Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Рената Серәліқызы Қожамқұлова

2024-02-14T17:32:36Z

AlibiKazken:

'''Рената Серәліқызы Қожамқұлова''' (6 шілде 1935 жылы туған, Алматы қаласы) — [[Тіл Білімі|тіл білімі]] маманы, [[филология]] ғылымының кандидаты (1967), доцент.

== Өмірбаяны ==
ҚазМУ-ды бітірген. [[Қаз КСР]] ғылым академиясының Тіл білімі институтында ғылыми қызметкер, ҚазМУ-дың [[орыс тілі]] кафедрасында оқытушы. Қазір аталмыш оқу орнында доцент. [[Профессор]] Х.М.Сайкиевтің жетекшілігімен "Орыс тіліндегі [[ТҮБІР|түбір]] алды [[қосымша]]лардың қазақ тіліндегі [[эквивалент]]і" деген тақырыпта кандидаттық [[диссертация]] қорғады. Орыс тілінің [[сөз]] жасауда қазақ тіліне тигізетін әсері мәселесімен шұғылданып жүр. Бірнеше ғылыми [[мақала]] жариялады.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref>

== Отбасы ==
Әкесі – Қазақстанның танымал халық артисі [[Серәлі Қожамқұлов]]. Анасы - Хадиша да қазақ театр өнерінің жарық жұлдыздарының бірі. Туған әпкесі [[Балдырған Серәліқызы Қожамқұлова]] қазақтан шыққан тұңғыш палеонтолог ғалым. Сіңлісі [[Балым Серәліқызы Қожамқұлова]] - танымал скрипкашы, педагог, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Жұбайы – [[Ахмет Оспанұлы Мұса]], филология ғылымы кандидаты, доцент.

Баласы – [[Асқар Ахметұлы Мусинов]], қазақ дипломаты, 2014 – 2016 жылдары – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары.

==Дереккөздер==
<references/>
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақ тілі]]
[[Санат:Тұлғалар]]

Мейірхан Сәйдіұлы Адамбеков

2022-01-25T16:10:21Z

AlibiKazken: /* Қысқаша мәлімет */

{{Infobox Biography
|subject_name = Мейірхан Сәйдіұлы Адамбеков
| image_name =
| image_size =
| image_caption =
| date_of_birth = [[1 шілде]] [[1958]]
| place_of_birth = [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] [[Томар (Қарағанды облысы)|Томар ауылы]]
| date_of_death =[[18 қаңтар]] [[2020]]
| place_of_death =[[Қарағанды]]
| occupation = солист-вокалисі
| spouse =
}}
'''Мейірхан Сәйдіұлы Адамбеков''' ([[1 шілде]] [[1958 жыл|1958]], [[Қарқаралы ауданы]], [[Томар (Қарағанды облысы)|Томар ауылы]] - [[18 қаңтар]] [[2020 жыл|2020]], [[Қарағанды]]) - әнші, [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері]] (2000).

==Өмірбаяны==
*Алматы эстрада-цирк студиясын (Ж. Елебеков класы бойынша педагог [[Кәрменов Жәнібек|Жәнібек Кәрменов]]тен), 2003 жылы Қазақстан-Ресей университетін бітірген.
*1978 жылдан - Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы мәдениет бөлімінің автоклуб меңгерушісі.
*1981 жылдан - [[Қарағанды]] мемлекеттік филармониясының солист-вокалисі.
*1987 жылдан - Қарағанды почтамтының инструкторы, жабдықтау жөніндегі инженері.
*1993 жылдан - Қарағанды облыстық халық шығармашылығы және мәдени-игілік қызметі орталығы бөлімінің меңгерушісі.
*1996 жылдан - Қарағанды музыка училищесі халық бөлімшесінің меңгерушісі.
*2008 жылдан бері - Қ. Байжанов атындағы Қарағанды концерт бірлестігінің солист-вокалисі.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>
*Тәттімбет атындағы өнер колледжінде халық әндері бөлімінің меңгерушісі.
*Халық композиторлары [[Біржан Қожағұлұлы|Біржан]] мен [[Ақан Сері]]нің, [[Жаяу Мұса]] мен Мәдидің, [[Шашубай]]дың, [[Естай Беркімбайұлы|Естай]] мен Ғазиздың және т. б. әндерді ұлттық нақышпен орындады. [[Әміре Қашаубаев|Ә. Қашаубаев]] атындағы республикалық конкурстың лауреаты (1980). Қазақстан өнер шеберлері қатарында [[Франция]], [[Швеция]], [[Австрия]], [[Болгария]], [[Голландия]], [[Венгрия]], [[Ресей]] сияқты елдерде өнер көрсетті.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>

== Отбасы ==
*Әкесі - Адамбеков Сәйді, қойшы болған. Анасы - Біләлова Рауза, қойшы болған.
*Үйленген. Жұбайы - Еңсебаева Н.К. (1957 ж.т.), №101 ОМ оқытушысы. Ұлдары - Адамбеков Алданыш (1980 ж.т.), Адамбеков Жәнібек (1992 ж.т.); қыздары - Адамбекова Шынар (1982)Адамбекова Арайлым (1984 ж.т.).

