https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0+%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-07-02T23:59:02ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_(%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7)Толағай (аңыз)2026-02-16T19:56:05Z<p>Қабиболла Мерей: Қажет емес тасымалдау дұрысталды</p>
<hr />
<div>'''"Толағай"''' - халық аңызы.<br />
[[Шығыс Қазақстан облысы]] Тарбағатай<br />
ауданындағы тау атауына байланысты аңызда бұрынғы өткен заманда,<br />
үлкен өзен бойында [[Саржан Томанышұлы]] деген<br />
аңшы өмір сүргендігі, жылдар жылжып, күндер өткенде оның әйелі<br />
Айсұлу өмірге ұл әкелгендігі, қуанған әкешеше дүбірлетіп той өткізіп, балаға<br />
Толағай деген ат қойғандығы айтылады. Ертегі желісіндегідей [[сюжет]]тер бой көрсетіп, Толағай ай санап<br />
емес, күн санап өседі. Төрт жасында нағыз батырға айналып, жетіге келгенде белдесуге шақ адам табылмайды. <br />
Әкесімен бірге аңға<br />
шығып, атақты аңшыға айналады.<br />
Бірде олардың мекеніне жұт келеді. Жауын жаумай, қуаңшылық болады. <br />
Шөлден мал қырылып, адам<br />
өледі. Күннің ыстығынан киіз үйді паналап, анасымен әңгімелесіп,<br />
Толағай одан жаңбырлы жерді сұрайды. Анасы қиыр шетте өткен<br />
жастығын еске алып, ешқашан<br />
[[құрғақшылық]]ты білмейтін, шөбі<br />
шүйгін мекеннің бар екенін айтады,<br />
таулары аспан тіреген жер жаннаты<br />
[[Тарбағатай]] жайлы ұзақ әңгімелейді.<br />
Ол көп жүріп шыңдарын қар басқан<br />
асқар тауларды тауып алады, оған<br />
биік тоғайлы, құстары сайрап, төбесін бұлт жапқан бір ғана тау<br />
ұнайды. Ол осы тауды құшағына<br />
алып, қатты ырғайды да арқасына<br />
салып, кері еліне қарай қайтады.<br />
Ол шаршамай ұзақ жүреді. Халық<br />
жылжып келе жатқан үлкен тауды<br />
көреді. Оны көтеріп келе жатқан<br />
Толағай екенін біледі. [[Найзағай]]<br />
ойнап, күн күркіреп, жауын селде-<br />
теді. Халық "Толағай" деп ұрандап,<br />
қуанышпен қарсы алады. Қуарған<br />
шөп көтеріліп, жан-жануар мөңіреп-<br />
азынап шулайды. Шаршаған батыр<br />
тау астынан шыға алмай "Апа!" деген жалғыз ауыз сөзге ғана шамасы келеді де, мәңгіге тау астында қалады. Бақытты ана айғайлы<br />
жылауға басады, халық қайғы жамылып, тау да бұған шыдай алмай<br />
көзінен жас бұлақ болып ағады. Содан бері бұл тау "Толағай" деп аталады. Аңызды Шығыс Қазақстан мемлекеттік<br />
университеті қазақ әдебиеті кафедрасының<br />
[[фольклор]]лық экспедициясы Тарбағатай өңірінен жазып алған. <br />
[[Қолжазба]] нұсқасы осы кафедраның арнайы қоры мен Әдебиет және өнер<br />
институтының қолжазба және [[мәтінтану]]<br />
бөлімінде сақтаулы.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]<br />
[[Санат:Аңыздар]]</div>Қабиболла Мерей