Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Ескен Аманжолұлы Сіргебаев

2026-03-29T07:28:51Z

Erkokshe:

'''Ескен Аманжолұлы Сіргебаев''' (19.05.[[1940]], [[Алматы]]) - суретші, мүсінші. Қондырғылы және монументті мүсін саласында жұмыс істейді. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] 1992.

==Өмірбаяны==
* 1969 жылы қазіргі [[Санкт-Петербург кескіндеме, мүсін және архитектура институты]]н бітірген.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы</ref>*
* 1969-74 жж. [[Алматы көркемсурет училищесі]]нде сабақ берді.
* 1978-93 жж. [[Алматы театр және көркемсурет институты]]нда, [[Қазақ көркемсурет академиясы]]нда сабақ берді.
* 1986-88 ж. Қазақстан Суретшілер одағы басқармасының хатшысы болды.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Туындылары==
1960 жылдан бастап жасаған мүсіндерімен көрмелерге қатысып келеді. Ол қондырғылы, монументті, монументті-безендіру мүсін саласымен айналысады.
* М. Әуезов (мыс, 1977, Алматы)
* әл-Фараби (Оңтүстік Қазақстан облысы, мыс) мүсіндерінің авторы.
* Н. Байғанин (Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, бетон)
* І. Жансүгіров (бұрынғы Жансүгіров ауылы, қола)
* М. Әуезов (Алматы, қола мен гранит, 1980) т.б. ескерткіштерін жасаған.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы</ref>
[[Монументті өнер|Монументті-безендіру]] саласында еңбек етіп:
* "Шопан мен құрішші"''(1975, Қызылорда қ.)
* "Ф.М. Достоевский" (1975, Семей қ.)
* "Қазақ эпосы" (1977, Атырау қ.), т.б.жасады<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>.
* «Жас Абайдың портреті» (1963, гипс, Керкемөнер көрмелерінің дирекциясы қоры)
* дипломдық жұмысы ретінде «Абай портреті» (1969, гипс, Санкт-Петербургтегі Көркемсурет Академиясы қоры)
** осы еңбектің көшірмесі негізінде «Абай портреті» (1971, гипс, Павлодар облысы өнер музейі қоры)
* Абайдың Семейдегі мемлекеттік қорық-музейі үшін креслода отырған «Абай ескерткіші» (1970, мыс) суреттерін салды.
* «Абай портреті» (1974, қапталған мыс, Ақмоладағы өнер музейі қоры)
* сол жылы «Абай портреті» (1974, гипс) жұмысы Қазақстан Республикасы жас суретшілерінің көрмесіне қойылды.
* Абайдың мемлекеттік қорық-музейінде (үлгі ретінде) қолына кітап ұстап тұрған «Абай» тұлғасы (1979, гипс) тұр.
* Сіргебаевтың тағы бір «Абай портреті» (1977-79, ағаш, Қазақтың мемлекеттік өнер музейі қоры)
* граниттен жасалған 2 еңбегі «Абай» (1983, бюст, Қазақтың мемлекеттік өнер музейі қоры)
* «Абай» (1985, Көркемөнер көрмелерінің дирекциясы қоры) туындысы бар.

==Марапаттары==
* Ш. Уәлиханов атынд. Мемлекеттік сыйлығы лауреаты.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

==Галерея==
<gallery>
File:Памятник Нургисе Тлендиеву, скульптор Сергебаев Е.А..jpg|Алматы. Нұрғиса Тілендиев ескерткіші.

File:Monument of 'Dos Mukasan' music band in Pavlodar; памятник группе "Дос Мукасан" в Павлодаре, скульптор Сергебаев Ескен.JPG|Павлодар қ. "Дос-мұқасан" тобына кескерткіш.
File:Monument of Isatai and Makhambet in Atyrau.jpg|Атырау қ. Исатай мен Махамбет ескерткіші.
</gallery>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Bio-stub}}

[[Санат:19 мамырда туғандар]]
[[Санат:1940 жылы туғандар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:КСРО мүсіншілері]]
[[Санат:Қазақстан мүсіншілері]]
[[Санат:XX ғасыр мүсіншілері]]
[[Санат:XXI ғасыр мүсіншілері]]
[[Санат:Парасат орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Репин атындағы институт түлектері]]
[[Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі оқытушылары]]
[[Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары]]

