Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Реоморфизім

2013-10-04T14:57:05Z

Bolatbek:

'''Реоморфизім''' (''грекше rheos – ағу'') — сұйық фазаның шамалы қатысуымен не онсыз таужыныстың механикалық жоғары жылжымалылығына байланысты сығылып пластикалық ағуы және қоршаған [[Тау жыныстары|таужыныстарға]] енуі.<ref> Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология—
Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Geology-stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Геология]]

Метал аққыштығы

2013-10-04T14:54:45Z

Bolatbek:

'''Метал аққыштығы''' – [[серпімділік]] шегінен аса көп өзгермейтін жүктеме берілу кезінде металдың пластикалық пішінсіздену қасиеті. ''Метал аққыштығы'' – жартылай өңделген өнімдерден дайындамалардың сырт пішінін құру кезінде қысыммен өңдеуге қабілеттігінің барлығын анықтайтын металдардың қажетті технологиялық қасиеті. Суықтай созу кезінде ''метал аққыштығын'' анықтау үшін технологияны сынама түріндегі сынақтардан (''бүгу'', ''сығу'', ''жаншу'', т.б. сынақтар) өткізеді.

Ақаулардың және шоғырланған кернеулердің құралымдық көздерінің орналасқан жерлеріндегі ''метал аққыштығы'' кернеулердің таралуы мен релаксациясына себебін тигізеді. ''Метал аққыштығы'' балқытылған металдың құйма қалыпты толтыру қабілеттілігі болып табылады. Ол құйма қорытпалардың ең маңызды технологиялық қасиеттерінің бірі. ''Метал аққыштығы'' жоғары болғанда құйма қалыптың құрама пішінін неғұрлым дәл қайталайды; жұқа қабырғалы бұйымдар дайындауда бұл ерекше маңызды рөл атқарады. Құю температурасы жоғарылаған сайын қорытпаның сұйықтай аққыштығы артады. ''Метал аққыштығы'' металдың аққыштық шегі деп аталатын кернеумен сипатталады.

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Химия]]

Мейрам Жанайдаров

2013-01-05T18:38:25Z

Bolatbek: Bolatbek Жанайдаров Мейрам бетін Мейрам Жанайдаров бетіне жылжытты

'''Жанайдаров Мейрам''' (1846, бұрынғы [[Атбасар уезі]], [[Терісаққан болылсы]] – 1921) – [[этнограф]]. Мұсылманша, орысша білім алып, Атбасар уезі бастығының көмекшісі болған. «[[Мың бір түн|Мың бір түнді]]» өлеңмен жырлап, 1895 жылы «[[Дала уалаяты]]» газетінің бірнеше санына бастырған. Кейін болыс болып, ұзақ жыл ел билеу ісіне араласқан. Қазақ халқының мәдениетін зерттеумен айналысып, Ресейде өткен этнограф көрмелерге қатысқан. Қазақ киіз үйін, зергерлік бұйымдар мен киім-кешегін, ер-тұрманын, қару-жарағын, ит жүгіртіп, құс салған, ат жарыстырған салт-дәстүрін насихаттаумен шұғылымиданып, ірі мұражайларға тегін экспонаттар өткізген. Өзінің ата қонысы [[Терісаққан өзені]] бойынан еуропалық үлгіде қызыл кірпіштен екі қабатты үй салдырған. Жанайдаров қазақ киіз үйінің құрылысына өзіндік жаңалық енгізіп, жылжымалы терезелер орнаттырған. Осы киіз үй [[Ресей]] патшасы қазақ сахарасын аралауға келген сапарының құрметіне және Романовтар әулетінің таққа отыруының үш жүз жылдығының құрметіне арналған Омбы қаласында өткізілген көрмелерге (1868, 1891, 1913) жәдігер ретінде тігілген. Оның 1876 жылы шығыстанушылардың халықар. 3-конгресінің көрмесіне арнап, [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургке]] жіберген терезелі киіз үйінің бір нұсқасы қазір Ресейдің мемлекеттік этнография мұражайында сақтаулы. Жанайдаров жылқы тұқымын асылдандыруға қосқан үлесі үшін 8 рет Батыс Сібір әскери ген.-губернаторының жүлдесіне ие болып, 1891 жылғы көрмедегі ат жарысында бірінші жүлдені [[Николай ІІ]]-нің өз қолынан алған. Жанайдаров егде тартқан шағында қажылық парызын өтеп қайтқан. Жанайдаровтың «Үш дос» поэмасы, [[Мүслима]] қызбен айтысы, бірқатар өлеңдері орталық ғылым кітапхананың қолжазбалар қорында сақтаулы. Қазақ шежіресін жинап, кітап етіп бастыру туралы мәселе қозғаған мақаласы 1912 жылы «[[Айқап]]» журналында жарияланып, «Мың бір түннің хикаясы» аталатын дастаны кейін екі рет (1986, 1994) жарық көрді.
Путешествие государя Николая ІІ на Восток, СПб., 1897; Маргулан А.Х., Казахское народное прикладное искусство, А.-А., 1986; Дала уалаятының газеті (1888 – 1902), А., 1994.<ref name="Source 1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>

