https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=KamilanisemeyҚазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-04-18T18:42:32ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80Мұртты обалар2015-02-03T10:08:41Z<p>Kamilanisemey: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */</p>
<hr />
<div>'''Мұртты обалар''' – ерте темір дәуірінен сақталған ескерткіштер (б.з.б. 7–4 ғасырлар). Толық емес мәліметтер бойынша Қазақстанда 300-ден астам мұртты обалаға жататын ескерткіш тіркелген. Оларды Ә.Х.Марғұлан, К.Ақышев, М.П.Грязнов, Ә.Оразбаев, М.Қадырбаев, С.М.Ақынжанов, Ф.Арсланова, С.С.Сорокин, А.Бейсенов, А.Таиров, С.Г.Боталов, т.б. зерттеді. Оның негізгі бөлігі (80%-дан астамы) Орталық және Солтүстік Қазақстан өлкелерінің жәдігерлері. Қалғандары Шығыс Қазақстан жерінде шоғырланған. Мұртты обалар Сарыарқаның ерте темір дәуіріндегі тасмола мәдениетінің ғұрыптық ескерткіштері болып саналады. Құрылымдық жағынан да, семантикалық өрісі жағынан да күрделі құрылыстарға жатады. Ғалымдардың типологиялық сипаттамалары бойынша, құрылымдық-планиграфиялық ерекшеліктері тұрғысынан бірнеше түрге ажыратылады: <br />
1) кешенде негізгі және қосалқы обалар бірлесе орналасады; <br />
2) тек қосалқы обаның өзі ғана беріледі.<br />
* ''Бірінші жағдайда кешен адам жерленген үлкен обадан, оның шығысында орналасқан ғұрыптық қосалқы кіші обадан және қосалқы обадан шығысқа қарай тартылған екі жарты доға тәрізді иілген «мұрттан» тұрады''. <br />
* ''Екінші жағдайда кешенде қосалқы оба ғана болады. Қосалқы обада адам жерленбейді, тек жылқы сүйектері мен қыш ыдыстар қойылады. Үлкен обаға мұртшалы ғұрыптық оба күншығыстан тіркеседі''.<br />
Мұртты обалар кешенінің барлық мағынасын ашып тұратын да осы ғұрыптық оба. Оның астында жылқы қаңқасы немесе жекелеген сүйектері (көбіне бас сүйек), ал одан шығысқа қарай қыш ыдыс қойылады. Шағын құрылыстар астынан аз мөлшерде күл, кейде мал сүйектері табылған. Бір топ ғалымдар мұртты обалар кешенінің семантикасын ашу барысында мұны жылқыға, күн (от) тәңіріне табыну, ежелгі ата-баба рухын қастерлеу сияқты дәстүрлермен байланыстыратын жалпы сипаттама жасады. Ғылымда ерте темір дәуіріндегі Қазақстан тайпаларын таза парсы тілдес орта ретінде сипаттау қалыптасқанын ескерсе, Мұртты обалардың түркілік дәстүрлерге бейім келуі ерекше назар аудартады. Мұртты обалар құрылымы және семантикасы жағынан көне түркілердің тас мүсін, балбалдармен бірге орналасатын ғұрыптық қоршауларына өте жақын келеді.<ref name="Source 3">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref><br><br />
{{бастама}}<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Ескерткіштер]]<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
==Cілтемелер==<br />
* [[семантика]]<br />
* [[Ә.Х.Марғұлан]]<br />
* [[корреспондент]]</div>Kamilanisemeyhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9F%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%83Пияз қабығымен емделу2015-02-02T07:37:29Z<p>Kamilanisemey: пияз пияз қабығы емдеу</p>
<hr />
<div>{{уики}}<br />
[[Санат:денсаулық]]<br />
== Қажалған теріні емдеу == <br />
Күстен құтылу үшін пияздың қабығын шыны банкаға салып, ас сіркесін құйыңыз. Банканы пергамент немесе компрестік қағазбен жауып, екі аптаға қалдырыңыз. Содан соң сіркені төгіп, қабықты құрғатыңыз. Ұйықтар алдында қажалған жердің айналасына вазелин немесе басқа да майлы, теріні жұмсартатын иісмай жағып, қажалған жерге қабықты 2-3 мм болатындай қойып, жүннен тоқылған шұлық киіп алыңыз. Таңертең аяқты булауға салып, ақырындап қажалған теріні алып тастау керек. Бұл әдісті бірнеше рет жасасаңыз, күс кетіп, тері жазылады.<br />
== Тұмауды емдеу ==<br />
Пияз қабығы тұмауды оңай жеңеді. Ол үшін қабықты ұсақтап кесіп, 4 ас қасығын қайнаған суға салып, 3-5 минуттай сол судың буымен дем алыңыз.<br />
== Варикозды емдеу == <br />
Венаның түйнеліп кеңеюі жағдайында пияз қабығының тұнбасын 10 күндей қабылдау керек. Ол үшін 2 ас қасық ұсақталған пияз қабығына 100 мл арақ құямыз. Бұл тұнба бір аптадай тұруы керек. Содан соң сүзгілеп, тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 2-3 рет 20 тамшыдан қабылдап тұру керек.<br />
Немесе 2 ас қасық ұсақталған пияз қабығына 400 мл қайнаған су құйып, 6 сағатқа қалдыру керек. Сүзгіден өткізіп, тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 3 мезгіл ¼ стақаннан ішіп тұрыңыз. Бұны үзбей 7-10 күнде жасау керек. Қайталағыңыз келсе, бір апта күтіңіз.<br />
== Құрғақ жөтелді емдеу == <br />
2 ас қасық пияз қабығына 2 стақан су құйып, астын жай қойып, 15 минут қайнатамыз. Бөлме температурасында суытамыз. Сүзгіден өткізіп, жылы күйінде ¼ стақаннан тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 3 рет ішеміз.<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
http://massaget.kz/layfstayl/Zdorove/24098/<br />
== Сыртқы сілтемелер ==<br />
http://ya-zdorovyi.com/polza-luka/<br />
<br />
http://mamapedia.com.ua/health/polza-ili-vred/polza-luka.html<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
[[Пияз]]</div>Kamilanisemey