Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Көздеу

2015-04-30T19:19:33Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Los Angeles native an elite SWAT Marine 150108-M-IN448-059.jpg|200px|thumb|Американдық SWAT сарбазының тапаншадан нысанаға ату көрінісі]]
'''Көздеу''' - [[нысана]]ны [[атыс қаруы]]мен ашық, диоптриялық немесе [[оптикалық көздеуіш]] арқылы тікелей нысанаға алу.
==Ашық және диоптриялық көздеуіш==
Ашық және диоптриялық көздеуіштер арқылы көздегенде үш нүктені: көздеуіш сызатын, қарауыл ұшын және нысананы бір мезетте бір [[түзулік]]ке туралайды.
==Оптикалық көздеуіш==
Оптикалық көздеуіш арқылы көздеу кезінде бір түзулікке тек көздеуіш сызаты мен нысана нүктесін дәлдейді. Оптикалық жүйеде нысананы үлкейтіп көрсету көздеудің дәлдігін арттырып, алыстағы нысанаға дәл тигізуге мүмкіндік береді.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1975 жыл, Алматы,6 том, 6 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Әскери іс]]
[[Санат:Спорт]]

Галина Евгеньевна Николаева

2015-04-29T16:51:59Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Галина Евгеньевна Николаева''' ([[1911 жыл]] [[18 ақпан]] - [[1963 жыл]] [[18 қазан]]) - [[орыс]] [[жазушы]]сы.
==Өмірбаяны==
Оқытушы отбасында туған. [[1935 жыл]]ы ''Горькийдегі'' медициналық институтты бітірді. [[1939 жыл]]дан бастап жаза бастады. Оның ''«Отты өткел» ([[1946]]) өлеңдер жинағы,'' ''«Командармның апатқа ұшырауы» ([[1945]]) [[новелла]]сы,'' ''«Орақ үстінде» ([[1950]])'', осы [[роман]] желісі бойынша [[1953 жыл]]ы ''«Василий Бортниковтың оралуы» фильмі'' түсірілді; ''«Жолдағы шайқас» ([[1957]]),'' осы аттас фильм ([[1961]]), романдары бар. ''«МТС директоры және бас агроном туралы повесть» ([[1954]]),'' фольклорлық негізде жазылған ''«Василиса шешейдің керемет туралы әңгімесі»'' атты повестерінде де кеңес адамдарын бейнелейді. Өзі қайтыс болғаннан кейін ''«Өзара күшті ықпал» ([[1964]])'' романының үзіндісі мен ''«Біздің бақ»'' атты лирикалық-философиялық күнделігі жарияланды.
==Марапаттары==
Ол 2 [[орден]]мен, [[медаль]]дармен марапатталды.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,8 том, 371 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Ресей жазушылары]]
[[Санат:1911 жылы туғандар]]
[[Санат:1963 жылы қайтыс болғандар]]

Тарих-и-Лематий Аббаси

2015-04-28T17:02:21Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Тарих-и-Лематий Аббаси''' - парсы тарихшысы ''Ескендір Муншидің'' ([[1560]]-[[1634]]) шығармасы.
==Тарихы мен құнды деректер==
Онда [[Иран]] [[шаһ]]ы [[Аббас I]] билік құрған кезең ([[1587]]-[[1629]]) тарихын баяндайды. ''«Тарих-и-Лематий Аббаси»'' 3 [[том]]нан тұрады. Алғашқы томда Аббас I генеологиясы мен оның бабаларының тарихы; 2-томда шаһ Аббас I патшалық тарихы; 3-томда шаһ Аббас I патшалық тарихының соңғы кезеңі, атақты адамдар өмірі жазылған. Еңбекте XVI ғасырдың аяғы мен XVII ғасырдың орта шеніндегі [[Орта Азия]] мен [[Қазақстан]]ның тарихына байланысты деректер мол. Ол деректер тарихшы ''В.В.Вельяминов-Зерновтың'' шығармаларында жекелей пайдаланылған.
==Кітап болып шығуы және аудармалары==
«Тарих-и-Лематий Аббаси» жеке кітап болып шыққан, [[түрік тілі]]не аударылған нұсқасы да бар. Оның жекелеген үзінділері [[орыс тілі]]не аударылған.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 560 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Тарихи еңбектер]]
[[Санат:Иран тарихы]]

Тарих-и Гузида

2015-04-28T16:49:33Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Тарих-и Гузида''' - [[Иран]] тарихшысы әрі географы [[Хамдаллах Казвини]]дің тарихи хроникасы.
==Жазылуы мен тарихы==
Автор [[1334]]-[[1135 жыл]]дардан бастап, [[1349]]-[[1350 жыл]]дары аяқтады. Оның баласы ''Заид-ад Дин'' әкесінің шығармасын негізінен [[Иран]]ның солтүстік-батысында, [[1393 жыл]]ы елді [[Әмір Темір]] жаулап алғанға дейінгі [[оқиға]]лармен толықтырды. Еңбек [[алғы сөз]], [[кіріспе]] және 6 [[тарау]]дан құрылған. «Тарих-и Гузида» XIV ғасырдағы ежелгі қолжазбадан [[1910 жыл]]ы факсимелеге басылса, [[1960 жыл]]ы [[Тегеран]]да 6 [[қолжазба]]ның негізінде жарық көрді. [[Түрік тілі]]не толық аударылып, ''ағылшын, француз, орыс тілдеріне'' жекелеген үзінділері қысқыртылып аударылған. <ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 559 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Тарихи еңбектер]]
[[Санат:Иран тарихы]]

Сумен кен қазу

2015-04-25T16:24:58Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

{{айрық}}[[File:Operating hydraulic mining elevator and impounding works at North Bloomfield Mine, entered as respondent's exhibit... - NARA - 295959.tif|thumb|Калифорниядағы сумен кен қазу жұмыстары]]
'''Сумен кен қазу''' - [[тау жыныстары]]н бұзу, [[руда]]ны [[қазба]] ішінде тасымалдау және жер үстіне шығару жұмыстары күшті су ағынының көмегімен орындалатын пайдалы қазбалар алудың бір [[тәсіл]]і.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 446 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Геология]]

Александр Петрович Сумароков

2015-04-25T16:03:47Z

Azim Nurbergen:

'''Александр Петрович Сумароков''' ([[1717 жыл]] [[25 қараша]] - [[1777 жыл]] [[12 қазан]]) - орыс [[ақын]]ы әрі драматургы.
==Өмірі==
Ежелгі дворян тұқымынан шыққан. [[1732]]-[[1740 жыл]]дары әскери корпуста оқыды. Алғашқы өлеңдерін ''Василий Кириллович Тредиаковскийге'' еліктеп жазды. ''«Хорев» ([[1747]]), «[[Гамлет]]» ([[1748]]), «Синав пен Трувор» ([[1750]]) [[трагедия]]ларын'' жазды. [[1756]]-[[1761 жыл]]дары орыс театрының директоры болды. [[1759 жыл]]ы ''«Еңбекқор ара»'' атты тұңғыш орыс әдеби журналын шығарды. 1770 жылдары ''«Елестегі мүйізді», «Шеше қызымен бірге», «Іріткі салғыш әйел» ([[1772]]) комедияларын, «Әулекі Дмитрий» ([[1771]]), «Мстислав» ([[1774]]) трагедияларын'' жазды.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 444 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Ресей ақындары]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Тарихи тұлғалар]]
[[Санат:1717 жылы туғандар]]
[[Санат:1777 жылы қайтыс болғандар]]

Харки Юсупович Сулейманов

2015-04-25T14:34:42Z

Azim Nurbergen:

'''Харки Юсупович Сулейманов''' ([[1895 жыл]] [[2 сәуір]], [[Алматы]] - [[1937 жыл]]) - [[Қазақстан]]да [[Кеңес үкіметі]]н орнатып, нығайтуға және социалистік құрылыс ісіне белсене қатысушы. [[1918 жыл]]дан [[Коммунистік Партия]] мүшесі, ұлты - [[дүнген]].
==Өмірі==
[[1918 жыл]]дың ортасында ''ұлттар істері жөніндегі Жетісу облыстық бөлімінің [[коллегия]]'' мүшесі. [[1921 жыл]]ы Сүлейманов ''15-дүнген атты әскер полкінің'' соғыс комиссары ретінде [[Орта Азия]]да [[басмашы]]ларға қарсы күреске қатысты. [[1922 жыл]]ы ''[[Алматы]] уездік, қалалық [[милиция]]сын'' басқарды. [[1925]]-[[1926 жыл]]дары ''Қосшы одағының,'' ''Жетісу губерния комитетінің'' төрағасы. [[1926]]-[[1937 жыл]]дары әр түрлі жауапты кеңес және шаруашылық жұмыстарында болды. Ол - ''Кеңестердің Бүкіл Қазақстандық 6-8 съездерінің [[делегат]]ы''. 8-съезде ҚАКСР ОАК-нің мүшесі болып сайланды.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 443 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Әскерилер]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Тарихи тұлғалар]]
[[Санат:1895 жылы туғандар]]
[[Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]

Мұстафа Субхи

2015-04-25T12:28:49Z

Azim Nurbergen:

'''Мұстафа Субхи''' ([[1882 жыл]], Гиресун - [[1921 жыл]] [[28 қаңтар]], [[Трабзон]]) - ''Түркия комунистік партиясының'' негізін қалаушылардың және оның басшыларының бірі.
==Өмірбаяны==
[[1910 жыл]]ы ''Осман социалистік партиясына'' мүше болып кірді, [[1915 жыл]]ы ''Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясына'' кірді; [[түрік]] соғыс [[тұтқын]]дары арасында революциялық жұмыс жүргізді. [[1918 жыл]]ы ''«Жаңа дүние» [[газет]]ін'' құрды. [[Коминтерн]]нің 1-конгресі ([[1919]]) мен ''Шығыс елдері халықтарының'' 1-съезі ([[1920]]) жұмысына қатысты. Ол түрік [[жандарм]]дарының қолынан қаза тапты.<ref> Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 434 бет </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Түркия тұлғалары]]
[[Санат:1882 жылы туғандар]]
[[Санат:1921 жылы қайтыс болғандар]]

Захарий Стоянов

2015-04-24T19:15:28Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Zahari Stoyanov portrait.jpg|140px|thumb|[[Болгария]] қоғам қайраткері Захарий Стоянов]]
'''Захарий Стоянов''' ([[1850 жыл]] - [[1889 жыл]] [[2 қыркүйек]], [[Париж]]) - [[болгар]] [[жазушы]]сы, қоғам қайраткері. [[Фракия]]дағы ''болгар ұлт-азаттық қозғалысының'' қатысушысы.
==Өмірі==
[[Ұлт-азаттық қозғалыс]]ына қатысушы, ''Старозагорск ([[1875]]), Сәуір ([[1876]]) көтерілістерін'' ұйымдастырушылардың бірі. [[1886 жыл]]ы ''Халық жиналысының'' депутаты, [[1887 жыл]]ы спикер орынбасары және [[1888]]-[[1889 жыл]]дары [[спикер]] болады. Өмірінің соңында [[либералды демократия]]ны басқарды. ''«Болгар көтерілістері туралы жазбалары»'' ([[1884]]-[[1892]]) т.б. шығармалардың авторы.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1850 жылы туғандар]]
[[Санат:1889 жылы қайтыс болғандар]]

Йован Ристич

2015-04-24T18:56:20Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Йован Ристич''' ([[1831 жыл]] [[13 ақпан]], Крагуевац - [[1899 жыл]] [[5 қыркүйек]], [[Белград]]) - [[Сербия]]ның мемлекет және саяси қайраткері, тарихшы.
==Өмірі==
[[1852 жыл]]дан [[философия]] докторы, [[1861]]-[[1867 жыл]]дары [[Сербия]]ның [[Түркия]]дағы елшісі. [[1868]]-[[1872 жыл]]дары Ристич - кәмелетке толмаған князь Милан Обренович жанындағы регенттердің бірі. [[1873]], [[1878]]-[[1880]], [[1887 жыл]]ы - [[премьер-министр]], [[1872]]-[[1873]], [[1875]], [[1876]]-[[1878 жыл]]дары - сыртқы істер министрі. [[1889]]-[[1893 жыл]]дары кәмелетке толмаған Александр Обренович жанындағы регенттердің бірі. [[Ішкі саясат]]та либералдық бағыт ұстады. ''Серб-черногор-түрік соғысында'' ([[1876]]-[[1878]]) [[Ресей]]дің [[Түркия]]ға қарсы соғысуын көздеді. Ол - XIX ғасырдағы серб дипломатиясының тарихы жөніндегі еңбектердің авторы.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Тарихшылар]]
[[Санат:1831 жылы туғандар]]
[[Санат:1899 жылы қайтыс болғандар]]

Джозуэ Кардуччи

2015-04-24T18:38:50Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Carducci.jpg|thumb|210px|Джозуэ Кардуччи]]
'''Джозуэ Кардуччи''' ([[1835 жыл]] [[27 шілде]], Вальдикастелло, [[Тоскана]] - [[1907 жыл]] [[16 ақпан]], [[Болонья]]) - итальян [[ақын]]ы, әдебиет бойынша [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты.
==Өмірі==
''Пизеде'' жоғары мектепті бітіріп, ''Болонья университетінде'' итальян әдебиетінен сабақ берді. ''«Жастық жырлары» ([[1850]]-[[1860]])'' атты бірінші жинағында [[ұлт-азаттық қозғалыс]]ын дәріптеді. ''«Жеңіл және маңызды нәрсе» ([[1861]]-[[1867]]), «Ямбылар мен эподтар» ([[1867]]-[[1879]]), «Жаңа жырлар» ([[1861]]-[[1887]]), «Ырғақтар мен өлшемдер» ([[1901]]) жинақтарында'' [[ерлік]]ті, [[дін]]ді жеңген ой-сананы, [[жастық]] пен [[махаббат]]ты, әсем [[табиғат]]ты жырлады. [[Данте Алигьери]], [[Петрарка]] және [[Джованни Боккаччо]] жөніндегі еңбегін, ''«Ұлт әдебиетінің дамуы туралы» ([[1868]]-[[1871]])'' т.б. зерттеулерін жариялады. [[1906 жыл]]ы [[Нобель сыйлығы]]н алды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Италия ақындары]]
[[Санат:1835 жылы туғандар]]
[[Санат:1907 жылы қайтыс болғандар]]

Карель мойнағы

2015-04-24T18:18:43Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Карель мойнағы''' - [[Балтық теңізі]]нің Фин шығанағы мен [[Ресей]]дің Ленинград облысындағы Ладога көлі аралығында жатқан [[мойнақ]].
==Геологиялық құрылымы==
[[Гнейс]]тен, [[гранит]]тен түзілген.
==Орографиялық құрылысы==
[[Жер]]і негізінен [[қырқа]]лы, [[белес]]ті, [[батпақ]]ты келеді. [[Көл]]дер көп кездеседі. Қылқан жапырақты орман өседі.
==Туризм==
Фин шығанағы жағалауында көптеген ''саябақты елді мекендер'' мен [[курорт]]тар ''Сестрорецк, Зеленогорск, Репино,'' т.б. бар. [[Турист]]ер көп келетін [[аймақ]]тардың бірі.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Мойнақтар]]
[[Санат:География]]
[[Санат:Ресей географиясы]]

