Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Табыл Құлыяс

2022-11-04T19:23:23Z

Djduxhx:

{{Жазушы
|Есімі = Табыл Құлыяс
|Шынайы есімі = Табыл Бекқазыұлы Құлыяс
|Суреті = Табыл Құлыяс.png
|Ені =
|Суреттің аты =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 15.12.1935
|Туған жері = [[Қаракөл (Ойыл ауданы)|Қаракөл]], {{туғанжері|Ойыл ауданы|Ойыл ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]]
|Қайтыс болған күні = 18.02.2022
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} {{байрақ|Қазақстан}}
|Ұлты =
|Мансабы = [[жазушы]], {{журналист}}, [[редактор]]
|Шығармашылық жылдары =
|Бағыты =
|Жанры =
|Шығармалардың тілі =
|Дебюті =
|Марапаттары = {{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
|Сыйлықтары = «Алаш» халықаралық сыйлығы
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Табыл Құлыяс''' ([[15 желтоқсан]] [[1935 жыл|1935]] — [[18 ақпан]] [[2022 жыл|2022]]) — қазақстандық және кеңестік [[жазушы]], [[журналист]], [[редактор]].

1935 жылы 15 желтоқсанда [[Ақтөбе облысы]], [[Ойыл ауданы]], «Қаракөл» кеңшарында туған. 1978 жылы ҚазМҰУ-ды бітірген. 1950 жылдан бастап республикалық «Пионер» журналы, «Қазақстан пионері» (қазіргі «Ұлан»), «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газеттерінде мақала, өлеңдері шығып тұрды. 1957 жылдан Ойыл аудандық «Еңбек туы», «Жаршы» газеттерінде аймақтық, республикалық басылымдар да очерктері жариялана бастады. «Көкшетау правдасы», Жамбыл облыстық «Еңбек туы» газеттерінде қызмет істеген. 1970 жылы республикалық телерадионың Торғай, Ақмола облыстарындағы меншікті тілшісі, қазақ телевидениесінің насихат редакциясында [[редактор]] қызметін атқара жүріп, «Жебе» сатиралық журналын шығарды. Тұңғыш сатиралық кітабы «Кесілген бұрым» 1977 жылы жарық көрді. «Сауда сақал сипағанша», «Қоңыраулы күлкі-грамма», «Жалмауыз», «Құйын», «Ақмылтық» (екі том), «Жегі» сатиралық кітаптары, «Шемен шер», «Дүние дәурен», «Ізет» сияқты очерктері, Жиенғали Тілепбергенов туралы «Аңыз ізімен» романы шықты. ЛКЖО-ның Құрмет грамотасымен, «Тың игергені үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталған. Б. Қыдырбекұлы атындағы сыйлықтың лауреаты, Ойыл ауданының Құрметті азаматы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық // Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл.</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{уики}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:КСРО жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:КСРО журналистері]]
[[Санат:Қазақстан редакторлары]]
[[Санат:Қазақстан сықақшылары]]
[[Санат:Ойыл ауданы тұлғалары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]]

Омар Алмасов

2022-11-04T12:48:43Z

Djduxhx:

'''Алмасов Омар (Ғұмар)''' ({{comment|т.ж.б.|туған жылы белгісіз}} — [[1920 жыл|1920]]) — [[Алаш қозғалысы]]ның қайраткері.

[[Найман]] тайпасы [[Қаракерей]] руының Болатшы тармағынан шыққан.<ref>http://alash.semeylib.kz/?page_id=117</ref>

* Мұғалімдер семинариясында оқыған.
* 1916 ж. тамызда [[Торғай облысы|Торғай]], [[Ақмола облысы|Ақмола]], [[Семей облысы|Семей]], [[Сырдария облысы|Сырдария]], [[Жетісу облысы|Жетісу облыстары]] өкілдерінің Орынборда өткен кеңесінің хатшысы болды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9</ref> Онда патша өкіметінің маусым жарлығына қарсы қазақ халқының көтерілісі жөніндегі Алаш қозғалысы басшыларының ([[Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы|Ә.Бөкейханов]], [[Ахмет Байтұрсынұлы]], [[Міржақып Дулатұлы|М.Дулатов]]) пікірін қолдады.
* 1917 ж. 2-8 сәуірде [[Торғай облысы]] қазақтарының съезін ұйымдастырушылардың бірі әрі хатшысы ([[Орынбор]]).
* 2-Бүкілқазақ съезінде (Орынбор, 5-13.12.1917). Алмасов [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ автономиясын]] Қазақстандағы өзге ұлттар өкілдерінің көзқарасын анықтаған соң және халық милициясын құрғаннан кейін жариялауды жақтаған көпшіліктің қатарында дауыс берді. Съезде ол Халық Кеңесінің мүшелігіне кандидат етіп сайланды.
* Алмасов Торғай өңірінде Кеңес өкіметіне қарулы қарсылықты ұйымдастыруға белсене қатысты.
* [[Алашорда]]ның Торғай облысы әскери сотының бастығы болды.
* Алашорда атынан А.Байтұрсыновпен бірге [[Кеңес үкіметі]]мен келіссөз жүргізді (1918 ж., наурыз).
* Аққұмда (Торғай) өзін тұтқындауға келген қызыл әскерлермен атыста оққа ұшты.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}
{{бастама}}

[[Санат:Туған жылы белгісіздер]]
[[Санат:1920 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алаш Орда қайраткерлері]]
[[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары]]

Диктор

2022-11-03T18:50:57Z

Djduxhx:

'''Диктор''' — [[микрофон]] алдында немесе экранда қоғамдық-саяси, әдеби-музыкалық, т.б. хабардарлық мәтіндерін нақышына келтіріп оқитын [[радиохабар]] мен [[теледидар]] қызметкері. Студиядан тыс хабар тарату ісінде (кәсіпорындардан, оқиға өтіп жатқан жерлерден, т.б.). Әдетте хабар жүргізуші ретінде сөйлейді. Қазақстанда белгілі дикторлар қатарында Ә. Байжанбаев, Л. Сейітов, М. Сержанов, С. Жақанова, т.б. бар.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{уики}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Мәдениет]]

Батырбек Асылбекұлы Әлжанов

2022-11-02T04:25:56Z

Djduxhx:

{{Тұлға
|Есімі = Батырбек Әлжанов
|Шынайы есімі =
|Сурет = Батырбек Асылбекұлы Әлжанов.jpg
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі = Батырбек Асылбекұлы Әлжанов
|Туған күні = 08.03.1964
|Туған жері = [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылы, {{туғанжері|Құрманғазы ауданы|Құрманғазы ауданында}}, [[Атырау облысы]]
|Қайтыс болған күні = 27.03.2022
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы =
|Ұлты =
|Мансабы =
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы = Әлжанова Гүлжан Икрамовна
|Балалары =
|Марапаттары = {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|2002}} {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)|2003}} {{Парасат ордені|2008}} {{Барыс ордені|16.12.2021}}
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Батырбек Асылбекұлы Әлжанов''' ([[8 наурыз]] [[1964 жыл|1964]], [[Атырау облысы]], [[Құрманғазы ауданы]], [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылында туған — [[27 наурыз]] [[2022 жыл|2022]]) — қазақстандық қаржыгер, “ҚР Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы” РМК Бас директоры<ref>[https://t.me/nationalbankkz/3060 “ҚР Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы” РМК]</ref>, [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының бұрынғы орынбасары.

