https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Gabit+KarabayҚазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-04-19T02:25:26ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B8%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80Баяу балқитын қорытпалар2011-07-14T06:10:01Z<p>Gabit Karabay: </p>
<hr />
<div>[[Сурет:Chemicals in flasks.jpg|thumb|[[Химия]]]]<br />
'''Баяу балқитын қорытпалар''' - темірдің балқу температурасынан (1539°С) жоғары температурада балқитын қорытпалар. Баяу балқитын қорытпалар негізі [[титан]], [[тантал]], [[ванадий]], [[хром]], [[цирконий]], [[ниобий]], [[молибден]], [[вольфрам]] сияқты баяу балқитын металдар немесе олардың металл емес элементтермен қосылысынан құралады. Мысалы, кейбір баяу балқитын қорытпалардың балқу температурасы мынадай: MоSі2 - 2000°C, <br />
ZrO2 - 2700°C, TіC - 3140°C, TaC - 3900°C. Олар ыстыққа төзімді материалдар ретінде қолданылады. [[Титан|Титанның]] қорытпалары өте жоғары температураға (3140°C) ұзақ уақыт шыдайды. Мұндай қорытпалардан [[ғарыш|ғарыштық]] [[техника]] бөлшектері, ыстыққа төзімді лабораториялық ыдыстар, тағы басқа жасалады. Цирконий қосылыстарының маңыздысы - цирконий диоксиді. Ол ыстыққа (2700°C) және химиялық әсерге төзімді болып келеді. Сондықтан одан ыстыққа төзімді бұйымдар (мысалы, [[тигель]], балқуы қиын [[шыны]], [[зертас]], [[эмаль]]) дайындалады. [[Қазақстан|Қазақстанда]] Баяу балқитын қорытпаларды зерттеумен [[Металлургия]] және кен байыту институты айналысады. Онда титанның оксиді мен петрохлоридін алу мен тазалау, титан өндірісіндегі шала өнімдерден ілеспе элементтерді бөліп шығару технологиясы жасалынып, өндіріске (Өскемен титан-магний комб-нда) енгізілді. Сондай-ақ, институтта әр түрлі металлургия шикізатынан ванадий алу әдістері табылды, құрамында алюминий тотығы және [[Ванадий|ванадийі]] бар домналық күлдерді гидрохимиялық жолмен қайта өңдеу процесі зерттелді. <br />
<br />
==Сілтемелер==<br />
[[Қазақ энциклопедиясы]]<br />
{{stub}}<br />
{{wikify}}<br />
[[Санат: Химия]]</div>Gabit Karabayhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0Гидроэнергетика2011-06-23T15:26:56Z<p>Gabit Karabay: Санатты жылдам үстеу: «Гидрогеология» (HotCat қолданып)</p>
<hr />
<div> #REDIRECT[[Су энергетикасы]]<br />
<br />
[[Санат:Гидрогеология]]</div>Gabit Karabay