Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Қуандық Сабырбайқызы

2023-03-19T13:13:18Z

Atymkim: Қателері мен форматын түзеттім

{{Музыкант
|Есімі = Қуандық Сабырбайқызы
|Атауы =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = non_vocal_instrumentalist
|Туған кездегі есімі = Қуандық Сабырбайқызы
|Толық аты =
|Туған күні = 1843
|Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Абай ауданы]]
|Қайтыс болған күні = 1928
|Қайтыс болған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Абай ауданы]]
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет =
|Мамандықтары = айтыскер ақын, сазгер, [[композитор]]
|Дауыс түрі =
|Аспабы = [[домбыра]]
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Қызметтес болған =
|Марапаттары =
|Сайты =
}}
'''Қуандық Сабырбайқызы''' ([[1843]]; [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Абай ауданы]] - [[1928]]; сол жерде) – [[ақын]], [[әнші]], домбырашы. Шыққан тегі [[Найман]] ішінде [[Қаракерей|Сыбанның]] 17 ақыны шыққан ақындар әулетінде дүниеге келген. [[Айтыс]] өнерінің шебері [[Сабырбай Ақтайлақұлы]] қызын жас күнінен сөз өнеріне баулып өсірген. Қуандық шаршы топта жыр додасына түсіп, әншілік, [[ақын]]дық өнерімен ел құрметіне бөленген. Қара өлеңге ете жүйрік болған.

Абайдың Қуандықпен көздесуі оның жан дүниесінде үлкен серпіліс туғызған. Талантты [[ақын]] қыз [[Абай]] назарына ілігіп, тіл табысқан. Қуандық ақындық дәстүр бойынша өткір тілмен міней сөйлеп, Абаймен айтысуға дейін барған. Көлемі 2–3 шумақтан аспайтын бұл сөз қағысулары зілсіз әзілмен бір-біріне сәлем жолдау ғана. Екі жастың жарасқан көңілін байқаған Сабырбай [[ақын]] оларға өлеңмен басу айтқан. Ел аузындағы естеліктерге қарағанда, Абай Қуандыққа үйленбекші де болған. Бірақ Абайдың ата-анасы [[Ділдәға]] құда тұсіп, сөз байласып қойғандықтан, оның бұл тілегі орындалмаған. Қуандық [[ақын]] замандасының өлеңдері мен әндерін халық арасына таратуға көп еңбек сіңірген. Қуандықтың Абай шығармаларын сақтап, насихаттаудағы еңбегіне [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. О. Әуезов]] жоғары баға берген. Абайдың Сабырбаймен және оның қызы Қуандықпен көздесуі туралы [[Әуезов Мұхтар Омарханұлы|М. Әуезов]] орыстың белгілі жазушысы П. Кузнецовқа жазған хатында айтқан. Қуандықтың Абай және әкесі [[Сабырбай Тасболатов|Сабырбаймен]], т. б. ақындармен айтыстары [[Қазақстан Республикасы]]ның Ұлттық ғылым академиясының орталық ғылыми кітапханасы қорында сақтаулы.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref><ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

{{stub}}

[[Санат:Айтыс ақындары]]

Каусова Галина Қалиқызы

2023-03-19T06:59:47Z

Atymkim: Форматын түзеттім

'''Каусова Галина Қалиқызы''' <ref>[[Қазақстан Республикасы Ғылыми Энциклопедиясы]]</ref> (26.2.1943 жылы туған, [[Ресей]], Астрахан облысы Камызяк ауданы Гандурино селосы) – [[медицина]]лық ғылыми докторы (2003), профессор (2006).

Астрахан [[мемлекет]]тік [[медицина]]лық институтын бітірген (1968). [[Қазақ]] кардиология ғылыми-зертеулік институтында кіші, аға ғылыми қызметкер (1983–91), топ жетекшісі (1994–2001), [[Алматы]] дәрігерлер білімін жетілдіру институтында аға оқытушы (1991–94) болды. 2006 жылдан [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] Денсаулық сақтау министлігінің [[Қазақстан]] жоғары мектебінде профессор қызметін атқарады. «Медико-социальные аспекты первичной инвалидности вследствие основных сердечно-сосудистых заболеваний» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.

11 ғылыми жарияланымның, оның ішінде монография және бірнеше кітаптардың («Концептуальные подходы к стратегии укрепления здоровья и профилактики инвалидности вследствие сердечно-сосудистых заболеваний», 2002; «Современные аспекты управления здоровьем населения Республики Казахстан», 2004; т. б.) авторы.
== Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Нұрғаным Бердіқожақызы

2023-03-19T06:37:00Z

Atymkim: /* Шығармалар */Қатені түзеттім

'''Нұрғаным Бердіқожақызы''' (т. ж. б. - [[1911]]) - [[Құнанбай Өскенбайұлы|Құнанбай]]дың кіші әйелі.

[[Абай]]дың баласы Ақылбайды бауырына салып тәрбиелеген. Абай әкесі Құнанбай қазасынан кейін Ақылбайды бөлек шығарып, Нүрғанымды өз қолына алған.

====Шығармалар====
Нүрғанымның «Колхоз жыры», «Еңбек», «Меке» атты жыр жинақтары жарық көрген. Нүрғанымның шығармашылық еңбегінің бір саласы - Абай шығармаларын халыққа кеңінен насихаттау болды. Ол [[1916]] ж. [[Орынбор]] қаласында өз қаражатымен Ұлы ақынның бурын баспа жүзін көрмеген: «Жазды күні қылтиған бір жауқазын...»., «Ата-анаға көз қуаныш...», «Құр айғай бақырған...», «Белгілі сөз өлді-өлді...», «Күшік асырап ит еттім...», «Тайға міндік...», «Жарқ етпес қара көңлім не қылса да...» атты өлеңдері мен бірінші қара сөзін жинақтап, «Абай термесі» деген атпен Орынборда жеке кітап етіп бастырып шығарды.

[[Павлодар]] қаласында орыс тілінде шығып тұрған «Степной пахарь» газетінің [[1922]] ж. 29 қазандағы санында жарияланған «Біздің ақындарымыз және әдебиет» мақаласында орыс оқырмандарын Абай шығармаларымен таныстырып, ақын өлеңдеріне талдау жасады.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}

{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Абай Құнанбайұлы]]

{{stub}}