https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=EupakistaniҚазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-09-08T12:42:11ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BDҚалдан Серен2023-08-23T20:36:01Z<p>Eupakistani: ᠭᠠᠯᠳᠠᠨᠴᠡᠷᠢᠩ Фотосуретте Жоңғар ханы емес, Цин әулетінің патшасы бейнеленген.</p>
<hr />
<div>{{Мемлекеттік қайраткер<br />
| түс = монарх<br />
| Қазақша есімі = Қалдан Серен<br />
| Шынайы есімі = {{lang-mn|Галданцэрэн хаан|ᠭᠠᠯᠳᠠᠨᠴᠡᠷᠢᠩ}}<br />
| Суреті =<br />
| Атауы = мүмкін портреті<br />
| Сурет ені = <br />
| Елтаңба = <br />
| Елтаңба атауы = <br />
| Елтаңба ені = <br />
| Титулы = [[Жоңғар хандығы]]ның [[қонтайшы]]<br />
| Лақап аты = <br />
| Ту = <br />
| Ту2 = <br />
| Басқара бастады = <br />
| Басқаруын аяқтады = <br />
| Басқарған кезеңі = [[1727 жыл|1727]]—[[1745 жыл|1745]]<br />
| Ізашары = [[Сыбан Раптан]]<br />
| Ізбасары = [[Цэвээндорж]]<br />
| Туған күні = [[1693 жыл]]<br />
| Туған жері = <br />
| Қайтыс болған күні = [[1745 жыл]]<br />
| Қайтыс болған жері = <br />
| Діні = [[тибет буддизмі]]<br />
}}<br />
<br />
'''Қалдан Серен''' (1693 – 1745) – [[Жоңғар хандығы|жоңғар хандығының]] билеушісі (1727 – 45), [[қолбасшы]]. Әкесі [[Сыбан Раптан]] 1723 ж. қазақ жеріне басып кіргенде, Қалдан Серен 10 мың қолмен [[Балқаш]] пен [[Қаратау жотасы (Тянь-Шань)|Қаратауды]] шапқан.<br />
<br />
== Өмірбаяны ==<br />
Сыбан Раптан өлгеннен кейін таққа отырды. Оның тұсында қазақ жеріне жоңғар шапқыншылығы күшейе түсті. Жоңғарлар Жетісудың біраз жерін, Іле Алатауынан Балқашқа дейінгі өңірлерді, [[Сібір]] өңірін жаулап алды. Әйгілі [[Аңырақай шайқасы|Аңырақай]], Бұланты шайқастары, Қалмаққырылған оқиғалары осы Қалдан Серен билеген кезеңдерде өтті. Болашақ қазақ ханы, сұлтан [[Абылай]] [[1741—43 жылы]] жоңғар тұтқынында отырды (қаласы Абылай). Қалдан Серенмен соғыс барысында қазақ хандығының билеушілері, батырлары бір орталыққа бірігіп, өз еліне қорған бола білді. Осы кезеңде Ресей үкіметі екі жақты саясат жүргізіп, бір жағынан жоңғарлармен тығыз әскери дипломаттық қарым-қатынаста болса, екінші жағынан қазақтарды «өз қамқорлығына алуға» тырысты. 1745 жылы Қалдан Серен қайтыс болғаннан кейін, жоңғар хандығында тақ таласы басталды. Көп ұзамай, 1755-58 жылдары Цин империясы жоңғар мемлекетін жойып жіберді.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
{{stub}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
[[Санат:Тұлғалар]]</div>Eupakistanihttps://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D2%9B%D2%B1%D1%82Тәңірқұт2022-10-19T14:52:45Z<p>Eupakistani: </p>
<hr />
<div>'''Тәңірқұт''' — [[ғұндар]]дың ең жоғарғы [[билеуші]]сінің лауазымы. <br />
[[Сурет:Inner Mongolia Museum pottery tile end (chanyu tianxiang).jpg|нобай|«Аспаннан келген Тәңірқұт» тақтайшалары, Ішкі Моңғолия мұражайы]]<br />
[[Қытай]] тарихнамаларында “Тәңірқұт” деген сөздің “[[Тәңір ұлы]]” мағынасында екендігі нақты айтылған. [[Тарихнама]]да “Тәңірқұт дәнү” деп жазылған “Көктің ұлы дархан (тархан)” немесе “Тәңір ұлы дархан” деген мағынаны білдіреді. <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Ғұндар]]<br />
[[Санат:Титулдар]]</div>Eupakistani