Карл XII

2015-04-24T18:00:06Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Karl XII 1697.jpg|170px|thumb|[[Швеция]] королі Карл XII]]
'''Карл XII''' ([[1682 жыл]] [[17 маусым]] - [[1718 жыл]] [[30 қараша]]) - швед королі ([[1697]]-[[1718]]), ірі [[қолбасшы]], [[Карл XI]]-нің баласы, оның ''абсолюттік және ұлы державалық саясатын'' жалғастырды.
==Өмірбаяны==
Карл XII-нің өмірінің негізгі белесі оның ''Солтүстік соғысқа'' ([[1700]]-[[1721]]) қатысуына байланысты. Онда ол [[Дания]]ны тізе бүгуге мәжбүр етті ([[1700]]), орыс әскерлерін ''Нарва түбінде'' жеңіліске ұшыратып ([[1700]]), [[Польша]] мен [[Саксония]]ға басып кіріп, поляк тағына өзінің әміршісін отырғызды ([[1706]]). [[1708 жыл]]ы [[Ресей]]ге басып кірді, алайда [[1709 жыл]]ы [[Петр I]] бастаған орыс әскерінің негізгі күшінен ''Полтава шайқасында'' ([[1709]]) толық жеңіліс тауып, жарақаттанып, [[Түркия]]ға қашты. Карл XII-нің [[Швеция]]ның ұлттық мүддесіне қарама-қайшы [[басқыншылық]] авантюристік саясаты Швецияны мейлінше күйзелтті. [[1715 жыл]]ы Карл XII Швецияға оралды. [[Норвегия]]ға қарсы басқыншылық соғыс кезінде өлтірілді. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Билеушілер]]
[[Санат:Тарихи тұлғалар]]
[[Санат:Швеция тарихы]]
[[Санат:1682 жылы туғандар]]
[[Санат:1718 жылы қайтыс болғандар]]

Карл XI

2015-04-24T17:43:29Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Martin Mijtens (I) - Charles XI of Sweden.jpg|160px|thumb|Швеция королі Карл XI]]
'''Карл XI''' ([[1655 жыл]] [[24 қараша]] - [[1697 жыл]] [[5 сәуір]]) - швед королі ([[1660]]-[[1697]]). [[1672 жыл]]дан өзі басқарған.
==Саяси өмірі==
Ол [[абсолютизм]]ді нығайту, ''дворяндар олигархиясының өктемдігін'' тежеу саясатын жүргізді. [[1680 жыл]]ы Карл XI [[аристократия]]ның тірегі - мемлекеттік кеңестің уәкілдігіне шек қойды, [[1680]]-[[1982 жыл]]дары аристократияның қолындағы бұрынғы корольдық жерлерді күшпен тартып ала бастады. [[Сыртқы саясат]]та [[басқыншылық]] бағыт ұстады. 1680 жылдардың ортасына дейін [[Голландия]]ға қарсы күресте [[Франция]]мен одақтасты, ал Францияның позициясы әлсіреген кезде, Голландия жағына шықты.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Билеушілер]]
[[Санат:Тарихи тұлғалар]]
[[Санат:Швеция тарихы]]

Карльстад келісімдері

2015-04-24T17:15:38Z

Azim Nurbergen:

'''Карльстад келісімдері''' - [[1814]]-[[1905 жыл]]дардағы швед-норвег униясының жойылуы және дербес ''норвег мемлекетінің құрылуымен'' байланысты [[Норвегия]] мен [[Швеция]] арасында [[1905 жыл]]ы [[23 қыркүйек]]те Карльстадта қол қойылған [[келісім]]дер.
==Келісім туралы==
Карльстад келісімдерін норвег стортингі [[1905 жыл]]ы [[9 қазан]]да, швек рикстагы [[1905 жыл]]ы [[13 қазан]]да бекітті. [[1907 жыл]]ы [[2 қараша]]да Норвегия территориясының біртұтастығына [[Ресей]], [[Ұлыбритания]], [[Германия]] және [[Франция]] кепілдік берді. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Келісім-шарттар]]
[[Санат:Тарих]]

Лев Яковлевич Карпов

2015-04-21T19:07:08Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Лев Яковлевич Карпов''' ([[1879 жыл]] [[18 сәуір]], [[Киев]] - [[1921 жыл]] [[6 қаңтар]], [[Мәскеу]]) - кеңес [[химия өнеркәсібі]]н ұйымдастырушылардың бірі, [[Ресей]]дегі революциялық қозғалысқа белсене қатысушы. [[1897 жыл]]дан Коммунистік партия мүшесі.
==Өмірбаяны==
[[1910 жыл]]ы ''Мәскеу жоғары техникалық училищесін'' бітірген. Воронежде ''«Солтүстік жұмысшы одағын»'' ұйымдастыруға қатысты. [[1903 жыл]]ы ''РКДЖП ОК-нің'' тапсыруымен оның Шығыс бюросын ([[Самарра]]), [[1904 жыл]]ы Оңтүстік бюросын ([[Киев]]) басқарды. Полтавада астыртын [[баспахана]] ұйымдастырды. ''«Алға» газетін'' құрушылардың бірі ([[1904]]). ''[[Мәскеу]]дегі [[Қанды жексенбі (1905)]]-ке'' қатысты. [[1906]]-[[1907 жыл]]дары ''РКДЖП ОК-нің'' хатшысы. [[1911]]-[[1915 жыл]]дары [[Ресей]]де ''скипидарлы-канифоль өндірісін'' ұйымдастырумен шұғылданды. Алғаш рет [[хлороформ]] және сұйық хлордың отандық өндірісін қалыпқа келтірді. Бүкіл одақтық халық шаруашылығы кеңестік президиумының мүшесі.

[[Қызыл алаң]]дағы [[Кремль]]дің іргесіне жерленген.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Химиктер]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1879 жылы туғандар]]
[[Санат:1921 жылы қайтыс болғандар]]

Марцин Каспшак

2015-04-21T17:56:21Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Marcin kasprzak pomnik czolowo.jpg|180px|thumb|Марцин Каспшактың туған ауылындағы ескерткіші]]
'''Марцин Каспшак''' ([[1860 жыл]] [[2 қараша]], Чолово ауылы - [[1905 жыл]] [[8 қыркүйек]], [[Варшава]]) - поляк жұмысшы қозғалысының қайраткері.
==Өмірі==
Каспшак ''социалистік үйірмелерді'' біртұтас [[партия]]ға біріктіріп, ''«Пролетариат» партиясы'' басшыларының бірі болды. [[1890 жыл]]ы [[Лондон]]ды паналап, онда ''поляк эмигранттары'' арасындағы буржуазиялық-ұлтшылдықпен, поляк жұмысшы қозғалысын орыс революциясы қозғалысынан бөліп әкетуге тырысушылықпен күресті. Революциялық қызметі үшін 6 жылдан астам түрмеде отырды. [[Варшава]]дағы астыртын [[баспахана]]ға жандармдар шабуыл жасағанда қарулық қарсылыс көрсеткені үшін патша әскери сотының үкімімен өлтірілді.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1860 жылы туғандар]]
[[Санат:1905 жылы қайтыс болғандар]]

Кацура Таро

2015-04-21T17:04:14Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:11 KatsuraT.jpg|190px|thumb|Кацура Таро]]
'''Кацура Таро''' ([[1847 жыл]] [[28 қараша]], Ямагути - [[1913 жыл]] [[10 қазан]], [[Токио]]) - [[Жапония]]ның мемлекет қайраткері, [[генерал]].
==Өмірі==
''Тёсю княздығындағы'' [[самурай]]лар арасынан шыққан. [[1868 жыл]]ғы [[төңкеріс]] кезінде [[император]] жағын қолдап, [[Киото]]да оның [[сарай]]ын қорғап, [[сегунат]] жақтастарымен бірге Солтүстік Жапонияда соғысты. [[1870]]-[[1873 жыл]]дары [[Берлин]]дегі әскери училищеде оқыды. [[1875]]-[[1878 жыл]]дары ''Берлиннің жапон елшілігінде'' [[әскери атташе]] қызметін атқарды.