== Өмірбаяны ==
* 1986 жылы — [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Алматы шет тілдері педагогикалық институтын]] бітірген, неміс және ағылшын тілдерінің оқытушысы;
* 1997 жылы — Ресей Үкіметі жанындағы Қаржы академиясын бітірген, банк ісі;
* 1986–87 жж. — Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген;
* 1988–90 жж. — Шетелдік туризм жөніндегі мемлекеттік комитетінің Алматы бөлімшесінің туризм жөніндегі инспекторы;
* 1990–92 жж. — ҚазКСР телевидение және радиохабар жөніндегі мемлекеттік комитетінің редакторы, аға редакторы;
* 1992–96 жж. — [[Қазақстан Ұлттық банкі|ҚР Ұлттық банкінің]] экономисі, жетекші, бас экономисі, корреспонденттік қатынастар мен диллинг операциялары басқармасының бастығы, валюталық шоттар басқармасы бастығының орынбасары, корреспонденттік қатынастар мен халықаралық есеп айырысу басқармасының бастығы, шетелдік операциялар департаменті директорының орынбасары;
* 1996–97 жж. — «[[Тұранбанк|Тұранбанкі]]<nowiki/>» ЖАҚ Басқарма төрағасының орынбасары;
* 1997–2005 жж. — ҚР Ұлттық банкінің шетелдік операциялар департаментінің директоры, монетарлық операциялар департаментінің директоры;
* 2005 жылдан 2011 жылдың 24 қаңтарына дейін — [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының орынбасары;<ref>[http://kaz.caravan.kz/news/batyrbek-alzhanov-ulttyq-banki-toraghasynyng-orynbasary-qyzmetinen-bosatyldy-87908/ Батырбек Әлжанов Ұлттық банкі төрағасының орынбасары қызметінен босатылды]</ref>
* Соңғы қызметі: "ҚР Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы” РМК директоры.

== Марапаттары ==
* [[Қазақстан Республикасының Президенті|ҚР Президентінің]] Алғыс хатын алған (2001);
* «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл]]<nowiki/>» мерейтойлық медалі (2001);
* «[[Ерен еңбегі үшін медалі|Ерен еңбегі үшін]]<nowiki/>» медалі (2003);
* «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің еңбек сіңірген қызметкері» омырау белгісі (2003);<ref>Қазақстан бизнес - кітабы. Қаржы. – Алматы, ЖШС “Алматы баспа үйі,” 2006 ISBN 9965-9865-5-X</ref>
* «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені (2008);
* ІІІ дәрежелі «[[Барыс ордені|Барыс]]<nowiki/>» ордені (16.12.2021);<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30121724&pos=1;-16#pos=1;-16 Альжанов Батырбек Асылбекович (персональная справка)]{{ref-ru}} online.zakon.kz</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

[[Санат:Қазақстан қаржыгерлері]]
[[Санат:Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің еңбек сіңірген қызметкерлері]]

Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов

2022-11-01T11:10:56Z

Djduxhx:

{{Кинематограф
|есімі = Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов
|шынайы есімі =
|Сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|туған кездегі есімі =
|туған күні = 27.07.1948
|туған жері = [[Беген]], {{туғанжері|Бесқарағай ауданы|Бесқарағай ауданында}}, [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ КСР]]
|мамандығы = [[композитор]], [[оқытушы]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|азаматтығы = {{KAZ}} {{USSR}} (1948-1991)
|белсенді жылдары = [[1957]]-[[1982]]
|бағыты =
|киностудия = [[Қазақфильм]]
|марапаттары =
|imdb_id =
|сайты =
}}
'''Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов''' ([[27 шілде]] [[1948]], [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей обл]]. [[Беген]] а.) — композитор.

== Өмірбаяны ==
1948 жылы 27 шілдеде [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]]ның [[Бесқарағай ауданы]]ндағы Беген ауылында туған.

Семей педагогикалық институтының тарих факультетін (1969) тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1980) сазгер мамандығы бойынша; [[Пётр Ильич Чайковский|П.И. Чайковский]] атындағы [[Мәскеу]] мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1982) бітірген.

1969-1973 жылдары - М. Әуезов атындағы Семей педагогикалық училищесінде оқытушы.

1983 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқытушы, аға оқытушы.

1987-1988 жылдары - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының директоры.

1990 жылдан - «Азия дауысы» халықаралық конкурсының бас директоры.

1992 жылдан - «Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының қазақ бөлімінде президент.

1995 жылдан - «Рухани келісім конгресі» халықаралық қорының президенті.

1998 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары.

2004 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, Астана қаласы №2 сайлау округі бойынша ұсынылған.

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.

== Шығармашылығы ==
2 симфонияның, 2 операның, 2 поэзиялық жинақтың, музыкалық [[комедия]]ның, камералық шығармалардың, кинофильмдер, қойылымдар музыкаларының, романстардың, әндердің авторы.

== Жеке өмірі ==
Әкесі - Нұрсейітов Мұхамеджан. Анасы - Зәбиева Сапура.

Үйленген. Жұбайы - Үсенбаева Нұржамал Пернебекқызы (1958 жылы туған). Қыздары - Мұхамеджанова Жанна (1972 жылы туған), Мұхамеджанова Құралай (1981 жылы туған), [[Қарлығаш Мұхаметжанова|Мұхамеджанова Қарлығаш]] (1992 жылы туған); ұлы - Мұхамеджанов Дәурен (1983 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref>

== Марапаттары мен атақтары ==
Музыкалық өнертану академиясында [[профессор]] (2000 жылдан).

«Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының қазақ бөлімінде президент (1992 жылдан), «Рухани келісім конгресі» халықаралық қорының президенті (1995 жылдан).

Республикалық «шинкиокушинкай» [[каратэ]] федерациясының президенті (2005 жылдан), Республикалық пиротехниктер федерациясының президенті (2007 жылдан).

«[[Парасат]]» (1997) орденімен, Жоғары Кеңес Президиумы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1982) марапатталған.

ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1993) лауреаты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

[[Санат:Сазгерлер]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]

Санат Сансызбайұлы Жұмаханов

2022-10-30T06:21:13Z

Djduxhx:

{{Футболшы
|есімі = Санат Жұмаханов
|толық аты = Санат Сансызбайұлы Жұмаханов
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|атауы =
|туған күні = 30.01.1988
|туған жері = {{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|азаматтығы = {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
|бойы = 182 см
|салмағы =
|позиция = [[шабуылшы]]
|қазіргі клуб = {{ту|Қазақстан}} [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]
|номері = 30
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2005—2008|{{ту|Қазақстан}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|76 (11)
|2009—2011|{{ту|Қазақстан}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|60 (5)
|2009|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} [[Айжарық (футбол клубы)|Айжарық]]|10 (4)
|2012|{{ту|Қазақстан}} [[Қыран (футбол клубы)|Қыран]]|27 (18)
|2013|{{ту|Қазақстан}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|2 (0)
|2013—2014|{{ту|Қазақстан}} [[Қыран (футбол клубы)|Қыран]]|45 (34)
|2015|{{ту|Қазақстан}} [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]|27 (2)
|2016|{{ту|Қазақстан}} [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]|16 (1)
|2017|{{ту|Қазақстан}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|7 (0)
|2018—|{{ту|Қазақстан}} [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]|118 (46)
}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|2015|{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан]]|1 (0)
}}
|медальдары =
|ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту =
|ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту =
}}
'''Санат Сансызбайұлы Жұмаханов''' ([[1988 жыл]]ы [[30 қаңтар]]да туған, [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық футболшы, "[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]" клубының шабуылшысы.

== Мансап ==

=== Клубтық ===
2012 жылы "[[Қыран (футбол клубы)|Қыран]]" сапында ойнаған.

2013 жылдың басында "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" клубының ойыншысы болды, бірақ негізгі құрамда тұрақтамай, жазда "Қыранға" қайта оралды.

2015 жылы "[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]" сапында 27 матчта ойнап, 2 гол соқты.

2016 жылы "[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпеске]]" ауысады.

2017 жылы "Ордабасы" клубымен келісімшарт жасасып, [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионатында]] 7 матч өткізді.

2018 жылдың басында "Оқжетпес" сапына ауысты.

== Халықаралық ==
2012 жылы 12 мамырда Алматыда [[Буркина-Фасо Ұлттық футбол құрамасы|Буркина-Фасоға]] қарсы жолдастық кездесуде Ұлттық құрама сапындағы жалғыз ойынын өткізді (0:0).

== Жетістіктері ==

=== Командалық ===
; "Оқжетпес"
Бірінші лига жеңімпазы: 2018

; "Ордабасы"
Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2017

== Сілтемелер ==
* [https://www.transfermarkt.com/sanat-zhumakhanov/profil/spieler/263800 Ойыншы профилі] {{ref-en}} Transfermarkt сайтында
* [https://int.soccerway.com/players/-/180468/ Soccerway сайтындағы профилі] {{ref-en}}
* [https://eu-football.info/_player.php?id=29043 European Football/Санат Сансызбайұлы Жұмаханов/eu-football.info] {{ref-ru}}

{{бастама}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Ордабасы ФК ойыншылары]]
[[Санат:Восток ФК ойыншылары]]
[[Санат:Қыран ФК ойыншылары]]
[[Санат:Тараз ФК ойыншылары]]
[[Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары]]

Татьяна Васильевна Костина

2022-10-27T17:26:57Z

Djduxhx:

{{Тұлға
|Есімі = Татьяна Васильевна Костина
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі =
|Туған күні = 08.02.1955
|Туған жері = [[Новоаннинский]], {{туғанжері|Волгоград облысы|Волгоград облысында}}, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 14.10.2022
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} {{байрақ|Қазақстан}}
|Ұлты =
|Мансабы = {{журналист}}
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Құрмет ордені|2008}}{{!!}}{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}{{!!}}{{Құқық тәртібін қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін медалі}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}}
[[Сурет:Ukraine-Za-paciju-i-zvytjagu-ribbon.PNG|50px]]
{{!}}}
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Татьяна Васильевна Костина''' ([[8 ақпан]] [[1955 жыл|1955]] — [[14 қазан]] [[2022 жыл|2022]]) — қазақстандық журналист, «[[Казахстанская правда]]<nowiki/>» газетінің бас редакторы (2003—2017).

== Өмірбаяны ==
1955 жылы 8 ақпанда Волгоград облысының Новоаннинский қаласында дүниеге келген.

1972 жылы — дизайн институтында лаборант, «Строитель» газетінде әдеби қызметкер.

1978–1988 — корреспондент, жетекші. «[[Фройндшафт]]<nowiki/>» газетінің үгіт-насихат бөлімі.

1990–1994 — «[[Казахстанская правда]]<nowiki/>» газетінің ақпараттық қызметінің бастығы.

1994–1997 — «[[Караван]]<nowiki/>» газетінің ақпараттық қызметінің бастығы.

1997–2000 — «Столичное обозрение» Атамұра газетінің орынбасары, бас редакторының бірінші орынбасары.

2000–2002 — мұнай мен газдың тәуелсіз талдаушысы.

2001–2002 — «Табиғат» газетінің бас редакторы.

2002–2003 — «Казахстанская правда» газеті бас редакторының бірінші орынбасары.

2003 жылдың сәуірінен 2017 жылдың тамызына дейін — «Казахстанская правда» газетінің бас редакторы<ref>{{Cite web|url=http://www.kazpravda.kz/news/obshchestvo/smenilsya-glavnii-redaktor-gazeti-kazahstanskaya-pravda/|title=Сменился главный редактор газеты «Казахстанская правда»|author=|website=|date=|publisher=|accessdate=2018-01-02|archivedate=2017-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205195309/http://www.kazpravda.kz/news/obshchestvo/smenilsya-glavnii-redaktor-gazeti-kazahstanskaya-pravda/|deadlink=}}</ref>.

2022 жылдың 14 қазанында қайтыс болды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.zakon.kz/6027374-eks-glavred-kazakhstanskoi-pravdy-tatiana-kostina-skonchalas-na-68-m-godu-zhizni.html|title=Скончалась бывший главный редактор «Казахстанской правды» Татьяна Костина|author=Динара Халдарова|publisher=zakon.kz|date=14 қазан 2022|accessdate=15 қазан 2022}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан журналистері]]

Зеркүл Дүйсен Күдербекова

2022-10-27T08:36:40Z

Djduxhx:

'''Күдербекова Зеркүл Дуйсен қызы''' (07. 03. [[1922]] жылы туған, [[Жамбыл облысы]], Свердловск ауданы, «Еңбек» к-зы — [[1993]]) — «Жетiсу» аяқ киім фирмасының еңбек озаты, Соц. Еңбек Epi ([[1960]]), [[1953]] жылдан КОКП мүшесi. Күдербекова еңбек жолын [[1938]] жылы Алматының № 1 аяқ киім фабрикасында бастады. [[1953]] жылы смена шеберi, [[1963]] жылы «Жетiсу» аяқ киім фирмасының учаске шеберi. Қаз. CCP-нің еңбек сiң. және өнеркас. қызметкері. КОКП 22-съезiнiң және Қазақстан КП 9-, 12-13-съездерiнің делегаты. Сов. Одағының орден
және медальдарымен марапатталған.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1922 жылы туғандар]]
[[Санат:1993 жылы қайтыс болғандар]]

