Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Логикалық трактаттар

2014-05-13T14:25:16Z

Aktoty25: «Логика» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

[[Сурет:Iranian_Farabi.jpg|thumb| alt=A.| ''[[ Әбу-Наср әл-Фараби]]''.]]
[[Логикалық трактаттар]] — [[Әбу Наср Әл-Фараби|Әбу-Наср әл-Фарабидің]] [[логика]] мәселелеріне арналған шығармаларының атауы. Әл-Фараби еңбектерінде [[логика]] “мантық” (араб. — “тіл”, “сөз”) деген атаумен белгілі және ол екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде логиканың жалпы заңдары — силлогистик. пайымдаулар мен оның негізгі элементтері жөнінде сөз болады. Екінші бөлім бес өнерді қамтиды, олар:
*1) [[аподейктика]];
*2) [[диалектика]];
*3) [[софистика]];
*4) [[риторика]];
*5) [[поэтика]].
Әл-Фараби “Логикаға кіріспе бөлімдер”, “Логикаға кіріспе трактат”, “Поэзия өнерінің канондары жөнінде трактат”, “Поэзия [өнері] жайлы”, “Диалектика”, “Силлогизм”, “Катагурийас” немесе “Категориялар”, т.б. логика мәселелеріне арналған еңбектер жазды. “Логикаға кіріспе бөлімдер” деген трактатында заттардың дәлелдеусіз, пайымдаусыз, ой — толғаусыз интуитивті танылуы; заттардың дәлелдеулер, пайымдаулар, ой — толғаулар арқылы рационалды танылуы; сондай-ақ заттардың мәні, болмысы ғана емес, оның акциденттілігі, яғни кездейсоқтық қасиеті; қоршаған құбылыстардың қажетті және кездейсоқ байланыстары; заттың бір қалыптан екінші қалыпқа ауысуының себептері мен салдары; грамматика мен логиканың өзара сабақтастығы мәселесі талданады. “Логикаға кіріспе трактатында” әл-Фараби логиканың басты үш негіздерін ашып көрсетеді: 1) логика — адамның ойлау қабілеті, осы арқылы адам хайуаннан ерекшеленіп, категориялармен ойлайды, білім және өнерді меңгереді; 2) логика — адамның ішкі жан дүниесіндегі категориялар; 3) логиканың санада орын алуының дыбыстық көрінісі. “Поэзия өнерінің канондары жөнінде трактаты” мен “Поэзия [өнері] жайлы” трактатында әл-Фараби поэзияны логик. пайымдаулармен жасалған өнер түрі ретінде саралап, поэтик. теңеулер, бейнелер, метафораларды абстрактілі-логик. ойлаудың құрылымымен салыстырады және осы тұрғыдан поэтик. пайымдау әдісін логикаға жатқызады. “Диалектика” және “Силлогизм” трактаттарында ұқсастық пен айырмашылық, субъект пен предикат, мақұлдау мен терістеу, ақиқат пен жалғанның диалект. бірлігі қарастырылады. Әл-Фараби силлогизм теориясына, ақиқатты қарама-қарсылық арқылы шығаруға көп көңіл бөледі. “Катагурийас” немесе “Категориялар” атты еңбегінде категорияларды болмыстың жоғ. тектері ретінде қарастырады. Мұнда барлық жоғары тектер, яғни категориялар — заттар туралы жалпы түсініктер және теор. таным жалпы түсініктер арқылы іске асады. әл-Фараби категор. түсініктерді сезім мүшелерімен қабылданатын заттармен тығыз байланыста қарастырады.

[[Санат: Әдебиет]]
[[Санат:Логика]]

9К38 «Ине»

2014-05-13T13:58:37Z

Aktoty25: «Ғарыш техникасы» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

9К 310 «Ине-1» жүйесі мен оның 9М313 зымыраны [[1981]] жылдың 11 наурызында [[Кеңес Одағы]] әскери қаруының санатына енгізілді. 9К38 «Ине» - кеңестік тасымалды зенитті [[зымыран]] кешені. Ол жалған жылу кедергілерін тудыратын, төменде ұшатын әуе нысандарын жоюға арналған. 9К38 «Ине» кешенінің оқтұмсығы шағын, ұшу ауқымы шектеулі әрі іздеу қабілеті басқа нысандардан әлдеқайда төмен. Дегенмен ол қарсы шабуыл кезінде басымдық танытады. Алғашқы құрылымы өзгертіліп, толықтырылған 9К38 «Ине» кешені мен оның 9М39 зымыраны [[1983]] жылы Кеңес Одағының әскери қару-жарағы қатарына біржола енгізілді.
==Дереккөздер==
1100 қызықты деректер.