[[1894]]-[[1895 жыл]]дары ''Жапон-Қытай соғысында'' ерекше көзге түсті. [[1898]]-[[1900 жыл]]дары - әскери министр. [[1901]]-[[1905]], [[1912]]-[[1913 жыл]]дары - [[премьер-министр]]. ''Ағылшын-жапон одағын'' ұйымдастырушылардың бірі. [[Англия]] мен [[АҚШ]]-тың қолдауымен ''Кацура үкіметі'' [[1904]]-[[1905 жыл]]дары [[Жапония]]ның [[Ресей]]ге қарсы [[соғыс]]ын ашты.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Әскерилер]]
[[Санат:Жапония тұлғалары]]
[[Санат:1847 жылы туғандар]]
[[Санат:1913 жылы қайтыс болғандар]]

Ата Каушутов

2015-04-20T19:11:36Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Ата Каушутов''' ([[1903 жыл]] [[15 шілде]], Безмеин ауылы - [[1953 жыл]] [[15 қараша]], [[Ашхабад]]) - түрікмен [[жазушы]]сы.
==Өмірі==
Кедей шаруа отбасында туған. [[Мәскеу]]дегі ''Шығыс еңбекшілері коммунистік университетінде'' оқыған. Шығармалары [[1925 жыл]]дан жарияланды. Каушутовтың ''«Каспий сырты майданы», «Қанды орман», «Жұма» ([[1939]])'' пьесалары, ''«Аңшы Қандым отбасы» ([[1944]]), «Елли Одэнің үйленуі» ([[1945]]), «Түрікмен тұлпарлары» ([[1951]])'' атты [[әңгіме]], [[повесть]]тер, ''«Мехри және Вепа» ([[1946]]), «Копет-Даг баурайында» ([[1947]]-[[1949]])'' атты [[роман]]дары бар.
==Марапаттары==
[[Еңбек Қызыл Ту ордені]]мен және [[медаль]]дармен марапатталған.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Түрікменстан тұлғалары]]
[[Санат:1903 жылы туғандар]]
[[Санат:1953 жылы қайтыс болғандар]]

Юрий Павлович Казаков

2015-04-20T17:29:27Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Юрий Павлович Казаков''' ([[1927 жыл]] [[8 тамыз]], [[Мәскеу]] - [[1982 жыл]] [[29 қараша]], [[Мәскеу]]) - орыс [[жазушы]]сы.
==Шығармашылығы==
[[1958 жыл]]ы ''Әдебиет институтын'' бітірді. Шығармалары [[1952 жыл]]дан жариялана бастады. ''«Манька» атты алғашқы әңгімелер жинағы'' [[1958 жыл]]ы жарық көрді. ''«Жол бойында» ([[1961]]), «Нан иісі» ([[1965]]), «Желтоқсандағы екеу» ([[1966]]), «Емен орманындағы күз» ([[1969]]), «Әңгімелер» ([[1970]])'' т.б. [[кітап]]тары басылды. [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]тың ''«Қан мен тер» трилогиясын'' [[орыс тілі]]не аударды. Казаков әңгімелері венгр, чех, поляк, т.б. тілдерде жарияланды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:1927 жылы туғандар]]
[[Санат:1982 жылы қайтыс болғандар]]

Кварц порфирі

2015-04-20T15:42:27Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Vauxite-Paravauxite-Metavauxite-282566.jpg|160px|thumb|Кварц порфирі]]
'''Кварц порфирі''' - химиялық құрамы [[гранит]]ке ұқсас қышқыл [[магма]]ның жер бетінде не тайыз тереңдікте қатуынан пайда болатын палеотиптік [[тау жынысы]].
==Кварц порфирі==
Ол жасырын кристалды немесе шыны тәрізді негізгі массадан және соның ішінде шашыраған ұсақ [[кристал]]дардан ([[плагиоклаздар]], [[дала шпаттары]], [[кварц]], аздаған түсті [[минерал]]дар, ашық түсті [[слюдалар]]) тұрады. [[Порфир]], [[сферолиттер]] жолақ құрылымды, ашық түсті болады. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Тау жыныстары]]
[[Санат:Геология]]

Эуген Кватерник

2015-04-20T15:30:47Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Eugen Kvaternik's portrait.jpg|160px|thumb|Эуген Кватерник портреті]]
'''Эуген Кватерник''' ([[1825 жыл]] [[31 қазан]] - [[1871 жыл]] [[11 қазан]]) - хорват саяси қайраткері, [[адвокат]], публицист.
==Саяси өмірі==
[[Австрия]]-[[Венгрия]] езгісіне қарсы шыққаны үшін қуғындалды. [[1857]]-[[1860]], [[1863]]-[[1867 жыл]]дары [[Ресей]]ді, [[Франция]]ны, [[Италия]]ны паналады. Кватерник ''«Хорватия және итальян конфедерациясы», «Саяси зерттеу»'' деген еңбектерінде хорваттардың ''ұлттық егеменділік құқығын'' дәлелдеді. [[1871 жыл]]ы [[габсбург]]терге қарсы [[көтеріліс]] кезінде өлтірілді. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1825 жылы туғандар]]
[[Санат:1871 жылы қайтыс болғандар]]

Гарри Квелч

2015-04-20T15:20:24Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Harry Quelch.gif|190px|thumb|Гарри Квелч]]
'''Гарри Квелч''' ([[1858 жыл]] [[30 қаңтар]] - [[1913 жыл]] [[17 қыркүйек]]) - ағылшын және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері, [[Англия]]да [[марксизм]]ді насихаттаушы.
==Саяси өмірі==
[[1911 жыл]]ы құрылған ''Британ социалистік партиясының'' ұйымдастырушыларының және басшыларының бірі. ''2-Интернационалдың'' [[конгресс]]теріне қатысты. ''Халықаралық социалистік бюроның'' мүшесі болды. ''«Искра» газетін'' бастыруда [[Владимир Ильич Ленин]]ге көмек көрсетті. Кейбір оппортунистік қателер жіберді ([[1911 жыл]]ы Гайндманның шовинистік әрекетін қолдады). <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975 ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Англия тұлғалары]]
[[Санат:1858 жылы туғандар]]
[[Санат:1913 жылы қайтыс болғандар]]

Лев Моисеевич Квитко

2015-04-20T14:41:36Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Лев Моисеевич Квитко''' ([[1890 жыл]] [[15 қазан]] - [[1952 жыл]] [[12 қыркүйек]]) - [[еврей]] кеңес [[ақын]]ы. [[1939 жыл]]дан [[КОКП]] мүшесі.
==Өмірі==
Қолөнерші отбасында туған. Өздігінен оқып, білім алған. Квитконың ''«Қызыл дауыл» ([[1918]])'' [[поэма]]сы еврей әдебиетінде [[Қазан революциясы]] туралы жазылған тұңғыш шығарма болды. [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде ''Еврей антифашистік комитетінің'' мүшесі болды. Ол көңілді де күлкілі шағын поэмаларын, [[өлең]]мен жазылған [[ертегі]]лерін, [[әңгіме]]лерін балаларға арнады. Оның ''«Жырлар» ([[1919]]), «Адымдар» ([[1919]]), «Жастық жырлары» ([[1941]]), «Менің достарыма» ([[1957]]), «Лям және Петрик» ([[1958]])'' атты [[кітап]]тары бар. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975 ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:1890 жылы туғандар]]
[[Санат:1952 жылы қайтыс болғандар]]

Құмжарған құмы

2015-04-19T17:13:37Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Құмжарған құмы''' - [[Мұғалжар тауы]]ның батысындағы [[құм]].
==Географиялық орны==
[[Ақтөбе облысы]] [[Мұғалжар ауданы]]нда орналасқан. [[Жем өзені]]нің батыс [[жағалау]]ын алып жатыр.
==Гидрологиясы==
Теңіз деңгейінен биіктігі 180-250 м. [[Аудан]]ы 160 км<sup>2</sup>. Құмжарған құмы 36 км-ге созылып жатыр, ені 9 км-ге жетеді. [[Құм төбе]]лердің биіктігі 2-4 м. Құмжарған құмын [[Темір өзені]] мен [[Құмжарған]] өзені жарып ағады. [[Жер асты суы]] 2 м тереңдіктен кездеседі.
==Флорасы==
[[Қамыс]], [[айрауық]], [[тал]], [[терек]], [[жусан]], [[еркек шөп]] өседі.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақтөбе облысы географиясы]]

