Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Қазақстандағы су қоймаларының тізімі

2016-12-30T22:08:10Z

Darkhan: new key for Category:Қазақстан бөгендері: "*" (HotCat құралының көмегімен)

'''Қазақстанның су қоймаларының тізімі'''

[[Су қоймасы]]- суды тоқтатуға, жинақтауға және сақтауға арналған, өзендер алаптарында түзілген, су тірегіш ғимараттармен бекемделген, едәуір сыйымдылықтағы жасанды су қоймалары. <ref> О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0</ref>

{| class="wikitable"
|colspan="7" | '''Қазақстанның су қоймаларының тізімі'''
|-
! су қоймасы !! орны !! пайдалануға берілген жылы !! ауданы км<sup>2</sup> !! ұзындығы !! ені !! тереңдігі
|-
| [[Бұқтырма бөгені|Бұқтырма ]]|| [[Ертіс]] өзені ШҚО || 1967 || 5500|| 600 || 40 || 80
|-
| [[Қапшағай бөгені|Қапшағай]] || [[Іле]] өзені Алматы обл. || 1970 || 1847 || 187 || 23|| 43
|-
| [[Шардара бөгені|Шардара]] || [[Сырдария]] өзені ОҚО || 1966 || 900 || 48 || 20 ||26
|-
| [[Көксарай су қоймасы|Көксарай]] || [[Сырдария]] өзені ОҚО || 2011 || 460 || - || - ||-
|-
| [[Сергеев бөгені|Сергеев ]]|| [[Есіл]] өзені СҚО|| 1969 || 117|| 75 || 7 ||20
|-
| [[Қаратомар бөгені|Қаратомар]] || [[Тобыл]] өзені Қостанай обл. || 1965 || 92 || 72 || 4 ||16
|-
| [[Самарқан бөгені|Самарқан (Теміртау бөгені, Нұра бөгені) ]] || [[Нұра]] өзені Қарағанды обл. || 1941 || 82 || 25 || 7 ||12
|-
| [[Бөген бөгені|Бөген]] || [[Бөген]] өзені ОҚО|| 1967 || 65 || 13|| 6 ||15
|-
| [[Астана бөгені|Астана (Вячеслав) ]]|| [[Есіл]] өзені Ақмола обл.|| 1969 || 61 || 11 || 10 ||25
|-
| [[Киров бөгені|Киров ]]|| [[Көшім өзені|Көшім өзені]] БҚО|| 1967|| 39 || 22 || 4 ||7
|-
| [[Шерубайнұра бөгені|Топар (Шерубайнұра)]] || [[Нұра]] өзені Қарағанды обл. || 1960 || 39|| 13 || 4,2 ||24
|-
| [[Кеңгір бөгеті|Кеңгір]] || [[Қаракеңгір өзені|Кеңгір]] өзені Қарағанды обл. || 1952|| 37 || 33|| 1,6 ||25
|-
| [[Өскемен бөгені|Өскемен]]|| [[Ертіс]] өзені ШҚО || 1963|| 37 || 85 || 1,2 ||45
|-
| [[Тасөткел бөгені|Тасөткел]] || [[Шу]] өзені Жамбыл обл. || 1974|| 77 || 18 || 8,5 ||23
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері|*]]
[[Санат:Тізімдердің тізімі]]

Санат:Қазақстан бөгендері

2016-12-30T22:04:52Z

Darkhan: «Елдер бойынша су қоймалары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Commonscat|Reservoirs in Kazakhstan}}

[[Санат:Қазақстан гидротехникалық құрылғылары]]
[[Санат:Қазақстан географиясы]]
[[Санат:Елдер бойынша су қоймалары]]

Көксарай су қоймасы

2016-12-30T21:58:25Z

Darkhan: «Қазақстан су қоймалары» деген санатты аластады; «Қазақстан бөгендері» деге...

[[Сурет:Коксарайское водохранилище.jpg|thumb|right|200px|Ғарыштан түсірілген сурет: үстінде: Көксарай су қоймасы,<br>төменде: [[Шардара су қоймасы]] және [[Айдарккөл]] <br> (2011 жыл, мамыр айы)]]
[[Сурет:Коксарайское водохранилище.gif|200px|left|thumb|'''Көксарай су қоймасы''': сумен толы - 15 сәуір 2012 ж.. және бос - 14 тамыз 2012 ж.]]
'''Көксарай су қоймасы''' — Оңтүстік Қазақстан облысында [[Сырдария]] өзенінің оң жақ жағалауында, Шардара су қоймасынан 160 километр төмен, [[Көксарай]] ауылының оңтүстігінде орналасқан су қоймасы. [[2008]]—[[2011 жыл]]дары салынған. Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы елді мекендерді су алу қауіпінен қорғауға және қыс айларында Шардара СЭС да өндірілетін электр энергиясы қуатын 20-25 %-ға арттыруға ықпал ететін нысан.

