Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Қазақ хандығы (телесериал)

2017-03-29T09:20:30Z

Юсуф Худайберген:

{{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2017}} 

{{Телесериал
|Қазақша атауы = Қазақ хандығы
|Шынайы атауы =
|Суреті = Қазақ хандығы.jpeg
|Сурет ені = 280px
|Жанры = [[тарихи фильм|тарихи]]
|авторы = Арыстанбек Мұхамедиұлы
|продюсері = Арман Асенов
|режиссёрі = [[Рүстем Әбдірашев]] 
|сценарист = [[Смағұл Елубай]]Тимур Жақсылықов
|композиторы = Әбілқайыр Әбдіраш
|ролдерде = [[Қайрат Кемалов]][[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайрыов]][[Досхан Қалиұлы Жолжақсынов|Досхан Жолжақсынов]][[Иісбек Әбілмәжинов]][[Аян Өмірәліұлы Өтепберген|Аян Өтепберген]][[Мейірғат Амангелдин]][[Ниязбек Шайсұлтанов]][[Бекболат Қанайұлы Тілеухан|Бекболат Тілеухан]][[Арман Қожа]][[Шұғыла Сапарғали]][[Мадина Есманова]][[Қарлығаш Мұхамеджанова]][[Іңкәр Әбдіраш]][[Дінмұхамед Ақымов]] және басқалар.
|Қоюшы суретшілері= Өмірзақ ШмановСәбит ҚұрманбековЕділ НүсіповЖаннат Баймұқанова
|Операторы = Сапар КойчумановАлександр ПлотниковАндрей Маслов.
|Композиторы = Әбілқайыр Әбдіраш
|Компания = [[Қазақфильм|Шәкен Айманов атындағы АҚ «Қазақфильм» киностудиясы]], [[«Centaurus Rustem Abdrashev production»]]
|Бюджеті =
|Түсім = 72 млн. теңге<ref>[http://www.kazakhfilmstudios.kz/kaz/press/news/8789/ 2017 жылы 5 қаңтарда жалпыұлттық прокатқа шыққан аталмыш толықметражды көркем фильм, қазақстандық прокатта 72 млн. астам қаржы жинап, көшбасшылар қатарынан көрінді. {{ref-kz}}]</ref>
|Мемлекет = {{ҚАЗ}}
|Тілі = [[қазақ тілі|қазақша]]
|маусымдар = 3
|саны = 10
|сериялардың тізімі =
|сайты = 550kazakhan.kz
|статусы = түсірілуде
|imdb_id =
|tv_com =
}}

[[Қазақ хандығының 550 жылдығы]] мерекелеу аясында Қазақ хандығы туралы сериал жарық көрді.
Бұл ауқымды тарихи жобаның авторы – ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаев. Фильмнің сценарийі Ілияс Есенберлиннің '''«Алмас қылыш» '''романының желісі бойынша жазылған. Фильмнің режиссері – Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, кинорежиссер, сценарист және суретші Рүстем Әбдірашев.

==Фильм туралы==
«Қазақ хандығы» сериалы «Қазақ елі» деп аталатын тарихи циклді сериалдың алғашқы бөлігі болып есептеледі. Жобаны жүзеге асыруға әу баста 5 млн доллар бөлінген. Кейін краудфандинг тәсілі арқылы отандастарымыз қосымша 101 млн теңге жинады. Сериал Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы желісімен түсіріліп жатыр.<ref>[http://kaztv.old3.kaztrk.kz/kz/news/portal/kazak-handygy-turaly-serial-astana-kuni-karsanynda-korsetilmek-1 Жобаны жүзеге асыруға әу баста 5 млн доллар бөлінген. Кейін краудфандинг тәсілі арқылы отандастарымыз қосымша 101 млн теңге жинады. Сериал Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы желісімен түсіріліп жатыр. {{ref-kz}}]</ref>

Орталық коммуникациялар қызметіндегі брфифингте Қазақстан Президентінің тапсырмасымен Қазақ хандығы туралы 20 сериялы фильм түсірілетіні ерекше аталып өтілді. Бұл туралы хабарды 2014 жылы қараша айында ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы мәлімдеген болатын.

2017 жылы 5 қаңтарда жалпыұлттық прокатқа шыққан аталмыш толықметражды көркем фильм, қазақстандық прокатта 72 млн. астам қаржы жинап, көшбасшылар қатарынан көрінді. Жалпы алғанда 2,5 мыңнан астам сеанс, оның 60% қазақ тілінде, ал 40% орыс тілінде көрсетілді.

ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы:
<blockquote>
''"Қазіргі уақытта іс-шаралар жоспарына сәйкес, республикалық бюджеттен де, жергілікті бюджеттерден де қаражат қарастырылды, өзге қаражат көздерінен де қаржы тартылады. Бұл шаралардың көп шығынды болмайтынын айтқым келеді. Негізінен, олар тарихи және идеологиялық бағыттағы шаралар болады. Бір ғана бұқаралық шара өтеді - қорытынды шара: қыркүйек айында Шу мен Талас бойында сахналандырылған қойылым болады, қалған шаралар ғылыми бағытта. Әрине, Қазақ хандығы туралы сериалдың түсіріліміне қаржы жұмсалады. Қазір бюджет нақтыланып жатыр, сценарий түпкілікті дайын болған кезде оның бюджеті де белгілі болады", ''
</blockquote>

Жазушы, драматург Смағұл Елубайдың:
<blockquote>
''Қазақтың сан ғасырлық тарихын таныту кино арқылы жүзеге асса, құба-құп. Бұл "Мәңгілік ел" идеясын дәріптеуге сеп болады. "Қазақ хандығы фильмі 20 бөлім болып, дайындық үстінде. Бұл жалпы біздің киноның тарихындағы бірінші тарихи телесериал. Осы Астана күніне орай оның 10 бөлімі көрсетіледі. Ал, қалған 10 сериясын алдағы Тәуелсіздік күніне дайындап жатырмыз", ''
</blockquote>

==Сюжеті==
ХV ғасырдың орта тұсында Қара теңіз жағалауынан Моңғолияға дейінгі Еуразия кеңістігінде бір кезде зор қуатты империя болған Алтын Орда құлағаннан кейін бірнеше жеке хандықтар құрылды. Олардың ішінен қазіргі Қазақстанның аумағын жайлап жатқан Ақ орда ерекшеленді. Ақ орда билігі Шыңғысханның немересі, Жошының үлкен ұлы Орда Еженнің әулетіне тиесілі болды. Арада уақыт өте келе Шайбаниттердің кіші тармағынан шығатын Әбілқайыр өз билігін күшейтіп, жеке хандық құрды. Ол көшпенділерге қатыгез, аяусыз саясат ұстанған болатын.

