Бәйтерек (монумент)

2016-02-28T08:24:29Z

Khamitova nj NIS:

{{Ғимарат
| ғимараттың аты = Бәйтерек
| шынайы аты =
| бұрынғы атауы =
| балама аты =
| статусы =
| суреті = Central Downtown Astana 2.jpg
| ені =
| сурет атауы = Бәйтерек
| позициялық карта = Қазақстан
|lat_dir = N|lat_deg = 51|lat_min = 07|lat_sec = 41.7
|lon_dir = E|lon_deg = 71|lon_min = 25|lon_sec = 49.7
| карта атауы =
| карта ені =
| ізашары =
| ізбасары =
| ғимарат түрі =
| сәулет стилі =
| классификациясы =
| орналасуы = {{Қазақстан}}, [[Астана]]
| мекен жайы =
| қала =
| мемлекет =
| қазіргі жалдаушы =
| ғимараттың маңыздылығы =
| құрылысы басталды = [[30 тамыз]] [[2002]]
| құрылысы аяқталды =
| ашылған уақыты =
| жөнделген уақыты =
| жабылған уақыты =
| бұзылған уақыты =
| құны =
| жөндеу құны =
| биіктігі =
| сәулет өнері =
| төбесі =
| антеннаның төбесі = 105 м
| шатыры = 97 м
| ең соңғы қабат =
| обсерватория =
| құрылыс жүйесі =
| көлемі =
| диаметрі =
| басқа да өлшемдері =
| қабаттар саны =
| ғимараттың ішкі ауданы =
| лифтілер = 2
| тапсырыс беруші =
| иемденуші =
| басқарушы орган =
| сәулетшісі = [[Ақмырза Исаұлы Рүстембеков]]
| сәулет фирмасы =
| салушы =
| инженері =
| инженер-құрылысшы = М.Вахштейн
| басқа да дизайнерлер =
| сметашы =
| бас мердігер =
| марапаттары =
| дүкендер саны =
| бөлмелер саны =
| көлік тұрағы =
| сайты =
}}

[[Сурет:Бәйтерек.jpg|right|thumb|200px|Түндегі Бәйтерек]]

'''Бәйтерек''' – Астанадағы [[архитектура]]лық [[құрылыс]] кешені, [[сәулет өнері]]нің бірегей туындысы. Елорданың ең көрнекті ғимараттарының бірі.

== Техникалық сипаттамасы ==
[[Металл]]дан, [[әйнек]] пен [[бетон]]нан жасалған бұл «терек» сәулеттік мағынасы жағынан да, жасалуы жағынан да бірегей: биіктігі 105 метрлік металл құрамасынан, салмағы 1000 тоннадан жоғары бес жүзге жуық қададан тұрады. [[Есіл (өзен)|Есіл]] өзенінің сол жағалауында бой көтерген зәулім «Бәйтеректің» биіктігі 97 м (Астана қаласының елорда статусына ие болған жылға байланысты таңдалған), диаметрі 27 м; негізгі есікке бастайтын әшекейлі темірбетон саты жер бетінен 4,8 м жоғары орналасқан. Әлемде бірінші рет диаметрі 22 метрлік және салмағы 300 тоннадан тұратын күннің түсуіне қарай түсін өзгертетін «[[хамелеон]]» әйнегінен жасалынған шар биіктігі жағынан рекордқа (әлемдегі ең үлкен шардың ең биіке көтерілуі бойынша) ие болды. «Бәйтерек» нысаны үш бөліктен тұрады; жер асты бөлігі ұлттың тамыр жаюы, ал одан кейінгілері өркендеу кезеңдерінің нышандарын білдіреді. Ең жоғарғы жағында «Аялы алақан» композициясы орын тепкен. Одан әрі қосымша түріндегі композиция өз негізінен бөлініп, жер бетіне қалықтап тұрғандай әсерге бөлейді. Ұшар басында алтын шар орналасқан. Арнайы шынылармен әйнектелген «Бәйтерек» күмбезінің салмағы 70 т, ал алтын шардың үстіңгі ауданы 1553 м². Осынау ғаламат шардың панорамалық залынан [[Астана қаласы|Астананың]] кешегі және бүгінгі сәулеті – «ескі» және «жаңа» көрінісін тамашалауға болады. Алтын шар мен ғимараттың негізгі кіре берісі бір-бірімен «оқпан» деп аталатын салмағы 695 т металл құралыммен байланысып, жалғасқан. «Бәйтерек» кешенінде келушілердің демалып, асықпай отырып төңірегін көруге мүмкіндік беретін дәмханасы да бар. Астананың орталығында көкке бой созып тұрған «Бәйтерек» – қазіргі [[Қазақстан]]ның нышан-символы, қазақ халқының қайта өрлеуі мен түлеуінің, мемлекеттілігінің, биіктік пен тереңдіктің, кеңдіктің белгісі, дархандықтың көрінісі іспетті. Ол [[елорда]]ның халық көп баратын жерінің бірі.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref>

== Монументтің авторлары ==
«Бәйтерек» кешенін жобалаушы архитекторлар тобы А.Рүстембеков (топ жетекшісі), С.Базарбаев пен Ж.Айтбалаев, инженер-конструкторы М.Вахштейн, интерьер дизайншысы А.Оспанов; сондай-ақ оның жобасын жасауға “Аэропорт” ААҚ, “ЭМК” ЖШС, “Архфонд” ЖАҚ, Архитекторлар одағы және “Алуа” ЖШС секілді қазақстандық жетекші фирмалардың мамандары қатысты; ал құрылысын “Имсталькон” ААҚ құрылыс компаниясы (бас директоры В.Т. Кананыхин) салды. Оның негізгі идеясы Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]тың эскиз-нобайы негізінде өмірге келді. Ол бейбіт өмір мен келісімге ұмтылған барлық қазақстандықтардың ғұмырлық мұратын білдіреді.

Бұл нысан әлемдік [[Сәулет өнері|сәулет]] өнерінің жоғары талаптарына толығымен жауап береді.
Астана қаласында [[Сәулетші]]лер одағының халықаралық қауымдастығы өткізген 10-байқауда беделді халықаралық қазылар алқасының шешімімен 2002 жылғы ең таңдаулы жоба және құрылыс ретінде “Бәйтерек” кешеніне Гран-при үздік айырым белгісі берілді.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{commons|Bayterek}}

[[Санат:Астана ескерткіштері]]
[[Санат:Қазақстанның көрікті орындары]]

{{stub}}

Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Бәйтерек (монумент)