Әткеншек

2026-03-29T06:47:14Z

Erkokshe:

[[Сурет:Altybahan.jpg|thumb| Алтыбақан]]'''Әткеншек'''– [[халық]] [[ойын]]ы. Аралығы 3 – 4 м етіп орнатылған екі діңгекке [[арқан]] байлап, [[табан]]ына тақтай бекітеді. Негізі [[алтыбақан]]нан алынып, [[уақыт]]қа үйлестірілген бұл ойын [[әлем]] халықтарының бәрінде бар.
Әткеншектің түрлері қазіргі танда көп.
== Тағы қараңыз ==
* [[Алтыбақан]]
<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}
{{Ұлттық ойын}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақ мәдениеті]]
[[Санат:Ойындар]]

Кенен Әзірбаев

2026-03-29T06:27:44Z

Erkokshe:

[[File:Stamps of Kazakhstan, 2009-11.jpg|thumb|350px|К.Әзірбаев]]
'''Кенен Әзірбаев''' ([[1884 жыл]]ғы [[19 маусым]]да, қазіргі [[Алматы облысы]], [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Мәтібұлақ]] елді мекенінде дүниеге келген - [[1976 жыл]]ғы [[12 сәуір]]де Жамбыл облысы, Қордай ауданында, сол кездегі Киров колхозында (қазіргі Кенен ауылы) қайтыс болды) — қазақтың әйгілі халық ақыны, жырау, сал-серілік дәстүрдің соңы, әнші және композитор. [[Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі]] 1956, [[Қазақстанның халық ақыны]] 1961 ж.

Балалары: Төрткен (Төрткемпірбіршал), Көркемжан, Бақытжан, Ақтамақ, Ақбілек.<ref>https://okg.kz/post?id=19153&slug=kenen-urpaqtary-%E2%80%93-qazygurtta</ref>

== Өмірбаяны ==
[[Дулат]] тайпасының [[Жаныс]] руынан.<ref>{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Жаныс|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Өнер|жыл= 2004|томы= |беттері= |барлық беті= 992|сериясы= |isbn=9965-595-78-Х|тиражы= }}</ref><ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев.}}</ref>
Ғасырға жуық ғұмыр кешкен Кенен өзі өмір сүрген замандағы әйгілі «маусым жарлығы», сонымен сабақтас [[1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс]], одан соңғы [[Қазан төңкерісі]], ұжымдастыру науқаны, халық дәулетінің жаппай тәркіленуі, халықты қынадай қырып кеткен ашаршылық, репрессия , соғыс, одан кейінгі тың игеру мен екпінді құрылыстар салу барысындағы желбуаз ұраншылдық сияқты халық тағдырына түбегейлі өзгеріс енгізген тарихи оқиғалардың бел ортасында болды. Жай сырттай бақылаушы емес, сол тарихи оқиғаларға Кенен сергек араласып, өзінің азаматтық позициясын бойындағы буырқанған дарыны арқылы айғақтап отырды. Бұл ретте, Кененнің әнші, ақын, жырау, күйші ретіндегі алуан арналы шығармаларын өзі өмір сүрген заманының жанды шежіресі деуге болады. Ол өз ғұмырында жүзден аса ән шығарып, оның өлеңін де өзі туындатып, бұған қоса асқан шеберлікпен өзі орындаған біртуар дарын иесі.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> 10 жасында қолына домбыра алып ән сала бастаған. 11 жасында өзінің тұңғыш әні "Ри, қойым", 13 жасында атақты "Бозторғай" әндерін шығарды. Халықтың көңілін елең еткізген бұл ән тез арада бүкіл қазақ даласына тарады. Бала Кененнің аты қырғыз-қазаққа мәлім болып, "Боздаланың бозторғайы" атанды. Сондай-ақ, екі жүздей лирикалық, дидактикалық арнаулар мен толғаулардың авторы. Оның репертуарында оңдаған эпикалық жыр-дастан болған. Сол жыр-дастандарды таңды-таңға ұрып жырлап, тыңдаушысының құлақ құрышын қандырып, халықтың рухани ұйтқысы болған тұлға. Ол ән мен жырдың кеніші атанған Жетісудың ғана емес, исі қазақтың әншілік-күйшілік, ақындық-жыршылық, сал-серілік дәстүрін терең игерген өнер тарланы. Кененнің дарын тегеуріні қазақтың ән өнерін әуендік интонациялық жағынан байытып, әннің түр-тұлғасын жаңа биіктерге көтеріп, тақырып аясына тарихи-әлеуметтік тың мазмұн дарытып, соны өрістерге алып шықты. Оның «Бозторғай», « Көкшолақ», «Бұлбұлға», «Он алтыншы жыл» сияқты әндері әуендік толымды жаңалықтарына қоса, бітім-құрылысы мен тақырыбы тұрғысынан да өзіндік төл сипатымен дараланады. Бұл әндердің қай-қайсысының да астарында уақыт тынысына қоса, ең алдымен Кененнің өзінің тарихи түйсік-зердесі, жалтағы жоқ болмысы аңғарылады. Мәселен, 16-шы жылғы толқудан көп бұрын дүниеге келген «Бұлбұлға» өлеңінде бұлбұлмен мұңдаса отырып, «Қаңғыртқан екеумізді патша құрғыр» деген сөзді айту үшін ыза-кекке қоса, сол кездегі іріп-шіріген саяси ахуалды түсінетін көреген зерде керек қой. Немесе, күндей күркіреген Отан соғысының алғашқы күндерінде-ақ Алатаудың ақиық қыранындай саңқылдап, «Біздің Отан жеңеді!» деп жар салуы – ерге лайық жалтақсыз сенімнің, ақынға лайық оптимизмнің , ақылгөйге лайық көрегендіктің айғағы болса керек.<ref>[[Тарихи тұлғалар]]. Танымдық - көпшілік басылым. [[Мектеп]] жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – [[Алматы]]. “[[Алматыкітап баспасы]]”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>

