Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Тұңғыш президент күні (Қазақстан)

2026-01-31T19:32:13Z

Сәуір 1:

{{Мейрам
|мейрам атауы = Қазақстан Республикасының тұңғыш президент күні (2014–2022)
|түрі(түс) = мемлекеттік
|кеңейтілген түрі = Мемлекеттік мейрам
|сурет =
|сурет атауы =
|мағынасы = [[Тәуелсіздік|Тәуелсіз]] [[мемлекет]]тің тұңғыш [[президент]]ін құрметтеу
|белгіленген = [[2011 жыл]] [[10 желтоқсан]], [[7 қыркүйек]] [[2022 жыл]]ы жойылды
|ресми = [[Қазақстан]] Республикасының тұңғыш [[Президент|президенті]] күні
|басқаша =
|сондай-ақ =
|тойланады = [[1 желтоқсан]]
|дата =
|дата2007 =
|дата2008 =
|мейрамдау =
|дәстүрлер =
|байланыстылық =
}}
'''Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті күні''' — 2012 жылдан 2022 жылға дейін [[1 желтоқсан]]да жыл сайын тойланған [[Қазақстан]]ның мемлекеттік мейрамы. [[2011 жыл]]ғы [[10 желтоқсан]]да [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|парламент сенатының]] толық отырысында «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңына толықтырулар енгізу туралы» заңнамасына қол қойылды. 2022 жылдың 29 қыркүйегінде қабылданған «Мерекелер туралы заң» бойынша мемлекеттік мейрам деңгейін жоғалтты.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32022207.html|title=Мәжіліс Тұңғыш президент күнін мемлекеттік мейрам санатынан алуды мақұлдады|lang=kk|access-date=31 желтоқсан 2022|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kaz.zakon.kz/6012634-25-kazan-ulttyk-mereke-bolyp-bekitiledi.html|title=Тұңғыш Президент күні бұдан былай мемлекеттік мереке болмайды|publisher=|access-date=31 желтоқсан 2022|lang=kk}}</ref>

== Тарихы ==
Бұл мейрамның аталуының негізі және алғышарты болып [[1 желтоқсан]] күні болған президент сайлауы болды. Алғашқы бүкілхалықтық сайлау нәтижесінде [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] алғашқы [[президент]] атанды. Ол жылы Н.Назарбаев 88,2% дауыс берушілердің 98,7% дауысына ие болған еді.
2011 жылғы 10 желтоқсанда [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Парламенті Сенатының]] жалпы отырысында «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» [[Қазақстан Республикасының заңнамасы|Қазақстан Республикасының Заң]]ына толықтырулар енгізу туралы» заң қабылданды. <ref>{{cite web |url= https://www.zakon.kz/4948289-kazahstan-otmechaet-den-pervogo.html |title= Казахстан отмечает День Первого Президента|accessdate= 2022-11-02 |archive-date= 2018-12-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181204002610/http://www.zakon.kz/4948289-kazahstan-otmechaet-den-pervogo.html |deadlink= no }}</ref> 2011 жылғы 14 желтоқсанда Қазақстан Президенті заңға қол қойды, заңға № 509-IV саны берілді.<ref>{{cite web | url = https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1100000509#z2 | title = Закон Республики Казахстан «О внесении дополнения в Закон Республики Казахстан „О праздниках в Республике Казахстан“» от 14 декабря 2011 года | accessdate = 2022-11-03 | archive-date = 2022-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221103155035/https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1100000509#z2 | deadlink = no }}</ref>

2012 жылдан бастап 1 желтоқсанда Қазақстанның түкпір-түкпірінде мәдени-көпшілік іс-шаралар өткізілді, оның басты мақсаты елдегі бейбітшілік пен келісімді нығайту болды.<ref>{{cite web |url= http://today.kz/news/zhizn/2018-12-01/772590-den-pervogo-prezidenta-prazdnuyut-1-dekabrya-v-kazahstane/ |title= День Первого Президента празднуют 1 декабря в Казахстане |website= today.kz |date= 2018-12-01 | archive-date= 2018-12-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181206132832/http://today.kz/news/zhizn/2018-12-01/772590-den-pervogo-prezidenta-prazdnuyut-1-dekabrya-v-kazahstane/ |deadlink= no }}</ref> Кейбір жалпыұлттық шаралар да мерекеге орайластырылды. Мысалғы, 2016 жылдың 1 желтоқсанында 10 000-шы [[ескерткіш]] [[Банкноттар|банкнот]] айналымға енгізіліп, [[Алматы облысы]]ндағы Нұркент жаңа қонысының ресми ашылуы өтті.<ref>{{cite web |url= https://ru.sputniknews.kz/spravka/20170606/2444091/den-pervogo-prezidenta-v-kazahstane.html |title= День Первого Президента в Казахстане |website= [[Sputnik]] Казахстан |date= 2017-06-06 |archive-date= 2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215174726/https://ru.sputniknews.kz/spravka/20170606/2444091/den-pervogo-prezidenta-v-kazahstane.html |deadlink= no}}</ref>.

2022 жылдың қыркүйегінде ҚР Парламенті Мәжілісі «1 желтоқсанда Тұңғыш Президент күнін мерекелеуді Мемлекеттік рәміздер күні, Алғыс айту күні сияқты атаулы даталармен және әлеуметтік мәні зор әлеуеті жоғары басқа да даталармен салыстыра отырып анықтауды ұсынылды, мемлекеттік мерекелер тізімінен алып тастап» , тиісті заң қабылданды.<ref>{{Cite web|url=https://bizmedia.kz/2022/09/07/den-pervogo-prezidenta-uprazdnyat-v-rk/|title=День Первого Президента упразднят в РК|date=2022-09-07|access-date=2022-09-07|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907081137/https://bizmedia.kz/2022/09/07/den-pervogo-prezidenta-uprazdnyat-v-rk/|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/process/den_pervogo_prezidenta_kazahstana_predlagayut_isklyuchit_iz_perechnya_gosprazdnikov/ | title = Поправки мажилиса: День первого президента больше не госпраздник | website = forbes.kz | date = 2022-09-07 | accessdate = 2022-11-03 | archive-date = 2022-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221103155037/https://forbes.kz/process/den_pervogo_prezidenta_kazahstana_predlagayut_isklyuchit_iz_perechnya_gosprazdnikov/ | deadlink = no }}</ref>

2022 жылдың қараша айының соңында ол мерекелер тізіміне енді.<ref>{{Cite web|url=https://zhaikpress.kz/ru/news/den-pervogo-prezidenta-rk-vklyuchen-v-perechen-prazdnichnyx-dat-2/|title=День Первого Президента включили в перечень праздничных дат|date=2022-12-01|access-date=2022-12-02|archive-date=2022-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221201182546/https://zhaikpress.kz/ru/news/den-pervogo-prezidenta-rk-vklyuchen-v-perechen-prazdnichnyx-dat-2/|deadlink=no}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан мейрамдары]]
[[Санат:1 желтоқсан]]

Алмас Бақытханұлы Сапарғалиев

2025-12-10T19:52:20Z

Сәуір 1:

{{Футболшы
|есімі = Алмас Сапарғалиев
|толық аты = Алмас Бақытханұлы Сапарғалиев
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|атауы =
|туған күні = 16.11.1993
|туған жері = [[Дайыр (ауыл)|Дайыр]] ауылы, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]]
|азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}
|бойы = 182 [[сантиметр|см]]
|салмағы =
|позиция = Жартылай қорғаушы
|қазіргі клуб = {{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]
|номері = 8
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|2011—2013|{{ту|Қазақстан}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2012—2015|{{ту|Қазақстан}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|33 (0)
|2016—2017|{{ту|Қазақстан}} [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]|28 (0)
|2018|{{ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]|0 (0)
|2018|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе-Жас]]|7 (1)
|2018|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе М]]|2 (0)
|2019|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|2 (0)
|2019|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} [[Алтай М]]|18 (1)
|2020—2022|{{ту|Қазақстан}} [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]|11 (0)
|2022|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} [[Тараз-Қаратау (футбол клубы)|Тараз-Қаратау]]|13 (0)
|2023|{{ту|Қазақстан}} [[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]|6 (1)
|2023—|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|10 (1)
}}
|медальдары =
|ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту =
|ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту =
}}
'''Алмас Бақытханұлы Сапарғалиев''' ([[16 қараша]] [[1993 жыл|1993]], [[Дайыр (ауыл)|Дайыр]] ауылы, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]]) — қазақстандық футболшы, «[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]» клубының жартылай қорғаушысы.

== Мансабы ==
Өскемен футбол жүйесінің түлегі. Футбол мансабын 2012 жылы «[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]» клубында бастады. 2013 жылдың 13 шілдесінде Қазақстан Премьер-лигасындағы «[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]» клубына қарсы ойында дебютке шықты.

2016 жылдың басында [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжарға]] ауысты.

2018 жылы «[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]» клубының ойыншысы болды.

2020 жылдың басында «[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]» клубымен келісімшартқа қол қойды.

== Жетістіктері ==
;«Қызылжар»
* [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|Бірінші лиганың]] күміс жүлдегері: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2017|2017]]
* Бірінші лиганың қола жүлдегері: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2016|2016]]

== Клубтық статистикасы ==
{| class="wikitable sortable"
|- =="=Игровая" карьера="=="
! colspan="3" | Ойындық мансабы !! colspan="2" | Лига !! colspan="2" | Кубок !! colspan="2" | Халықар. !! colspan="2" | Басқ.
|-
| 2016 || [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]] || {{comment|Б|Бірінші лига}} || 21 || 0 || 4 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2017 || [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || 7 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2018 || [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
| 2019 || [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]] || {{comment|Б|Бірінші лига}} || 2 || 0 || 4 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2020 || [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
| 2021 || [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || 11 || 0 || 3 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2022 || [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|}

{{Kazakhstan-footy-bio-stub}}

[[Санат:Зайсан ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Восток ФК ойыншылары]]
[[Санат:Қызылжар ФК ойыншылары]]
[[Санат:Тараз ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жеңіс ФК ойыншылары]]
[[Санат:Алтай ФК ойыншылары]]

Нұрбол Төлегенұлы Нұрсағатов

2025-12-10T19:42:26Z

Сәуір 1:

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Нұрбол Төлегенұлы Нұрсағатов
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Семей|Семей қаласының әкімі]]
| Ту = Semey Coat of Arms.jpg
| Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[7 қазан]] [[2022 жыл|2022]]
| Басқаруын аяқтады = [[23 желтоқсан]] [[2024 жыл|2024]]
| Ізашары = [[Бақытжан Кәкенқажыұлы Байахметов|Бақытжан Байахметов]] Димитрий Гариков ({{м.а.}})
| Ізбасары = [[Талғат Батырұлы Мұратов|Талғат Мұратов]]
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 29.9.1981
| Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы =
| Білімі = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]] (2003) Л. В. Гончаров атындағы Қазақ автомобиль жолдары университеті (2005)
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
| {{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Нұрбол Төлегенұлы Нұрсағатов''' ([[29 қыркүйек]] [[1981 жыл|1981]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері. [[Семей]] қаласының әкімі (2022—2024).

== Өмірбаяны ==
1981 жылы 29 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысында дүниеге келген.

2003 жылы [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] «экономист-менеджер» мамандығы бойынша бітірген.

2005 жылы Л.В. Гочаров атындағы Қазақ автомобиль жолдары университетін «инженер» мамандығы бойынша. бітірген.

=== Еңбек жолы ===
2004-2005 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі]] Құрылыс комитетінің жетекші маманы, бас маманы болып жұмыс істеді.

2005-2008 жылдары — [[Астана]] қаласы әкімдігінің Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы бас маманы, бөлім басшысы, директорының орынбасары болды.

2008-2011 жылдары — Астана қаласы әкімдігінің құрылыс басқармасы басшысының орынбасары лауазымында еңбектенді.

2011-2012 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі]] Су ресурстары комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды.

2014-2019 жылдар аралығында [[Шығыс Қазақстан облысы]] әкімдігінің көлік және автомобиль жолдары басқармасының, [[Алматы]] қаласы әкімдігінің құрылыс басқармасының және [[Астана|Нұр-Сұлтан]] қаласы әкімдігінің қоршаған ортаны қорғау басқармасының басшысы қызметтерін атқарған.

2020-2021 жылдары — Нұр-Сұлтан қаласындағы [[Байқоңыр ауданы|«Байқоңыр» ауданының]] әкімі болды<ref>{{Cite web |url=https://halqym.kz/saysat/4784-nr-sltanda-bayoyr-audanyny-km-taayyndaldy.html|title=Нұр-Сұлтанда "Байқоңыр" ауданының әкімі тағайындалды|publisher=HALQYM.kz ұлттық-ақпараттық портал|date=2020-01-30|accessdate=2025-06-05}}</ref>.

2021-2022 жылдары — Нұр-Сұлтан қаласындағы [[Алматы ауданы (Астана)|«Алматы» ауданының]] әкімі болып жұмыс істеді<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/nur-sultannyn-almaty-zhane-baykonyr-audandaryna-zhana-akim-tagayyndaldy_a3877637/|title=Нұр-Сұлтанның Алматы және Байқоңыр аудандарына жаңа әкім тағайындалды|publisher=«ҚазАқпарат» Халықаралық ақпарат агенттігі|date=2021-12-23|accessdate=2025-06-05}}</ref>.

2022 жылдың шілде-қазан айлары аралығында — [[Абай облысы]] әкімінің орынбасары лауазымында еңбек етті<ref>{{Cite web |url=https://zhasalash.kz/news/abaj-oblysy-akiminin-orynbasary-tagajyndaldy-21107/|title=Абай облысы әкімінің орынбасары тағайындалды|publisher=«JAS ALASH» республикалық қоғамдық-саяси газеті|date=2022-07-25|accessdate=2025-06-05}}</ref>.

2022-2024 жылдары — [[Семей]] қаласының әкімі қызметін атқарды<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/semey-alasyny-kimi-ta-ayyndaldy_52196/|title=Семей қаласының әкімі тағайындалды|publisher=EL.kz|date=2022-10-07|accessdate=2025-06-05}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://dalanews.kz/kz/article/semey-qalasinin-akimi-qizmetinen-ne-ushin-ketti.html|title=Семей қаласының әкімі қызметінен не үшін кетті?|publisher=DALANEWS.kz ақпарат агеттігі|date=2024-12-23|accessdate=2025-06-05}}</ref>.