Тамара Өкіметқызы Қосыбаева

2022-10-26T19:36:49Z

Djduxhx:

{{Театр қайраткері
|Есімі = Тамара Өкіметқызы Қосыбаева
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 15.03.1928
|Туған жері = {{туғанжері|Ақсу|Ақсуда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 15.08.2022
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} {{байрақ|Қазақстан}}
|Мансабы = {{актриса|КСРО|Қазақстан|XX ғасыр}}
|Белсенді жылдары = 1948—1986
|Амплуа =
|Театр = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]] (1948—1986)
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] (1998)
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Тамара Өкіметқызы Қосыбаева''' — кеңестік және қазақстандық кино, театр және дубляж актрисасы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі ([[1998 жыл|1998]]).

== Өмірбаяны ==
* Найман тайпасының [[Бура руы]]нан шыққан.
* [[1928 жыл|1928]] жылдың 15 наурызында [[Павлодар облысы]]ның [[Ақсу ауданы]]на қарасты №4 елдімекенде дүниеге келді.
* [[1944 жыл|1944]] жылы [[Алматы]]ға келіп, киноактерлік бөліміне оқуға түстеді. Курсты бітірген соң [[Ташкент]] қаласындағы Өнер институтының актерлік бөлімін бітіреді (1952).

== Енбек жолдары мен рөлдері ==
1948-1960 жылдары [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Қазақ Балалар мен жастар театры]]ның, 1960-1986 жылдары [[Сәкен Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театры|Қарағанды облыстық драма театры]]ның актрисасы. Осы театрлар сахнасында Буратино (А.Н. Толстойдың "Алтын кілтінде"), Аягөз (Қ.Сатыбалдиннің "Аягөз-аруында"), Зәуре (Д.А. Фурмановтың "Бүліншілігінде"), Күлпаш (Ш.Құсайыновтың "Біздің Ғаниында"), Әлия Молдағұлова (Ш.Байжановтың осы аттас пьесасында), Айсұлу (Қ.Шаңғытбаев пен Қ.Байсейітовтің "Беу, қыздар-айында"), Айбала (С.Сейфуллиннің "Қызыл сұңқарларында"), Шеше (Б.Брехттің "Әйдік апай және оның балаларында"), т.б. спектакльдерде ойнаған. Қосыбаева, сондай-ақ, киноактриса ретінде де танымал. Ол 30-дан астам фильмдерге түскен. Атап айтсақ, "Балалық шаққа саяхат" (1968), "Шоқ пен Шер" (1971), "Күсен-Күсеке" (1975), "Нан мен тұз", "Сүйкімді" (екеуі де 1975), "Адамдар арасында" (1977), "Сен 12-ге толғанда" (1978), "Саған күшік керек пе?" (1994), "Жамбылдың жастық шағы" (1996), т.б. фильмдер бар. "[[Қазақфильм]]де" еңбек етіп, көптеген фильмдерге дубляж жасады. 1958 жылы Қазақ академия балалар мен жасөспірімдер театрының құрамымен Мәскеу қаласында өткен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігінде және гастрольдік сапарлармен Қазақстанның барлық дерлік қалаларында болып, өнер көрсеткен. 1986 жылдан құрметті демалыста.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]]

Исламдық жерлеу рәсімі

2022-10-13T07:13:28Z

Djduxhx:

{{Басылым
|Атауы = Исламдық жерлеу рәсімі
|Түпнұсқа атауы =
|Басқа атаулары =
|Сурет =
|Ені =
|Сурет атауы =
|Авторы = Рәтбек Нысанбайұлы
|Жанры =
|Тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]]
|Түпнұсқаның шыққан уақыты =
|Аудармашы =
|Безендірген =
|Сериясы =
|Баспасы = «Тауар», [[Алматы]]
|Шыққан уақыты = [[1995 жыл]]
|Беттері = 30
|Типі =
|Алдыңғы =
|Келесі =
|isbn = 5-7667-3360-7<ref name=ISBN>[http://www.bookchamber.kz/index.php/ru/-isbn-ismn-issn ISBN, ISMN, ISSN Агенттіктері]</ref>
|Lib =
|Уикикітап =
|Қосымша ақпарат =
}}
'''Исламдық жерлеу рәсімі''' — [[1995 жыл]]ы [[Алматы]] қаласы «Тауар» [[баспа]]сында басылып шыққан [[кітап]]. Кітап авторы/құрастырушысы — [[Рәтбек Нысанбайұлы]]. Беттер саны — 30.<ref>[http://www.bookchamber.kz/index.php/kz/component/search/?searchword=5-7667-3360-7&ordering=&searchphrase=all «bookchamber.kz» сайтындағы кітаптар базасы]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

[[Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы]]нан тіркелу кезінде берілген [[ISBN]] нөмірі — [[Арнайы:Кітап_қайнарлары/5-7667-3360-7|5-7667-3360-7]].<ref name=ISBN />

== Қысқаша мазмұны ==
{{quotation|Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының діни басқармасының Бас Муфтиі Рәтбек қажы Нысанбайұлының есімі беделді діни басшы, ислам дінінің тура жолын ұстаушы діндар ретінде күллі Қазақстан - мұсылмандарына, іргелі ислам елдеріне кеңінен таныс. Соңғы жылдары ол қасиетті Құран Кәрімді қазақ тіліне аударуымен бірге Ислам дінінің теориялық - тәжірибелік негіздеріне арналған еңбектер жазып келеді. Бұл «Исламдық жерлеу рәсімі» атты бұл кітапша - сол еңбектердің бірі. Мұнда мәйітті шариғат белгілеген мұсылманша жерлеудің тура жолын көрсете отырып, күні бүгінге дейін республикамыздың аумағында түрлі өзгерістерге ұшыраған тұстарын жан - жақты сөз етеді. Аталмыш еңбек Қазақстан мұсылмандары діни басқармасындағы Дін ғұламалары мәжілісінде талқыланып, Фатуа (діни ереже) ретінде мақұлданған.|}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы]]
* [[ISBN]]

== Дереккөздер ==
<references/>

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121121010911/http://www.bookchamber.kz/ |date=2012-11-21 }}

{{book-stub}}
{{Қазақстан кітап палатасы}}

[[Санат:Қазақша кітаптар]]
[[Санат:1995 жылы шыққан кітаптар]]
[[Санат:Тауар баспасының кітаптары]]

Санат:Түркістан облысы мешіттері

2022-10-11T18:58:51Z

Djduxhx: Djduxhx Санат:ОҚО мешіттері бетін Санат:Түркістан облысы мешіттері бетіне жылжытты

[[Түркістан облысы]]нда 800-ден аса мешіттер бар. [[Шымкент]] қаласында 40-тан аса мешіт бар.