1460 жыл. Орда Еженніңұпақтары– Кереймен Жәнібектің айналасына біріккен ондаған мың көшпенділер ақсақалдар кеңесінде шешім қабылдап, Әбілқайырдан бөлініп шығады. Сұлтандар Моғолстанның шекарасына дейін жеткенде, жергілікті билеуші Есен-бұға оларға қоныс беруге келіседі. Есімі аңызға айналған абыз Асанқайғы да көшке ілесіп, бөлініп шығуға себеп болған оқиғаларды жырына қосады.
Жәнібек пен Керей Әбілқайырдың хандығынан бөлініп, өз ұлыстарын құруға бекінді. Керей мен Жәнібекке қосылған рулардың басшы-билері құрылтай өткізеді. Ең алдымен, жұдырықтай жұмылған ынтымақ керек екенін ескерген олар Керейді хан сайлап, Қазақ хандығының құрылғанын паш етеді.
==Рөлдерде==
{| class="wikitable" style="background:#f9f9f9; float:center;"
|-
! style="background:#C6C9FF" | Актер
! style="background:#C6C9FF" | Рөлі
|-
| [[Қайрат Кемалов]] || ''[[Керей]]''
|-
| [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайрыов]] ||''[[Жәнібек хан Есімұлы|Жәнібек хан]]''
|-
| [[Меирғат Амангелдин]] || ''[[Бұрұндық]]''
|-
| [[Аян Өмірәліұлы Өтепбергенов|Аян Өтепберген]] || ''[[Қасым]]''
|-
| [[Досқан Қалиұлы Жолжақсынов|Досхан Жолжақсынов]] || ''[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]]''
|-
| [[Қарлығаш Мұхамеджанованы]] || ''[[Рәбия Сұлтан-Бегім]]''
|-
| [[Берік Айтжанов]] || ''[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]]''
|}

==Түсіруші топ==
*Режиссері - [[Рүстем Әбдірашев]]

*Бас продюсері- [[Арман Әсенов]]

*Продюсері- [[Іңкәр Әбдіраш]]

*Сценарист- Смағұл Елубай, Тимур Жақсылықов, [[Рүстем Әбдірашов]]

*Актерлер-[[Қайрат Кемалов]], [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайрыов]], [[Досхан Жолжақсынов]], [[Иісбек Әбілмәжинов]], [[Аян Өмірәліұлы Өтепберген|Аян Өтепберген]], [[Мейірғат Амангелдин]], [[Ниязбек Шайсұлтанов]], [[Бекболат Тілеухан]], [[Арман Қожа]], [[Шұғыла Сапарғали]], [[Мадина Есманова]], [[Қарлығаш Мұхамеджанова]], [[Іңкәр Әбдіраш]], [[Дінмұхамед Ақымов]] және басқалар.

*Қоюшы суретшілері-Өмірзақ Шманов, Сәбит Құрманбеков, Еділ Нүсіпов, Жаннат Баймұқанова

*Операторы- Сапар Койчуманов, Александр Плотников, Андрей Маслов.

*Композиторы-Әбілқайыр Әбдіраш

*Компания -[[Қазақфильм|Шәкен Айманов атындағы АҚ «Қазақфильм» киностудиясы]], [[«Centaurus Rustem Abdrashev production»]]

==Түсірілім барысы==
Фильмнің түсірілім жұмыстары Алматы және Алматы облысында өткен. Түсірілімнің бір бөлігі «Қазақфильмнің» павильондарында құрылған декорацияларда, сонымен қатар киностудияның аумағында суретшілер тұрғызған Шайбаншаһтың сарайында өткен. Фильмді жасауға 500-ден астам адам жұмылдырылған, олардың 200-ге жуығы түсірілім тобының мүшелері. Түсірілімдер бес айға созылып, 30 нысан пайдаланылған.
==Дереккөз==
https://kaz.tengrinews.kz/cinema/kazak-handyigyi-turalyi-serialdyin-kashan-korsetletn-belgl-268149/
https://kaz.tengrinews.kz/cinema/kazak-handyigyi-turalyi-serial-tusrled-257959/
http://www.kazakhfilmstudios.kz/kaz/press/news/8789/
https://brod.kz/kz/news/kazahstanskaya-premera-film-kazahskoe-hanstvo-almaznyj-mech-kz/

Бауыржан Момышұлы (телесериал)

2017-03-29T09:14:57Z

Юсуф Худайберген:

{{Телесериал
|Қазақша атауы = Бауыржан Момышұлы
|Шынайы атауы = Бауыржан Момышұлы
|суреті = Бауыржан_Момышұлы_(мини-сериал).jpg
|тақырыбы =
|жанры = тарихи драма
|ұзақтығы =
|авторы =
|продюсері = Ақан Сатаев , Жарасхан Құлпиенов
|режиссёрі = [[Ақан Сатаев]]
|операторы =
|сценарист = [[Тимур Жақсылықов]]
|композиторы =
|ролдерде = [[Төлеубек Мұхамеджанұлы Аралбай|Төлеубек Аралбай]] Виктор Ашанин Мақсат Сәбитов Әсел Сағатова [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] Саят Исембаев [[Асылхан Төлепов]]
|бет басы =
|Ұраны =
|мемлекет = {{ҚАЗ}}
|Тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]]
|форматы = mp4
|дыбысы =
|телеарна =
[[Хабар]]
|телеарналар жүйесі =
|көрсете бастады = 17 желтоқсан, 2013
|соңғы рет көрсетілді =
|маусымдар =
|саны = 5
|сериялардың тізімі =
|сайты =
|статусы =
|imdb_id =
|tv_com =
}}
'''Бауыржан Момышұлы''' — [[2013 жыл|2013 жылы]] [[режиссер]] [[Ақан Сатаев|Ақан Сатаевтың]] батыр [[Бауыржан Момышұлы]] туралы шыққан 5 бөлімді мини-сериал.

== Суреттеме ==
Фильмде батальон командирі ретінде ұрысқа қосылған Бауыржан Момышұлының алғашқы шайқасы, оның майдандас достарының екіұдай көңіл-күйі, өзіне де, өзгеге де талапшыл командирдің жаужүрек мінезі туралы баяндалады.