== Ақынға құрмет ==
Кенен Әзірбаевтың есімі:
* Алматы облысы, Іле ауданы, Боралдай ауылында орналасқан жалпы орта білім беретін №15 орта мектебіне;
* Алматы облысы, Қарасай ауданы, Райымбек ауылында орналасқан мектебіне;
* Жамбыл облысы, Қордай ауданы, "Отар" станциясындағы №41 орта мектебіне;
* Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы, Қожамберді ауылында орналасқан орта мектебіне берілді.
* Нұр-Сұлтан, Алматы, Тараз, Шымкент және т.б. қалалар мен аудандарда көше берілді
* 2001 жылдан бері Тараз қаласында екі жылда бір рет Кенен Әзірбаев атындағы "Шырқа, даусым!" атты Республикалық дәстүрлі әншілер конкурсы өтіп тұрады
* 2009 жылы ақынның 125 жылдық мерейтойына Кенен Әзірбаевқа арналған Қазақстанның пошта маркасы шығарылды
* 2011 жылы ақынның шығармашылығы мен өмірі туралы "Алатаудың ақиығы" атты деректі фильм түсірілді
* 2013 жылы Алматы қаласында ескерткіш орнатылды
* 2016 жылы Жамбыл облысы, Қордай ауданында "Тұлғалар тұғыры" мемориалдық кешені ашылды
* 2018 жылы Кенен Әзірбаевтың құрметіне ресми сайт ашылды
* 2018 жылы Тараз қаласындағы Жамбыл облыстық филармониясына Кенен Әзірбаевтың есімі берілді
* 2019 жылы Кенен Әзірбаев атындағы Жамбыл облыстық филармониясының алдына ескерткіш қойылды
* Жамбыл облысы, Қордай ауданында ақын ұзақ жылдар бойы тұрған елді мекен [[Кенен ауылы]] деп аталады. Онда Кенен [[Әзірбаев мұражайы|Әзірбаев атындағы әдеби-мемориалдық музейі]] жұмыс істейді. Музейдің алдында ескерткіш орнатылған.
* Ақынның 100, 110, 120, 125, 135 жылдық мерейтойлары Республикалық деңгейде үзбей тойланып келеді.
* Кенен Әзірбаевтың шығармашылығы мен өмірі туралы жазылған кітаптар: "Әке рухымен сырласу", "Кенен", "Екі Кенен тумайды", "Әке рухына тағзым", "Ұлы дала жыршысы"