[[Санат:Қазақстан мешіттері]]
[[Санат:Түркістан облысы сәулеті]]

Өмірді сақтандыру

2022-07-01T05:33:57Z

Djduxhx:

[[Сурет:InsuranceStampUSSR1939 GOSSTRAH24.jpg|нобай|Alt=A.|Өмірді сақтандыру]]

'''Өмірді сақтандыру''' – жеке басты сақтандырудың (өзіндік сақтандырудың) кіші саласы. Оның жіктелімдік белгісі – [[сақтандыру|сақтандырылушы]] белгілі бір жасқа жеткенде, қайтыс болған жағдайда немесе сақтандыру шарты аяқталғанда сақтандырушы сақтандыру талаптарында белгіленген ақшалай соманы төлеуі. Өмірді сақтандыруда негізінен тек [[Кәмелеттік жас|межелі жасқа]] жеткенде және қайтыс болғанда ғана төлем төлеу міндеттемесі көзделеді. [[Сақтандыру]] шартында аталмыш екі тәуекел біріктіріліп, сақтандырылушы еңбек ету қабілетінен айрылғанда [[төлем]] төлеу міндеттемесімен толықтырылуы мүмкін<ref>[https://saqtandyry.kz/blog/chto-takoe-straxovanie-zhizni-i-gde-ego-kupit Что такое страхование жизни и где его купить?]{{ref-ru}}</ref>. Межелі жасқа жеткенде немесе еңбек ету қабілетінен айрылғанда сақтандырылушыға сақтандыру қамсыздандырмасы төленеді, ал қайтыс болған жағдайда пайда алушыға төленеді. Өмірді сақтандыру шарттары кемінде бір жыл мерзімге жасалады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы]]<nowiki/>» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том</ref>

==Сілтемелер==
* [[Медицина]]
* [[Қазақстан Республикасы]]
* [[Қоғам]]
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{уики}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{бастама}}

Жүнісхан Бүркітбайұлы

2022-05-24T17:52:44Z

Djduxhx: Гранқа Түсіпкеткір Диас (талқылауы) істеген нөмір 30344

{{Біріктірілсін|Жүнісқан Бүркітбайұлы}}
'''Жүнісхан Бүркітбайұлы''' (1896-1926) - ақын. [[Абай]]дың ақындық мектебінен үлгі алған шәкірттерінің бірі. Жүнісхан 9 жасынан өлең шығарып, елге танылады. Балалық шағы көбінесе өз атажұртымен іргелес [[Абай]] ауылында, [[Көкбай]] тәрбиесінде өтеді де, [[Ұлы ақын]]ның талантты және атақты шәкірттері [[Әріп Тәңірбергенов]], [[Уәйіс]], [[Иманбазар]], [[Әубәкір]]лердің ақындық өнерінен үлгі-өнеге алып өседі.

Жүнісхан жастайынан өлең-жырды, ән мен жырды серік етіп, ел арасындағы ақындар айтысына қатысады. Нағашысы Көкбаймен, [[Еркөкше Кекеұлы]], [[Иманбазар Қазанғапұлы]], Жанбатырмен айтыстарында сөз өнеріне дес бермейді. Ол өлеңді ауызша да, жазбаша да шығарған. «Бай кеткен соң бәйбіше», «Құнанбай атаң болса, құдай емес», «Николай патшаға», «Маңтөбет» атты өлеңдерінде Абайға ұқсап әлеуметтік мәселелерге бой ұрып, озбыр заманның әділетсіздік жақтарын сынға алса, «Мәшкеге», «Менің атым-Жүнісхан»
т. б. өлеңдерінде кіршіксіз махаббат, әйел теңдігін жырлайды. «Қайран, елім» атты өлең арқылы 16 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске батыл үн қосады.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{Bio-stub}}

Жүнісхан Бүркітбайұлы

2022-05-24T17:52:44Z

Djduxhx: Гранқа Түсіпкеткір Диас (талқылауы) істеген нөмір 30344

Жүнісхан Бүркітбайұлы

2022-05-24T17:52:44Z

Djduxhx: Гранқа Түсіпкеткір Диас (талқылауы) істеген нөмір 30344

Сергей Александрович Анашкин

2022-02-07T09:38:42Z

Djduxhx:

{{Футболшы
|есімі = Сергей Анашкин
|толық аты = Сергей Александрович Анашкин
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|атауы =
|туған күні = 12.04.1961
|туған жері =
|қайтыс болған күні = 01.02.2022
|қайтыс болған жері =
|азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} {{байрақ|Қазақстан}}
|бойы = 189 [[сантиметр|см]]
|салмағы = 83 [[килограмм|кг]]
|позиция = [[қорғаушы]]
|қазіргі клуб = ''карьерасын ақтады''
|клубтары = {{футбол карьерасы
|1978-1983|{{ту|КСРО}} Колхозчи Ашхабад|32 (0)
|1984—1989|{{ту|КСРО}} Даугава Рига|191 (0)
|1990|{{ту|КСРО}} Олимпия Лиепая|27 (0)
|1990-1991|{{ту|Польша}} Погонь|2 (0)
|1991|{{ту|КСРО}} Уралмаш|19 (0)
|1992-1993|{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|48 (0)
|1994|{{ту|Латвия}} Видус|2 (0)}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|1992|{{футбол|Қазақстан}}|4 (0)}}
}}
'''Сергей Александрович Анашкин''' ([[12 сәуір]] [[1961 жыл|1961]] — [[1 ақпан]] [[2022 жыл|2022]]) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және [[Қазақстан|қазақстандық]] футболшы, қорғаушы. 1992 жылы [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан құрамасы]] сапында төрт кездесуде алаңға шықты. КСРО, Қазақстан, Латвия клубтарында ойнаған.

1992 жылы [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионы]] және [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан кубогы]] иегері атанды.