==Пайдаланылған cілтемелер==

<references/>
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Ғылым]]

Өндірістік у

2012-11-27T13:14:03Z

Bolatbek:

'''Өндірістік у''' — белгілі бір жағдайларда (мысалы жұмыс аумағы ауасы үшін шекті-рауалы концентрациясынан асып кеткен жағдайда), [[кәсіпорын]] қызметкерлерінің [[улану|улануын]] туындатуы мүмкін, [[Өндіріс|өндірістің]] бастапқы аралық, жанамалы немесе соңғы өнімі болып саналатын [[у]].<ref>Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.trk.kz/%D0%A2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8B/12086-%D3%A8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA-%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5-%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83.html Өндірістік улар және олармен улану]

{{Stub}}

[[Санат:Медицина]]

Санат:Франция мемлекеттік ұйымдары

2012-11-26T18:38:40Z

Bolatbek: Жаңа бетте: Санат:Франция

[[Санат:Франция]]

Ниам Кавана

2012-11-02T20:35:49Z

Bolatbek: үлгі using AWB

{{Музыкант
|Есімі = Ниам Кавана
|Сурет = Niamh Kavanagh 2010.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Фон = pop_singer
|Туылған кездегі есімі = Ниам Кавана
|Туылған күні = {{birth date and age|1968|02|13|df=y}}
|Мемлекет = [[Дублин]], [[Ирландия]]
|Аспаптары = вокал
|Жанрлары =
|Мамандықтары = әнші
|Белсенділік жылдары =
|Лейблдер =
|Ұжымдары =
|Сайты =
}}
'''Ниам Кавана''' ирланд әншісі, [[1993]] жылы [[Ирландия]]ның [[Миллстрит]] қаласында өткен [[Еуровидение ән конкурсы]]нда жеңімпазылықпен танымал.
==Еуровидение==
[[2010]] жылы [[Осло]]да өтетін [[Еуровидение ән байқауы]]нда [[Ирландия]]дан қатысатын болды.

[[Санат:Тұлғалар]]

Джесси Матадор

2012-11-02T20:35:45Z

Bolatbek: үлгі using AWB

{{Музыкант
|Есімі = Джесси Матадор
|Сурет = Jessy Matador2010.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туылған кездегі есімі = Джесси Матадор
|Туылған күні = {{birth date and age|1982|10|29|df=y}}
|Мемлекет = [[Конго Демократиялық Республикасы]]
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Мамандықтары =
|Белсенділік жылдары =
|Лейблдер =
|Ұжымдары =
|Сайты =
}}
'''Джесси Матадор''' француз әншісі.

[[Санат:Тұлғалар]]

Джош Дубови

2012-11-02T20:35:30Z

Bolatbek: үлгі using AWB

{{Музыкант
|Есімі = Джош Дубови
|Сурет =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = solo_singer
|Туылған кездегі есімі = Josh James Dubovie
|Туылған күні = {{birth date and age|1990|11|27|df=y}}
|Мемлекет = [[Laindon]], [[Essex]], Англия
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Мамандықтары =
|Белсенділік жылдары =
|Лейблдер =
|Ұжымдары =
|Сайты =
}}
'''Джош Дубови''' ({{lang-en|Josh Dubovie}}; [[27 қараша]] [[1990 жыл]]ы) [[Британ аралдары|британдық]] [[Британ аралдары|әнші]].

