Сайын Мұратбеков

2026-04-08T05:05:50Z

Arslangerey: Сілтемелені өзгердім

{{Жазушы
|Есімі = Сайын Мұратбеков
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Ені =
|Суреттің аты =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 15.10.1936
|Туған жері = [[Қоңыр (Ескелді ауданы)|Қоңыр]], {{туғанжері|Ескелді ауданы|Ескелді ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні = 13.3.2007
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|Азаматтығы = {{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] → {{KAZ}}
|Ұлты = [[қазақтар|қазақ]]
|Мансабы = [[жазушы]], [[проза]]ик
|Шығармашылық жылдары =
|Бағыты = [[ауыл прозасы]]
|Жанры = [[повесть]], [[әңгіме]]
|Шығармалардың тілі = [[қазақ тілі|қазақша]]
|Дебюті = [[1961]]
|Марапаттары =
|Сыйлықтары =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Сайын Мұратбеков (1936–2007)''' – қазақ жазушысы.

== Өмірбаяны ==
[[1936 жыл]]дың [[15 қазан]]да [[Алматы облысы]]ның [[Қапал ауданы]]ндағы [[Қоңыр ауылы]]нда туған. [[Найман]] руынан шыққан.<ref>https://abai.kz/post/3793</ref>

1957-1963 жж. ҚазМУ-де сырттай оқыған, [[1971 жыл]]ы [[Мәскеу]]дегі [[Жоғары әдеби курс]]ты бітірген.

1954-1962 жж. туған ауылында колхозшы, мұғалім, аудандық, облыстық газеттердің әдеби қызметкері, 1962-1972 жж. [[«Жұлдыз» журналы]]нда, [[«Қазақ әдебиеті» газеті]]нде бөлім меңгерушісі, [[Қазақстан Жазушылар одағы]]нда кеңесші, [[Көркем әдебиетті насихаттау бюросы]]ның директоры, 1972-1977 жж. Қазақстан КП Орталық Комитетінде жауапты қызметкер, 1977-1980 жж. «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, 1980-1984 жж. [[Қазақстан Жазушылар одағы]]ның хатшысы, 1984-1986 жж. [[«Жазушы» баспасы]]ның директоры, 1988-1991 жж. ҚЖО-ның екінші хатшысы болған.

XI сайланған [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]]нің депутаты.

== Шығармашылығы ==
Жазушының алғашқы шығармалары 50-жылдардың аяғында жариялана бастаған. Содан бергі уақытта әңгімелері мен повестерінің «Менің қарындасым» (1961), «Ауыл оты» (1964), «Көкорай» (1967), «Отау үй» (1968), «Жабайы алма» (1972), «Дос іздеп жүрмін» (1973) жинақтары, таңдамалы шығармаларының бір томдығы (1981), 1986 және 1991 жж. екі томдығы, [[2004 жыл]]ы «Ескек жел» атты әңгімелер жинағы жарық көрген.

[[1989 жыл]]ы «Қалың қар», [[1995 жыл]]ы «Өліара» повестері кітап боп шықты.

Шығармалары көптеген шетел тілдеріне аударылып, жақсы сұраныс тапқан. Алматы баспаларынан орыс тілінде «Дом молодых», «Камен тугай», «Дикая яблоня», т.б. кітаптары, Мәскеу баспаларынан әр жылдары жарық көрген «Дикая яблоня», «На вершине Учкары», «Запах полыни», «У теплого родника», т.б. кітаптары, [[Ташкент]]те өзбек тілінде «Евшан иісі», [[Қазан (қала)|Қазан]]да татар тілінде «Әрем иісі», украин, белорус, грузин, армян, Әзірбайжан, литва, т.б. туыстас халықтар тілдерінде әңгіме, повестері, араб тілінде «Жусан иісі» повестері мен әңгімелері жеке кітап болып шықты.

Жазушының сценарийі бойынша Тел өскен ұл атты көркем фильм жарық көрген. Сайын Мұратбековтың сценарийі бойынша көптеген театралдық көріністер қойылған.

Аударма саласында [[Әнуар Әлімжанов]]тың белгілі роман-повестерін, сондай-ақ Г.Толмачевтің Д.Қонаев, Н.Назарбаев туралы деректі повестерін Алекс ла Гуманың «Тас ғалам» романын қазақшалаған.

«Тел өскен ұл» (реж. Ш.Бейсенбаев, 1976) кинофильм сценарийінің авторы.

== Марапаттары ==
2003 жылы «Жабайы алма» повесі үшін [[Тәуелсіз «Тарлан» сыйлығы]]ның лауреаты атанды.

[[«Құрмет Белгісі» ордені]]мен марапатталған.

[[1990 жыл]]ы «Қалың қар» повесі үшін Қазақстан Жазушылар одағының М. Әуезов атындағы әдеби сыйлығы, [[1998 жыл]]ы [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]] атағы берілген.

[[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығы]]ның лауреаты (2006).<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]

Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Сайын Мұратбеков