Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Санкт-Петербург

2016-08-29T18:35:57Z

Florstein:

{{Елді мекен-Ресей
|статусы = Федералдық деңгейдегі маңызы бар қала
|қазақша атауы = Санкт-Петербург
|шынайы атауы = Санкт-Петербург [[Сурет:SPB Collage 2014-3.png|300px|center]]
|елтаңба = Flag of Saint Petersburg Russia.svg
|ту = Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені = 150
|ту ені = 150
|lat_dir =N|lat_deg= 59|lat_min= 57|lat_sec=
|lon_dir =|lon_deg=30|lon_min=19|lon_sec=
|CoordAddon = type:city(4600000)_region:RU
|CoordScale =
|ел картасы =
|аймақ картасы =
|аудан картасы =
|ел картасының өлшемi = 0
|аймақ картасының өлшемi =
|аудан картасының өлшемi =
|аймағы = Санкт-Петербург
|кестедегі аймақ = Санкт-Петербург
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|мекен түрі =
|мекені =
|кестедегі мекен =
|ішкі бөлінісі = 18 аудан
|басшының түрi = Губернатор
|басшысы = Полтавченко Георгий Сергеевич
|құрылған уақыты = 1703
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары = Санкт-Петербург, Петроград, Ленинград
|статус алуы =
|жер аумағы = 1439<ref name="Петербург в цифрах">{{cite web|url=http://www.gov.spb.ru/day|title=Петербург в цифрах|publisher=Официальный портал администрации СПб|accessdate=2011-10-21}}</ref>
|биiктiктiң түрi = биіктігі
|орталығының биiктігі = 3
|климаты =
|ресми тілі = орыс тілі
|тұрғыны = 4 848 700
|санақ жылы = 2010
|тығыздығы =
|шоғырлануы = 5,4 млн ([[2002]])
|ұлттық құрамы = [[орыстар]] — 84,73 % [[украиндар]] — 1,87 % [[белорустар]] — 1,17 % [[еврейлер]] — 0,78 % [[татарлар]] — 0,76 % [[армяндар]] — 0,41 %
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним = петербургтық
|телефон коды = 812
|пошта индексі =
|пошта индекстері = 190000-199406
|сандық идентификаторы = 40
|ортаққордағы санаты = Saint Petersburg
|сайты = http://gov.spb.ru
|сайт тілі = ru
|сайт тілі 2 =
|сайт тілі 3 =
|сайт тілі 4 =
|сайт тілі 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n = Ресми емес атауы
|add3 = Невадағы қала, Солтүстік Пальмира, Петров қаласы, Питер, Солтүстік астана, Солтүстік Венеция, Жарық түн қаласы, Мәдениеттің астанасы, Петербург.
}}

'''Санкт-Петербург''' ({{lang-ru|Санкт-Петербург, Питер}}) — [[Ресей]]дің федералдық мәні бар қала, [[Солүстік-Батыс федералды аймағы]]ның және [[Ленинград облысы]]ның әкімшілік орталығы. 1914 жылдың 31 тамызынан 1924 жылдың 26 қаңтарына дейін -— '''Петроград''', 1924 жылдың 26 қаңтарынан 1991 жылдың 6 қыркүйегіне дейін — '''Ленинград''' деп аталған.

== Географиясы ==
Санкт-Петербург Ленинград облысындағы Нева өзенінің Фин бұғазына құяр сағасында орналасқан. Тұрғындарының саны 4,7 млн-ға жуық (2004).

Санкт-Петербург аумағынан 45-тен астам өзен, 40-қа жуық канал өтеді. Портты қала, әуе, автомобиль жолдарының және темір жолдың ірі торабы.