==Дереккөздер==
<references/>

== Сілтемелер ==

# [https://www.inform.kz/kz/dasturli-oner-duldili-anshi-meyirhan-adambekov-omirden-ozdy_a3605025 Дәстүрлі өнер дүлділі әнші Мейірхан Адамбеков өмірден озды]

{{Bio-stub}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1958 жылы туғандар]]
[[Санат:Қарқаралы ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]

Нағашыбай Аманғалиұлы Шайкенов

2022-01-23T11:09:32Z

AlibiKazken:

'''Шайкенов Нағашыбай Аманғалиұлы''' ([[6 наурыз]] [[1947 жыл|1947]], [[Ресей]], [[Орынбор облысы]] — [[25 наурыз]] [[2000 жыл|2000]], [[Алматы]]) — заңгер-ғалым, мемлекет қайраткері, заң ғылымдарының докторы (1992), профессор.

== Өмірбаяны ==
Кіші жүздің [[Жағалбайлы (ру)|Жағалбайлы]] руынан<ref>https://abai.kz/post/55971</ref>. Свердлов заң институтын (1974) және аспирантурасын (1977) бітірген. Құқық және мемлекет теориясы саласының маманы.

* 1977 — 1987 жылы Свердлов заң институтының оқытушысы, аға оқытушысы, доценті.
* 1988 — 1992 жылы [[КСРО Ғылым Академиясы|КСРО Ғылым Академиясының]] Урал бөлімшесінің Философия және құқық институтының ([[Свердловск]]) аға ғылым қызметкері,
* 1992 жылы — [[Қазақстан Республикасының Президенті|ҚР Президенті]] жанындағы Жоғары экономикалық кеңестің экономикалық кеңесшілер басшысының орынбасары,
* 1992 — 1993 жылы ҚР Президентінің кеңесшісі,
* 1993 — 1995 жылы [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|ҚР Әділет министрі]],
* 1995 — 1996 жылы [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі|ҚР премьер-министрінің]] орынбасары,
* 1996 — 2000 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң университетінің]] ректоры болып қызмет атқарды.

Шайкенов Қазақстандағы құқықтық реформаның авторы ретінде танылды. ҚР Тұрақты дамыту жөніндегі ұлттық кеңестің мүшесі (1997 — 1998) болды.

== Марапаттары ==

* “[[Парасат]]” ордені (1999).<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 9 том 18 бөлім</ref>
==Сілтемелер==
*[[Заңгер]]
*[[Жоғарғы кеңес]]
*[[Орынбор]]
==Дереккөздер==
<references/>

==Шығырмалары==
*Основы правовых знаний, М., 1991;
*Правовое облеспечение интересов личности, Свердловск, 1992;
* Договорное обеспечение бизнеса, ауылы , 1995.

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]]
[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Аспандияр Кенжин

2020-06-19T12:46:54Z

AlibiKazken:

'''Аспандияр Кенжин''' (1887, [[Гурьев]] уезі, Рәкөш ауылы — 1938) — [[Алаш]] партиясының Батыс Қазақстандағы белсенді мүшелерінің бірі.

== Өмірбаяны ==
1897- 1902 жылдары Есбол ауылында мектепте, Гурьев қаласындағы екі сыныптық орыс-[[қазақ]] мектебінде оқыған, 1902-1906 жылдары Орынбордағы орыс-[[қазақ]] [[мұғалім]]дер [[мектеп|мектебін]] бітірген. Оқып жүрген кезінен бастап жаңашыл, халықшылдық бағыт ұстанады. 1907-1917 жылдары [[Орал]] губерниясында оқытушы болып жұмыс істейді.

[[«Қазақ»]] газетінің жұмысына белсене араласты, газетті қолдау үшін «Азамат» серіктестігіне кірі тартады. 1917 жылдың басында оқытушылықпен қатар Елек тұтынушылар қоғамы басқарма төрағасы, Елек азаматтық атқару комитетінің хатшысы болып, Қарашығанақ болысында ұйымдастыру комитетінің төрағасы т. б. қоғамдық жұмыстар атқарады.