== Марапаттары ==
* [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерең еңбегі үшін» медалі]] (2016)
* «Құрметті құрылысшы» төсбелгісі (2016)
* [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар]]
[[Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Семей әкімдері]]

Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев

2025-12-10T19:40:52Z

Сәуір 1: «Көкпекті ауданының әкімдері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Семей|Семей әкімі]]
| Ту = Semey Coat of Arms.jpg
| Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Басқара бастады = 14 қазан 2025 бастап
| Басқаруын аяқтады =
| Ізашары = [[Талғат Батырұлы Мұратов|Талғат Мұратов]] Бекжан Бапышев ({{М. а.}})
| Ізбасары =
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 = [[Көкпекті ауданы|Көкпекті ауданының]] әкімі
| Ту_2 =
| Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Басқара бастады_2 = 2024
| Басқаруын аяқтады_2 = 2025
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 1.1.1980
| Туған жері = [[Биғаш (Абай облысы)|Биғаш]] ауылы, [[Көкпекті ауданы]], [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы =
| Білімі = Қазтұтынуодағының аң-терісі колледжі (2000) Тұран университеті (2005, 2012) Мәскеу қаласындағы Ресей Федерациясы Президентінің жанындағы Ресей халық шаруашылығы және Мемлекеттік қызмет академиясы (2021)
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{ҚР Конституциясына 25 жыл}}
}}
'''Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев''' ([[1 қаңтар]] [[1980 жыл|1980]], [[Биғаш (Абай облысы)|Биғаш]] ауылы, [[Көкпекті ауданы]], [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық мемлекет қайраткері. Семей қаласының әкімі (2025 жылдың 14 қазанынан бастап)<ref>{{Cite web |url=https://qazaqstan.tv/news/218669|title=Әділет Қожанбаев Семей қаласының әкімі болып сайланды|publisher=QAZAQSTAN.tv|date=2025-10-14|accessdate=2025-12-11}}</ref>.

== Өмірбаяны ==
1980 жылы 1 қаңтарда [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей]] (қазіргі [[Абай облысы|Абай]]) облысы, [[Көкпекті ауданы]], [[Биғаш (Абай облысы)|Биғаш]] ауылында дүниеге келген.

=== Білімі ===
2000 жылы Қазтұтынуодағы Семей аң-терісі колледжін «Экономика, бухгалтерлік есеп және талдау» мамандығы бойынша бітірген.

Сондай-ақ, Тұран университетін «Бухгалтерлік есеп және аудит» (2005) және «Құқықтану» (2012) мамандықтары бойынша бітірген.

2021 жылы Мәскеу қаласындағы Ресей Федерациясы Президентінің жанындағы РХШжМҚА бітіріп, «Іскерлік әкімшілендіру шебері – Master of Business Administration (MBA)» біліктілігін алды.

=== Еңбек жолы ===
Еңбек жолын 2000 жылы «Крамдсбанк» АҚ Семей филиалының тарату комиссиясында несие қызметкері болып бастады.

2001-2013 жылдар аралығында [[Алматы]] қаласындағы «БТА Ипотека» АҚ әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеді:
* 2001-2002 жылдары — БЭК-кеңсесінің маманы;
* 2002-2004 жылдары — кепілдікті процессинг және мониторинг бөлімінің басшысы;
* 2004-2005 жылдары — несиелік қолдау және мониторинг басқармасы басшысы;
* 2005-2009 жылдары — несие басқармасы басшысы;
* 2009-2012 жылдары — несиеден кейінгі қызмет көрсету басқарма басшысы;
* 2012-2013 жылдары — атқарушы директор.

2013 жылдың 25 ақпанынан 6 наурызына дейін — Алматы қаласы, «[[Темірбанк]]» АҚ Басқарма төрағасының кеңесшісі болды.

2013-2014 жылдары — [[Семей]] қаласындағы «Темірбанк» АҚ филиалының директоры лауазымынды жұмыс істеді.

2014-2021 жылдар аралығында «[[Отбасы банкі|Қазақстан тұрғын үй құрылыс жинақ банкі АҚ (қазіргі «Отбасы» банкі)]]» әртүрлі лауазымдарды атқарды:
* 2014-2016 жылдары — операциялар департаментінің директоры;
* 2016-2017 жылдары — басқарушы директор;
* 2017-2021 жылдары — басқарма төрағасының орынбасары<ref>{{Cite web |url=https://hcsbk.kz/news/press_relize/bypass-reliz-trin-i-kurylys-gina-bunche-baserman-new-mses-salandy/|title=Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінде Басқарманың жаңа мүшесі сайланды|publisher=Отбасы банк. Баспасөз хабарламасы|date=2017-02-10|accessdate=2025-12-11}}</ref>.

2021-2022 жылдары — Алматы қаласындағы «[[Қазақтелеком]]» АҚ филиалы — Сервис фабрикасы бас директоры болып еңбек етті.

2022-2024 жылдары — Абай облысының қаржы басқармасы жетекшісі лауазымының міндетін атқарды<ref>{{Cite web |url=https://semeynews.kz/kk/news/26874/|title=Ә.Қожанбаев Абай облысы Қаржы басқармасы басшының міндетін уақытша атқарушы лауазымына тағайындалды|publisher=SEMEYNEWS.kz|date=2022-07-08|accessdate=2025-12-11}}</ref>.

2024-2025 жылдары — Көкпекті ауданының әкімі болып тағайындалды<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/abay-oblisi-kokpekt-audaninin-akm-tagayindaldi-0be916/|title=Абай облысы Көкпекті ауданының әкімі тағайындалды|publisher=«ҚазАқпарат» Халықаралық ақпарат агенттігі|date=2024-08-05|accessdate=2025-12-11}}</ref>.

2025 жылдың 12 қазанында Семей қаласы әкімінің сайлауы өтті. Өзін-өзі ұсынған кандидат Ә.Н. Қожанбаев 89 441 дауыс жинады. Ол дауыстардың 77,1%-ын жинап, Қазақстандағы облыс орталығының алғаш рет халық сайлаған әкімі атанды<ref>{{Cite web |url=https://kaz.nur.kz/politics/appointments/2297160-semei-qalasyna-zhanga-akim-sailandy/|title=Семей қаласына жаңа әкім сайланды|publisher=NUR.kz|date=2025-10-14|accessdate=2025-12-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://altainews.kz/kz/basty-mzir/57675-dilet-ozhanbaev-semej-alasyny-kimi-sajlauynda-zheiske-zhetti.html|title=Әділет Қожанбаев Семей қаласының әкімі сайлауында жеңіске жетті|publisher=Altainews.kz|date=2025-10-14|accessdate=2025-12-11}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Көкпекті ауданында туғандар]]
[[Санат:Тұран университеті түлектері]]
[[Санат:Семей әкімдері]]
[[Санат:Көкпекті ауданының әкімдері]]

Рүстем Русланұлы Есіркенов

2025-08-19T18:53:12Z

Сәуір 1:

{{Хоккейші
| Есімі = Рүстем Русланұлы Есіркенов
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Сурет тақырыбы =
| Толық есімі =
| Позициясы = шабуылдаушы
| Бойы = 180
| Салмағы = 80
| Имек таяқ ұстауы =
| Лақап аты =
| Ойын карьерасы = {{Спорттық карьера 2
|1997-2007|{{Ту|Қазақстан}} [[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|Қазмырыш-Торпедо]]
|2007|{{Ту|Қазақстан}} [[Сарыарқа (шайбалы хоккей)|Сарыарқа]]
|2007-2008|{{Ту|Қазақстан}} [[Барыс (шайбалы хоккей)|Барыс]]
|2008-2011|{{Ту|Қазақстан}} [[Сарыарқа (шайбалы хоккей)|Сарыарқа]]
|2011-2012|{{Ту|Қазақстан}} [[Ертіс (шайбалы хоккей)|Ертіс]]
}}
| Жаттықтырушы карьерасы =
| Азаматтығы = {{KAZ}}
| Туған күні = 28.06.1980
| Туған жері = {{туғанжері|Өскемен|Өскеменде}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Карьерасы = 1997—2012
| Даңқ залы =
| Марапаттары мен сыйлықтары =
| Медальдары =
| Commons =
}}
'''Рүстем Русланұлы Есіркенов''' ([[28 маусым]] [[1980 жыл|1980]], [[Өскемен]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық хоккейші.

== Мансабы ==
Өскемендік хоккей мектебінің түлегі.

Ресей чемпионатының жоғарғы лигасында (екінші күшті дивизион) гол+пас жүйесі бойынша 47+49 ұпай жинап, 248 ойын өткізген. Ресей бірінші лигасында 87 ойында 40 гол соғып, 30 нәтижелі пас берді. Қазақстан чемпионатында 193 ойын өткізіп, 67+60 ұпай жинаған.

Ұлттық құраманың тұрақты ойыншысы болды. 1997 және 1998 жылдары жасөспірімдер құрамасында өнер көрсетті. 1999 және 2000 жылдары жастар құрамасында өнер көрсетті. Ол [[Қазақстан шайбалы хоккей құрамасы|негізгі құрамда]] төрт чемпионатта (2001, 2002, 2003, 2004) ойнады.

[[Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері]]
[[Санат:Торпедо Өскемен ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Барыс ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Сарыарқа ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Ертіс ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары]]

Нұрлан Секенұлы Орманбетов

2025-08-19T18:49:54Z

Сәуір 1:

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Нұрлан Секенұлы Орманбетов
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = [[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері|Қазақстан Республикасы Әуе қорғанысы күштерінің]] 5-бас қолбасшысы
| Ту = Coat of arms military-of-kazakhstan.svg
| Ту2 = Ensign of Kazakhstan Air Force.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[16 наурыз]] [[2020 жыл|2020]] бастап
| Басқаруын аяқтады =
| Ізашары = [[Нұрлан Жанайдарұлы Кәрбенов|Нұрлан Кәрбенов]]
| Ізбасары =
| Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
| Премьер =
| Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері|Қазақстан Республикасы Әуе қорғанысы күштерінің]] 3-бас қолбасшысы
| Ту_2 = Coat of arms military-of-kazakhstan.svg
| Ту2_2 = Ensign of Kazakhstan Air Force.svg
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 = [[27 маусым]] [[2013 жыл|2013]]
| Басқаруын аяқтады_2 = [[2 қазан]] [[2017 жыл|2017]]
| Ізашары_2 = [[Александр Николаевич Сорокин|Александр Сорокин]]
| Ізбасары_2 = [[Нұрлан Жанайдарұлы Кәрбенов|Нұрлан Кәрбенов]]
| Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 12.01.1962
| Туған жері = {{туғанжері|Зайсан (қала)|Зайсанда}}, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Қызмет еткен жылдары = 1979 бастап
| Құрамында болды = {{Байрақ|КСРО}} {{Байрақ|Қазақстан}}
| Әскер түрі = [[Әскери-әуе күштері]]
| Атағы = [[Сурет:Lieutenant General of Republic of Kazakhstan Air Force.jpg|50px]] Авиация [[Генерал-лейтенант|генерал-лейтенанты]]
| Партиясы =
| Білімі = Харьков жоғары әскери авиациялық ұшқыштар училищесі
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{{!}}
{{!}}{{2 дәрежелі Даңқ ордені}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}}{{!!}}{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}}{{!!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}
{{!}}-
{{!}}{{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}}{{!!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}{{!!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (КСРО)}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Тәжікстан ҚК 10 жыл медалі}}{{!!}}{{Тәжікстан ҚК 15 жыл медалі}}
{{!}}}
}}
'''Нұрлан Секенұлы Орманбетов''' ([[12 қаңтар]] [[1962 жыл|1962]], [[Зайсан (қала)|Зайсан]] қаласы, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік және қазақстандық әскери ұшқыш, Қазақстан Республикасы Әуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы (2013-2017, 2020 жылдан бастап), авиация генерал-лейтенанты.

== Өмірбаяны ==
1983 жылы Харьков жоғары әскери авиациялық ұшқыштар училищесін бітірген.

1993-1996 жылдары — Ю.Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясының тыңдаушысы болды.

2008 жылдан 2010 жылға дейін — РФ ҚК Бас штабы академиясының тыңдаушысы болды<ref>{{Cite web |url=https://e-history.kz/kz/news/show/3558|title=Авиация генерал-лейтенанты Орманбетов Нұрлан Секенұлы|publisher=Qazaqstan Tarihy|date=2017-05-06|accessdate=2024-09-30}}</ref>.

Қызметін жойғыш авиация полкінде ұшқыш болып бастады.

1983-2002 жылдар аралығында ұшқыш, аға ұшқыш, бөлім командирі, эскадрилья командирінің орынбасары мен командирі, авиациялық полк командирінің орынбасары, авиабаза командирінің орынбасары қызметтерін атқарды.

2002 жылы әуе базасының командирі болып тағайындалды.

2007 жылдың желтоқсанынан бастап — [[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері|ҚР Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштері]] бас қолбасшысының орынбасары болды.

2010 жылдың тамызынан 2012 жылдың тамызына дейін — Әуе қорғанысы күштері Бас қолбасшысының бірінші орынбасары — ҚР Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштері Бас штабының басшысы болды.

2011 жылы 6 мамырда оған авиация генерал-майоры атағы берілді.

2012 жылдың тамызынан 2013 жылдың маусымына дейін — Әуе қорғанысы күштері Бас қолбасшысының орынбасары — ҚР Қарулы Күштері Әуе қорғаныс күштері Бас қолбасшысы басқармасының Жауынгерлік даярлық бас басқармасының басшысы болды.

2013 жылғы 27 маусымда Қазақстан Республикасы Президентінің өкімімен Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды.

2016 жылдың 6 мамырында оған авиация генерал-лейтенанты атағы берілді.

2017 жылдың 2 қазанында атқарып жүрген қызметінен босатылды.

2017-2018 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] Бас штабы басшысының орынбасары болды.

2018-2019 жылдары — ҰҚШҰ Біріккен штабы басшысының орынбасары болды.

