https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Boehm 2026-04-18T23:14:36Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC 2015-11-25T13:18:11Z

<p>Boehm: typog</p> <hr /> <div><br /> '''Гидростатикалық қысым''' – су бағанасының өз табанына тигізер әсерімен сипатталатын қысым; мөлшерлік көрсеткіші метрмен өлшенген су бағанасының биіктігімен немесе [[атмосфера]] бірлігімен өрнектеледі. &lt;ref&gt; Н. Сенатов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.– Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет. ISBN 5-615-01738-4 &lt;/ref&gt; Синонимі – [[гидростатикалық арын]].<br /> <br /> <br /> '''Гидростатикалық қысым''' — тыныштықтағы сұйықтықтың берілген нүктесіндегі сығымдаушы тегеурін. Оның шамасы:<br /> :&lt;math&gt;P = \lim\left(\frac{\Delta P}{\Delta \omega}\right)\Delta\omega&lt;/math&gt; → &lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;0 (P)&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; және оның әсер ету бағытына тәуелсіз.<br /> <br /> Гидростатикалық қысым тегеуріннің өлшем бірлігімен өлшенеді (күштің ауданға қатынасы): кг/см&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, т/м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, кг/м.сек&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; немесе 1 атм. 1кг/см&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-қа тең гидростатикалық қысымға және 10 м су бағанасының биіктігіне сәйкес келеді. Ауырлық күшінің әсерінен туындайтын гидростатикалық қысым:<br /> :&lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;P = P_\mathrm{0} + xh&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; , мұндағы &lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;P_\mathrm{0}&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; — бастапқы гидростатикалық қысым деп аталатын сұйықтықтың бет қабатына түсірілетін қысым; &lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;xh&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; — артық гидростатикалық қысым деп аталатын сұйықтықтың бір өлшемді салмағының сұйықтық қарастырылып отырған нүктесінің батырылу терендігіне көбейтіндісі.<br /> [[Сурет:P gl gew y.gif|thumb|right]]<br /> [[Идеал сұйықтық]] гидростатикалық қысымы нақты, бірақ тұтқырлығы аз сұйықтықтарға да қолдануға болатын өзіне тән мынадай үш қасиетке ие:<br /> : 1) Гидростатикалық қысым — оны қабылдайтын ауданға, сұйықтық [[көлем]]інің ішіне тікелей бағытталып әсер етеді;<br /> : 2) сұйықтықтың кез келген нүктесіндегі гидростатикалық қысым әсер ететін ауданның орналасу бағытына тәуелсіз, яғни гидростатикалық қысым барлық бағытта бірдей әсер етеді. &lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;P_\mathrm{x} = P_\mathrm{y} = P_\mathrm{z}&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; теңдігі гидростатикалық қысымның екінші қасиетін өрнектейді;<br /> : 3) нүктедегі гидростатикалық қысым оның кеңістіктегі [[координаттар]]ына тәуелді, өйткені нүктелердің бату тереңдігі артқан сайын оның қысымы өсіп отырады және бүған керісінше, батырылу терендігі азайған сайын — қысым кемиді.<br /> Гидростатикалық қысымның үш қасиеті мына формуламен көрсетіледі: &lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;math&gt;P = &lt;/math&gt;ƒ&lt;math&gt;(x, y, z)&lt;/math&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер== <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Ғылым]]<br /> [[Санат:Су шаруашылығы]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Boehm