* 1917 жылы уақытша үкімет тарапынан [[Торғай облысы|Торғай]] облысы бойынша коммиссар болып тағайындалады. А.Байтүрсынүлының пікірімен ол батыс майданда қызмет көрсететін Ресей земствосының және Минск комитетіндегі бұратаналар бөлімінің меңгерушілігіне ұсынылады. Онда барған соң, тыл жұмысынан босаған [[қазақ]] жігіттерін елге қайтару ісімен шұғылданады.
* 1917 жылы Ә.Бокейхан, Ж.Сейдалин, [[Міржақып Дулатов|М.Дулатов]] тармен бірге [[қазақ]] съездерінде қарау үшін «Қазақтарға, жаңарған Россияның ерікті азаматтарына» атты үндеуді әзірлеп жариялауға қатысады. Петроградқа келіп, Ресей мұсылмандары мәжілістеріне қатысып, мұсылман бюросын құруды, мұсылмандар съезін шақыруды қолдайды.
* 1917 жылы мамыр, шілде айларында майдандағы [[қазақ]] жігіттерімен бірге елге оралады. Оралға келген соң «Еркін дала» ұйымын құруға ұйытқы болады. Ә.Бөкейханды бірінші жалпы[[қазақ]] съезіне делегаттыққа ұсынған 43 адамның бірі осы А.Кенжин болған.
* 1917 жылы Орынборда өткен бірінші жалпы[[қазақ]] съезінде Бүкіл ресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа [[кандидат]] болып 81 адам сайланады. Солардың бірі А.Кенжин еді. Сол жолы Петроградтағы оқу комиссиясына қазақ атынан өкіл болып тағайындалады. Екінші жалпы[[қазақ]] сиезінде [[Алаш]] орда үкіметінің уақытша ұлт кеңесі мүшесінің орынбасары болып сайланады.
* 1918 жылы Қаратөбеде өткш үшінші [[Орал облысы]] қазақтарының съезін ұйымдастырушылардың бірі болады.
* 1918 жылғы ақпаннан қазан айына дейін Темір уездік жер басқармасының төрағасы болады. Қараша айында Торғайға келіп, [[Алаш]] орда әскери кеңесіне мүше болып, әскерге адам жинауға қатысып, комиссия төрағасы болады.
* 1919 жылы [[Торғай облысы|Торғай]] қаласына келіп, Амангелді Иманов басқарған Қызыл армия отрядына қосылып, отрядтың шаруашылық бөлімін басқарады. Кейін кеңес үкіметінде жауапты қызметтер істейді.
* 1936 жылы Орынборда НКВД облыстық басқармасы тарапынан ұсталып, 1938 жылы 26 ақпанда атылады.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref><ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Алаш қозғалысы]]

{{Bio-stub}}

Сейілбек Мейрамұлы Жанайдаров

2020-06-19T12:28:58Z

AlibiKazken:

[[Сурет:Zhanaydarov Seilbek.jpg|right]]
'''Сейілбек Мейрамұлы Жанайдаров''' (1884, бұрынғы [[Атбасар уезі]], [[Терісаққан болысы]] – 1929, [[Алматы]]) - Алаш қозғалысының көрнекті басшыларының бірі, [[Қазақстан]]ның мемлекет және қоғам қайраткері.
== Өмірбаяны ==

* 1913 жылы [[Санкт-Петербург университеті]]нің заң факультетін бітірген. Әйелі Мәриям – белгілі қазақ заңгері [[Жансұлтан Сейдалин]]нің қызы.
* Жанайдаров университетті бітіргеннен кейін Ресейдің [[Витебск губерниясы]]нда қаржы саласының тексерушісі болып қызмет атқарған.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>
* М.[[Дулатов Міржақып|Дулатов]], [[Мұстафа Шоқай]], А.[[Бірімжанов Ахмет|Бірімжанов]]тармен бірге Ресейдегі [[Ақпан төңкерісі|Ақпан]], [[Қазан төңкерісі|Қазан төңкерістері]] қарсаңында қазақ даласында етек алған ұлттық-демокр. қозғалысқа белсене араласқан.
* 1916 жылы [[Витебск]]іден елге оралып, [[Атбасар]] қаласында салық инспекторы болып қызмет істейді.
* 1916 жылы майдан жұмысына алынған қазақ жастарына көмек көрсету ісіне ат салысқан.
* 1917 жылы шілдеде [[Орынбор]]да өткен 1-жалпықазақ съезіне Ақмола облысынан делегат болып қатысты.
* 1917 жылы 5–13 желтоқсанда Орынбордағы 2-жалпықазақ съезіне қатысып, [[Алашорда үкіметі]] мүшелігіне сайланды.
* 1918 жылы Ә.Бөкейхановтың жарлығымен [[Ақмола облысы]]ның соты болып тағайындалды.
* Қазақ автон. республикасы құрылғаннан кейін Орынбордағы респ. қаржы халық комиссариатының алқа мүшесі, халық комиссарының орынбасары, халық комиссары болып қызмет істеген.
* [[Астана]] Қызылордаға көшірілгенде Қазақстанның ауыл шаруашылығы банкін басқарды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Алаш Орда}}
{{Bio-stub}}

[[Санат:1884 жылы туғандар]]
[[Санат:Ұлытау ауданында туғандар]]
[[Санат:1929 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан судьялары]]
[[Санат:Қазақстан қаржы министрлері]]