https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=AbductiveҚазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-09-06T03:27:20ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8BРегель қызғалдағы2020-08-31T09:25:20Z<p>Abductive: </p>
<hr />
<div>{{taxobox<br />
|name = Регель қызғалдағы<br />
|image = Tulipa regelii.jpg<br />
|image_caption = [[Айтау]] тауындағы ([[Шу-Іле таулары]])<br />
|regnum = [[Өсімдіктер]]<br />
|divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br />
|classis = [[Дара жарнақтылар]]<br />
|ordo = [[Liliales]]<br />
|familia = [[Лалагүлдер тұқымдасы|Liliaceae]]<br />
|subfamilia = [[Lilioideae]]<br />
|genus = ''[[Қызғалдақ|Tulipa]]''<br />
| genus = [[Tulipa]]<br />
| species = '''T. regelii'''<br />
| binomial = Tulipa regelii<br />
| binomial_authority = [[Краснов Андрей Николаевич|Krasn.]]<br />
}}<br />
'''Регель қызғалдағы''' немесе '''[[Грейг қызғалдағы]]''' ({{lang-la|Tulipa greigii}}) – [[Лалагүлдер тұқымдасы|лалагүлдер]] тұқымдасы [[қызғалдақ]] туысына жататын өсімдік. <br />
<br />
== Өсетін жері ==<br />
[[Қазақстан]]да [[Шу-Іле таулары|Шу-Іле тауы]]ның аласа жоталары мен оның айналасындағы шөл далаларында ғана өсетін [[эндемик]] өсімдік. Регель қызғалдағы қолдан өсіруге оңай көнеді, бірақ құрғақ және күн жақсы түсетін топырақты қажет етеді. Бұл түр әсемдігі жағынан аса құнды емес, сондықтан ботаникалық бақтарда аз кездесетіндіктен ерекше түр ретінде сақталады. Әсемдік сапасы жоғары болмағанмен теориялық мәні бар. Азайып кетуіне байланысты қорғауды қажет етеді.<br />
<br />
== Ботаникалық сипаты ==<br />
* Регель қызғалдағының биіктігі бар болғаны 5-10 см ғана болатын шағын түр. <br />
* Пиязшығы жұмыртқа пішінді, оның сыртын қатты және қоңыр қабықша қаптап жатады, диаметрі 3 см. <br />
* Ұшы үшкірленіп келген сопақша, жалпақ қандауыр тәрізді, сырты тегіс және жасылдау келген немесе сұрғылт түсті жалғыз жапырағы бар. Ол жапырақ сабақты гүл жағынан қапсыра орап жатады.<br />
* Гүлі кішкентай, ұзындығының бар болғаны 3 см ғана. Гүлінің ішкі жағы ақ, оның кішкене сары жолағы бар, сырты қызғылт қара-көк түсті. Гүл қоршауының екі есе қысқа аталығының тозаң қабы ашық жатады, ұзындығы 5-7. <br />
* Табиғатта сәуір айының аяғында, Ташкент ботаника бағында өсірілгендері наурыз айында гүлдейді.<br />
<ref>Қ.Сыбанбеков. "Жасыл әлем сырлары"</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
[[Санат:Қызғалдақтар]]<br />
[[Санат:Лалагүлдер]]<br />
[[Санат:Қазақстан флорасы]]</div>Abductive