== Сипаттамалары ==
* Су қоймасының алаңы: 460 км²
* көлемі: 3 км³-ге дейін
* алғашқы толтыру жылы: 2010 жыл
* деңгейі (норма): 7,7 м

{{бастама}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]
[[Санат:Оңтүстік Қазақстан облысы]]
[[Санат:Сырдария су алабы]]

Астана бөгені

2016-12-30T21:55:57Z

Darkhan: безендіру

'''Астана бөгені''' ('''Вячеслав бөгені''') [[Есіл өзені]]ң жоғарғы ағысында, [[Ақмола облысы]] [[Аршалы ауданы]]нда 1968 жылы салынған. Аумағы — 61 км², ұзындығы — 11 км, ені — 5,4 км, орташа тереңдігі — 6,8 м (ең терең жері — 25 м), суының мөлшері — 419 млн м³. Солтүстік жағасы тік жарлы, су кемері түпкі жыныстарға тіреледі, оңтүстік жағасы жазық, саз балшықты. Қарашада қатып, сәуірдің ортасында мұзы ериді. [[Бөген]] [[Есіл өзені|Есіл]], [[Мойылды өзені|Мойылды]] өзендері суымен, [[қар]] және [[жауын-шашын]] суымен толығады. Деңгейінің жылдық ауытқуы — 4 м. Суы тұщы, минералдылығы — 0,22—1,02 г/л аралығында өзгереді. Астана бөгенінде Сібір тортасы, тарақ балық, [[шортан]], [[алабұға]], табан балық, [[сазан]], т.б. түрлері бар. Бөген суы Ақмола облысының өндіріс орындары мен [[шаруашылық]]тарын сумен қамтамасыз етеді<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref>.

== Сілтемелер ==
* [[Астана]]
* [[Астаусор]]
* [[Астахов әктас кен орны]]

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.emer.kz/kz/survival/methods/1701.php/ Министрліктің инвестициялық жобаларын іске асыру]

==Дереккөздер==
<references/>

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Аспара бөгені

2016-12-30T21:51:22Z

Darkhan: безендіру

'''Аспара бөгені''' [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Ойранды]] өзенінің жоғарғы ағысында орналасқан. Пайдалануға 1970 жылы берілді. Суының көлемі — 1,5 млн м³. Аспара бөгені суын Аспара, Тасөткел ауылдарының шаруашылықтары пайдаланады<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref>.

== Сілтемелер ==
* [[Аспараасу]]
* [[Аспара]]
* [[Асқаралы]]

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.zhambyl.kz/ Жамбыл облысы]

==Дереккөздер==
<references/>

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Арнасай бөгені

2016-12-30T21:47:45Z

Darkhan: безендіру

'''Арнасай бөгені''' [[Есіл (өзен)|Есіл]] алабында [[Аршалы ауданы]]ндағы [[Арнасай]] аулының жанында, [[Астана]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Су айдынының аумағы — 60,7 км², ұзындығы — 11,2 км, енді жері — 9,8 км, орташа тереңдігі — 6,3 м, ең терең жері — 25 м. Су сыйымдылығы – 410 млн м³, су жиналатын алабы — 447 км², жағалау бойының ұзындығы — 80 км. Суы егістік суаруға (3,7 мың га), жайылымдарды суландыруға және өнеркәсіп кәсіпорындарын сумен қамтамасыз етуге пайдаланылады. Арнасай бөгені Астана қаласын ауыз сумен қамтамасыз ететін басты су көзі саналады.

== Дереккөздер ==
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]]

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Амангелді бөгені

2016-12-30T21:43:32Z

Darkhan: безендіру

'''Амангелді бөгені''' [[Қостанай облысы]], [[Қостанай ауданы]], [[Тобыл өзені]]нің сол жағында орналасқан. Теңіз деңгейінен 131,5 м биіктікте жатқан бөгеннің аумағы — 4,2 км², көлемі — 8,1 млн м³, ең терең жері — 13 м. [[Бөген]] суын ауыл шаруашылығында, т.б. салаларда пайдаланады. Балықтардан [[шортан]], [[алабұға]], [[тыран]], [[шабақ]], т.б. кездеседі<ref>Қазақстан Республикасының табиғаты, 7 том</ref>.

==Сілтеме==
<references/>

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Алмалы бөгені

2016-12-30T21:40:06Z

Darkhan: безендіру

‎'''Алмалы бөгені''' [[Алматы облысы]] [[Ескелді ауданы]]ндағы Сарыбұлақ (Алмалы) өзенінің бойында орналасқан. 1979 жылы салынған. Суының көлемі — 5,5 млн м³. Бөген суын аудан шаруашылықтары [[егістік]]ке пайдаланады.