Кенен Әзірбаев артына өлмес мол [[мұра]] қалдырып, халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан рухани асыл қазыналарын бүгінгі өмірімен сабақтастыруға өлшеусіз үлес қосқан өнерпаз. Ақиық ақынның өлмес өлең-жырлары мен әсем ән-күйлері халықпен бірге мәңгі жасай бермек.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>
== Марапаттары ==
* "[[Ленин ордені|Ленин]]" ордені - 1974 ж.
* "[[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл Ту]]" ордені - 1967 ж.
* "[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет белгісі]]" ордені - 1959 ж.
*"Құрмет белгісі" ордені - 1945 ж.
*Жеті рет Қазақ ССР Жоғарғы Советінің Құрмет грамотасымен және көптеген медальдармен марапатталған
*Қазақ ССР-ның [[Қазақстанның халық ақыны|Халық ақыны]] - 1961 ж.
*Қазақ ССР-ның Еңбек сіңірген өнер қайраткері - 1956 ж.
*ҚСРО Композиторлар Одағының мүшесі - 1939 ж.
*ҚСРО Жазушылар Одағының мүшесі - 1937 ж.

==Шығармалары:==
* Өлеңдер жинағы, а., 1947;
* "Әли батыр", а., 1951, 1986;
* Өлеңдері мен дастандары, а., 1953;
* Әндері, а., 1955;
* Өлеңдері мен дастандары және тексттері, а., 1961;
* Шығармалар жинағы, а., 1967;
* "Ақындар сыры", а., 1969, 2002;
* Таңдамалы шығармалары, а., 1974;
* Бозторғай, а., 1977;
* Тандамалы әндері, а., 1984.
*5 томдық шығармалар жинағы, 2008 ж.
*5 томдық шығармалар жинағы, 2017 ж.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}

[[Санат:8 мамырда туғандар]]
[[Санат:Қордай ауданында туғандар]]
[[Санат:1884 жылы туғандар]]
[[Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар]]
[[Санат:1976 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:КСРО сазгерлері]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Еңбек Даңқы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Қазақ ақындары]]
[[Санат:Қазақстан халық ақындары]]

Нұркен Әбдіров

2026-03-29T06:20:49Z

Erkokshe:

{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Нұркен Әбдіров
|суреті =Portrait of Nurken Abdirov.jpg
|сурет тақырыбы =
|туған күні = 9.08.1919
|туған жері = ауыл №5, [[Қарқаралы уезі]], [[Қарағанды облысы]]
|қайтыс болған күні = 19.12.1942
|қайтыс болған жері = Коньков маңы, [[Ростов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]
|лақап аты =
|мемлекет = {{байрақ|КСРО}}
|қызмет еткен жылдары = 1940—1942
|атағы = [[Сурет:Сержант ВВС до 1943г.png|50px]]
|білімі =
|әскер түрі = Әскери-әуе күштері
|басқарды =
|әскери бөлімі = 267-ші шабуылшы авиациялық дивизиясы
|шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]]
|марапаттары = {{Алтын Жұлдыз медалі}} <br>{{Ленин ордені}}
|байланысы = атқыш Александр Иванович Комиссаров
|Commons = Nurken Abdirov
}}
{{мағына|Әбдіров (айрық)}}
'''Әбдіров Нұркен''' (1919 жылы 9 тамыз, [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] бұрынғы 5-а. — 19 желтоқсан 1942, Ростов облысы) — әскери [[ұшкыш]]-[[штурмовик]], [[сержант]], [[Кеңес Одағының Батыры]] (1943 ж. қаза болған соң берілген<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_014.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 31 марта 1943 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 9 апреля (№ 14 (220)). — С. 1</ref>).