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

Жұлдыздық шама

2012-10-22T00:45:45Z

Bolatbek: Bolatbek Жұлдыздық Шама бетін Жұлдыздық шама бетіне жылжытты

'''Жұлдыздық Шама''', ''көрінерлік [[Жұлдыз|Жұлдыздық]] шама – [[аспан]] шырақтары (жұлдыздар, планеталар, Күн, т.б.) сәулесінің [[Жер]] беті жазықтығында (шырақтар сәулесіне [[перпендикуляр]] орналасқан) жасайтын жарықталынуының өлшемі; [[аспан]] шырағы жалтырауының өлшемі.'' Жұлдыздық шама ұғымын алғаш рет б.з.б. 2 ғасырда Гиппарх енгізген. [[Гиппарх]] жай көзбен көрінетін жұлдыздардың бәрін олардың жалтырауы бойынша (ең жарық жұлдыздарды 1-шамаға, ал ең бәсеңдерін 6-шамаға жатқызып) шартты түрде 6 Жұлдыздық шамаға бөлген. Жұлдыздық шама (m) өзінің жарықталынуына (Е) сәйкес мына өрнектен анықталады: m=klgE+C0, мұндағы k – коэффициентінің мәні ағылшын [[астроном|астрономы]] Н.Р. Погсонның (19 ғ-дың ортасы) ұсынысы бойынша – 2,5-ке тең деп қабылданған және ол жұлдыздық шама шкаласының қадамын анықтайды, ал С0 тұрақтысы – оның нөлдік пункті. Жұлдыздық шамасы 5 бірлікке өзгергенде жарықталыну 100 есе өзгереді. Мұның үстіне шырақ неғұрлым жарығырақболса, оның Жұлдыздық шамасын өрнек-тейтін сан да соғұрлым аз болады. Жұлдыздық шамалардың мәндері оң да, теріс те болуы мүмкін.
Өлшеу әдістемесіне қарай Жұлдыздық шама: визуалдық (тікелей көзбен анықталатын) Жұлдыздық шама, фотографиялық Жұлдыздық шама, фотоэлектрлік Жұлдыздық шама және радиометриялық Жұлдыздық шама болып ажыратылады; 2) 10 парсек стандарт қашықтықтағы аспан шырағының Жұлдыздық шамасын абсолют Жұлдыздық шама деп атайды. Абсолют Жұлдыздық шама (көрінерлік Жұлдыздық шамадан өзгешелігі) шырақтардың физикалық қасиеттерін, жарқырауын сипаттайды. Абсолют Жұлдыздық шама (М) көрінерлік Жұлдыздық шамамен (m) төмендегі өрнек арқылы байланысқан: M=m+5–5 lgr, мұндағы r – пк-пен өлшенген шыраққа дейінгі қашықтық.<ref> Қазақ энциклопедиясы, 4 том; </ref>

==Сілтеме==
<references/>
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: Астрономия]]

Физикалық әрекеттесу

2012-10-10T19:37:21Z

Bolatbek: /* Күшті өзара әрекеттесу */

'''Физикалық әрекеттесу''' - байланыс, өзара әрекеттесу және [[қозғалыс]] материяның негізгі атрибуттары. [[Дене|Дененің]] барлық қасиеттері өзара әрекеттесуден шығады және олардың құрылымдық байланыстарының нәтижесі болып саналады.

Өзара әрекеттесу деген [[уақыт]] пен [[кеңістік]] шеңберінде бір объектіге [[материя]] және қозғалыс алмасуы арқылы әсер етуі.

Әрбір өзара әрекеттесудің негізіне заттардың өздеріне ең басынан қатысы бар қасиеттер жатады. Бөлшектердің өзара әрекеттесуге қабілеттерін тасушы, әрі өзара әрекеттесудің сандық өлшемі заряд болып табылады. Зарядтың ең кіші дискреттік шамасын (квантты) жекелеген заряд ретінде қарастырады. Өзара әрекеттесу күші кез кел-ген жағдайда әрекеттесетін екі бөлшектің көбейтіндісіне тура пропор-ционал, ал өте күрделі түрде бөлшектердің арасындағы қашықтыққа байланысты.

Қазіргі көзқарастар бойынша, кез келген өзара байланыс турінің өзіндік физикалық агенті бар, яғни онсыз өзара әрекеттесу болмайды. Заттардың бір-біріне тартылуы немесе тебілуі оларды бөліп туратын орта арқылы беріледі. Ондай орта - вакуум. Өзара әрекеттесу теория-сын жасаған кезде процестің белгілі бір жобасы пайдаланылады: фермион - заряд бөлшектер маңында бозон-бөлшектерін тудыратын өріс қалыптастырады. Екі реальды бөлшек белгілі бір әрекеттесу радиу-сында бір-бірімен қозғалмалы бозондарымен алмаса бастайды, яғни бір бөлшек бозон бөлген кезде екіншісі оны жутып, өз бозонын оған береді немесе керісінше, бозондармен алмасу бөлшектердің арасында тартылу немесе тебілу қубылыстарын қамтамасыз етеді.

==Гравитациялық өзара әрекеттесу==

Бүл барлық әрекеттесулердің ішіндегі ең әлсізі. Өзара әсерлеуші денелердің массалары неғурлым үлкен болса, соғұрлым гравитациялық әсер жоғары болады.

