайда барымташы жақ мал иелеріне үш күннің ішінде ресми түрде хабар беруге міндетті болатын.<br /> <br /> Ал бұлай етілмеген жағдайда барымтада кеткен мал ұрланған мал деп есептелінетін. Барымта кезінде екі жақтың бір-бірімен қарулы қақтығысы болып, адамдар жараланатын, тіпті өлімге де ұшырап жататын. Кейде барымтаға бүкіл болыс түгел қатысатын. [[Ресей]] әкімшілігі барымтаны қылмысты істердің бірі деп бағалады.<br /> <br /> ==Патша үкіметінің Қазақстандағы билер сотының өкілеттігін шектеуі== <br /> Билер сотының дала тұрғындарының арасындағы беделі зор болатын. Көп жағдайда Қазақстандағы орыстардың өздері де империялық соттан гөрі қазақтың билер сотына жүгінгенді артық санады.<br /> <br /> Мәселен, мынадай бір елеулі оқиға туралы айта кетуге болады: [[1865]] жылға дейін [[Көкшетау]] сыртқы округында орыстар 117 рет билер сотына шағым түсірген. Билер сотының артықшылығын қазақтардың тұрмысы мен әдет заңын зерттеумен айналысқан орыс зерттеушісі [[Гейнс Александр Константинович|А. Гейнс]] өте жақсы байқаған болатын. Ол былай деп жазды: <br /> {{cquote|''Билер соты ашық және барынша әділ жүргізеді. Сондықтан да оны қазақтар ғана емес, орыс зиялылары да, қазақтар да құрметтейді, олардың көпшілігі билер сотына барып шағынады.''}}<br /> <br /> Патша үкіметі [[19 ғ.|XIX ғасырдың]] 20-90-жылдары аралығында билер сотын тарата бастады. Өйткені билер соты отаршыл өкімет орындарының жалпы империялық басқару тәртібін енгізуіне көп кедергі келтірген болатын. Озық ойлы қазақ зиялыларының өкілдері билер сотының бұрынғы қалпында өзгеріссіз қала беруін жақтады. Мәселен, қазақтың көрнекті ғалымы [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Шоқан Уәлиханов]] билер сотына жоғары баға берді.&lt;ref&gt;Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр — 1914 жыл). Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Қабылдинов З.Е., Қайыпбаева А.Т.Алматы: Атамұра, 2008. — 352 бет, суретті, карталы.ISBN 9965-34-816-2&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан тарихы]]<br /> [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]<br /> [[Санат:Құқық]]<br /> [[Санат:Заң]]<br /> [[Санат:Сот]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kshetunsky