== Басты рөлдерде ==
*[[Төлеубек Мұхамеджанұлы Аралбай|Төлеубек Аралбай]]
* [[Виктор Ашанин]]
* [[Мақсат Сәбитов]]
* [[Әсел Сағатова]]
* [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]]
* [[Саят Исембаев]]
* [[Асылхан Төлепов]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.kinopoisk.ru/film/811363/ Кинопоиск сайтында рейтингі]
* [http://www.okino.ua/film/mv570027/trailers/type/1/ Сериал трейлері]
* [http://kinostan.kz/film/view?id=547 Киностан сайтында мәлімет]

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]

Әке (мини-сериал)

2017-03-28T14:25:13Z

Юсуф Худайберген:

{{Телесериал
| Қазақша атауы = Әке
| Шынайы атауы =
| суреті = Әке2016.png
| тақырыбы =
| сурет ені =
| жанры = [[драма]]
| формат =
| авторы =
| желісі =
| өндіріс =
| рөлдерде = [[Азат Сейтметов]] [[Әбунасыр Серіков]] [[Әлихан Байсұлтан]] [[ Жандарбек Алайдарұлы Садырбаев|Жандарбек Садырбаев]][[Шынар Жанысбекова]][[Дәрия Жүсіп]]
| баяндаушы =
| бет басы =
| композиторы =
| мемлекет = {{Ту|Қазақстан}}
| тілі = [[қазақ тілі|қазақша]]
| маусымдар =
| сериялар саны = 12
| сериялардың тізімі =
| атқарушы продюсері =
| продюсері = [[Ринат Сафаров]]
| режиссёрі = [[Асқар Ұзабаев]]
| операторы =
| сценарист = [[Асқар Ұзабаев]] [[Сергей Литовченко]] [[Салтанат Мұхтарова]]
| түсірілім орны =
| ұзақтығы = 42 минут
| студия =
| статусы =
| телеарна = [[Қазақстан (телеарна)|Қазақстан]]
| бейне форматы =
| дыбыс форматы =
| көрсете бастады = 5 наурыз 2016
| соңғы рет көрсетілді =
| алдыңғы =
| келесі =
| байланысы бар шоу =
| imdb_id =
| tv_com_id =
| сайт =
}}
'''Әке''' - [[Асқар Ұзабаев]] режиссерлік еткен [[драма|драмалық]] қазақстандық мини-сериал.
== Суреттеме ==
Жарынан айырылған әке қызы мен ұлын ертіп, ауылдан Алматыға көшіп келеді. Балаларының болашағына алаңдаған ол қалада жақсы жұмысқа орналасып, үлкен мүмкіндіктер мен бақытты өмірге қол жеткізуге болады деп сенеді. Балаларын қатарынан кем қылмай оқытып, олардың үлкен өмірге дұрыс қадам басуына көмектескісі келеді. Бірақ, балалары қала өміріне бейімделе қоймайды. Әкелері өзіне оңтайлы жұмыс іздеп, көп қиналады. Өмірдің қадам басқан сайын алдыңнан шыға келетін сан түрлі қиындықтарына шыдас беруге әкенің күші жете ме? Әкелеріне деген балалық махаббаты сөнуге айналған сәтте бауыр еті балаларының өзіне деген кіршіксіз сезімі мен сенімін кері қайтару жолында әке қандай тәуекелге барады?<ref>[http://kinostan.kz/film/view?id=1443 "Әке" мини-сериалы Kinostan.kz сайтында]</ref>
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:2016 жылы шыққан Қазақстан телесериалдары]]
[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]

Қазақ елі (телесериал)

2017-03-27T15:47:25Z

Юсуф Худайберген:

{{Телесериал
|Қазақша атауы = Қазақ елі
|Шынайы атауы = Қазақ елі
|суреті =
|тақырыбы =
|жанры = [[тарихи фильм|тарихи]]
|ұзақтығы =
|авторы = Арыстанбек Мұхамедиұлы
|продюсері = Арман Асенов
|режиссёрі = Рүстем Әбдірашев
|операторы =
|сценарист = [[Смағұл Елубай]]Тимур Жақсылықов
|композиторы = Әбілқайыр Жарасқан
|ролдерде = Еркебұлан Дайыров[[Аян Өмірәліұлы Өтепберген|Аян Өтепберген]][[Досхан Қалиұлы Жолжақсынов|Досхан Жолжақсынов]]Нұржұман Ықтымбаев
|бет басы =
|Ұраны =
|мемлекет = {{KAZ}}
|Тілі = [[қазақ тілі]]
|форматы =
|дыбысы =
|телеарна =
|телеарналар жүйесі =
|көрсете бастады =
|соңғы рет көрсетілді =
|маусымдар = 3
|саны = 10
|сериялардың тізімі =
|сайты = 550kazakhan.kz
|статусы = түсірілуде
|imdb_id =
|tv_com =
}}
'''Қазақ елі''' - [[Қазақ хандығының 550 жылдығы]]на орай түсірілген телехикая.

== Сериал туралы ==
Сериал [[Қазақстан]] телевизиясы тарихындағы тұңғыш тарихи сериал. Фильм бас-аяғы он бөлімнен тұрады. Алғашында фильм 20 бөлімнен тұрады деген ақпарат тараған еді. Бөлім сандарының қысқаруы ең алдымен уақыттың тығыздылығына байланысты болды. Фильмнің жеті бөлімі [[Қазақ хандығы]]ның негізін қалаған хандар [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] заманын суреттейді.<ref>http://rus.azattyq.mobi/a/serial-kazakh-eli/26886317.html</ref> Қалған үш бөлімі хандықтың іргесін кеңейтіп, орнықтырған [[Бұрындық хан|Бұрындық]], [[Қасым хан|Қасым]] хандарға арналмақ. Фильм қазақ жастарының патриоттық сезімін күшейту жолында үлкен рөл атқарады.

Фильмнің режиссері - "Елбасы жолы", "Құрақ көрпе" фильмдеріне режиссерлік еткен [[Рүстем Әбдірашев]] болып тағайындалған. Екінші режиссер - [[Ермек Тұрсынов]] ([[Шал (фильм)|Шал]], Келін фильмдері). Фильмнің бюджеті 5 млн АҚШ долларды құрайды. Фильмнің 7 сериясын [[Рүстем Әбдірашев]] өз тобымен түсірді. Қалған 3 серияны Ермек Тұрсынов түсірді. Түсірілім барысында 4 қала тұрғызылды. Түсірілім жұмыстары Түркістан қаласында жүргізілді. Фильмде "Моңғол", "Көшпенділер" түсірілімінде қолданылған реквизиттер пайдаланылады. "Орда" фильміндегі сауыт-саймандар сатып алынуы да мүмкін. Қазіргі уақытта сценарий толығымен жазылып біткен. Фильмге 99 пайыз қазақстандық актерлер түседі. Түсірілім жоспар бойынша күзде аяқталып [[16 желтоқсан]]да, яғни тәуелсіздік күні тұсаукесері болмақ. <ref>http://m.tengrinews.kz/kaz/cinema/kazak-handyigyi-turalyi-serial-tusrled-257959</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]

{{бастама}}

Шайза Хабиболлақызы Ахметова

2017-03-27T12:41:26Z

Юсуф Худайберген: «Жарма ауданында туғандар» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