Классикалық физикада ол [[Бүкіл әлемдік тартылыс заңы|Ньютонның белгілі тартылыс заңы]] арқылы сипатталады. Гравитациялық өзара әрекеттесу барлыц космостық жүйелердің пайда болуын, сонымен қатар эволюция барысында таралып кеткен жұлдыздар мен галактикаларды дамудың жаңа цикліне енуін қамтамасыз етеді. Гравитациялық толқындардың таралу жылдамдығы вакуумдағы жарық жылдамдығына тең, бірақ гравитациялық толқындар өлшеуіш құралдар арқылы тіркелмеген.

Өріс жағдайында гравитациялық заряд, Эйнштейннің кезқарасы бойынша заттың инерттік массасына эквивалентті. Американ физик-тері Р.Хясли мен Дж. Тейлор гравитациялық толқындардың табиғатта бар екендігін дәлелдеп, 1993 жылы Нобель сыилығын алды.

Гравитация үшін тебілудің қарама-қарсы эквивалентті күші жоқ, барлық қарсы бөлшектердің оң мәні бар массалары мен энергиялары бар.

Гравитацияның кванттық теориясы бойынша тартылыс өрісі квант-талған, бул өрістің кванттарын гравитондар деп атайды. Тартылыс күші денелер арасында үздіксіз гравитондар немесе денелер арасында үздіксіз гравитондар немесе гравитациялық толқындар ауысуының нәтижесі болып табылады. Олар энергия тасымалдайды, сонымен бірге уақыт - кеңістік қасиеттері бар.

==Элнектромагниттік өзара әрекеттесу==

Бұл өзара әрекеттесудің де өзіндік әмбебап қасиеттері бар, бірақ гравитациялық өзара әрекеттесуден бір айырмашылығы, өзара тартылыс (әр түрлі зарядтар арасында) және тебіліс (бірдей зарядтар арасында) қүбылыстары байқалады.

Электромагниттік байланыстың арқасында атомдар, молекулалар және макроскопиялық денелер пайда болады. Барлық химиялық реакциялар электромагниттік өзара әрекеттесудің нәтижесі болып табылады. Бұл принципті химия ғылымы зерттейді.

Электр туралы ғылымның дамуының алғашқы кезеңінде бұл өзара әрекеттесудің электрлік және магниттік компоненттері бір-бірне байланыссыз түрде қарастырылды. Максвелл бұл екі күштің бір-бірімен тығыз байланысты екендігін дәлелдеді.

Максвелдің электродинамикасы электромагнетизмнің аяқталған классикалық теориясы болып табылады, ол өз мәнін осы уақытқа дейін жоғалтқан жоқ. Бірақ қазіргі физика электромагнетизмнің жетілген және нақты теориясын жасалады, онда құбылыстың кван-ттық-өрістік аспектілері қарастырылған. Бұл құбылыс - кванттық электродинамика деп аталады. Физикада массаның пайда болу себебі белгісіз болса, электромагниттік зарядтың табиғаты да түсініксіз. Сондықтан теория осы зарядтың өмір сүруі туралы постулаттардан тұрады.

Электр заряды ек! түрде кездеседі: электронға тән заряд - теріс заряд деп, ал позитрон мен протонға тән заряд оң заряд деп аталады. Зарядтардың өзара әрекеттесуі қозғалмалы фотондардың алмасуы арқылы жүзеге асырылады. Әр түрлі зарядтардың әрекеттесу жағдайында тартылыс әсері, ал бірдей зарядтар әрекеттескенде тебілу әсері байқалады. Электромагниттік зарядтар қатысуымен болатын барлық процестерде заряд, импульс, энергия сақталу заңдары орын-далады.

== Әлсіз өзара әрекеттесу ==
{{main|Әлсіз өзара әсерлесу}}
Бүл тек микроәлемде байқалатын әрекеттесу. Олбір фермион бөлшектердің екінші түрге айналуына қатысты, бул жағдайда өзара әрекеттесуші лептондар мен кварктер түсі өзгермейді. Әлсіз әрекеттесудің қарапайым мысалы: бета - ыдырау процесі барысында бос нейтрон 15 минут ішінде протонға, электронға және электрондық антинейтроноға ыдырайды. Әлсіз заряд үш айырбас бозон бөлшектері бар үш өріс түрін күрайды. Әлсіз өзара әрекеттесу векторлық бозондар арқылы беріледі және әрекеттесу радиусы өте қысқа - 1015 см.

Әлсіз өзара әрекеттесу туралы ең алғаш жасалған теория аяқталмаған болып шықты.