2019-2020 жылдары — [[Қазақстан Қарулы Күштерінің Бас штабы|Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабы]] басшысының орынбасары болды.

2020 жылғы 16 наурызда Президент Тоқаевтың өкімімен Әуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы қызметіне қайта тағайындалды<ref>{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/bylaws/memleket-basshysynyn-okimimen-nurlan-sekenuly-ormanbetov-kazakstan-respublikasynyn-karuly-kushteri-aue-korganysy-kushterinin-bas-kolbasshysy-1|title=Құқықтық актiлер|publisher=Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты|date=2020-03-16|accessdate=2024-09-30}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО ұшқыштары]]
[[Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары]]

{{stub}}

Әлімжан Қанағатұлы Ерниязов

2025-08-11T02:29:46Z

Сәуір 1:

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс =
| Қазақша есімі = Әлімжан Қанағатұлы Ерниязов
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері «Батыс» өңірлік қолбасшылығының қолбасшысы
| Ту = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg
| Ту2 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[6 қараша]] [[2008 жыл|2008]]
| Басқаруын аяқтады = [[28 шілде]] [[2009 жыл|2009]]
| Ізашары = [[Ратмир Әлімханұлы Комратов|Ратмир Комратов]]
| Ізбасары = [[Әмір Қасымбекұлы Халықов|Әмір Халықов]]
| Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Президент_2 =
| Премьер_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Титулы_5 =
| Ту_5 =
| Ту2_5 =
| Реті_5 =
| Басқара бастады_5 =
| Басқаруын аяқтады_5 =
| Ізашары_5 =
| Ізбасары_5 =
| Туған күні = 9.4.1955
| Туған жері = {{туғанжері|Қазалы|Қазалыда}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Қызмет еткен жылдары = 1977 бастап
| Құрамында болды =
| Әскер түрі = Құрлық әскері
| Атағы = [[Сурет:17-RKGF-MG.svg|20px]] [[Генерал-майор]]
| Басқарды =
| Шайқасы = [[Ауған соғысы (1979–1989)|Ауған соғысы]]
| Ғылыми аясы =
| Жұмыс істеген орны =
| Партиясы =
| Білімі = [[Құрлық әскерлерінің әскери институты|Маршал И.С. Конев атындағы Алматы жоғары жалпыәскери қолбасшылық мектебі]]
| Ғылыми дәрежесі =
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Қызыл жұлдыз ордені}}{{!!}}{{3 дәрежелі «КСРО Қарулы Күштеріндегі Отанға қызметі үшін» ордені}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}}
{{!}}-
{{!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{Астанаға 20 жыл медалі}}
{{!}}}
}}

'''Әлімжан Қанағатұлы Ерниязов''' ([[9 сәуір]] [[1955 жыл|1955]], [[Қазалы]], [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — генерал-майор. (2011).

== Өмірбаяны ==
[[Алматы]] жоғары жалпыәскери командалық училищесін (1977), [[Мәскеу]] қаласы [[М.В.Фрунзе]] атындағы Әскери академиясын (1987), РФ ҚК Бас штаб Әскери академиясы Жоғары академиялық курсын бітірген (2001). Алматы жоғары жалпыәскери командалық училищесінің курсанты (1973-77), Орта Азия ЭО мотоатқыштар взводының командирі, пулемет взводының командирі, жалпы әскери мотоатқыштар взводының командирі, рота командирі, [[Орта Азия]] ЭО мотоатқыштар ротасы командирі, батальон командирінің орынбасары - штаб бастығы, М.В.Фрунзе атындағы Әскери академиясының тыңшысы (1979-87), Орталық батальон командирі, [[Жезқазған облысы]],[[Балқаш қаласы]] әскери комиссары, сақтау базасы полкінің командирі, дивизия командирінің орынбасары, сақтау базасы бастығы, ҚР ҚК арсеналдар мен қару қоры базасы Бас басқармасының бастығы, ҚР Құрлық әскері гвардиялық оқу орталығы бастығының орынбасары - бөлім бастығы, оқу орталығы бастығы, ҚР ҚМ қарамағында (1987-2006), АҚШ ҚК ОЦК Коалициясы координациялық орталығындағы аға ұлттық өкілі (1977-06), [[«Батыс»]] өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының орынбасары, бірінші орынбасары - штаб бастығы, қолбасшы, ҚР ҚМ қарамағында (2006-09), 2009 жылғы тамызынан ҚР ҚМ Бас инспекциясының Бас инпекторы. [[Қызыл Жұлдыз]], 3-дәрежелі [[«За службу Родине в СССР»]] ордендері, медальдармен марапатталған.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.
ISBN 9965-893-73-Х</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

{{stub}}

[[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]]

Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1963)

2025-07-09T12:14:38Z

Сәуір 1:

1963 жылғы 21 наурызда [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі<ref>[[Казахстанская правда]], 22 наурыз 1963, № 69 (11.560)</ref>.

== Жетекшілігі ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Стюарт Артемович Хачатуров]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — [[Әди Шәріпов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақстан КП ОК мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің партиялы-мемлекеттік бақылау комитетінің төрағасы — [[Георгий Алексеевич Козлов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы — [[Борис Федорович Братченко]].
# Қазақ халық шаруашылығы кеңесінің төрағасы — [[Юрий Петрович Вороненков]].

== Министрлер ==
# Қазақ КСР Жоғары және орта арнаулы білім министрі — [[Қали Біләлов]].
# Қазақ КСР Геология және жер қойнауын қорғау министрі — [[Шаһмардан Есенұлы]].
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — [[Николай Осипович Сеньков]].
# Қазақ КСР Мәдениет министрі — [[Ләйла Ғалиқызы Ғалымжанова]].
# Қазақ КСР Байланыс министрі — [[Әбдіразақ Елібаев|Әбдіразақ Алпысбайұлы Елібаев]].
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — [[Әбдірахым Еламанов]].
# Қазақ КСР Қаржы министрі — [[Илья Лукич Ким]].
# Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрі — [[Тимофей Иванович Батуров]].
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — [[Николай Фомич Рудницкий]].
# Қазақ КСР Халықтың тұрмыстық қажетін өтеу министрі — [[Талап Уәшұлы]].
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — [[Даниил Фаддеевич Кононенко]].
# Қазақ КСР Қоғамдық тәртіпті қорғау министрі — [[Дмитрий Александрович Панков]].
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — [[Кенжәлі Айманов]].
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — [[Балжан Бөлтірікқызы Бөлтірікова|Балжан Бөлтірікқызы]].
# Қазақ КСР Құрылыс министрі — [[Александр Васильевич Курганов]].
# Қазақ КСР Сауда министрі — [[Сұлтан Сүлейменұлы Жиенбаев]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комитеті төрағасының бірінші орынбасары, Қазақ КСР министрі — [[Михаил Георгиевич Рогинец]].

== Төрағалар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Құрылыс істері жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы — [[Борис Михайлович Веселовский]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы — [[Әубәкір Әбдірайымұлы Арыстанбеков]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Ғылыми-зерттеу жұмыстарын үйлестіру жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы — [[Абдулла Менгазович Сиразутдинов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Жер үсті және жер асты су ресурстарын пайдалану және қорғау жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы — [[Лашқар Есенқұлұлы Тәжібаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Радиохабар және теледидар жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы — [[Кенжеболат Нұртазаұлы Шалабаев]].