'''Шайза Хабиболлақызы Ахметова''' [[1948]] жылы 8 наурызда [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]] [[Жарма ауданы]] Георгиевка (қазіргі [[Қалбатау]]) ауылында туған. Қазақ. Әкесі-Мамақов Хабиболла Ахметұлы, қызметкер, КОКП мүшесі, [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, [[Құрмет ордені|Құрмет]], Қызыл жұлдыз, Отан соғысы, т.б. ордендердің иегері. Анасы -Тымақбаева Масфура Нұрғалиқызы, үй шаруасымен айналысады. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өнер институтының актерлік факультетін бітірген (1970), актриса. 1970 жылдан бері - [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. Әуезов]] атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрында актриса. Польша киностудиясы түсірген «Бірігу» (Дариға); «Қазақфильм» киностудиясы түсірген «Сәйгүліктің шабысы» (Ана), «Ай толғанда» (Айша), «Мергендер» (Ана), «Қан мен тер» (Бәйбіше), «Қосымша сұрақтар» (Райхан), «Сардар» (Дәмеш), «Адам факторы» (Маргарэт) кинофильмдерінде, «Тоғысқан тағдырлар» (Ситора) телесериалында рөлдер орындаған. «Ана - Жер-Ана» (Толғанай), «Қаракөз» (Қаракөз), «Қара қыпшақ - Қобыланды» (Қарлыға), «Өгей қыз» (Өгей қыз), «Бернардо Альбаның үйі» (Адела), «Желіккен жеңгейлер» (Алма), «Генуядағы Фиеско қастандық жасауы» (Джулия), «Шоқан Уалиханов» (Катерина), «Ричард III» (Леди Анна), «Асауға тұсау» (Катарина), «Мещан тойы» (Амелия), «Ақ кеме» (Ана Бұғы), «Досымныңтойы» (Насихат), «Күн батарда» (Паола), «Бөрік астындағы бөлтірік» (Марфуға), «Золушка» (Өгей шөше), «Қар ханымы» (Қар ханымы), «Кориолан» (Валумния), «Мольер» (Арманда де Бежар), «Қош, махаббат!» (Сәлима), «Ғасырдан да ұзақ күн» (Айзада), «Жүрейік, жүрек ауыртпай» (Елес), «Ескі үймен қоштасу» (Әйел), «Бөрібасар» (Болған) спектакльдерінде ойнаған. ҚР Халық әртісі. Діни көзқарасы - [[мұсылман]]. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген ел». Хоббиі - сөзжұмбақтар шешу, спортпен айналысу. Сүйіп оқитын әдебиеті - [[проза]], классикалық әдеби шығармалар.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық.
Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қазақстан театр актрисалары]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының тұлғалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Жарма ауданында туғандар]]

{{Bio-stub}}

Маман Байсеркенов

2017-03-26T15:28:26Z

Юсуф Худайберген: «[[Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театрының тұлғалары|Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемле...

'''Маман Байсеркенов''' (13.2.[[1937 жыл]]ы туған, [[Алматы облысы]] [[Алакөл ауданы]] [[Екпінді (Алакөл ауданы)|Екпінді]] ауылы) — [[режиссер]], Қазақстанның еңбек сіңерген өнер қайраткері (1970), Қазақстан халық артисі (1998), [[профессор]] (1994).

* [[Алматы консерваториясы]]н бітірген (1964).
* 1964 — 1965 жылдары [[Атырау]] облысаралық драма театрында
* 1965—1970 жылдары [[Қызылорда облысы]] қазақ драма театрында [[режиссер]], кейін бас режиссер
* 1972—1976 жылдары [[Жамбыл облысы]] [[қазақ]] драма театрында
* 1976—1981 жылдары [[Қазақ балалар мен жасөспірімдер театры]]нда бас режиссер
* 1981—1983 жылдары Республика [[корей музыка театры]]нда режиссер болып істеген.
* 1983 жылдан [[Алматы театр және кино институты]]нда дәріс береді.

Байсеркенов жаңа көзқарас, тосын шешімге бейім [[режиссер]]. Ол қойған В.С. Вишневскийдің “Оптимистік трагедия” (Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы, 1968), А. Штейннің “Толас”, Ян. Соловичтің “Түлен түрткен тіленші”, [[Шаймерденов Сафуан|С. Шаймерденовтің]] “Әнім сен едің”, [[Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы|Ғ. Мүсіреповтің]] [[“Қазақ солдаты”]], [[Шекспир Уиллиам|У.Шекспирдің]] “[[Гамлет]]”, т.б. спектакльдер көрерменнің ықыласына ие болған. Байсеркенов қазақ театр өнері тарихында бірінші рет бір [[спектакль]]ді екі кешке бөліп қойып, М. Шолоховтың “Тынық Дон” трилогиясының Т. Әлімқұлов аударған сахналық нұсқасын [[Жамбыл облысы драма театры]]ның сахнасына шығарды. Байсеркенов — “Түлен түрткен тіленші” атты аударма пьесалар жинағының, “Қолтаңба және қойылым”, “Сахна және актер” деген ой-толғаулар кітабының авторы.<ref>“Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref>

'''Маман Байсеркеұлы''' [[1937]] жылы 13 ақпанда [[Алматы облысы|Алматы (''бұрынғы Талдықорған'') облысының]] [[Алакөл ауданы|Алакөл (бұрынғы Андреев) ауданына]] қарасты [[Бостандық ауылы]]нда дүниеге келген. - Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстанның Халық әртісі. ''«Құрмет»'' орденінің иегері ([[2006]]).

[[1964]] жылы Аумағының Құрманғазы атындағы Өнер институтының режиссерлық бөлімін бітірген. [[1965]] жылдан [[1970]] жылға дейін [[Бекежанов Нартай|Н.Бекежанов]] атындағы [[Қызылорда облысы|Қызылорда облыстық]] қазақ драма театрында бас режиссер болып істеген. [[1970]] — [[1972]] жылдары Мәскеудің М.Горький атындағы көркем театрында 2 жылдық сынақтан өтті. [[1972]]— [[1976]] жылдары Абай атындағы Жамбыл облыстық қазақ драма театрында, [[1976]] — [[1981]] жылдары [[Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы|Ғ. Мүсрепов]] атындағы академиялық Жастар және балалар театрында, [[1981]] — [[1983]] жылдары Республикалық корей театрында бас режиссер болып қызмет еткен. [[1983]] жылдан [[Жүргенов Темірбек Қараұлы|Т.Жүргенов]] атындағы Өнер академиясының професеоры. ''«Қойылым және қолтаңба», «Сахна және актер»'' атты ілімдік кітаптардың және ''«Абылай ханның ақырғы күндері», «Кек қылышы — Кенесары», «Кене хан»'' пьесаларының авторы. Ян Соловичтің пьесаларын қазақ тіліне аударған.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

{{wikify}}
{{Bio-stub}}
[[Санат:13 ақпанда туғандар]]
[[Санат:1937 жылы туғандар]]
[[Санат:Алакөл ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан режиссёрлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:1937 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақстан театр режиссёрлері]]
[[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]]
[[Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театрының тұлғалары]]

Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет

2017-03-06T15:41:53Z

Юсуф Худайберген:

{{Жазушы
|Есімі = Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет
|Суреті =
|Лақап аты =
|Туған күні = 29.04.1954
|Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], {{туғанжері|Зайсан ауданы|Зайсан ауданында}}, [[Үлкен Қаратал]] ауылы
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Ұлты = Қазақ
|Мансабы = [[ақын]], [[журналист]]
|Шығармашылық жылдары = [[1974]] - осы уақыт
|Бағыты =
|Жанры = [[Поэзия]]
|Шығармалардың тілі = қазақ және орыс тілі
|Дебюті =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
|Сыйлықтары = [[Сурет: KZ Premium.png|20px|Қазақстан мемлекеттік сыйлығы]]
|Қолтаңбасы =
}}
'''Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет''' ([[29 сәуір]] [[1954 жыл]] [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Зайсан ауданы]] [[Үлкен Қаратал]] ауылы) — қазақстандық [[ақын]], [[журналист]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның және [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның иегері.