Құмыр

2015-04-19T10:14:47Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Құмыр''' - [[мал]]дың кеңсірік [[ауру]]ының бірі. Бұл ауруды [[бөгелек]] [[дернәсіл]]дері қоздырады.
==Ауру себебі==
[[Қой]], [[ешкі]] және [[түйе]] ауырады. Ұрғашы бөгелек ''малдың танауына'' дернәсілдерін салады. Бұл [[дернәсіл]]дер кеңсіріктің кілегей қабығына жабысып, оның қуысына түгел, кейде [[ми]]ға дейін таралады. Кеңсірікте олар 9-10 айда жетіліп, танаудан жерге түседі де, мал танауына дернәсілін салады.
==Белгілері==
Құмыр ауруы кезінде мал басын шайқап пысқырады, танауынан сілекей ағып, танаудың айналасына қатып, малдың тынысын тарылтады, мал оттан қалады, тез арықтайды. Семіз, күйлі мал танаудағы дернәсілдерді пысқырып түсіруі мүмкін. Арық малдың оған әлі жетпейді.
==Емі==
Малдың танауына [[спирт]], ''креолин, лизол ерітінділерін,'' [[түйе]]ге [[кендір]] [[май]]ын құю. Ересек бөгелекті жою үшін [[күншуақ]]қа, ыққа арнайы кереге керіп, оған қонған [[бөгелек]]терді ұстап қыру.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Аурулар]]
[[Санат:Ветеринария]]

Ахмет Мұхамметзәріпұлы Оразаев

2015-04-19T07:16:44Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Ахмет Мұхамметзәріпұлы Оразаев''', '''Құрмаши''' ([[1834 жыл]], [[Қорған облысы]], Звериноголовское - [[1883 жыл]], [[Қызылжар]]) - [[татар]] [[ақын]]ы.
==Шығармашылық өмірі==
[[Медресе]]де оқып, білім алды. Оқытушы болып жұмыс істеді. Жазушылық жұмыспен ерте айналысты. Шығыс елдерінің, әсіресе [[түркі халықтары]]ның арасында тараған түрлі нұсқадағы ''махаббат дастандары'' үлгісінде, солардың тақырыбы мен [[идея]]сын және [[сюжет]]ін пайдаланып, [[қисса]]лар жазды. [[1874 жыл]]ы ''«Бозжігіт»'', [[1876 жыл]]ы ''«Таһир және Зуһра»'' [[поэма]]ларын [[Қазан (қала)]]да жеке кітап етіп бастырды. Құрмаши бұл поэмаларды [[қазақ ауыз әдебиеті]] үлгісінде жазып, таза [[қазақ тілі]]нің байлығын ''(«Көкте күлген жұлдызым, суда жүзген құндызым», «Қырқылған бас өспек емес, анаңыз сізді екінші рет тумақ емес»)'' мол пайдаланған. Тақырыбының шынайы сұлу [[махаббат]]қа арналуы, сюжетінде қайсыбір әлеуметтік сарындардың елес беруі және көркем де әсерлі жазылуы нәтижесінде оның поэмалары бірнеше рет қайта басылып, халық арасына кең тараған. Татар әдебиетінің классигі [[Ғабдолла Тоқай]] кезінде ''Құрмаши шығармаларын'' жоғары бағалап, оның қазақ, татар жаңа жазба әдебиетінің дамуына елеулі үлес қосқанын атап көрсетті.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Татар ақындары]]
[[Санат:1834 жылы туғандар]]
[[Санат:1883 жылы қайтыс болғандар]]

Құрметті азамат

2015-04-19T06:51:29Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Құрметті азамат''' - ''кеңестік конституция'' талаптарын бұлжытпай орындап, [[адамгершілік]] үлгісін танытқан, ''коммунистік құрылысқа'' үздік еңбек сіңірген барлық [[азамат]]тарға берілетін [[атақ]].
==Берілуі==
Республикалық дәрежедегі "Құрметті азамат" атағы ''Жоғарғы Кеңес Президиумының'' қаулысымен, ал қалалық, ауылдық дәрежедегі атақтар жергілікті Кеңестердің шешімімен беріледі.
==Мақсаты==
Құрметті азамат атағын беру кеңес адамдары арасында ''коммунистік тәрбиені'' нығайтып, оларды жаңа еңбек табыстарына жетуге [[жігер]]лендіруді мақсат етті.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Атақтар]]
[[Санат:КСРО тарихы]]

Виктор Григорьевич Кеулькут

2015-04-12T16:16:45Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Виктор Григорьевич Кеулькут''' ([[1929 жыл]] [[15 қаңтар]] - [[1963 жыл]] [[9 маусым]]) - чукот ақыны.
==Шығармашылығы==
Кеулькут шығармалары алғаш [[1954 жыл]]ы ''«Кеңестік Чукотка» газетінде'' жарық көрді. ''«Менің Чукоткам» ([[1958]]) өлеңдер жинағы'' чукот тілінде, ''«Қақасын аяз» ([[1958]], [[Мәскеу]])'' [[баспа]]дан шықты. ''Кеулькут өлеңдерінде'' ''бұғы өсірушілер'' мен [[аңшы]]лардың тұрмыс-салтын бейнеледі. Чукотканың табиғатын суреттеді. Ақын шығармашылығынан ''махаббат лирикасы'' мен ''сатиралық шығармалар'' да орын алды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:1929 жылы туғандар]]
[[Санат:1963 жылы қайтыс болғандар]]

Қылтамақ

2015-04-12T15:36:36Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Қылтамақ''' - [[өңеш]]тің қатерлі ісігі.
==Ауру мен себептері==
Мұндай ісік өңештің ішкі қабығының [[эпителий ұлпасы]]нда пайда болады. Қылтамақ жастардан гөрі егде жастағы адамдарда жиі кездеседі. Кейбір өңеш ауруларының асқынуы ([[фиброма]], папилома, [[полип]] т.б.), [[күйік]], ''өңеш жаралары'' қылтамаққа ұшыратады. Қылтамақтың басталуына үнемі ыстық тамақ ішу, [[сүр ет]]ті жиі жеу, [[тамақ]]ты асығып және шала шайнап түйіле жұту себеп болады. Мұның салдарынан өңештің кілегей қабығы қабынады.
==Белгілері==
Қылтамақтың алғашқы белгілерін адам сезбеуі мүмкін. Негізгі белгілері: қою, кейінірек сұйық асты жұту біртіндеп қиындайды немесе ас өңеште түйіліп тұрғандай сезіледі. Ауру күн өткен сайын асқындап, [[түйілу]] жиілей береді. Жүдеп, дене салмағы тез кемиді, әлсіз болады, терісі бозарып сарғыш тартады. Кекірік пайда болып, бара-бара сұйық ас та жүрмей қалады. Кейде дене қызуы көтерілуі мүмкін.
==Алдын-алу шаралары==
Қылтамақтан сақтандыру үшін тамақ ішкенде асықпай, әбден шайнап жұту, өңеш қабынып ауырғанда асқындырмау емдету қажет.
==Емі==
Аурудың алғашқы белгілері білінісімен дәрігерге қаралу, ''хирургиялық операция'' және [[дәрі]] ішу.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Аурулар]]
[[Санат:Медицина]]

Лабрадор түбегі

2015-04-12T13:28:42Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Labrador-Peninsula.PNG|thumb|Лабрадор түбегі]]
'''Лабрадор түбегі''' - [[Солтүстік Америка]]ның солтүстік бөлігіндегі [[түбек]].
==География==
1,6 млн км<sup>2</sup> жерді алып жатыр. ''Лаврентий таулы үстіртінің'' шығыс бөлігін құрайды.
==Климат==
Жері [[төбе]]лі, [[қырқа]]лы, субтропиктік және [[қоңыржай климат]]ты, [[көл]]ді келеді. Биіктігі 500-800 м, ең биік жері ''Торнгат тауы'' - 1621 м. Жағалауына [[Солтүстік мұзды мұхит]] және суық [[Лабрадор ағысы]] күшті әсер етеді. Көп жылдық тоң кеңінен тараған. [[Қаңтар]]дағы орташа температура -12°-28°C, [[шілде]]де 9°-15°C. ''Жылдық жауын-шашыны'' 250-1200 мм.
==Табиғат==
''Сирек қылқанды орман'' өседі. [[Темір]], [[никель]] және [[мыс]] [[кен]]дері кездеседі.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Түбектер]]
[[Санат:География]]