== Басшылар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы кәсіптік-техникалық білім беру бас басқармасының бастығы — [[Иван Ильич Афонов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Орман шаруашылығы және орман қорғау бас басқармасының бастығы — [[Сейітқали Жақыпов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы тас жолдары Бас басқармасының бастығы — [[Леонид Борисович Гончаров]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Орталық статистика басқармасының бастығы — [[Ариадна Леонидовна Часовникова]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі «Қазауылшартехника» республикалық бірлестігінің төрағасы — [[Натан Хаимович Забежанский]].

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ КСР]]
[[Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі]]

Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1959)

2025-07-09T12:14:10Z

Сәуір 1:

1959 жылғы 27 наурызда [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі<ref>[[Казахстанская правда]], ? наурыз 1959, № ?</ref>.

== Жетекшілігі ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — [[Григорий Андреевич Мельник]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Иван Гаврилович Слажнев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Зәуре Сәдуақасқызы Омарова]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — [[Асқар Зәкәрияұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — [[Леонид Георгиевич Мельников]].

== Министрлер ==
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — [[Шырақбек Қабылбаев|Шырақбек Қабылбайұлы]].
# Қазақ КСР Жер қойнауын қорғау жөніндегі геология министрі — [[Александр Степанович Богатырев]].
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — [[Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев]].
# Қазақ КСР Мәдениет министрі — [[Әмір Қанапин]].
# Қазақ КСР Байланыс министрі — [[Александр Алексеевич Носков]].
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — [[Михаил Георгиевич Рогинец]].
# Қазақ КСР Қаржы министрі — [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев]].
# Қазақ КСР Нан өнімдері министрі — [[Михаил Пантелеевич Карпенко]].
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — [[Леонид Георгиевич Жуков]].
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — [[Даниил Фадеевич Кононенко]].
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — [[Әди Шәріпов]].
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — [[Балжан Бөлтірікқызы Бөлтірікова|Балжан Бөлтірікқызы]].
# Қазақ КСР Құрылыс министрі — [[Александр Петрович Кротов]].
# Қазақ КСР Сауда министрі — [[Рымбек Ілиясұлы Ілиясев|Рымбек Ілиясұлы]].
# Қазақ КСР Әділет министрі — [[Қылышбай Сұлтанов]].

== Төрағалар және басшылар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Кеңестік бақылау комиссиясының төрағасы — [[Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Су шаруашылығы Бас басқармасы басшысы — [[Дүйсенқұл Сарықұлұлы Сарықұлов|Дүйсенқұл Сарықұлұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Тас жолдары Бас басқармасы басшысы — [[Виктор Кузьмич Шведенко]].

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ КСР]]
[[Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі]]

Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1955)

2025-07-09T12:13:32Z

Сәуір 1:

1955 жылғы 31 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі<ref>[[Казахстанская правда]], 2 сәуір 1955, № 78 (8 346)</ref>.

== Жетекшілігі ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — [[Семен Филиппович Николаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Рақым Байғалиев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Михаил Иванович Горбунов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Иван Гаврилович Слажнев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мәдениет министрі — [[Төлеген Тәжібайұлы Тәжібаев|Төлеген Тәжібайұлы]].

== Министрлер ==
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі және тас жолдары министрі — [[Леонид Георгиевич Жуков]].
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — [[Шырақбек Қабылбаев|Шырақбек Қабылбайұлы]].
# Қазақ КСР Қала және ауыл құрылыс министрі — [[Евгений Иванович Конюшевский]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік бақылау министрі — [[Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов]].
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — [[Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев]].
# Қазақ КСР Ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі — [[Александр Дементьевич Гарагаш]].
# Қазақ КСР Азық-түлік тауарлары өнеркәсібі министрі — [[Григорий Спиридонович Галайдин]].
# Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — [[Филипп Прокопьевич Минаев]].
# Қазақ КСР Өнеркәсіптік тауарларды тұтыну министрі — [[Иван Петрович Морокин]].
# Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — [[Жұмағазы Жүсіпұлы Жұмалиев]].
# Қазақ КСР Байланыс министрі — [[Александр Алексеевич Носков]].
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — [[Григорий Андреевич Мельник]].
# Қазақ КСР кеңшарлар министрі — [[Михаил Дмитриевич Власенко]].
# Қазақ КСР Сауда министрі — [[Жақыпбек Жанғозин]].
# Қазақ КСР Қаржы министрі — [[Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев]].
# Қазақ КСР түсті металлургия министрі — [[Александр Иванович Самохвалов]].
# Қазақ КСР Әділет министрі — [[Қылышбай Сұлтанов]].
# Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — [[Сәлкен Дәуленұлы Дәуленов|Сәлкен Дәуленұлы]].
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — [[Николай Никитич Герасимов]].
# Қазақ КСР Жергілікті және отын өнеркәсібі министрі — [[Ахмет Әділұлы]].
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — [[Асқар Зәкәрияұлы]].
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — [[Балжан Бөлтірікқызы Бөлтірікова|Балжан Бөлтірікқызы]].

== Төрағалар және басшылар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы — [[Владимир Владимирович Губин]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — [[Владимир Антонович Гогосов]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ КСР]]
[[Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі]]

Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1951)

2025-07-09T12:12:40Z

Сәуір 1: /* Төрағалар және басшылар */

1951 жылы 31 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі<ref>[[Казахстанская правда]], 1 сәуір 1951, № 77 (6 869)</ref>.

== Жетекшілігі ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Александр Дементьевич Гарагаш]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Исағали Шәріпұлы Шәріпов|Исағали Шәріпұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Натан Хаимович Забежанский]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Мақфуза Сапарқызы Нұрымбаева]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Жақыпбек Жанғозин]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — [[Ыбрайым Таусиқұлы Тәжиев]].

== Министрлер ==
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — [[Владимир Владимирович Губин]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік бақылау министрі — [[Ақай Оңғарбайұлы Оңғарбаев|Ақай Оңғарбайұлы]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік министрі — [[Алексей Петрович Бызов]].
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — [[Ишанбай Қарақұлов|Ишанбай Қарақұлұлы]].
# Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — [[Төлеген Тәжібайұлы Тәжібаев|Төлеген Тәжібайұлы]].
# Қазақ КСР Кинематография министрі — [[Уәли Жақыпұлы]].
# Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп министрі — [[Виктор Михайлович Пелевин]].
# Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрі — [[Өмірзақ Орымбаев]].
# Қазақ КСР Орман өнеркәсібі министрі — [[Сайлаубай Қайнарбаев]].
# Қазақ КСР Ет және сүт өнеркәсібі министрі — [[Қазтай Едігеұлы]].
# Қазақ КСР Тамақ өнеркәсібі министрі — [[Мәжікен Есенұлы Бутин]].
# Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — [[Яков Епифанович Морозов]].
# Қазақ КСР Балық өнеркәсібі министрі — [[Ғаббас Баймұхамедұлы Саубенов]].
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — [[Ахмет Дәкішұлы Дауылбаев]].
# Қазақ КСР кеңшарлар министрі — [[Иван Васильевич Ивандаев]].
# Қазақ КСР Сауда министрі — [[Жақыпбек Жанғозин]].
# Қазақ КСР Қаржы министрі — [[Иван Авксентьевич Шугайло]].
# Қазақ КСР Мақта шаруашылығы министрі — [[Ахметбек Мұхамедиярұлы Қыстауов]].
# Қазақ КСР Әділет министрі — [[Мырзақадыр Нұрбаев]].
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — [[Иван Григорьевич Гаврилов]].
# Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — [[Ысмайыл Әбдірасулұлы Юсупов]].
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — [[Сергей Федорович Эпиктетов]].
# Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрі — [[Борис Данилович Нагаев]].
# Қазақ КСР Жергілікті отын өнеркәсібі министрі — [[Петр Афанасьевич Корнеев]].
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — [[Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев]].
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — [[Атымтай Қисанов]].