Күннің өзі әлсіз әрекеттесу нәтижесінде жарық шашады (протон нейтронға, позитронға және нейтриноға айналады). Белініп шығатын нейтронның аса жоғары өту қабілеті бар, ол миллиард километр қалыңдықтағы темір плита арқылы өтіп кетеді. Әлсіз өзара әрекеттесу жағдайында бөлшектер зарядтары өзгереді.

Әлсіз әрекеттесу түйісу арқылы жүзеге аспайды, керісінше аралық ауыр бөлшектердің - бозондардың алмасуы арқылы жүреді.

60-шы жылдарда С.Вайнберг пен А.Салам біртұтас электро әлсіз өзара әрекеттесу теориясын ұсынды.

Бұл теория біртұтас іргелі зарядтардың өмір сүруі арқылы жасалған.

==Күшті өзара әрекеттесу==
{{main|Күшті өзара әсерлесу}}
Күшті өзара әрекеттесу адрондар (грекше «адрос» - күшті) және нуклондар (протондар мен нейтрондар) және лизондар арасында орын алады. Күшті әрекеттесу үлкен арақашықтық жағдайында мүмкін (радиусы мөлшермен 1013 см шамасында).

Күшті өзара әрекеттесудің бір көрінісі - ядролық күштер. Күшті әрекеттесуді ең алғаш рет ашқан Э.Резерфорд (1911 жылы), сол уақытта атом ядросы ашылды (бұл күштер арқылы бөлшектердің ыдырауы түсіндіріледі). Юкаваның гипотезасы бойынша (1935 ж.) күшті өзара әрекеттесулер аралық бөлшектердің - ядролық күштерді тасымалдаушылардың шығарылуына байланысты. Бұл 1947 жылы табылған пи-мезон, оның массасы нуклонның массасынан 6 есе кіші, сонымен бірге кейінірек табылған мезондар. Нуклондар мезондар « бүлтымен» қоршалған.

Нуклондар қозу жағдайында болғанда бариондық резонанс туады, яғни, басқа бөлшектермен алмасады. Бариондар соқтығысқан кезде олардың бұлттары бірін-бірі жауып қалады да жан-жаққа таралған бүлттардың бағытымен бөлшектер шығарылады. Орталық бөліктерінен әр түрлі бағытқа қарай ақырындап қалдық бөлшектер шыға бастайды. Ядролық күш бөлшектер зарядына тауелді емес күшті өз ара әрекеттесу кезінде заряд бірлігі сақталады.
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Физика]]
[[Санат:Терминология]]

Портал:Босния және Герцеговина

2012-10-08T21:26:52Z

Bolatbek:

{{Browsebar}}
{{Сыртқы бөлімдер
|Onglet-1=Портал
|URL-1=Портал:Босния және Герцеговина
|Onglet-2=Жоба
|URL-2=Жоба:Босния және Герцеговина
|Onglet-3=Талқылау
|URL-3=Жоба талқылауы:Босния және Герцеговина
|Onglet-4=Қатысушылар
|URL-4=Жоба:Босния және Герцеговина/Қатысушылар
|bordure=#aaaaaa
|fond onglets=#f9f9ff
|fond cadre=gold
|arrondi=0.5em
}}
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="background: none; float; margin:.7em" align="right"
|}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|<big>Кіріспе</big>|{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{box-footer|[[Босния және Герцеговина|Босния және Герцеговина туралы толығырақ...]]}}

<div style="width:100%">
<div style="float:left; width:64%;">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы мақала'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы сурет'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Білгенге маржан…'''|{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жаңа мақалалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар}}
{{box-footer|}}
</div>

<div style="float:right; width:35%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header2|'''Таңдаулы тұлға'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header2|'''Әкімшілік бөлінуі'''|{{FULLPAGENAME}}/Әкімшілі бөлінуі|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Әкімшілік бөлінуі}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header2|'''Жобалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жобалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жобалар}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header2|'''Туыстас порталдар'''|{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар}}
{{box-footer|}}
</div>
</div>
{{clear}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

[[Санат:Порталдар]]
[[Санат:География]]

Портал:Африка

2012-10-08T21:12:29Z

Bolatbek:

{{Browsebar}}
{{Сыртқы бөлімдер
|Onglet-1=Портал
|URL-1=Портал:Африка
|Onglet-2=Жоба
|URL-2=Жоба:Африка
|Onglet-3=Талқылау
|URL-3=Жоба талқылауы:Африка
|Onglet-4=Қатысушылар
|URL-4=Жоба:Африка/Қатысушылар
|bordure=#E6C279
|fond onglets=#1C1C1C
|fond cadre=#E6C279
|arrondi=0.5em
}}
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="background: none; float; margin:.7em" align="right"
|}