== Мәдениеті ==
Ресей [[ғылым академиясы]]ның ғылыми орталығы, 43 жоғары оқу орны, 120 музей, 18 театр, Салтыков-Щедрин атындағы Ресей ұлттық кітапханасы, машина, станок, прибор, кеме жасау зауыттары, тоқыма фабрикасы, химиялық, түсті және қара металургия комбинаттары бар. Метрополитені 1955 ж. іске қосылған. Қаланы 1703 ж. Петр І салдырған. 1712 — 1918 ж. Ресей астанасы болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Санкт-Петербургдың жоғары оқу орындарында бірқатар қазақ интеллигенциясының өкілдері оқыды. [[Бақытжан Қаратаев|Б.Қаратаев]], Б.Сыртанов, Ж.Ақпаев, С.Лапин, [[Шоқай Мұстафа|М.Шоқай]], Б.Құлманов Санкт-Петербургдың Императорлық университетінде, Ә.Бөкейхан Санкт-Петербург Императорлық орман институтында, [[Мұхаметжан Тынышбаев|М.Тынышбаев]] Санкт-Петербург Императорлық жол қатынасы институтында, [[Санжар Жапарұлы Аспандияров|С.Аспандияров]] пен Х.Досмұхамедов Санкт-Петербург Императорлық әскери медициналақ институтында білім алды. Қазақтың алғашқы баспасөздерінің бірі саналатын “Серке” газеті Санкт-Петербургда жарық көрді. Бүкілресейлік мұсылмандардың екінші съезі Санкт-Петербургда өтті. Бірінші орыс револяциясы, Ақпан революциясы және Қазан төңкерісі Санкт-Петербургда басталды. 1918 ж. астана Санкт-Петербургдан Мәскеу қаласына көшірілді. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде қала 29 ай бойы неміс фашистері әскерлерінің қоршауында болды. Сол тұста Санкт-Петербург тұрғындарына Қазақстан халқы көп көмек көрсетті. Қаланы жаудан қорғауда көптеген қазақстандықтар ерлікпен шайқасты (Ленинград шайқасы). [[Жамбыл Жабаев|Ж.Жабаевтың]] “Ленинградтық өренім!” атты жалынды жыры жауынгерлерді жаумен күреске жігерлендірді. Қазіргі кезде Санкт-Петербургда Ж.Жабаев пен Ә.Молдағұлова есімімен аталатын көшелер бар. Петропавл қамалы, Қысқы сарай, Биржа ғимараты, Исаакий соборы, т.б. сәулет өнері ескерткіштері ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра тізіміне енгізілген. 2003 ж. Санкт-Петербургдың 300 жылдық мерейтойы аталып өтілді. Санкт-Петербургдағы қазақ диаспорасы 2 мыңға жуық адамды құрайды. Қалада қазақтардың ұлттық орталығы жұмыс істейді.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 7 том</ref>

== Экономикасы ==
Санкт-Петербург — Ресей Федерациясының маңызды экономика орталықтарының бірі. Санкт-Перербургтың экономикалық дамуы, өндіріс және сауда комитетінің мәліметі бойынша, 2012 жылы аймақтық жалпы өнімі 2,138 трлн рубль болған ( 2011 жылы — 2,072 трлн руб.)<ref name="Инвест.паспорт СПб 2013">{{cite web|url=http://www.spbinvestment.ru/upload/Инвестиционный%20паспорт%202013.pdf|title=Инвестиционный паспорт Санкт-Петербурга. 2013|publisher=Комитет по инвестициям Санкт-Петербурга|accessdate=2013-10-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6MTr41pIl|archivedate=2014-01-09}}</ref>. Экономикасының негізгі көзі (жақшаның ішінде 2010 жылғы аймақтық жалпы өнімінің бөлігі):
* өндеу өенркәсібі (24,1 %),
* сауда (18,7 %),
* жылжыматын мүлікпен операциялар (18,2 %),
* көлік және байланыс (9,9 %),
* құрылыс (7,8 %),
* басқа (21,3 %)<ref name="Соц-экон.развитие СПб 2011">{{cite web|url=http://www.cedipt.spb.ru/upload/files/economics/macro/ot4et%202011%20-%203.pdf|title=Итоги социально-экономического развития санкт-петербурга за 2011 ж.|accessdate=2012-11-14|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CI3hiPGS|archivedate=2012-11-19}}</ref>.

Қражы нарығы айналымынан Ресейде екінші орын алады. Қалада бірнеше биржа, 42 коммерциялық банк, Санкт-петербург халықаралық банкі, басқа аймақтардың банктерінің 100 шақты филиалы, 400-ден астам брокер компаниясы жұмыс істейді<ref>{{cite web|url=http://www.banki.ru/banks/regions/?show=region&city=Sankt-Peterburg|publisher=Банки.ру|title=Банки: Все города: все банки региона Санкт-Петербург|accessdate=2011-10-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/64vB7eqfx|archivedate=2012-01-24}}</ref>.

== Галерея ==
<gallery caption="Санкт-Петербургтың көрнекті тарихи жерлері" gallery mode=packed>
File:Catherine_park_in_Tsarskoe_Selo_01.jpg|Пушкин қаласындағы Екатерина паркі
File:View_to_Kazan_Cathedral_by_Ivan_Smelov.jpg|Казан соборы
Сурет:Mariinsky_Palace_Saint_Petersburg.jpg|Мариининский сарайы
File:Me%C5%A1ita_v_Sankt-Pet%C4%9Brburgu_(3).jpg|Қаланың орталығында орналасқан мұсылман мешіті
Сурет:Alexander_Nevskij_Kloster_4.JPG|Александр Невский Лавра
Сурет:Moskovskaya_Square_SPB_01.jpg|Мәскеу алаңы
File:Pulkovo_airport.jpg|Пулково әуе жайы
</gallery>

{{wide image|%D0%92%D0%B8%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D1%83_%D0%B8_%D0%94%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B9_pan7.jpg|1800px|Петр-Павел бекетіне Нева өзені жағынан көрініс}}

{{wide image|PalaceSquareNight.jpg|1800px|Дворцовая алаңы}}

{{wikify}}

== Пайдаланылған cілтемелер ==
<references/>

[[Санат:Ресей қалалары]]
[[Санат:Миллионер қалалар]]