== Өмірбаяны ==
Арғын тайпасы, [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек руының]] [[Нұра болысы (Семей облысы)|Сарым]] бұтағынан шыққан. 1939 ж. Қарағанды аэроклубының ұшқыштар курсын бітіріп, запастағы пилот мамандығын алды. [[Қызыл Армия]] қатарына 1940 ж. шақырылды. Орынбор авиация училищесін бітіргеннен кейін (1942 ж. ), 267-ші авиация дивизиясының 808-ші полкіне жіберілді. Шайқаста ержүректілігімен, іскер қимылдарымен көзге түсті, жаудың оқ-дәрі, қару-жарақ қоймаларын, адам күші мен ұрыс техникасын жойды. 16 рет әуе шайқасына қатысып, фашистердің 12 танкісін, 28 жүк автомобилін, оқ-дәрі тиеген 18 машинасын, жанармай құйылған 3 цистернасын, 3 зеңбірегін жойып, 50-ден астам неміс солдаты мен офицерін жер кұштырған. 17-жауынгерлік тапсырмасын алған (19. 12. 1942 ж. ) Н. Әбдіров жаудың Сталинград шебіне енетін Боков-Пономаревка аудандағы қорғаныс бекінісі мен шоғырланған танкілерін жою үшін әуеге көтерілді. Тапсырманы орындау кезінде Н. Әбдіров бірнеше дзотты, зенит артиллериясының 2 нүктесін, 6 танкті жойды, бірақ өзінің ұшағы да зақымданды. Жалын шарпыған ұшағын жау техникасы шоғырланған тұсқа бағыттап, капитан Н.Ф. Гастелло сиякты қаһармаңдықпен қаза тапты. Ростов облысының Вешенск ауданның Н. Әбдіров жерленген Коньки хуторында, [[Қарағанды]] қаласында, сондай-ақ өз есіміндегі ауылда (батырдың туған жерінде) [[Әбдіров ескерткіші|Н. Әбдіровке ескерткіш]]тер орнатылған. Қарағандыда Н. Әбдіров атындағы даңғыл бар. Жыл сайын Н. Әбдіров атыңдағы жүлде үшін еркін күрестен жарыс өткізіледі. Волгоградтағы Мамаев қорғанының етегінде Н. Әбдіров бейнелі зираты жасалған. Қарағандыдағы кеншілердің Мәдениет сарайының репертуарына Нүркен Әбдіров туралы балет енгізілген (музыкасы А. Руденскийдікі). Н. Әбдіров туралы Г. Якимов жазған «Мәңгілік өмір шыңына» («Пике в бессмертие») атты деректі повесть (Алматы, 1966 ж. ) бойынша «Қазақтелефильм» студиясы фильм шығарды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref>

[[Image:AbdirovStatue.jpg|thumb|[[Әбдіров ескерткіші|Қарағандыдағы ескерткіші]]]]

Әбдіров Нұркен 1919 жылы Қарқаралы өңірінде бұрынғы 5-ші ауыл, қазіргі Нұркен атындағы шаруашылық аумағында шаруаның отбасында дүниеге келген. Кейін ата–анасымен бірге Қарағандыға қоныс аударып, осы қалада әуе клубында үшқыш мамандығын игерген. Соғыс басталғанда Нұркен Орынбор әуе училищесінде оқитын. Ол майданға аттануға ұмытыла берді, сондықтанда оны алдымен Ташкенттегі, одан кейін Сібір қалаларының біріндегі шабуылшы әскери үшқыш дайындайтын курстарға жіберді. Оқуды тәмамдағаннан кейін ол 267 әуе дивизиясының 808-ші шабуылшы полкы құрамында майданға аттанды.

Н.Әбдіров талай әуе шайқасына қатысып, ерлік пен өжеттік, әскери шеберлік танытты, әр тапсырманы мұқият орындап отырды.
Қазанның 23 күні тұңғыш рет әуе шайқасына аттанар алдында Нұркен былай деп жазған екен: "Егер біз фашистерді құртпасақ, олар біздің түбімізге жетеді. Сөйтіп қуанышты, бақытты өмірмен қоштасамыз..."