{| width="100%" style="background:#E6C279; border:solid 2px #E6C279;color:white;" cellspacing="0" cellpadding="0"
|-valign="top"
|[[Сурет:ContinentAfrica.svg|99999x120px]]
| style="padding:30px" |<br><div style="font-size:200%;"> '''Африка''' порталы</div>Қош келдіңіздер!
|<div align="right">[[Сурет:Basankusu collecting firewood by Francis Hannaway.jpg|99999x120px]][[Сурет:Biella-artigianato orientale.jpg|99999x120px]][[Сурет:Nature.gif|99999x120px]]</div>
|}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|<big>Кіріспе</big>|{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{box-footer|[[Африка|Африка туралы толығырақ...]]}}

<div style="width:100%">
<div style="float:left; width:64%;">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы мақала'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы сурет'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет}}
{{box-footer|}}

</div>

<div style="float:right; width:35%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы тұлға'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Фотосурет галереясы'''|{{FULLPAGENAME}}/Фотосурет галереясы|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Фотосурет галереясы}}
{{box-footer|}}
</div>
</div>
{{clear}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

<div style="width:100%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Африка елдері'''|{{FULLPAGENAME}}/Африка елдері|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Африка елдері}}
{{box-footer|}}

<div style="width:100%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жобалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жобалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жобалар}}
{{box-footer|}}

<div style="width:100%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Туыстас порталдар'''|{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар}}
{{box-footer|}}

[[Санат:Порталдар]]
[[Санат:География]]

Портал:Оңтүстік Америка

2012-10-08T21:12:16Z

Bolatbek:

__NOEDITSECTION__ __NOTOC__
<small>{{browsebar}}</small>

{{Browsebar}}
{{Сыртқы бөлімдер
|Onglet-1=Портал
|URL-1=Портал:Оңтүстік Америка
|Onglet-2=Жоба
|URL-2=Жоба:Оңтүстік Америка
|Onglet-3=Талқылау
|URL-3=Жоба талқылауы:Оңтүстік Америка
|Onglet-4=Қатысушылар
|URL-4=Жоба:Оңтүстік Америка/Қатысушылар
|bordure=#d6a41d
|fond onglets=#fef200
|fond cadre=#f2f466
|arrondi=0.5em
}}
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="background: none; float; margin:.7em" align="right"
|}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|<big>Кіріспе</big>|{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{box-footer|[[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америка туралы толығырақ...]]}}

<div style="width:100%">
<div style="float:left; width:64%;">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы мақала'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы сурет'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Білгенге маржан…'''|{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жаңа мақалалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар}}
{{box-footer|}}
</div>

<div style="float:right; width:35%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы тұлға'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Оңтүстік Америка елдері'''|{{FULLPAGENAME}}/Оңтүстік Америка елдері|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Оңтүстік Америка елдері}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жобалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жобалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жобалар}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Туыстас порталдар'''|{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар}}
{{box-footer|}}
</div>
</div>
{{clear}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

[[Санат:Порталдар]]
[[Санат:География]]

Портал:Солтүстік Америка

2012-10-08T21:11:57Z

Bolatbek:

{{Browsebar}}
{{Сыртқы бөлімдер
|Onglet-1=Портал
|URL-1=Портал:Солтүстік Америка
|Onglet-2=Жоба
|URL-2=Жоба:Солтүстік Америка
|Onglet-3=Талқылау
|URL-3=Жоба талқылауы:Солтүстік Америка
|Onglet-4=Қатысушылар
|URL-4=Жоба:Солтүстік Америка/Қатысушылар
|bordure=#08457E
|fond onglets=#4169E1
|fond cadre=blue
|arrondi=0.5em
}}
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="background: none; float; margin:.7em" align="right"
|}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|<big>Кіріспе</big>|{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Кіріспе}}
{{box-footer|[[Солтүстік Америка|Солтүстік Америка туралы толығырақ...]]}}

<div style="width:100%">
<div style="float:left; width:64%;">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы мақала'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы мақала}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы сурет'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы сурет}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Білгенге маржан…'''|{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Білгенге маржан}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жаңа мақалалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жаңа мақалалар}}
{{box-footer|}}
</div>

<div style="float:right; width:35%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Таңдаулы тұлға'''|{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Таңдаулы тұлға}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Солтүстік Америка елдері'''|{{FULLPAGENAME}}/Солтүстік Америка елдері|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Солтүстік Америка елдері}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Санаттар'''|{{FULLPAGENAME}}/Санаттар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Санаттар}}
{{box-footer|}}

{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|'''Жобалар'''|{{FULLPAGENAME}}/Жобалар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Жобалар}}
{{box-footer|}}