Лабид ибн Рабиа

2015-04-12T07:25:56Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

{{айрық}}'''Лабид ибн Рабиа''' ([[560 жыл]] - [[661 жыл]]) - араб [[ақын]]ы. Көшпелі [[Әмір тайпасы]]нан шыққан.
==Шығармашылығы==
Лабид ибн Рабианың негізгі шығарамалары 50 шақты [[өлең]]нен ғана тұрады. Оның көпшілігінде ақын өскен [[ел]]ін, туған өлкесін жырлаған, [[батырлық]]ты, мәрттікті мадақтаған. Лабид ибн Рабиа поэзиясы ''ой-мазмұнының қарапайымдылығы, сөз кестесінің өрнектілігі, тілінің жатықтығымен'' назар аударады.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:560 жылы туғандар]]
[[Санат:661 жылы қайтыс болғандар]]

Лабрадорит (тау жынысы)

2015-04-12T06:40:19Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Labradorite brute (Canada).jpg|thumb|Канадалық лабрадорит]]
'''Лабрадорит (тау жынысы)''' - магмалық тау жынысы, [[габбро]]ның ашық түсті түрі. Лабрадорит көбінесе ''лабрадор минералынан'' құралады.
==Қасиеті==
Лабрадорит құрамында 5-7%-ке дейін [[пироксендер]] мен руда минералдары болады. Лабрадорит көбінесе ірі түйірлі, қара-сұр немесе қара болып келеді.
==Қолданылуы==
[[Ескерткіш]]терді, үй қабырғаларын мәнерлеуге кеңінен пайдаланылады. Лабрадоритты құраушы ''плагиоклаздардың (лабрадор)'' түйірлері неғұрлым ірі болса, оның көркемдік қасиеті соғұрлым жоғары болады.
==Таралуы==
Лабрадорит сирек кездеседі. [[Украина]]дағы ''Волынь және Черкассы облыстарында,'' [[Орал тауы]]нда ұшырайды. Шетелдерде Лабрадориттің ірі кендері [[Канада]]да (Лабрадор түбегі), [[АҚШ]]-та, т.б. елдерде бар. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Тау жыныстары]]
[[Санат:Геология]]
[[Санат:Геофизика]]

Пер Фабиан Лагерквист

2015-04-10T19:12:29Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Lagerkvist.jpg|нобай|Пер Фабиан Лагерквист]]
'''Пер Фабиан Лагерквист''' ([[1891 жыл]] [[23 мамыр]] - [[1974 жыл]] [[11 шілде]]) - швед [[жазушы]]сы, әдебиет бойынша [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. ''Швед Академиясының мүшесі'' ([[1940]]).
==Өмірі==
[[1912 жыл]]ы ''Упсала университетін'' бітірген. Алғашқы шығармашылығын [[поэзия]]дан бастаған. Соғысқа қарсы жазылған ''«Адамдар» ([[1912]])'' атты жинағында [[новелла]]ларын еңбекшілер өміріне арнады. ''«Жендет» ([[1933]]) повесі'' мен ''«Рақымсыз адам» ([[1936]]), «Варвара» ([[1950]])'' т.б шығармалары ''библиялық сюжетте'' жазылған. Оның ''«Үрей» ([[1916]])'' т.б. өлендерінде торығу сарыны байқалса, «''Дүниеге келген қонақ» ([[1925]])'' романында реалистік әдіске бой ұрды. [[1951 жыл]]ы әдебиет бойынша [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты атанды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Швеция тұлғалары]]
[[Санат:1891 жылы туғандар]]
[[Санат:1974 жылы қайтыс болғандар]]

Сельма Лагерлеф

2015-04-10T13:18:11Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Сельма Лагерлеф''' ([[1858 жыл]] [[20 қараша]] - [[1940 жыл]] [[16 наурыз]]) - швед [[жазушы]]сы, [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. ''Швед академиясының'' мүшесі ([[1914]]).
==Өмірі==
[[1885 жыл]]ы ''мұғалімдер семинариясын'' бітірген. Оның ''«Йест Берлинг туралы сага» ([[1891]]), «Антихристің кереметтері» ([[1897]]) романдары'' мен балаларға арналған ''«Нильс Хольгерссонның Швецияға жасаған ғажайып саяхаты» ([[1906]]-[[1907]])'' кітабында патриархалдық құрылыс романтикалық рухта дәріптеліп жазылған. Лагерлефтің соғысқа қарсы жазған ''«Левеншельдтер жүзігі» ([[1925]]), «Шарлотта Левеншельд» ([[1925]]), «Анна Сверд» ([[1928]])'' атты трилогиясында қиялшыл пастор әшкереленеді де, сергек әрі іскер шаруа қыз оған қарсы суреттеледі. 1920-1930 жылдары ол [[фашизм]]ге, ''халықаралық соғыс қаупіне'' қарсы шықты. [[Бейбітшілік]]ке деген күресі үшін [[Нобель сыйлығы]]мен марапатталды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Швеция тұлғалары]]
[[Санат:1858 жылы туғандар]]
[[Санат:1940 жылы қайтыс болғандар]]

Шарль Лагранж

2015-04-10T12:57:01Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Шарль Лагранж''' ([[1804 жыл]] [[28 ақпан]], [[Париж]] - [[1857 жыл]] [[22 желтоқсан]], [[Лейден]]) - француз саяси қайраткері, ұсақ буржуазияшыл демократ.
==Өмірі==
[[1830 жыл]]ғы ''Шілде революциясына'' белсене қатысты. [[Жұмысшы]]лар мен демократтардың [[1834 жыл]]ғы [[сәуір]]дегі ''Лион көтерілісі'' басшыларының бірі. [[1848 жыл]]ғы ''ақпан революциясы күндерінде'' қарулы күресті басқарды. [[1848 жыл]]ы [[маусым]]да ''Құрылтай'', [[1849 жыл]]ы [[мамыр]]да ''Заң шығару жиналыстарына'' [[депутат]] болып сайланды. [[1851 жыл]]ы мемлекеттік төңкерістен кейін [[Франция]]дан қуылып, өмірінің ақырына дейін шетелдерде тұрды. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Франция тұлғалары]]
[[Санат:1804 жылы туғандар]]
[[Санат:1957 жылы қайтыс болғандар]]

Костантино Ладзари

2015-04-10T12:45:47Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Костантино Ладзари''' ([[1857 жыл]], [[Мантуя]] - [[1927 жыл]], [[Рим]]) - итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері.
==Өмірі==
[[1882 жыл]]ы ''Италия жұмысшы партиясын'' ұйымдастыруға белсене араласты. [[1892 жыл]]ы ''Италия социалистік партиясының (ИСП)'' негізін қаласты. [[1912]]-[[1919 жыл]]дары ''ИСП-ның'' хатшысы. ''Циммервальд ([[1915]]) және Кинталь ([[1916]]) конференцияларына'' қатысты. Соғыстан кейін, Ладзари ИСП-ның Коммунистік интернационалға қосылуын жақтады. [[Фашизм]] билік еткен кезеңде ''антифашистік оппозицияға'' белсене қатысты.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Италия тұлғалары]]
[[Санат:1857 жылы туғандар]]
[[Санат:1927 жылы қайтыс болғандар]]

Эдгар Лальман

2015-04-08T18:25:02Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Эдгар Лальман''' ([[1894 жыл]] [[20 тамыз]], Бержи - [[1965 жыл]] [[25 қараша]], [[Брюссель]]) - ''Бельгия жұмысшы қозғалысының қайраткері''.
==Өмірі==
Аз уақыт ([[1921]]) ''Бельгия коммунистік партиясының (БКП)'' қатарында болды. [[1932 жыл]]ы БКП-ге қайта алынды. [[1935 жыл]]ы ''БКП ОК-нің'', [[1936 жыл]]ы оның ''Саяси бюросының'' мүшесі болып сайланды. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдары Лальман ''Қарсыласу қозғалысына'' қатысты. [[1945 жыл]]дан ''БКП-нің'' [[бас хатшы]]сы. Ол ''БКП-нің 11-съезі ([[1954]])'' оны бас хатшы қызметінен босатты.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Бельгия тұлғалары]]
[[Санат:1894 жылы туғандар]]
[[Санат:1965 жылы қайтыс болғандар]]

Лаокоон

2015-04-08T16:58:18Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Laokoon-Gruppe-02.jpg|thumb|right|Лаокоон мен оның балаларының мүсіні, Пия-Климента музейі, [[Ватикан]]]]
'''Лаокоон''' - [[ежелгі грек мифологиясы]]ндағы трояндық ''Аполлон құдайының'' [[абыз]]ы.