== Сілтемелер ==
* [https://www.national-football-teams.com/player/15627/Sergey%20Anashkin.html Профилі]
* [http://footballfacts.ru/players/258435-anashkin-sergej-aleksandrovich/251 Статистикасы]

{{Суретсіз мақала}}
{{Бастама}}

[[Санат:КСРО футболшылары]]
[[Санат:КСРО спорт шеберлері]]
[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]]

Санат:Қазақстан медалдары

2021-12-15T15:49:37Z

Djduxhx:

{{Басты мақала|Қазақстанның мемлекеттік марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан марапаттары]]
[[Санат:Елдер бойынша медальдар]]

Игорь Сергеевич Сон

2021-11-06T19:01:35Z

Djduxhx:

{{Спортшы
|есімі = [[File:Olympic pictogram Weightlifting.png|30px]] Игорь Сон
|шынайы есімі =
|суреті =
|сурет ені =
|сурет тақырыбы =
|жынысы = ер
|толық есімі =
|туған кездегі есімі =
|лақап аты =
|азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}
|мамандандыру = ауыр атлетика
|клубы =
|туған күні = 16.11.1998
|туған жері = [[Үштөбе (қала)|Үштөбе]], [[Алматы облысы]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|карьера жылдары = 2013 —
|бапкерлері =
|бойы =
|салмағы =
|атақтары =
|медальдары = {{Құрмет ордені}}
|ортаққор =
}}
{{Медальдар
| ені = 309px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт|[[Ауыр атлетика]]}}
{{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}}
{{медаль|Қола|[[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Токио 2020]]|[[Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика 2020|61 кг дейін]]}}
{{турнир|[[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|[[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2019|Паттайя 2019]]|55 кг дейін}}
}}

'''Игорь Сон''' ([[16 қараша]] [[1998 жыл]], [[Үштөбе (қала)|Үштөбе]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық ауыр атлет, зілтемірші. [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының]] қола жүлдегері<ref>[https://www.sports.kz/tokyo/news/ya-konechno-ne-ojidal-chto-budet-bronza-igor-son-podelilsya-emotsiyami-posle-zavoevaniya-medali-olimpiadyi-v-tokio "Қол жүлдені күткен жоқ едім". Игорь Сон] Спортс.кз сайтында</ref>.

== Карьерасы ==
Қазақстан ауыр атлетика мектебінің түлегі. Халықаралық жарыстарда 2013 жылдан бері бақ сынап келеді. Ересектер арасында 2017 жылдан бастап қатыса бастады.

Олимпиада ойындарына дейінгі ең үздік көрсеткіші – 2019 жылғы әлем чемпионатының күмісі. Ол кезде 55 килоға дейінгі салмақта өнер көрсеткен.

2020 жылы Токиода өткен Олимпиадада 61 келі салмақта сынға түсіп, жұлқа көтеруде 131 килоны еркін бағындырса, серпе көтеруде 163 килоны еңсерді. Қоссайыс қорытындысы бойынша қазақстандық спортшы 294 келіні көтерді.

Спортшының жеке жаттықтырушысы – Сергей Седов.

== Марапаттары ==
* [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 жылғы 13 тамыз)<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-13794 Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы]</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер]]
[[Санат:Қазақстан ауыр атлеттері]]
[[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]]

Темірлан Елуханұлы Әділханов

2021-10-17T04:54:53Z

Djduxhx:

{{Футболшы
|есімі = Темірлан Әділханов
|толық аты = Темірлан Елуханұлы Әділханов
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|атауы =
|туған күні = 28.05.1994
|туған жері =
|азаматтығы = {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
|бойы = 180 см
|салмағы = 70 кг
|позиция = [[қорғаушы]]
|қазіргі клуб =
|номері =
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|2010—2014|{{ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|
}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2013|{{ту|Қазақстан}} [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]|10 (0)
|2014—2018|{{ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|55 (0)
}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|2010|{{ту|Қазақстан}} Қазақстан-17|1 (0)
|2012—2013|{{ту|Қазақстан}} Қазақстан-19|2 (0)
|2015—2016|{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан жастар футбол құрамасы (21)|Қазақстан-21]]|8 (0)
}}
|медальдары =
|ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту =
|ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту =
}}
'''Темірлан Әділханов''' ([[1994 жыл]]ы [[28 наурыз]]да туған) — [[Қазақстан|қазақстандық]] футболшы, қорғаушы.

== Мансап ==
Талдықорған футболының түлегі. 2010-12 жылдары 44 ойын ойнап, "Жетісу" клубына дубль жасады. 2013 жылы Бірінші лигада "Оқжетпес" ФК құрамында өнер көрсетті. 2014 жылы "Жетісуға" оралып, негізгі команда үшін де, дубль үшін де өнер көрсетті.

Қазақстан жастар құрамасына тартылған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* Temirlan Adilkhanov // [https://www.transfermarkt.com/temirlan-adilkhanov/profil/spieler/316951 Transfermarkt.com]{{ref-en}}

{{бастама}}

[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Жетісу ФК ойыншылары]]
[[Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары]]

Игорь Александрович Вовнянко

2021-10-10T14:34:29Z

Djduxhx:

{{Кинематограф
|есімі = Игорь Вовнянко
|шынайы есімі =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|туған кездегі есімі =
|туған күні = 14.07.1942
|туған жері ={{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|қайтыс болған күні = 10.10.2021
|қайтыс болған жері = [[Алматы]], [[Қазақстан]]
|мамандығы = [[кинооператор]], [[кинорежиссёр]], [[сценарийші]]
|азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|белсенді жылдары =
|бағыты =
|киностудия =
|марапаттары = {{{!}} style="background:transparent"
{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} [[Сурет:KazSSR Premium.png|23px]]
{{!}}{{!}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|1998}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}}
{{!}}}
|imdb_id = 0903876
|сайты =
|ортаққор =
}}
'''Игорь Александрович Вовнянко''' (14 шілде 1942, [[Алматы]] - 10 қазан 2021) — кеңестік және қазақстандық кинооператор, режиссер, сценарист. Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998).

== Өмірбаяны ==
Игорь Вовнянко [[С.А.Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты|БМКИ]]-ді тәмамдаған. Еңбек жолын [[1958 жыл]]ы "[[Қазақфильм]]" киностудиясында кинооператордың көмекшісі болып бастаған. Бүкілодақтық кинематография институтын бітірген (1969). 1969-1971 жылдар аралығы Куйбышев (қазіргі [[Самара]]) телестудиясында жұмыс істеді. 1971 жылдан "Қазақфильм" киностудиясында оператор болып жұмыс істеді. 1974 жылдан бері - КСРО Кинематографистер одағының мүшесі. 2005 жылдан Қазақстан Кинематографистер одағының төрағасы болды.

2021 жылы 10 қазан күні Игорь Вовнянко 80 жасқа қараған шағында қайтыс болды.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstandyik-kinooperator-jane-rejisser-igor-vovnyanko-328124/ Қазақстандық кинооператор және режиссер Игорь Вовнянко қайтыс болды]</ref>

== Еңбектері ==
Қоюшы-оператор ретінде "Ерекше күн" (1971), "Көкжиек" (1973), "Қайдасыңдар, шабандоздар" (1974), "Кездеспей кеткен бір бейне" (1977), "Жылан жылы" (1982) секілді кинофильмдер мен бірнеше телевизиялық фильмдерді ("Жеңімпаз", 1979; "Қауын", 1982; 4 сериялы "[[Шоқан Уәлиханов]]" 1983 - 1985; "Дермене", 1986, т.б.) түсірді. Сонымен қатар "Құмшағыл тарихы" (1986), "[[Аустрия]]дағы кездесулер", "Теңіз" (екеуі де 1987) деректі фильмдерінің сценарийін жазды жөне режиссері болды.