==Әке-шешесі==
Әкесі - ''Есдәулетов Оразбай'' (1921-1998), ҰОС ардагері, еңбек ардагері, орта мектептің химик-биологы болған.
Анасы - ''Салықбаева Роза Сейітжанқызы'' (1929 жылы туған), зейнеткер, филолог-тіл маманы.

==Білімі==
* С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1977) [[журналист]] мамандығы бойынша,
* М.Горький атындағы Әдебиет институты жанындағы Жоғары әдеби курстардың поэзия бөлімін ([[Мәскеу]] қаласы, 1985) әдебиетші мамандығы бойынша бітірген.

==Қызмет жолы==
* 1971 жылдан - [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облыстық]] газетінің корректоры.
* 1977 жылдан - республикалық «Қазақстан пионері» газетінің бөлім меңгерушісі.
* 1979 жылдан - «[[Жазушы баспасы|Жазушы]]» баспасының редакторы (Алматы қаласы).
* 1985 жылдан – Қазақ телевизиясы жастар редакциясының редакторы.
* 1986 жылдан - «Қазақ әдебиеті» газеті редакциясы сын бөлімінің тілшісі.
* 1988 жылдан - Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы.
* 1991 жылдан - «Жас Қазақ» газетінің бас редакторы.
* 1993 жылдан - ҚР Сыртқы істер министрлігінде бөлім меңгерушісі.
* 1997 жылдан – ҚР Қоғамдық келісім, ақпарат және мәдениет министрлігінің бөлім меңгерушісі.
* 2000 жылдан - ҚР Премьер-министрінің Кеңсесінде мәдениет секторының меңгерушісі.
* 2002 жылдан - «Қазақ әдебиеті» газеті редакциясының бас [[редактор]]ы.
* 2008 жылдан бері - «Жұлдыз» әдеби журналының бас редакторы.

==Шығармалары==
* «Қанат қақты» (1974)
* "Көздеріңе ғашықпын" (1974)
* «Жұлдыз жарығы» (1977)
* «Аптайдың алтынтамыры» (1979)
* «Ұлыстың ұлы күні» (1982)
* «Ақ керуен» (1985)
* «Жаратылыс» (1989)
* «Жүректегі жарылыстар» (1995)
* «Алтай асулары» (1988)
* «Заман-ай» (1999)
* «Киіз кітап» (2001) кітаптарының;
* «Ахиллестің өкшесі» өлеңдер жинағының (2003);
* қазақ тіліндегі 5 томдық шығармалар жинағының (2006)
* «Ынтық зар» (2009)
* «Әбілхаят» (2009) авторы.
* «Семей-Невада» қозғалысының әнұраны «Заман-ай» әні сөздерінің авторы.

=== Басқа тілдерде ===
Ақынның шығармалары шет телдеріне аударылған.

== Өз аудармалары ==
Үнді, түрік, фин, [[африка]], [[алжир]], украин, [[әзірбайжан]], [[қырғыз]], [[абхаз]], [[моңғол]], саха-якут және басқа халықтардың ақындарының өлеңдерін; сондай-ақ М.[[Лермонтов Михаил Юрьевич|Лермонтовтың]], А.[[Александр Александрович Блок]]тың, Д.Кедриннің, Н.Рубцовтың және т.б. бірқата шығармаларын қазақ тіліне аударған. Қазақ, орыс және түрік тілдерін біледі.

== Қоғамдық қызметі ==
* Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы.
* Мемлекеттік сыйлықты тағайындау жөніндегі ҚР Мемлекеттік комиссиясының мүшесі.
* Ескерткіштер мен монументтер жөніндегі Мемлекеттік комиссиясының мүшесі.
* Түркі әлемінің әдеби журналдары конгресінің Тұрақты кеңесінің мүшесі.
* «Ақбар» бильярд клубының мүшесі.

==Марапаттары==
*1976 жылы «Жігер» шығармашыл жастар байқауының жеңілімпазы;
*1982 жылы «Қара пима» поэмасы «Жалын» республикалық (жабық) әдеби сайысының жеңімпазы атанған.
*1986 жылы «Ақ керуен» кітабы үшін [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты атанды;
*1995 жылы Түркі тілдес елдер поэзиясы байқауының лауреаты;
*2000 жылы Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты;
*2001 жылы «[[Құрмет ордені]]» нің иегері.
*2002 жылы «Киіз кітап» жинағы үшін [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның лауреаты атанды;
*2004 жылдан Гуманитарлық ғылымдар академиясының құрметті академигі (ғылыми атағы);
*2005 жылы * «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалі;
*2007 жылы Ресейдің Алтын Есенин медалінің кавалері.
*2007 жылдан М. Әуезов атындағы Семей университетінің құрметті профессоры (ғылыми атағы);
* Қазақстан журналистика академиясының толық академик-мүшесі.
* Қазақстан журналистика академиясының «Алтын жұлдыз» сыйлығының иегері.
*2013 жылы ҚР тұңғыш президенті – елбасының қолынан «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]» құрметті атағымен марапатталды.

== Басқа мәліметтер ==
* Әскери атағы - запастағы лейтенант.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Абылай хан.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Республиканың өркендеуі».
* Хоббиі - кітаптар, бильярд, компьютер.
* Үйленген. Жұбайы - Есдәулетова Бейсенгүл Кенжебекқызы, дәрігер-зертханашы. Қызы - Есдәулет Назым (1980 жылы туған ), халықаралық журналист, «Қазақстан» ұлттық телеарнасының жүргізушісі; ұлы - Есдәулет Роллан (1982 жылы туған ), мұнай бизнесінің халықаралық экономисі, инвестициялық компанияда активтерді басқарушы. Немерелері - Айя, Нұрайя, Әлихан.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{бастама}}

[[Санат:29 сәуірде туғандар]]
[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Жігер шығармашыл жастар байқауының жеңімпаздары]]
[[Санат:Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері]]

Марфуға Ғалиқызы Айтхожа

2017-03-03T13:29:26Z

Юсуф Худайберген:

{{Жазушы
|Есімі = Марфуға Айтхожина
|Шынайы есімі = Маруа Ғалиқызы Айтхожина
|Суреті = Айтхожина Марфуға.jpg
|Лақап аты = «Жыр Аққуы»
|Туған күні = 25.08.1936
|Туған жері = [[Қытай Халық Республикасы|ҚХР]], {{туғанжері|Құлжа|Құлжада}}
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Ұлты = Қазақ
|Мансабы = [[ақын]], [[Журналист]]
|Шығармашылық жылдары = [[1962]] - осы уақыт
|Бағыты =
|Жанры = [[Поэзия]]
|Шығармалардың тілі = қазақ және орыс тілі
|Дебюті =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px|Знак Почета]]{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
|Сыйлықтары = [[Сурет: KZ Premium.png|20px|Қазақстан мемлекеттік сыйлығы]]
|Қолтаңбасы =
}}
'''Марфуға Ғалиқызы Айтхожина''' ([[25 тамыз]] [[1936 жыл]]ы [[Қытай Халық Республикасы|ҚХР]], Шыңжаң өлкесі, [[Құлжа]] қаласында туған) – қазақтың жыр аққуы атанған ақын қызы. [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның иегері. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2009).
==Өмірбаяны==
Марфуға Айтхожина 1936 жылы 25 тамызда Құлжа қаласында (ҚХР) дүниеге келген. Атасы Айтхожа топжарған [[шешен]], суырыпсалма [[ақын]], ел сыйлаған [[би]] кісі болған. Қазақ елінің басына қаралы күн туған кезде бұл кісі алғашқы қүрбандардың бірі болған екен. Ол кісіні "Итжеккенге" айдаған. Ал өз әкесі Ғали арабша, орысша сауаты бар білімді, жан-жақты зиялы адам болған. Ол кісіні де сол жылдары "Қарағаш" мектебінен (сол кездегі [[Қапал уезі]]) Алматыға сексен адаммен бірге айдап әкелген екен. Бес баласы аштан өліп, түрмеден қашып, зайыбы Бифатима "Иіруден" қашып, [[Қытай]] жерінде табысып, қыздары Марфуға дүниеге келеді. Ақынның балалық шағы қаймағы бұзылмаған, тұнығы шайқалмаған, халқымыздың салт-санасын қаз-қалпында сақтаған ортада өтеді. 1956 жылы Құлжадағы қыздар гимназиясын бітіреді. 1958 жылы атамекенге оралған. 1965 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің [[филология]] факультетін, 1971 жылы Мәскеудегі жоғары әдеби курсты бітірген. 1961-1969 жылдары "Қазақ әдебиеті", "Қазақстан мүғалімі" газеттерінде өдеби қызметкер болып істеген. Акынның поэзиясында ерекше бөлек әуен еседі. Көңіл-күй лирикасында адам жанын тебірентетін, ойын толқытатын ерекше бір күш бар. Әсіресе туған жер тақырыбына келгенде сөзден ғажайып суреттер бояуын төгеді.

==Шығармашылығы==
Марфуға Айтхожина "Аңсау", "Ақку жүрек", Алатаудың Ақ батасы" туындыларында Тәуелсіз Қазақстанның жетістіктерін эпикалық кең тыныспен жырлайды. 60-жылдардан бері бүгінгі күнге дейін жиырма бес жыр жинағы шыққан. Алғашқы өлеңдер жинағы "Балқұрақ" деген атпен 1962 жылы жарияланған. Кейіннен әр жылдары "Шыңдағы жазу", "Жастық шақ", "Аққуым менің", "Қаракөз айым", "Баянжүрек", "Көзімнің қарасы", "Ақ бесігім", "Жарқыра, менің жұлдызым", "Қыран жеткен", "Таңдамалы", "Сағыныш сазы", "Жапырақ сілкінген кеш", "Аңсау", "Аққу жүрек", орыс тілінде "Утверждение", "Голубые голуби", "Струна степей", "Горсть земли", "Украшение коня", "Летние росы" өлеңдер жинақтары жарық көрді. Бірқатар шығармалары болгар, поляк, венгр, чех, парсы т.б. тілдерге аударылған.

==Марапаттары==
* 1968 жылдан бастап [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның мүшесі.
* КСРОның «Құрмет белгісі» орденінің иегері.
* 2002 жылы «Аңсау» атты жыр жинақтары үшін «[[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]» берілді.
* 2004 жылы ҚР Президенттік степендиясының иегері.
* президент жарлығымен «[[Парасат ордені]]» нің иегері атанды.
*2009 жылы президент жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағы берілді.
* 2011 жылы «ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
* [[Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті]]нің құрметті профессоры.
* «Еңбек ардагері» мемлекеттік медалімен марапатталған.
* ҚР тұңғыш президенті – елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]тың жеке алғыс хатымен марапатталған.
* 2016 жылығы ҚР тұңғыш президенті – елбасының әдебиет пен өнер саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері.
* Болгорияның «Достық» медалімен марапатталған.

==Шығармалары==
* Аңсау
* Аққу жүрек

==Өлеңдер жинағы==
* "Балқұрақ"
* "Шыңдағы жазу"
* "Жастық шақ"
* "Аққуым менің"
* "Қаракөз айым"
* "Баянжүрек"
* "Көзімнің қарасы"
* "Ақ бесігім"
* "Жарқыра, менің жұлдызым"
* "Қыран жеткен"
* "Таңдамалы"
* "Сағыныш сазы"
* "Жапырақ сілкінген кеш"
* "Аңсау"
* "Аққу жүрек"

==Орыс тіліндегі шығармашылығы==
* "Утверждение"
* "Голубые голуби"
* "Струна степей"
* "Горсть земли"
* "Украшение коня"
* "Летние росы"<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref><ref>Энциклопедия. - [[Алматы]]: «Арыс» баспасы, [[2004]]. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қытайда туғандар]]
[[Санат:Қазақ ақындары]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]]

Дүкенбай Досжан

2017-03-03T13:26:14Z

Юсуф Худайберген:

{{Жазушы
|Есімі = Дүкенбай Досжан
|Суреті =
|Туған күні = 09.09.1942
|Туған жері = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}
|Қайтыс болған күні = 15.09.2013
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}
|Азаматтығы = {{USSR}} {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Ұлты = Қазақ
|Мансабы = [[жазушы]]
|Шығармашылық жылдары =
|Бағыты =
|Жанры =
|Шығармалардың тілі =
|Дебюті =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
|Сыйлықтары = [[Сурет: KZ Premium.png|20px|Қазақстан мемлекеттік сыйлығы]]
|Қолтаңбасы =
}}
'''Дүкенбай Досжан''' ([[9 қыркүйек]] [[1942 жыл|1942]], [[Жаңақорған ауданы]] [[Қызылорда облысы]] - [[15 қыркүйек]] [[2013 жыл|2013]], [[Астана]]) – [[жазушы]], [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның иегері.