Қарапайым қазақ баласы Н.Әбдіровтың өмірі мен ерлігі қаһарман, қаншыл қазақ ұлтының бойындағы игі қасиеттердің айнасындай әлемге шұғыла шашып тұр.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5</ref>

== Тағы қараңыз ==
* [[Нұркен Әбдіров атындағы спорт комбинаты]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан әскерилері]]
[[Санат:1919 жылы туғандар]]
[[Санат:1942 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қарағанды облысы тұлғалары]]
[[Санат:Кеңес Одағының батырлары]]

Болат Мәзімбайұлы Әбділманов

2026-03-29T06:12:40Z

Erkokshe:

{{Кинематограф
|есімі = Болат Мәзімбайұлы Әбділманов
|шынайы есімі =
|сурет =
|туған кездегі есімі =
|туған күні = 12.11.1960
|туған жері = [[Талдықорған облысы]], {{туғанжері|Ақсу ауданы|Ақсу ауданында}}, [[Қаракөз (ауыл)|Қаракөз]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|мамандығы = {{актер|Қазақстан}}
|азаматтығы = {{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}}
|белсенді жылдары = [[1986]] жылдан
|бағыты =
|ұжымы =
|марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
|сайты =
}}
'''Болат Мәзімбайұлы Әбділманов''' ([[1960 жыл]]ы [[12 қараша]]да [[Талдықорған облысы]], [[Ақсу ауданы]], [[Қаракөз (ауыл)|Қаракөз]] ауылында туған) — [[актер|кино және театр актері]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2001). [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның актері. "[[Құрмет ордені|Құрмет]]" Орденінің иегері.

==Өмірбаяны==
Әкесі - Әбділманов Мәзімбай, марқұм, қойшы болған. Анасы - Әбділманова Шарбану, марқұм, қойшының көмекшісі.
* Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының актерлік факультетін (қазіргі [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы)]] бітірген (1982), драмалық театрдың актері.
* 1982-1992 жылдары - [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театры]]ның актері.
* 1992- 2006 жылдары - [[Қазақ академиялық драма театры|Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театры]]ның актері.
* 2016 жылдан [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның актерлік құрамында.

==Ойнаған рольдері==
* «[[Абай (сахналық қойылым)|Абай]]» (Абай),
* «Қозы Көрпеш - Баян сұлу» (Қодар)
* «Томирис» (Мард),
* «[[Айман — Шолпан (пьеса)|Айман - Шолпан]]» (Арыстан),
* «Тойдан қайтқан қазақтар» (Қошқарбай),
* «Геростратты ұмыту» (Тиссаферн),
* «[[Қамар сұлу]]» (Оспан) спектакльдерінде ойнаған.
* «[[Қазақфильм]]» киностудиясы түсірген:
* «Ақын арманы» (Торайғыров),
* «Шәкәрімнің соңғы күні» (Қарасартов),
* «[[Заманай (фильм)|Заманай]]» (Есет),
* «Асауға тұсау» (Петручио),
* «Құланның ажалы» (Иемберген) кинофильмдерінде,
* «Шегіртке» (Дастанов) телесериалында, т.б. рөлдер орындаған.

==Қоғамдық қызметі==
* Театр қайраткерлері одағының мүшесі.

==Марапаттары==
* 2001 жылы [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағы берілді.
* 2001 жылы «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл]]<nowiki/>» медалі
* 2009 жылы «[[Құрмет ордені|Құрмет]]» Ордені
* 2016 жылы «[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл]]<nowiki/>» медалі

==Отбасы==
* Үйленген. Жұбайы - Базарлинова Айгүл (1972 жылы туған).
* Қыздары - Әбділманова Жамал (1983 жылы туған), Әбділманова Ақмарал (1984 жылы туған), Болатқызы Ақерке (2004 жылы туған);
* ұлдары - Болатұлы Иманғали (2000 жылы туған), Болатұлы Ақнұр (2002 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:12 қарашада туғандар]]
[[Санат:Қазақстан театр актерлері]]
[[Санат:Қазақстан театр және кино қайраткерлері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]
[[Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақфильм тұлғалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]]

{{Bio-stub}}