== Марапаттары ==
* Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986)
* [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (1998)
* Тәуелсіз жалпыұлттық Тарлан сыйлығының лауреаты (2004)
* [[Құрмет ордені]] (2008)<ref name="source1">“Қазақ Энциклопедиясы”, 2 том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан кинооператорлары]]

Құрбан Бакиұлы Бердыев

2021-09-16T14:56:42Z

Djduxhx:

{{Футболшы
|есімі = Құрбан Бердыев
|толық аты = Құрбан Бакиұлы Бердыев
|лақап аты =
|сурет = Kurban Berdyev.jpg
|сурет ені = 200px
|атауы =
|туған күні = 25.8.1952
|туған жері = [[Ашхабад]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|азаматтығы = {{ту|Түрікменстан}} [[Түрікменстан]] {{ту|Ресей}} [[Ресей]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|бойы = 178 cм
|салмағы =
|позиция =
|қазіргі клуб =
|клубтары = {{футбол карьерасы
|1971—1976|{{ту|КСРО}} [[Копетдаг (футбол клубы)|Колхозчи]]|134 (16)
|1977|{{ту|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|20 (5)
|1978|{{ту|КСРО}} [[Копетдаг (футбол клубы)|Колхозчи]]|38 (3)
|1979—1980|{{ту|КСРО}} [[СКА (футбол клубы, Дондағы Ростов)|СКА]]|35 (3)
|1980|{{ту|КСРО}} [[Ростов (футбол клубы)|Ростсельмаш]]|10 (4)
|1981—1985|{{ту|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|139 (28)
|1993|{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|1 (0)}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
}}
|бапкер клубтары = {{футбол карьерасы
|1986—1991|{{ту|КСРО}} [[Тараз (футбол клубы)|Химик (Жамбыл)]]|
|1992|{{ту|Қазақстан}} [[Тараз (футбол клубы)|Фосфор]]|
|1993—1994|{{ту|Түркия}} [[Генчлербірлігі]]|
|1994—1995|{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|
|1996|{{ту|Қазақстан}} [[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]|
|1998—1999|{{ту|Түрікменстан}} [[Ниса (футбол клубы)|Ниса]]|
|1999|{{ту|Түрікменстан}} [[Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы|Түрікменстан]]|
|2000—2001|{{ту|Ресей}} [[Кристалл (футбол клубы, Смоленск)|Кристалл (Смоленск)]]|
|2001—2013|{{ту|Ресей}} [[Рубин (футбол клубы)|Рубин]]|
|2014—2016|{{ту|Ресей}} [[Ростов (футбол клубы)|Ростов]]|
|2016—2017|{{ту|Ресей}} [[Ростов (футбол клубы)|Ростов]]|ассистент
|2016—2017|{{ту|Ресей}} [[Ростов (футбол клубы)|Ростов]]|техникалық директор
|2017—2019|{{ту|Ресей}} [[Рубин (футбол клубы)|Рубин]]|
|2021—|{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|
}}}}
'''Құрбан Бердыев''' ({{lang-tk|Gurban Berdiýew}}, {{lang-tt|Korban Bәkıy ulı Berdiev, Корбан Бәкый улы Бердиев}}; [[25 тамыз]] [[1952 жыл]], [[Ашхабад]]) — "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]" футбол клубының бас бапкері. Халықаралық футбол тарихы мен статистикасы федерациясы (IFFHS) тарапынан өтікізілген әлемнің ең үздік бапкерлері тізімінде 2008-2009 маусым бойынша Құрбан Бердыевтің есімі бар.

== Өмiрбаяны ==
Алматы [[Қайрат (футбол клубы)|«Қайратының»]] құрамында жартылай қорғаушы ретінде мәскеулік «[[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартак]]» пен «[[Динамо (футбол клубы, Мәскеу)|Динамо]]» командаларын жеңгеніне куә болғанымыз бар. «Қайраттың» сапында 159 ойын өткізіп, 33 доп соққан. Ойыншы санатында алаңмен қоштасқаннан кейін жаттықтырушылыққа ауысып, [[Тараз (футбол клубы)|«Химик»]], «Тараз», «Қайрат», «Мұнайшы» командаларының тізгініне ие болғаны бар. Бірақ, отандық футболды өркендетуден гөрі өз қалтасының қамын көбірек ойлаған футбол функционерлері Бердыевті алаңның маңайынан көргісі келген жоқ-ты. Ақыры білікті бапкер жұмыссыз қалды. «Сол кездегі футбол федерациясы басшылығымен қарым-қатынасымыз қиын жағдайда еді. Сол себепті жұмыс істеуге мүмкіндік берген жоқ» - дейді Құрбан Бердыев.

Футбол фанатына айналған Бердыев қаржыдан гөрі кәсібіне деген адалдықты асқақ ұстады. Сол себепті ол бүгінде: «Алла әркімнің ісіне қарай несібесін береді. Қазақстанда жоғалтқаным Ресейде қайтып жатыр» - деді.
Кезінде Алматыдан берілген пәтердің өзін сырттай басқа бір фирмаға сатып жіберген дөкейлер қазақ футболына қандай залал келтіргенін білмейді.

== Рубин дәуірі ==
Қазан шаһарының басшысы Камил Искаков бірінші лигада қалт-құлт етіп жүрген «Рубин» командасының рухын көтеруге аттай қалап, Бердыевке қолқа салған.
Искаковтің ұсынысы «Рубинді» жаңа биіктерге бастады. Құрбан бапкер тізгінін ұстаған тоғыз жылдың бедерінде команда бірінші лигадан премьер-лигаға өтіп, бір командаға арман боларлық асуларды бағындырды. Жоғары лигада 2004 жылы қола медальға қол жеткізді. Татарлардың жеңісін кездейсоқ деп бағалағандар да болды. Тіпті, алып Ресейдің чемпиондық кубогын жеңіп алған 2008 жылы да «Рубиннің» мықтылығы емес, [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]], «[[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартак]]», «[[Локомотив (футбол клубы, Мәскеу)|Локомотив]]», «[[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит»]] сынды командалардың босаңсығанынан деп құмалақ ашқандар да жеткілікті еді. Алайда, төзімі мықты Бердыев қолынан таспиығын тастамай жүріп, тағы да жеңімпаз команданың иесіне айналды. Ол іріктеген, баптаған сайдың тасындай ойыншылардың әрқайсысы да алаңда атой салады. «Рубин» ойыншылары 2009 жылғы чемпионатта қарсыластар қақпасынан 62 доп соқты: Александр Бухаров – 16, Алехандро Домингес – 16 (8), Гёкдениз Карадениз – 6, Сергей Семак – 6, Александр Рязанцев – 3, Роман Адамов – 2, Кристиан Нобоа – 2, Роман Шаронов – 2, Кристиан Ансалди – 1, Хасан Кабзе – 1, Алан Касаев – 1, Лаша Салуквадзе – 1, Макбет Сибайя – 1. Қай-қайсысы да бас бапкердің сүзгісінен өткендер.
Бүгінде Бердыев орыс еліндегі ел аузынан тастамайтын, санаулы бапкердің бірі. Олай болатын да жөні бар. Өйткені, Құрбанды қазір әлем жұртшылығы қадір тұтады. Қадір тұтқаны сол, қарт құрлық Бердыевтің футбол әлеміндегі әдіс-айласына құлақ түргелі қай заман. «Барселона» командасының бас бапкері [[Хосеп Гвардиола]], «[[Манчестер Юнайтед]]» командасының тәлімгері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], «[[Интернационале|Интер»]] командасының бас бапкері [[Жозе Моуриньо|Жозе Моуринью]] сынды апайтөстермен иық тірестіріп тұр, «Қайраттың» бұрынғы қорғаушысы һәм экс-бапкері.