== Жалпы мәліметтер ==
* ҚазМУ-ды (ҚазҰУ) бітірген (1964).
* 1963 – 1966 жылдары «[[Жетісу газеті|Жетісу]]» газетінде әдеби қызметкер,
* 1966 – 1975 жылдары «Жазушы» баспасында аға редактор,
* 1976 – 1984 жылдары Қазақстан Баспа, [[полиграфия]] және [[кітап]] саудасы істері жөніндегі [[мемлекет]]тік комитетінде бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған.
* Кейін Қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші, «Жалын» [[журнал]]ында бөлім меңгерушісі болған.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>

== Шығармашылығы ==
Тұңғыш [[өлең]]дер жинағы 1964 жылы жарық көрді. Досжан проза саласында өнімді еңбек етіп, 8 роман, 18 повесть, 100-ден астам әңгіме жазды. Досжанның көркем шығармалары мен зерттеу еңбектерінің тақырып аясы кең.
* «Отырар» (1965),
* «Фараби» (1965),
* «[[Жібек жолы]]» (1973) хикаяттары мен рома]дарына тарихи оқиғалар арқау болса,
* «Зауал» (1970),
* «Кісі ақысы» (1978],
* «[[Дария]]» (1975),
* «Табалдырығыңа табын» (1980),
* «Жолбарыстың сүрлеуі» (1984) атты шығармалары бүгінгі заман тақырыбына арналған.
Ұлы адамдар өмірін көркем тілмен сөйлеткен
* «Мұхтар жолы» (1998),
* «Абай айнасы» (1994),
* «Алыптың азабы» (1997) романдары өз алдына бөлек топтама құрайды.
Досжан шығармалары даралық стилімен, бейнелі тілімен ерекшеленеді. Жазушы кейіпкердің жан толғанысын сезім шырғалаңы, ой ағыны арқылы суреттеуге машық. Оның
* «Екі дүние есігі» (1998) атты зерттеу еңбегі – Түркістан қаласының тарихын, сондағы [[Қожа Ахмет Иасауи кесенесі]]нің салыну жай-жапсарын мейлінше мол қамтыған дерекнама. Досжанның шығармалары әлемнің 19 тілінде жеке кітап болып шыққан.
* Екі томдық таңдамалы шығармалары жарық көрді (1990).
* «Құм кітабы» үшін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алған (1996).

Досжан Түркістан қаласының, Жаңақорған, Созақ, Отырар аудандарының құрметті азаматы.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8</ref><ref>“Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>

== Марапаттары ==
* ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1996),
* М.Әуезов атындағы Ұлттық сыйлықтың лауреаты (1987).
* Түркістан қаласының, бірнеше аудандардың Құрметті азаматы.
* «Құрмет» (2001), «Парасат» (2008) ордендерімен марапатталған.
* Қаламгер 1974 жылы «Зауал» кітабы үшін «Молодая гвардия» баспасының «Қазіргі заманғы жақсы роман» сыйлығын,
* 1988 жылы Украинаның «Днепро» баспасынан шыққан «Жібек жолы» романы үшін «Тарихи тақырыптағы жақсы кітап» сыйлығын алған.
* Жазушының есімі АҚШ-тың «Әдебиет және өнер адамдары» энциклопедиясының 2-ші томына,
* «Ұлттық энциклопедияның» 3-ші томына,
* «Абай энциклопедиясына»,
* Қазақстан Президенті жанындағы даму институтының «Элита Казахстана» (2008) анықтамалығына енген.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]

Нұртас Кәкімжанұлы Қазыбаев

2017-02-28T17:44:41Z

Юсуф Худайберген:

{{Тұлға
|Есімі = Нұртас Кәкімжанұлы Қазыбаев
|Шынайы есімі = Нұртас Кәкімжанұлы Қазыбаев
|Сурет = Нұртас Кәкімжанұлы Қазыбаев.jpg
|Сурет ені =
|Сурет атауы =
|Туылған кездегі есімі =
|Туылған күні = 27.09.1958
|Туылған жері =
|Мансабы = [[журналист]], [[жазушы]], дәрігер-хирург
|Азаматтығы =
|Ұлты = қазақ
|Қайтыс болған күні = 20.02.2015
|Қайтыс болған жері =
|Әкесі = Кәкімжан Қазыбайұлы Қазыбаев
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}} {{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}[[Сурет: Otl zdrav.png|22px|ҚР Денсаулық сақтау ісінің Үздігі]]
{{!}}}

|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}

'''Нұртас Кәкімжанұлы Қазыбаев'''- (27.09.[[1958]] - 20.02.[[2015]]) қазақстандық белгілі журналист, жазушы және мемлекет қайраткері.
==Өмірбаяны==
[[Алматы медициналық институты]]н үздік тәмамдаған соң жолдама бойынша Мәскеу қаласындағы Вишневский атындағы хирургия институтының клиникалық ординатурасына жіберіледі. Онда Нұртас Қазыбаевтың ұстазы кеңес хирургиясының партиархы, академик Виктор Иванович Стручков болды. Диссертациясын қорғағаннан кейін Алматыға, №7 орталық қалалық клиникалық ауруханасының шұғыл хирургиялық бригадасына оралады. 1995 жылдың аяғында Кеңестік министрлер ауруханасы – қазіргі Қазақстан Президенті Іс басқармасының орталық клиникалық ауруханасына шақырылып, өмірінің соңына дейін сонда қызмет етті.

==Қызмет жолы==
[[Сурет:Нұртас Кәкімжанұлы.jpg|нобай]]
* 1988 -1991 ж - дәрігер-хирург, Орталық қалалық клиникалық емхана, Алматы қаласы;
* 1990 – 1996 ж - шұғыл хирургия бригадасының жауапты хирургы, №7 қалалық клиникалық емхана, Алматы қаласы;
* 1991 – 1996 ж - Қазақ мемлекеттік дәрігерлерді жетілдіру институтының хирургия кафедрасының ассистенті, Алматы қаласы;
* 1996 – 2012 ж - Қазақстан Республикасы Президенті істері басқармасы жанындағы Орталық клиникалық аурухана хирургия бөлімінің меңгерушісі;
* 2008 – 2010 ж - Ұлттық Медициналық холдинг Директорлар Кеңесінің мүшесі, «Республикалық Жедел Медицина ғылыми орталығы» акционерлік қоғамының тәуелсіз директоры, Астана қаласы;
* 2008 - 2012 ж - ҚР Президенті істері басқармасы жанындағы Орталық клиникалық емхананың хирургия орталығының жетекшісі;
* 2012, қаңтар-тамыз - ҚР президенті істері басқармасы жанындағы Орталық клиникалық аурухана Бас дәрігерінің орынбасары, Хирургия Орталығының жетекшісі;