<div style="width:100%">
{{{{FULLPAGENAME}}/box-header|<big>'''Туыстас порталдар'''</big>|{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар|}}
{{{{FULLPAGENAME}}/Туыстас порталдар}}
{{box-footer|}}
</div>
</div>
{{clear}}
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

[[Санат:Порталдар]]
[[Санат:География]]

Жазин

2012-10-06T16:58:12Z

Bolatbek:

'''Жазин Нұрмұхамбет''' (1903, [[Ақмола ауданы]] [[№6 ауылы]] – 1984) – [[қоғам қайраткері]]. [[Жамантұз машина-трактор стансасы]]нда, [[Сталин ауданы|Сталин аудандағы]] кеңшарда [[агроном]] (1928 – 32 ), [[Солтүстік Қазақстан облысы]], қаласылық партия комитетінің аппаратында (1932 – 43), [[Көкшетау]], [[Ақмол]]а облыстарының ауыл шаруашылығы мекемелерінде (1944 – 49) қызмет атқарды. Еркіншілік ауданы атқару комитетінің төрағасы, ауданы комитетінің хатшысы (1949 – 52), 1955 жылдан Новочеркасск ауданы атқару комитетінің төрағасы, 20 жылдан астам [[Астрахан ауданы]] халық депутатары кеңесінің төрағасы болды. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутатары екі шақырылымының депутаты. [[Ленин ордені|Ленин орденімен]] және медальдармен марапатталған.<ref name="Source 1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>

==Пайдаланылған cілтемелер==

<references/>
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Ғылым]]

Охрид

2012-09-28T08:05:07Z

Bolatbek: BolatbekBot (талқылауы) өңдемелерінен GaiJinBot соңғы нұсқасына қайтарды

'''Охрид''' – [[Македония Республикасы]]ндағы [[Орхид өзені]]нің шығыс жағалауында орналасқан қала<ref>http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%85%D1%80%D0%B8%D0%B4</ref>. Халық саны – 55,8 мың адам.

Қала [[Тирана қаласы]]ның шығысында және [[Скопье қаласы]]ның оңтүстік-батысында орын тепкен. Қала [[бюджет]]інің көп бөлігі [[туризм]] саласынан түсетін қаржы болып табылады. Себебі тарихи мекенжайлар мен қаланың әсем ғимараттары саяхатшылардың көптеп келуін қамтамасыз етеді.

Көптеген тарихшылардың болжамы бойынша Охрид атауы славян тілінде «тау үстінде» деген мағынаны білдіреді.
1979-[[1980 жыл]]дары Охрид қаласы мен Охрид көлі ЮНЕСКО әлемдік мұра қорлары тізіміне енген.

==Тарихы==

Археологиялық қазбалар қала тұрғындары ежелден бері [[христиан діні]]н ұстанғанын дәлелдеп отыр. [[Рим]] және [[Византия]] империясы қалаға үстемдік еткен тұста Охрид маңызды сауда пунктіне айналды. 5-[[6 ғасыр]]ларда қалаға славян халықтары қоныстана бастады.

[[861 жыл]]ы [[Болгария]] құрамына еніп, қалаға Охрид атауы беріледі. [[Кириллица]] [[әліпби]]і дәл осы Охрид қаласында пайда болғандығы жөнінде деректер табылған. Охрид атауы [[879 жыл]]ғы деректерде алғаш рет ұшырасады. [[1394 жыл]]ы қала Осман империясының қармағына өтіп, [[1912 жыл]]ға дейін оның иелігінде болады. Болгар [[этнограф]]ы Васил Гынчовтың мәліметтерінше 19-ғасырда қала тұрғындарының саны 14 860 адамды құраған.
Бірінші Балқан соғысынан кейін [[1913 жыл]]ы Охрид [[Сербия]]ның қолына өтті.

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: Македония]]
[[Санат: Қалалар]]
[[Санат: География]]

Ресен

2012-09-28T08:01:21Z

Bolatbek: BolatbekBot (талқылауы) өңдемелерінен GaiJinBot соңғы нұсқасына қайтарды

'''Ресен''' – ({{lang-tr| Resne}}) [[Македония]]ның оңтүстік-батыс бөлігіндегі Ресен қауымдастығының орталығы<ref>http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD</ref>.

==Тарихы==

[[1908 жыл]]ы Ресен қаласында Ахмед Ниязи-бейдің бастамасымен Осман империясында Кіші түрік көтерілісі басталды.

==Халқы==

[[2002 жыл]]ғы санақ бойынша Ресен тұрғындарының саны — 8748.