Акеттың ұлы, Анхистың ағасы. [[Аполлон]]ның еркіне қарсы шығып, әйел алады. Аполлон мүсінінің алдында некесін қиғаны үшін Аполлонның қаһарына ұшырайды.
==Аңыз желісі бойынша==
[[Грек]]тер ''Троя қаласынан'' шегінгенде қорған сыртына ағаштан шабылған ''үлкен тұлпар мүсінін'' (троя тұлпары) қалдырған. Лаокоон осы ағаш тұлпарды қалаға енгізуге қарсы болды. Сол үшін гректер жебеушісі - [[Афина]] құдай Лаокоонға екі [[айдаһар]] жіберіп, оны ұлдары Антифанта мен Фимбрейді жұтып қойып, Лаокоонды буындырып өлтірген екен.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Мифология]]

Франсиско Ларго Кабальеро

2015-04-07T19:05:48Z

Azim Nurbergen:

'''Франсиско Ларго Кабальеро'''({{lang-es|Francisco Largo Caballero}}; [[1869 жыл]] [[15 қазан]], [[Мадрид]] - [[1946 жыл]] [[22 наурыз]], [[Париж]]) - испан жұмысшы қозғалысының қайраткері.
==Өмірі==
[[1894 жыл]]ы ''Испан социалистік жұмысшы партиясына (ИСЖП)'' кірді. [[1917 жыл]]да [[тамыз]]да ''жаппай саяси ереуілдерді басқарған комитетке'' кіргені үшін өмірлік айдауға кесілді. Бірақ [[1918 жыл]]ы [[кортес]]ке сайланды да, айдаудан қайтты. [[1918]]-[[1937 жыл]]дары ''Еңбекшілердің жалпыға бірдей одағының (ЕЖБО)'' бас хатшысы. ''Примо де Ривера диктатурасы'' ([[1923]]-[[1930]]) жылдарында мемлекеттік кеңесші болды. [[1932]]-[[1935 жыл]]дары ''ИСЖП'' төрағасы. [[1936]]-[[1939 жыл]]дары ''Ұлттық революциялық соғыс'' кезінде [[1936 жыл]]ғы [[қыркүйек]]тен [[1937 жыл]]ғы [[мамыр]]ға дейін премьер-министр, Халық майданы үкіметі соғыс министрі болды. Осы қызметтерде отырып, бірте-бірте ''антикоммунистік бағытқа'' ойыса бастады. [[1937 жыл]]ы үкімет құрамынан шығарылып, ЕЖБО, ИСЖП басшылығынан аластатылды. [[1943]]-[[1945 жыл]]дары немістің Орынбор конц.лагерінде болып, оларды Кеңес Әскері құтқарды. <ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Испания тұлғалары]]
[[Санат:Тарихи тұлғалар]]
[[Санат:1869 жылы туғандар]]
[[Санат:1946 жылы қайтыс болғандар]]

Ларинготрахеит

2015-04-06T19:04:40Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Ларинготрахеит''' - [[көмей]] мен ''кеңірдек кілегей қабығының'' қабынуы.
==Қоздырғышы мен белгісі==
Ауру қоздырғышы - ''инфекциялы вирус''. Ларинготрахеит ауруы көбіне [[бала]]ларда жиі кездеседі. [[Науқас]] ларинготрахеит кезіне қатты жөтеледі, көп қақырады, қабынған жердің ауыруы арта береді.
==Емі==
[[Мойын]]ға жылы [[компресс]] қою, кеудеге [[қыша қағаз]] жапсыру. Жылы сүтке минерал су қосып ішу, [[ингаляция]] алу, аяқты ыстық сіға булау, дәрігер кеңесіне сай дәрі ішу және уақытылы медициналық тексерістен өтіліп тұру..<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Аурулар]]
[[Санат:Медицина]]

Латифа

2015-04-06T18:49:19Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Латифа''' ({{lang-ar|محمد}} - әзіл, тапқырлық) - [[араб]], парсы, тәжік және басқа ''Таяу Шығыс халықтары әдебиетінде'' кездесетін ''әдеби фольклорлық жанр''.

Латифа - негізгі мазмұндық түйіні ұтқыр айтылған, көлемі шағын, әзіл-күлкілі әңгіме. Халықтың [[ауыз әдебиеті]] шығармашылығына кеңінен таралған латифаның түпкі шығу төркіні X ғасыр әдебиетінен басталады. Латифа үрдісі, әсіресе, XIV ғасырда жасаған парсы-тәжік сатиригі ''Заканидің'' шығармашылығында ерекше дамыған. ''Фахр ад-дин Сафидің'' ''«Лотаф от-таваф»,'' ''Ахмад Суруштың «Маджмуэе латаиф»'' т.б. латифа үлгісімен жазылған әңгіме жинақтары кеңінен мәлім.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Терминология]]
[[Санат:Сөздік]]
[[Санат:Әдебиет]]

Элиас Лаферте

2015-04-06T17:02:06Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Элиас Лаферте''' ([[1886 жыл]] [[19 желтоқсан]], [[Кокимбо]] - [[1961 жыл]] [[18 желтоқсан]], [[Сантьяго]]) - [[Чили]] ''жұмысшы және коммунистік қозғалысының қайраткері''.
==Өмірі==
Жұмысшы отбасында туған. Жас кезінен ''жұмысшы қозғалысына'' белсене араласты. [[1912 жыл]]ы ''Социалистік жұмысшы партиясын'' ([[1922 жыл]]ы ''Чили Коммунистік партиясы'' деп аталды) құруға қатысты. [[1926 жыл]]ы ''Чили жұмысшы федерациясының'' бас хатшысы, [[1929 жыл]]ы Чили Коммунистік партиясы ОК-нің, [[1936 жыл]]ы оның Саяси бюросының мүшесі. [[1939 жыл]]дары ''ЧКП ОК-нің'' төрағасы. Қудалауға ұшырап, бірнеше рет [[эмиграция]]ға кетуге мәжбүр болды. [[1937 жыл]]ы ''сенатор'' болып сайланды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:Чили тұлғалары]]
[[Санат:1886 жылы туғандар]]
[[Санат:1961 жылы қайтыс болғандар]]

Васил Левский

2015-04-05T14:38:44Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Vasil Levski.jpg|thumb|right|Васил Левский]]
'''Васил Левский''' ({{lang-bg|Васил Левски}}; шын есімі '''Васил Иванов Кунчев'''; [[1837 жыл]] [[6 маусым]], [[Карлово]] - [[1873 жыл]] [[6 ақпан]], [[София]]) - ''болгар революцияшыл демократы'', [[ұлт-азаттық қозғалыс]]ының қайраткері.
==Өмірі==
Бірінші және екінші Болгар легиясына кірді. Ол болгар революционерлерінің ішінде бірінші болып ''революциялық ұйым құру идеясын'' жүзеге асырды. [[1868]]-[[1869 жыл]]дары ел аралап, кең көлемдегі ''астыртын комитеттер жүйесін'' құруға көп еңбек сіңірді. [[1870]]-[[1871 жыл]]дары Левский бірқатар программалық мәні бар ''Болгар революциялық орталық комитетінің жарғысын'' жасады. Ол ''болгар революциялық қозғалысының ішкі және эмигранттық орталықтарын'' біріктіруді мақсат етті. [[1872 жыл]]ы [[желтоқсан]]да түрік үкіметінің қолына түсіп, [[1873 жыл]]ы [[6 ақпан]]да дарға асылды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1837 жылы туғандар]]
[[Санат:1873 жылы қайтыс болғандар]]