==Білімі==
* 2010, наурыз – Денсаулық сақтау саласы және қоғам саулығының өзекті мәселелері, А:Н. Бакулаев атындағы жүрек-қан тамырлары хирургиясы ғылыми орталығы, РАМН, Мәскеу қаласы;
* 2010, қазан – Денсаулық сақтау жүйесіндегі өзекті мәселелер статистикасы, А:Н. Бакулаев атындағы жүрек-қан тамырлары хирургиясы ғылыми орталығы, РАМН, Мәскеу қаласы;
* 2010 – «Қоғамдық денсаулықсақтау менеджементі» халықаралық курсы (Management in Public Health), Израиль;
* 2003, 2005, 2006, 2010 – Алматы дәрігерлер біліктілігін жетілдіру институтында қан тамыпрлары хирургиясы, кезек күттірмейтін хирургия, қатерлі ісік, проктология бойынша білім жетілдіру курсы;
* 2001 – Мэриленд университеті, NASA жанындағы Шығыс және Батыс Космос ғылыми орталығы, телемедицина бойынша жұмыс орнында тәжірибе, АҚШ, Вашингтон қаласы;
* 1998 – Женева Универистеті гопситалі, құрсақ қуысы мүшелері хирургиясы және ағзалар трансплантациясы бойынша қызмет орнында тәжірибе, Швейцария, Женева қаласы;
* 1984-1987 – А.В.Вишнев атындағы хирургия Институты аспирантурасының күндізгі бөлімі, медицина ғылыми академиясы КСРО, Мәскеу қаласы;
* 1982-1984 - А.В.Вишнев атындағы хирургия Институтының клиникалық ординатурасының КСРО МҒА академигі, арнайы академиялық топтың профессоры В.И.Стручков, Мәскеу қаласы;
* 1976-1982 – АММИ-дің емдеу факультетінің студенті, Алматы қаласы;

==Өнертабыс патенттері==
* Ащы ішек жолдарындағы ойық жараларды хирургиялық жолмен емдеу әдістері.
* Тоқішекте жаңадан пайда болған ойық жараларды хирургиялық жолмен емдеу әдістері.
* Операциядан кейін пайда болған вентральды жарықшаларды электрохирургиямен емдеу.
* Тоқішектің оң жақ бөлігіндегі ауруларды хирургиялық әдіспен емдеу.
* Лапароскопиялық аппендэктомиядан кейін пайда болған соқыр ішектегі сынық бөлшектерді емдеу тәсілдері.

==Марапаттары==
* «Құрмет» ордені үшін(2011)
* «Ерен еңбегі үшін» медалі (1999)
* «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігіне» марапат белгісі
* Қазақстан Республикасы Перзиденті басқарма істері жанындағы Орталық клиникалық аурухананың Құрмет грамотасы (2004)
* Қазақстан Республикасы Перзиденті басқарма істері жанындағы Орталық клиникалық аурухананың Құрмет грамотасы (2004)
* «Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін» Құрмет белгісі (2011)
* Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі тарапынан Құрмет грамотасымен марапатталған.<ref>[http://massaget.kz/tazym/9623 Өмір жолы]</ref>

==Дерекөздер==
<references/>

[[Санат:1958 жылы туғандар]]
[[Санат:2015 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан дәрігерлері]]
[[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]]
[[Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздіктері]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]

Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев

2017-02-05T18:37:50Z

Юсуф Худайберген: «Филология ғылымдарының кандидаттары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегім...

{{Жазушы
|Есімі = Шөмішбай Нағышыбайұлы Сариев
|Суреті =
|Туған күні = 15.04.1946
|Туған жері = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Арал ауданы|Арал ауданында}}, [[Шөміш]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Ұлты = Қазақ
|Мансабы = [[ақын]]
|Шығармашылық жылдары =
|Бағыты =
|Жанры =
|Шығармалардың тілі =
|Дебюті =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
|Сыйлықтары =
|Қолтаңбасы =
}}
'''Шөмішбай Нағышыбайұлы Сариев''' ([[15 сәуір]] [[1946 жыл]]ы [[Қызылорда облысы]], [[Арал ауданы]], [[Шөміш]] стансиясында туған) – қазақстандық [[ақын]], аудармашы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. Филология ғылымдарының кандидаты. Франц Кафка атындағы халықаралық сыйлықтың және «Платинды Тарлан» сыйлығының лауреаты. «[[Парасат ордені]]»нің иегері.<ref>{{cite web | url=http://www.inform.kz/kaz/article/2455917 | title=15 сәуір. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР | accessdate=April 14, 2013}}</ref>

==Өмір хронологиясы==
* 1946 жылы 15 сәуір де [[Қызылорда облысы]], [[Арал ауданы]], [[Шөміш]] стансасында туған.Қамбаш орта мектебін бітірісімен, Қазалы аудандық [[«Ленин туы»]] және Арал аудандық [[«Толқын»]] газеттерінде қызмет атқарған.
* 1971 жылы [[ҚазМУ]]-дің [[журналистика]] факультетін бітірген.
* 1970—1974 жылдары [[«Қазақстан»]] баспасында редактор, [[«Жұлдыз»]] журналында бөлім меңгерушісі, Қазақстан Республикасы ҮҒА-ның М.О. [[Әуезов]] атындағы [[Әдебиет]] және [[өнер институты]]нда ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер болған.
* 1996 жылы «Қазіргі қазақ лирикасының ізденістері» атты тақырыпта ғылым кандидаты дәрежесін иеленді. «XX ғасырдың жиырмасыншы жылдар дағы поэзиясы» атты монография жазған. Қазір М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер.

==Шығармашылығы==
«Ғашықтар жыры», «Бозжорға» атты авторлық бейнетаспасы жарық көрді. Г.Гулиа, О.Берггольц, И.Абашидзе, С.Викулов, А.Дементьев, Ф.Алиева, Р.Рождественский, М.Эминеску, т.б. ақындардың өлеңдері қазақ тіліне аударған.

Алғашқы жыр жинағы 1974 жылы «Балдәурен» деген атпен жарық көрген. Содан бергі аралықта қазақ, орыс тілдерінде он бес шақты кітабы шықты. 1994 жылы «Жазушы» баспасынан таңдамалы өлеңдер томдығы, 1992 жылы «Сүйінші» деген атпен ән өлеңдері жеке жинақ боп басылған. Фр.Кафка атындағы халықаралық сыйлықтың лауреаты (2003). «Тарлан» сыйлығының иегері (2004). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

==Шығармалары==
''Арайлы көктем. А., 1975; Теңіздей соққан жел. А., 1975; Тағдыр. А., 1976; Заула тұлпар. А., 1979; Уақыт. А., 1979; Өң мен түс. А., 1980; Үш өлшем. А., 1982; Тағдыр жыры. А., 1984; Біздің ғасыр. А., 1989; Тамаша, Тамаша, Тамаша. А., 1989; Сағыныш ым - теңіз. А., 1994; Таңдамалы өлеңдер жинағы. I том. А., «Жазушы», 1992.''<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: “Ан Арыс” баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5</ref>

== Марапаттары ==
* 2003 жылы Франц Кафка атындағы халықаралық алтын медал иегері.
* 2004 жылы Тәуелсіз «Платинды Тарлан» сыйлығының иегері.
* 2005 жылы президент жарлығымен [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағымен марапатталды.
* 2011 жылы президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат «[[Парасат ордені]]» берілді.
* 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
* Филолгия ғылымдарының кандидаты (құрметті ғылыми атағы);
* «Жыл адамы – Алтын Адам» ұлттық сыйлығының иегері.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]]