Санк-Петербург собор мешіті

2016-07-29T09:33:40Z

Florstein: сурет қою

{{мешіт
| мешіт атауы = Санк-Петербург собор мешіті
| шынайы аты =
| бұрынғы атауы =
| балама аты =
| статусы =
| суреті = Mosque SPB.jpg
| ені = 260px
| сурет атауы =
| позициялық карта = Ресей
|lat_dir = N|lat_deg = 59|lat_min = 57|lat_sec = 18.6
|lon_dir = E|lon_deg = 30|lon_min = 19|lon_sec = 26.0
| карта атауы =
| карта ені =
| ізашары =
| ізбасары =
| сәулет стилі =
| классификациясы =
| орналасуы = [[Санкт-Петербург]], [[Ресей]]
| мекен жайы =
| қала =
| мемлекет =
| қазіргі жалдаушы =
| мешіттің маңыздылығы =
| құрылысы басталды =
| құрылысы аяқталды = 1920
| ашылған уақыты =
| жөнделген уақыты =
| жабылған уақыты =
| бұзылған уақыты =
| құны =
| жөндеу құны =
| биіктігі =
| сәулет өнері =
| төбесі =
| антеннаның төбесі =
| шатыры =
| ең соңғы қабат =
| обсерватория =
| құрылыс жүйесі =
| көлемі =
| диаметрі =
| басқа да өлшемдері =
| қабаттар саны =
| мешіттің ішкі ауданы =
| лифтілер =
| тапсырыс беруші =
| иемденуші =
| басқарушы орган =
| сәулетшісі =
| сәулет фирмасы =
| салушы =
| инженері =
| инженер-құрылысшы =
| басқа да дизайнерлер =
| сметашы =
| бас мердігер =
| марапаттары =
| дүкендер саны =
| бөлмелер саны =
| көлік тұрағы =
| сайты =

|lat_dir = N|lat_deg = 59|lat_min = 57|lat_sec = 18.6
|lon_dir = E|lon_deg = 30|lon_min = 19|lon_sec = 26.0
|region = RU
|CoordScale = 5000
|Конфессия = ислам
|Епархия =
|Орденская принадлежность =
|Тип здания = мечеть
|Архитектурный стиль =
|Автор проекта = [[Васильев, Николай Васильевич (архитектор)|Н. В. Васильев]]
|Строитель =
|Основатель =
|Первое упоминание =
|Основание =
|Основные даты = {{Достопримечательность/Даты|1913|открыта|1927|закрыта|1930|открыта|1940|закрыта|1956|возвращена верующим}}
|Упразднён =
|Начало строительства = 1909
|Окончание строительства = 1920
|Приделы =
|Реликвии =
|Состояние = действующая
|Сайт =
|Commons = Saint Petersburg Mosque
}}

'''Санк-Петербург собор мешіті''' – 1909-1920 жылдар аралығында салынды. Жобаның авторы – Н.В.Васильев. <ref>http://ru.wikipedia.org/Санкт-Петербургская соборная мечеть</ref>

Мешіттің ұзындығы – 45 м, ені – 32 м, бас мұнараның биіктігі – 39 м, мұнаралар саны – 2, мұнара ұзындығы – 48 м, сыйымдылығы – 5000 адам басқа дереккөздерінде – 3000 адам деп берілген.

Мешіт құрылысы эмир Сеид-Абдул-Ахат-ханның қаражатына және басқа татар кәсіпкерлердің көмегімен жүргізілді.Бірінші қабатта ер адамдарға арналған зал, екінші қабатта әйел адамдарға арналған зал бар. Мешіттің имамы '''муфтий Жафяр Насибуллович Пончаев'''.

==Дереккөздер==
<references/>

{{Ресейдегі мешіттер}}

[[Санат:Ресей мешіттері]]

Ресей Ғылым академиясының кітапханасы

2015-08-21T20:01:47Z

Florstein: фото

[[File:Library of the Russian Academy of Sciences 02.jpg|thumb|Ресей Ғылым академиясының кітапханасы]]
'''Ресей Ғылым академиясының кітапханасы''' - I Петрдің бұйрығымен 1714 жылы тұрғызылған. Кітапхананы ұйымдастырудағы басты мақсат – еуропалық білімге құштар, барлық сауатты адамдарды кітаптармен қамтамасыз ету болды. Кітапхана қоры - көптілді және әмбебап. Бастапқы кезде кітапханада 2 мыңға жуық кітап болған көрінеді.

1783 жылы ІІ Екатеринаның бұйрығынан кейін кітапханаға Рейсейде жарық көрген барлық баспалар әкеліне бастады.

Бүгінде Ресей Ғылым Академиясының кітапханасы - бүкілресейлік мемлекеттік әмбебап кітапхана ретінде жұртшылыққа белгілі әрі әлемнің ең үлкен ғылыми кітапханаларының қатарынан орын алады.<ref>[http://www.rasl.ru/about/Hiztory_18-21/Pozhary/pozhars.php#12 Кітапхана тарихы]</ref>
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Кітапханалар]]
[[Санат:Елдер бойынша кітапханалар]]
[[Санат:Санкт-Петербург]]
[[Санат:1714 жылы құрылғандар]]