Михаил Константинович Лемке

2015-04-04T17:00:23Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:Lemke, Mihail Konstantinovich.jpg|210px|нобай|Михаил Константинович Лемке]]
'''Михаил Константинович Лемке''' ([[1872]] - [[1923]]) - [[орыс әдебиеті]]нің, қоғамдық қозғалыстың тарихшысы, құнды тарихи-әдеби құжаттарды жинаушы.
==Еңбек жолы==
''«Былое», «Русское богатство», «Рус. мысль», «Мир Божий», «Красная летопись», «Красный студент» т.б. журналдардың'' жұмысына араласты. [[1920]]-[[1921 жыл]]дары ''«Книга и революция» журналының'' редакция мүшесі. [[1922 жыл]]дан ''РК (б) П'' мүшесі. Ол күрделі, қайшылықты саяси даму жолынан өтті. Лемке тарихи концепциясы ''либеральдық-буржуазиялық тарихнама'' шеңберінде қалды. Алайда, ол XIX ғасырдың орта кезіндегі ''революциялық қозғалыс тарихнамасына'' зор үлес қосты. Лемкенің редакциясымен ''Н.А.Добролюбов, А.И.Герцен'' тағы басқалардың шығармалары жарық көрді. Бай фактілер мен құжаттық материалдарға негізделген Лемке еңбектерінің ғылыми мәні зор.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Тарихшылар]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:1872 жылы туғандар]]
[[Санат:1923 жылы қайтыс болғандар]]

Ленинакан таулы үстірті

2015-04-04T16:01:32Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

[[File:No-nb bldsa 6d147.jpg|210px|нобай|Ленинакан таулы үстіртінің түбінде орналасқан әскери лагерь]]
'''Ленинакан таулы үстірті''' - [[Армения]]дағы лавалық үстірт, [[Түркия]]мен шекаралас ауданда орналасқан.

[[Арагац]] және ''Ахурян өзендері'' мен ''Памбак жотасы'' аралығында. Орташа биіктігі 1500-1600 м. ''Миоцен-плиоцендік лавалардан'', [[туф]]тардан, [[құм]], [[саз]] және [[саздақ]]тардан құралған. Климаты ''қоңыржай континенттік'', [[шілде]]нің орташа температурасы 17-18 °C, [[қаңтар]]да -8-9 °C. Жауын-шашын мөлшері 400-500 мм. Негізінен таудың ''қара'' және ''карбонатты топырағы'' тараған. Астық тұқымдастар аралас ''таулық-далалық өсімдіктер'' өседі. Беткейлеріне [[дәнді дақылдар]], бау-бақша, [[қант қызылшасы]] егіледі. ''[[Туф]] (Артик)'' және ''[[пемза]] (Анипемза)'' кен орындары бар.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Таулар]]
[[Санат:География]]

Юлиан Ленский

2015-04-04T15:36:34Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Юлиан Ленский''' ({{lang-pl|Julian Leński}}; [[1889 жыл]] [[8 қаңтар]] - [[1937 жыл]] [[21 қыркүйек]]) - ''поляк және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері'', публицист.
==Еңбек жолы==
[[1905 жыл]]дан ''Поляк және Литва Корольдығы социал-демократиясының'' мүшесі. [[1917 жыл]]дан өмірінің ақырына дейін ''қоғамдық'' және ''мемлекеттік аппараттарда'' жауапты [[саяси қызмет]]тер атқарды. [[1924 жыл]]ы ''Француз Коммунистік партиясының'' органы «Юманите» газеті [[редактор]]ларының бірі. [[1925 жыл]]дан ''Польшаның Коммунистік партиясы (ПКП) ОК мен Саяси бюросының'' мүшесі, [[1929 жыл]]ғы [[маусым]]нан ''ПКП-інің'' бас хатшысы. Ол ''Коминтерннің'' жұмысына белсене араласты, [[1929 жыл]]дан оның президиум мүшесі болды.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1889 жылы туғандар]]
[[Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]

Андре Лео

2015-04-04T14:44:18Z

Azim Nurbergen:

'''Андре Лео''' ([[1829 жыл]], [[Лузиньян]] - [[1900 жыл]], [[Париж]]) - ''француз қоғам қайраткері'', [[жазушы]].
==Еңбек жолы==
XIX ғасырдың 60 жылдарында ''әйелдердің азаматтық және саяси құқықтары'' жолында белсене күресті. [[1871 жыл]]ғы ''Париж Коммунасы'' күндерінде революциялық газеттерде жұмыс істеді, әйелдер ұйымдарына кіріп, баррикадаларда ұрысқа қатысты. [[Көтеріліс]]тен кейін [[Швейцария]]ға барып, бакуниншілдердің Интернационалға қарсы күресін жақтады. [[1878]]-[[1881 жыл]]дары «Слово» орыс журналына [[мақала]]лар жазды. [[1880 жыл]]ы [[Франция]]ға қайтып оралды. Леоның ''«Даулы неке», «Ажырасу», «Плишон қаласының екі қызы» атта романдары'' ''[[неке]] және [[отбасы]] мәселесіне'' арналған. Оның [[роман]]дарын кезінде ''Д.И.Писарев'' өте жоғары бағалаған.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Саясаткерлер]]
[[Санат:1829 жылы туғандар]]
[[Санат:1900 жылы қайтыс болғандар]]

Михаил Еремеевич Кильчичаков

2015-04-04T10:10:08Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

'''Михаил Еремеевич Кильчичаков''' ([[1919 жыл]] [[21 қараша]] - [[1990 жыл]] [[23 тамыз]]) - хакас драматургі, [[ақын]]. [[1944 жыл]]дан [[КОКП]] мүшесі.
==Еңбек жолы==
[[1953 жыл]]ы ''М.Горький атындағы Әдебиет институтын'' бітірді. Оның әдеби қызметі [[1947 жыл]]дан басталды. ''Кеңестік ауыл шаруашылығын коллективтендіру'' туралы ''«Көктеу» ([[1951]]),'' соғыстан кейінгі ауыл өмірі жайлы ''«Аю сайы» ([[1956]]),'' Коммунистік партияның шақыруымен ауылға аттанған өндіріс озаттарын суреттеген ''«Жапырақтар неге сарғаяды» ([[1961]])'' пьесаларын, ''«Тірі қан» ([[1962]]), «Жүректе қалған іздер» ([[1964]])'' өлеңдер жинақтарын шығарды.
==Марапаттары==
''«Құрмет белгісі» орденімен'' және [[медаль]]дармен марапатталған.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Жазушылар]]

Лиакат Әли хан

2015-03-30T18:01:58Z

Azim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады

{{Тұлға
|Есімі = Лиакат Әли хан
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Туған күні = [[1895 жыл]] [[1 қазан]]
|Туған жері = Карнал
|Мансабы = Юрист, Пәкістанның мемлекет және саяи қайраткері, премьер-министр
|Азаматтығы = [[Пәкістан]]
|Ұлты =
|Қайтыс болған күні = [[1951 жыл]] [[16 қазан]]
|Қайтыс болған жері = Равалпинди
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Лиакат Әли хан''' ([[1895 жыл]] [[1 қазан]], Карнал - [[1951 жыл]] [[16 қазан]], Равалпинди) - [[Пәкістан]]ның ''мемлекет және саяи қайраткері''. Мамандығы - [[юрист]].
==Өмірі==
[[1923 жыл]]ы ''Мұсылман лигасы партиясына'' кірді. [[1936]]-[[1937 жыл]]дары партияның бас хатшысы, [[1950 жыл]]дан президенті. ''Пәкістан республикасын'' құру жолындағы қозғалыс басшыларының бірі. Лиакат Әли хан - Пәкістанның тұңғыш [[премьер-министр]]і ([[1947 жыл]]дан бастап). Үкімет билігіне талас жолындағы күрес үстінде қаза тапты.<ref> Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 7 том </ref>

==Дереккөздер==

<references/>

[[Санат:Саясаткерлер]]