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Айдархан бөгені

2016-12-30T21:37:11Z

Darkhan: безендіру

'''Айдархан бөгені ''' — [[Үлкен Өзен (өзен)|Қараөзеннің]] төменгі сағасындағы [[бөген]]. [[Батыс Қазақстан облысы]]ның [[Казталов ауданы|Казталов]] және [[Жаңақала ауданы|Жаңақала]] аудандары жерінде орналасқан. [[1974 жыл]]ы іске қосылды. Аумағы — ''55,7 км²'', ұзындығы — ''21,0 км'', енді жері — ''4,5 км'', орташа тереңдігі — ''0,95 м'', ең терең жері — ''9,1 м''. Суының көлемі — ''52,3 млн м³.'' Су жиналатын алабы — ''12 700 км²''. Бөген суымен ''14,6 мың га'' жер [[көл]]дете суғарылады<ref>''[[Қазақ Энциклопедиясы|Қазақ ұлттық энциклопедиясы]]''</ref>.

==Дереккөздер==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]

Нұрлыбек Баймұратов

2016-04-20T18:22:41Z

Darkhan: безендіру

'''Нұрлыбек Баймұратов''' (''[[1887 жыл|1887]], қазіргі [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Бесқарағай ауданы]] — [[1969 жыл|1969]], сонда'') — [[ақын]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері]] ([[1939 жыл|1939]]).

Ауыл мектебінен ескіше сауат ашқан. Орыс көпестерінде жұмыс істей жүріп, орыс тілін үйренген. Шығармалары 1924 жылдан мерзімді баспасөзде жариялана бастады. Осы жылы ''“Қала сұлуы”'' дастанын жазған. Ел аузында сақталған ауыз әдебиеті үлгілерін насихаттаумен қатар ол халық ақындары [[Иса Байзақов|И. Байзақов]] (1922), [[Нартай Бекежанов|Н. Бекежанов]] (1939), [[Маясары Жапақов|М. Жапақов]] (1943), Т. Көбдіковтермен (1949) айтысты. Нұрлыбектің соғыс жылдарында жазған қаһармандық рухтағы өлеңдері, [[Төлеген Тоқтаров]]қа арнаған ''“Ер Төлеген”'' (1945), азамат соғысы тақырыбына бағытталған ''“Қанды жорық”'' (1962) дастандары халық арасына кең тараған. Ақын жырлары ''“Пернедегі термелер”'' (1965), ''“Айтыс”'' (1965) жинақтарында, сондай-ақ ''“Өлеңдер”'' (1957),'' “Қазына”'' (1982) атты жеке кітаптарында жарық көрді<ref>“Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл. ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>.

== Шығармалары ==
*''Ер Төлеген. Дастан. А., ҚМ КӨБ, 1945;
*''Өлеңдері мен дастандары. А., ҚМ КӨБ, 1957;
*''Қанды жорық. Дастан. А., ҚМ КӨБ, 1962;
*''Қазына. Өлеңдер мен поэмалар. А., «Жазушы», 1982.

==Сілтемелер==
*[[Айтыс]]
*[[Ақын]]

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1887 жылы туғандар]]
[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы]]

Жоғарғы Тобыл бөгені

2016-04-14T23:10:24Z

Darkhan: безендіру

'''Жоғарғы Тобыл бөгені''' [[Тобыл (өзен)|Тобыл]] өзені бойында, [[Қостанай облысы]]ның [[Денисов ауданы]] жерінде орналасқан. 1977 ж. пайдалануға берілген. Ауданы — 87,4 км², ұзындығы — 40 км, енді жері — 7,5 км, орташа тереңдігі — 6,3 м, көлемі — 816,6 млн м³. Бөген жағасының жалпы ұзындығы — 120 км. Су жиналатын алабы — 23 мың км². [[Амангелді бөгені|Амангелді]], [[Қаратомар бөгені|Қаратомар]] бөгендерімен қосылып бір жүйе құрайды. Бөген суы, негізінен, Лисаковск кен-байыту комбинатының техникалық қажетіне пайдаланылады<ref>«Қазақ Энциклопедиясы»</ref>.

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан бөгендері]]
[[Санат:Қостанай облысы географиясы]]

Шұжық

2016-03-05T12:33:15Z

Darkhan: нақтылау

* [[Шұжық (тағам)|Шұжық]] — ұлттық тағам.
* [[Шұжық (көл)|Шұжық]] — [[Торғай өзені (Шалқартеңіз)|Торғай]] өзенінің алабындағы көл.

==Сілтемелер==
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат: География]]
[[Санат: Асхана]]

{{wikify}}