* Македондықтар: 7011- 80,14 %
* Албандар: 205-2,34 %
* Түріктер: 1119-12,79 %
* Сығандар: 169
* Влахтар: 18
* Сербтер: 58
* Өзге ұлттар: 178

==Ресеннен шыққандар==

* Андрей Ляпчев (1866—1933) – Болгари премьер-министрі;
* Ахмед Ниязи-бей (1873—1913) – кіші түрік көтерілісінің көшбасшысы, осман офицері;
* Любен Димитров – болгар революционері, Македония ұлтшылдар ұйымының мүшесі.

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: Македония]]
[[Санат: Қалалар]]
[[Санат: География]]

Прилеп

2012-09-28T07:59:48Z

Bolatbek: BolatbekBot (талқылауы) өңдемелерінен Bolatbek соңғы нұсқасына қайтарды

'''Прилеп''' ({{lang-el| Πριλέπια}}) – 64 мың тұрғыны бар [[Македония]]ның оңтүстігіндегі [[қала]]<ref>http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BF</ref>. Қала [[Пелагония жазығы]]ның солтүстігінде , ел астанасы [[Скопье қаласы]]нан 128 км қашықтықта орналасқан. Сондай-ақ Прилеп ел билеуде даналығымен, түріктерге қарсы күресте батылдығымен ерекшеленген аңыз тұлға Марко ханзаданың қамалына жақын маңда жайғасқан.

==Халқы==

Қала тұрғындарының көп бөлігін [[македондықтар]] (93 %)құрайды. Алайда қалада [[сыған]] азшылығы да өмір сүреді.
[[2002 жыл]]ы өткен санақ бойынша 2002 жылы Прилептегі халық саны – 66 246 адам. Ұлттық құрамы:
* Македондықтар: 61 320
* Албандар: 21
* Түріктер: 123
* Сығандар: 4372
* Влахтар: 16
* Сербтер: 151
* Өзге ұлттар: 226

==Тарихы==

Прилеп қаласы [[Рим империясы]]ның бір бөлігі ежелгі Стиберр қаласының орнында тұрғызылған қала. 14-ғасырдан бастап ол алты ғасыр бойы Осман империясының қарамағында болды. Ал 20-ғасырда [[Сербия]] мен [[Югославия]]ның иелігіне өткен қала кейіннен [[Македония]]ға өтті.

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат: Македония]]
[[Санат: Қалалар]]
[[Санат: География]]

Кімді қалайсың? (ойын)

2012-09-02T12:13:20Z

Bolatbek: Bolatbek "Кімді қалайсың?" (ойын) бетін Кімді қалайсың? (ойын) бетіне жылжытты

'''"Кімді қалайсың?"''' - қазақтың ұлттық ойыны. Алдымен ойын бастаушы және "жазалыға" үкім шығарушы хан тағайындалады. "Кімді қалайсыңның" ескі нұсқасында өзі қалаған кісіні оның көршісінен сұрайды, ол келіспесе хан шешімі бойынша "жазалайды". Жаңа нұсқада бастаушы қыз бен жігіттерді жұптастырып отырғызады да, көршілестердің бірінен "кімді қалайсың?" - деп сұрайды. Сонда ол ұнатқан кісінің рет санын дәл тауып, оны қасына алады, не жаңылысса, "жаза" тартады. Жаза түрі [[ән]], [[би]], [[көркем сөз оқу]] т.б. болып келеді. "Кімді қалайсыңды" той жиындарда жастар сүйіп ойнайды. Кей жерлерде бұл ойын "қассың ба, доссың ба?", "көрші" деп те аталады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}
{{stub}}
[[Санат:Спорт]]

Санта-Барбара

2012-08-31T00:02:51Z

Bolatbek: −Санат:Режиссерлер; −Санат:Әлем актерлері; ±Санат:Телесерхикаялар→Санат:Телесериалдар (HotCat құралының көмегімен)

'''«Санта-Барбара»''' (телехикая) – АҚШ-та [[1984 жыл]]дың [[30 шілде]]сінен бастап [[1993 жыл]]дың [[15 қаңтар]]ына дейін көрсетілген 2137 сериялы телехикая. <ref> Российский сайт телесериала «Санта-Барбара»</ref>

[[Санта-Барбара қаласы]]нда түсірілген. [[Германия]]да қысқартылып 2123 сериясы ғана көрсетілген. Миллиондаған көрермендердің жүрегін жаулап алған хикаятта керемет бай Кэпвелл әулетінің бастан кешірген оқиғалары жайлы баяндалады. Түсіру барысында басты кейіпкерлерді сомдайтын актерлер бірнеше рет ауысып отырған.

==Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Телесериалдар]]

Қазақтың ою-өрнектері

2012-08-30T23:43:23Z