[[Санат:Зымырандар]]
[[Санат:Ғарыш]]
[[Санат:Ғарыш техникасы]]

Абайдың мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық мұражайы

2014-04-27T15:11:34Z

Aktoty25: «Абай Құнанбайұлы» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

Абайдың мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық мұражайы–ақынның туғанына 95 жыл толуы қарсаңында Халық Комиссарлар Кеңесінің 1940 жылғы 1-сәуірдегі қаулысы бойынша ұйымдастырылды.
Оның негізгі қорын 1885 жылы өлкетану мұражайына Абай тапсырған заттар құрайды. Аталмыш заттардың 30-ға жуығы мұражай қорында сақтаулы.
Алғашқы жылдары мұражай Абай ақын Семейге келгенде ат басын тіреп, түсіп жүрген Бекбай Байысов пен Әнияр Молдабаевтың үйлеріне орналасқан болатын. 1967 жылдан бастап, мұражай көпес Ершовтың (Ленин көшесі, 12) үйіне орын тепті.
1995 жылы Абайдың 150 жылдық мерейтойына орай Абай мұражайы мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық «Жидебай-Бөрілі» қорық-мұражайы болып қайта құрылды.
Қорық-мұражайдың құрамына қалалық кешен, Бөрілідегі [[Мұхтар Әуезов]]тың музей-үйі, Жидебайдағы Абайдың әдеби-мемориалдық музейі, қорық аймағына кіретін 16 тарихи орындар, Абай ауданы Құндызды ауылындағы халық ақыны Шәкір Әбеновтың мұражайы және Мақаншыдағы Әсет Найманбаевтың музейі кіреді.
Қалалық кешенге Ахмет Риза медресесі мен мешіті, «Алаш арыстары және М.Әуезов» музейі кіреді. Мұнда ақын пайдаланған кітаптардың түпнұсқалары қойылған. Мұражайда ұлы ақын өміріне қатысты бірнеше бөлімдер бар. Осының бәрі қосыла келгенде Абай дәуіріне, оның шығармашылығына терең бойлауға жол ашады.
Бас мұражай экспозициясы келесі залдардан тұрады: «Абай және оның дәуірі», «Абай шығармашылығы», «Абай шығармашылығының қайнар бұлақтары», «Абай аудармалары мен музыкалық мұрасы», «Шығыс поэмалары», «Ескендір поэмасы», «Күмбезді зал», «Жыл мезгілдері», «Жаз өлеңіне арналған панорамалық заң», «Тақырыптық көрмелер залы», «Ақындық айналасы», «Абай халық жүрегінде», «Сыйлықтар залы».
1855-1859 жылдары Ахмет Риза медресе экспозициясы, медресе тарихы, Абай және Шығыс бөлімдерінен тұрады. Медреседе жас шәкірт Абай (Ибраһим) пайдаланған түпнұсқа кітаптар қойылған. Бұлар әдеби оқулықтар, шығыс ғұламаларының еңбектері.
Абай қорық-мұражайы қорында 20 мыңнан астам жәдігері, 12 950 кітабы бар ғылыми кітапхана және көшірме жасайтын ғылыми-техникалық бөлім бар.
1997 жылы Семейдегі Әнияр Молдабаевтың үйінде «Алаш арыстары – М.Әуезов» мұражайы ашылды. Ол М.Әуезовтің Семейдегі өмірі мен қызметіне, сондай-ақ алашорда қайраткерлеріне арналған.
Абай ауданының аймағында орналасқан Бөрілі-Мұхтардың балалық, жастық шағы өткен жер. Сондықтан мұнда жазушының өмірі мен шығармашылығын қамтиды.
Жидебай – Абайдың әкесі Құнанбай әулетінің ата қонысы. Мұнда ақынның әдеби мұралары: қарасөздері, өлеңдері, аудармалары жазылды.
Ақын мұражайын кезінде өркендетуге үлес қосқан жазушы, ғалым, қайраткерлер Қ.Туғанбаев, Қ.Мұхамедханұлы болды. Мұражайда жазушы М.Әуезовтың өз қолымен сыйға тартқан ақынның көзі тірісінде түскен фотосуреттері және Абай үйінің дүниелері асылдың көзіндей сақтаулы.
Сонымен қатар, қаланың музыка, өнер саласындағы өнерпаздарының жиі бас қосатын жері.
Белгілі жазушы-сыншы, әдебиет және өнер зерттеушісі, абайтанушы Төкен Смайылұлы Ибрагимов 1976 жылдан осы Абай қорық мұражайын басқарады.

[[Санат:Абай Құнанбайұлы]]