== Бердыев абыройы ==
Өткен жылы «Рубин» Ресейдің чемпионы болғанда, Кувейттің ханзадасы құттықтап, үшбу жеделхатын жолдапты. Қарт құрлықты айтпағанда, араб әлемі Бердыевті білетіндігін көрсетіп жатса, ғаламның төрт бұрышына аты жайылған деп қалай айтпасқа. Араб әлемі Құрбан Бердыевтің бірнеше рет қажылыққа барып келгенінен, жұма намазын қаза жібермейтінінен хабардар болса керекті. Кувейт ханзадасының ыстық ықыласы осыны мегзейді. «Рубиннің» бас бапкерінің діни ұстанымына халқының басым бөлігін православиеліктер құрайтын Ресей жұрты да мойынсына бастаған. Ол өзінің діни сенімі жөнінде: «намаз оқу аса маңызды. Рухани тәрбие көп жағдайда көңіл күйді айқындайды. Сол себепті ең маңызды нәрсенің бірі – таңдаған жолдың дұрыстығына, істеген ісімізге жаратушының мейірімі жоғары болатындығына сенімді болу. Сонда біздің жағдайымыз жақсы болады».
Бердыевтің қазақ футболымен етене жақын. Алайда, оның қазақ футболына да айтар базынасы бар. Тыңдап көрелік: «Кеңес Одағы ыдыраған тұста футболды ойлау мүмкін емес-ті. Мен Қазақстанда да, Өзбекстанда да, Түркіменстанда да, Қырғызстанда да болдым. Ол кез «өлген» уақыттың санатында. Әсіресе, балалар футболын дамытуға қаржы бөлінген жоқ. Енді ғана жас өскіндер пайда бола бастады. [[Ташкент]]те амбициясы асқан «Бунедкор» командасы қалыптасты. Онда Зико мен Ривалдо жүр. Оған қоса қомақты қаржы бөлінуде. Егер де олар жоспарланғандай инфрақұрылымы мықты үлкен орталық тұрғызатын болса, керемет болмақшы. Құрылысты қолға алып жатқандармен жақын таныспын. Олардың амбициясы керемет» – дейді, [[Ресей]]дің 2009 жылғы ең үздік бапкері.

Жалпы, Бердыевтің жеңімпаздық жылнамасының темірқазығы әдетте кейбіреулер ойлағандай, қаржылық қолдауда емес. Әрине, ол да өзіндік рөл атқаратыны мәлім. Әйтсе де, қаржылық қоры «Рубиннен» де қомақты командалар Ресейде жетіп артылады ғой. Алайда, олар қазандық команданың осал тұсын таппай әлекке түседі. Тізгінін Құрбан ұстаған ұжымның жетістігі – бірізділікпен жүзеге асырылып жатқан жоспарда. Оны Бердыевтің өзі төмендегіше тарқатады: «Қазанда өз арманымды жүзеге асыруға тырыстым. Уақыт өтісімен елде алдыңғы қатарлы басымдыққа ие болатын клуб құруға мүмкіндік беретін инфрақұрылым жасау еді. Түркіменстанда бастадым – аяқтай алмадым. Жамбылда да жеріне жеткізуге мүмкіндік болмады. Ал Қазанда резерв дайындаудан бастап, ақыр аяғы шеберлер командасына дейінгі аралықты қамтитын жүйені қалыптастырдым». Міне, Бердыев феноменінің кілті.

== Жетістіктері ==

=== Командалық ===
Ниса

* Түрікменстан чемпионы: (1) 1998/99
* Түрікменстан кубогы: (1) 1998

Рубин

* Ресей чемпионы: (2) 2008, 2009
* Ресей кубогы: (1) 2011/12
* Ресей суперкубогы: (2) 2010, 2012
* Достастық кубогы: (1) 2010
* Ресей 1 дивизионының жеңімпазы: (1) 2002

Ростов

* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: (1) 2015/16

=== Жеке ===

* Ресейдің үздік жаттықтырушысы: (1) 2009
* Ресейдің үздік жаттықтырушысы: (2) наурыз 2013, сәуір 2013

== Марапаттары ==

* 2008 — Татарстанға еңбегі сіңген ордені.
* 2009 — Достық ордені

== Сiлтемелер ==
* [http://rubin-kazan.ru/management.html/7/ Профиль ФК «Рубин» сайтада] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101029075544/http://rubin-kazan.ru/management.html/7/ |date=2010-10-29 }}
* [http://www.sport-express.ru/newspaper/2008-11-05/1_1/ Курбан БЕРДЫЕВ: «УСПЕТЬ БЫ ТОЛЬКО ЗАВЕРШИТЬ…» (часть 1) {{ref-ru}}]
* [http://www.sport-express.ru/newspaper/2008-11-05/2_1/ Курбан БЕРДЫЕВ: «УСПЕТЬ БЫ ТОЛЬКО ЗАВЕРШИТЬ…» (часть 2) {{ref-ru}}]
* [http://www.sports.ru/tribuna/blogs/fc/245353.html Курбан Бердыев: «Я смотрю „Барселону“ и понимаю: это же баскетбол» {{ref-ru}}]
* http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/530938 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301123541/http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/530938 |date=2017-03-01 }}

{{commonscat|Gurban Berdiýew}}

[[Санат:1952 жылы туғандар]]
[[Санат:КСРО футболшылары]]
[[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]]
[[Санат:Түрікменстан футбол жаттықтырушылары]]
[[Санат:Копетдаг ФК ойыншылары]]
[[Санат:СКА Дондағы Ростов ФК ойыншылары]]
[[Санат:Ростов ФК ойыншылары]]
[[Санат:Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]]
[[Санат:Рубин ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Генчлербірлігі ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Каспий ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Ниса ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Ростов ФК жаттықтырушылары]]