== Төрағалар және басшылар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы өнер басқармасы басшысы — [[Сағынтай Ахметұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мәдени-ағарту мекемелері комитетінің төрағасы — [[Қайырғали Байғалиев|Қайырғали Байғалиұлы]].

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ КСР]]
[[Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі]]

Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1947)

2025-07-09T12:12:01Z

Сәуір 1:

1947 жылы 21 наурызда [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі<ref>[[Казахстанская правда]], 26 наурыз 1947, № 62 (5 789)</ref>.

== Жетекшілігі ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Александр Петрович Заговельев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Исағали Шәріпұлы Шәріпов|Исағали Шәріпұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — [[Ыбрайым Таусиқұлы Тәжиев]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Натан Хаимович Забежанский]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Мақфуза Сапарқызы Нұрымбаева]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — [[Жақыпбек Жанғозин]].

== Министрлер ==
# Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — [[Төлеген Тәжібайұлы Тәжібаев|Төлеген Тәжібайұлы]].
# Қазақ КСР Тамақ өнеркәсібі министрі — [[Мәжікен Есенұлы Бутин]].
# Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — [[Ғаббас Баймұхамедұлы Саубенов]].
# Қазақ КСР Ет және сүт өнеркәсібі министрі — [[Қазтай Едігеұлы]].
# Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп министрі — [[Әмір Ержанұлы]].
# Қазақ КСР Тоқыма өнеркәсібі министрі — [[Виктор Михайлович Пелевин]].
# Қазақ КСР Орман өнеркәсібі министрі — [[Айып Орашұлы]].
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — [[Ахмет Дәкішұлы Дауылбаев]].
# Қазақ КСР кеңшарлар министрі — [[Ахметбек Мұхамедиярұлы Қыстауов]].
# Қазақ КСР Қаржы министрі — [[Иван Авксентьевич Шугайло]].
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — [[Афанасий Афанасиевич Пчелкин]].
# Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік министрі — [[Алексей Петрович Бызов]].
# Қазақ КСР Әділет министрі — [[Мырзақадыр Нұрбаев]].
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — [[Семен Алексеевич Чесноков]].
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — [[Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев]].
# Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрі — [[Борис Данильевич Нагаев]].
# Қазақ КСР Жергілікті отын өнеркәсібі министрі — [[Аббас Омарұлы Өтембаев]].
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — [[Сергей Федорович Эпиктетов]].
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — [[Иван Григорьевич Гаврилов]].
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — [[Атымтай Қисанов]].
# Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — [[Ысмайыл Әбдірасулұлы Юсупов]].
# Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — [[Яков Епифанович Морозов]].
# Қазақ КСР Кинематография министрі — [[Уәли Жақыпұлы]].

== Төрағалар және басшылар ==
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы өнер басқармасы басшысы — [[Сағынтай Ахметұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мәдени-ағарту мекемелері комитетінің төрағасы — [[Ахмет Өтейұлы]].
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Басты жол басқармасы басшысы — [[Юст Андрианович Буданцев]].

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ КСР]]
[[Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі]]

Тұратай Иісова

2025-07-05T17:55:44Z

Сәуір 1:

{{Театр қайраткері
|Есімі = Тұратай Иісова
|Шынайы есімі =
|Сурет = Тұратай Иісова.tif
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 15.10.1931
|Туған жері = [[Қарақастек]] ауылы, [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Алматы облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 14.7.1994
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Семей|Семейде}}, [[Қазақстан]]
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мансабы = [[Актерлік өнер|актриса]]
|Белсенді жылдары = 1958-1994
|Амплуа =
|Театр = Абай атындағы Семей облыстық қазақ драма театры
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}}{{Еңбектегі ерлігі үшін медаль|1960}}{{!!}}{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}{{Қазақ КСР халық әртісі}}{{!!}}{{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1964}}
{{!}}}
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Тұратай Иісова''' ([[15 қазан]] [[1931 жыл|1931]], [[Қарақастек]] ауылы, [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Алматы облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] – [[14 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Семей]]) – актриса, Қазақстанның халық әртісі; 1960 жылдан Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі).

== Өмірбаяны ==
* [[Қазақ драма театры]] жанындағы театр студиясын бітірген (1953).
* 1956 жылдан өмірінің соңына дейін [[Семей музыкалық драма театры]]нда актриса болып қызмет атқарды. [[Театр]] сахнасында Иісованың жасаған бейнелері ірі де сан қырлы. Солардың ішінде:
* [[Мұхтар Әуезов|М.Әуезовтің]] “Қара Қыпшақ Қобыландысында” – [[Қарлыға]]
* “[[Еңлік-Кебек|Еңлік-Кебегінде]]” – Еңлік
* “Абайда” – Әйгерім,
* Мүсіреповтың “[[Ақан сері]] – Ақтоқтысында” – [[Ақтоқты]]
* “[[Қозы Көрпеш – Баян-сұлу]]ында” – Мақпал
* [[Ш. Айтматов]]тың “Жәмиләсында” – Жәмилә
* “Ана-Жер анасында” – Әлиман
* [[Б.Майлин]]нің “Шұғасында” – Күлзипа
* А.Штейннің “Толасында” – Тата Нерадова
* Д.Исабековтің “Әпкесінде” – Әпке, т.б. көптеген классик., трагедиялық, комедиялық, психол., драм. бейнелер бар. <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref>

Қызы - режиссер Бахтиярова Гүлбарам Мақсұтқызы.<ref>[http://www.teatrpavlodar.kz/index.php/12-truppa/kimshilik/42-ny-manov-ruslan-zeken-ly-8 Бахтиярова Гүлбарам Мақсұтқызы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305162826/http://www.teatrpavlodar.kz/index.php/12-truppa/kimshilik/42-ny-manov-ruslan-zeken-ly-8 |date=2016-03-05 }}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

[[Санат:15 қазанда туғандар]]
[[Санат:1931 жылы туғандар]]
[[Санат:Жамбыл ауданында (Алматы облысы) туғандар]]
[[Санат:1994 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Семейде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]]

Шөрек Батыр

2025-06-08T20:32:50Z

Сәуір 1:

{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Байғана Шөрек батыр
|шынайы есімі =
|суреті =|thumb
|сурет тақырыбы = Шөрек [[батыр]] [[портрет]]і, [[Шығыс Қазақстан]], [[Семей]]
|туған күні = [[18 ғасыр]]
|туған жері = [[Шығыс Қазақстан]], [[Семей облысы]] [[Көкпекті]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|лақап аты =
|бүркеніш аты =
|мемлекет = [[Сурет:Flag of the Kazakh Khanate.svg|border|22px]] [[Қазақ хандығы]]
|қызмет еткен жылдары =
|атағы = Батыр, қолбасшысы
|әскер түрі = атты әскерлер
|басқарды =
|әскери бөлімі =
|шайқасы = Жоңғар шапқыншылығына қарсы шайқас
|марапаттары =
|байланысы =
|отставкада =
|қолтаңбасы =
|Commons =
}}

'''Шөрек батыр''', '''Байғана Найман Шөрек батыр''' ([[Семей облысы]], [[Көкпекті ауданы]], [[18 ғасыр]]да өмір сүрген) — [[Жоңғар шапқыншылығы]]нда қарсы азаттық соғыста ерекше ерлігімен көзге түскен аға [[батыр]]. Орта жүз [[Найман]] тайпасының ішінде [[Қаракерей]] руынан тарайтын [[Байғана]] тармағынан. [[Қаракерей]] [[Қабанбай]] басқарған әскердің құрамында көптеген шайқастарға қатысқан. [[Қабанбай батыр]] туралы тарихи жырлар мен дастандарда Шөрек Батыр есімі жиі аталады.

Шөрек батыр ''Байғана'' ішінде ''Еңірек'' табының ''Қойбас'' деген атадан шыққан [[Қаракерей]] [[Қабанбай]]дың қазақ елін азат ету кезеңінде қарулас болған хас батырларының бірі. [[ХҮІІ ғасыр]]дың [[ІІ]] жартысымен [[ХҮІІІ]] ғасырдың [[І]] жартысында өмір сүрген.

Атақты «Шорға» соғысы кезінде жасалған ерлік белгілі ақын [[Кәрібай]]дың толғауында:

Ер Барақ, Батыр Шөрек Орақбайдың

Қырқысты жан аямай қалмақтағы

Қосабай, Кенен, батыр Жантай

Айқасты ата жаумен әр жақтағы, - деп нөсерлете төгіп, ризалық сезімін білдірген.

[[Жоңғар]]лармен болған ірі – ірі шайқастардың бәрінде ерлік көрсетіп, қол бастаған [[батыр]]. Ерлігі мен ақылы үшін [[Абылай хан]]ның ерекше ықыласымен қадіріне ие болған батырдың бірі, хан кеңесінің мүшесі. Үш бірдей (қалмақ, орыс,қытай) тілді білген. Батырлығымен қоса ділмар шешендігі де болған, жау қолынан опат болған (24 жаста). Шөрек батыр зираты Саржалда 60 км жерде Шөрек жазығында орналасқан.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақ батырлары]]

Ақбантай батыр

2025-06-08T20:31:23Z

Сәуір 1:

{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Бура Ақбантай батыр
|шынайы есімі =
|суреті =|thumb
|сурет тақырыбы = Сылқым [[батыр]] Ақбантай [[портрет]]і, [[Шығыс Қазақстан]]
|туған күні = 1691
|туған жері = [[Шығыс Қазақстан]], [[Семей]]
|қайтыс болған күні = 1780
|қайтыс болған жері =
|лақап аты =
|бүркеніш аты =
|мемлекет = [[Сурет:Flag of the Kazakh Khanate.svg|border|22px]] [[Қазақ хандығы]]
|қызмет еткен жылдары =
|атағы = Батыр, қолбасшысы
|әскер түрі = атты әскерлер
|басқарды =
|әскери бөлімі =
|шайқасы = Жоңғар шапқыншылығына қарсы шайқас
|марапаттары =
|байланысы =
|отставкада =
|қолтаңбасы =
|Commons =
}}
'''Ақбантай батыр''', '''Бура Найман Ақбантай батыр''' ([[1691]]-[[1780]]) — қазақ-қалмақ соғысына қатысқан аға [[батыр]].<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> "[[Ер Қабанбай (жыр)|Ер Қабанбай]]" жырының бірнеше нұсқасында [[Қабанбай батыр|Қабанбай батырдың]] жақын досы ретінде аталады.

Шыққан тегі [[Найман]] тайпасының [[Бура руы]]нан, сол [[Бура]]ның ұранынан айналған. [[Хан]] жарлығы жетісімен [[Бура руы]]нан жиналған 10 мың жасақпен қалмаққа қарсы өз бетінше жорыққа аттана беретін болған. Ақбантайды халық көзсіз ер, аңғал, салқам батыр бейнесінде есте қалдырған.

[[Әбілмәмбет]], [[Абылай хан|Абылай хандармен]], [[Қабанбай батыр|Қабанбай]], [[Бөгенбай баты|Бөгенбай батырлармен]] бірге 1743 — 50 ж. болған [[Шорға]], [[Қандысу]], [[Айдынсу]], [[Алқабек]], [[Білезік]] шайқастарына қатысқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақ батырлары]]

Мәрзия Айтбайқызы Тұрлыханова

2025-06-06T20:01:44Z

Сәуір 1:

{{Тұлға
|Есімі = Мәрзия Айтбайқызы Тұрлыханова
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Туған күні = 16.02.1940
|Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], {{туғанжері|Аягөз ауданы|Аягөз ауданында}}, [[Таскескен]]
|Мансабы = [[мұғалім|математика пәнінің мұғалімі]], көпбалалы батыр ана. [[педагогика|Педагогика ғылымдарының кандидаты]], [[профессор]]
|Ғылыми атағы =
|Азаматтығы = {{байрақ|Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Ұлты = Қазақ
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}[[Сурет: AltinAlka.png|40px|Алтын алқа ордені]]
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}{{!}}{{!}}[[Сурет: The honourable worker of education.jpg|22px|ҚР Білім беру ісінің құрметті қызыметкері]]
{{!}}}
}}
'''Мәрзия Айтбайқызы Тұрлыханова''' ([[16 ақпан]], [[1940 жыл]]ы [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Аягөз ауданы]], [[Таскескен]] ауылында туған) — [[мұғалім|математика пәнінің мұғалімі]], көпбалалы батыр ана. [[педагогика|Педагогика ғылымдарының кандидаты]](2000), [[профессор]] (2005). [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2015). [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|Қазақстан Республикасының Білім Беру ісінің Құрметті қызыметкері]] (1992).

==Толығырақ==
* [[1940 жыл]]ы [[16 ақпан]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Аягөз ауданы]], [[Таскескен]] ауылында дүниеге келген.
* 1957 жылы Таскескен ауылындағы орта мектепті бітіріген.
* 1971 жылы Семейдегі педагогика иниститутының «математика пәнінің мұғалімі» мамандығы бойынша бітірген.
* 1961 жылы алғашқы еңбек жолын Аягөз ауданындағы орта мектепте матемкатика пәнінің мұғалімі болып бастаған. (1961 – 1987 жылдары мектеп мұғалімі, мектеп әдіскері);
* 1988 жылы Алматы қаласындағы №41 орта мектебіне матемкатика пәнінің мұғалімі болып ауысады. (Осы мектепте директордың оқу ісі жөніндегі орынбарасы (1990 жылы) қызыметін атқарады);
* 1992 жылы Алматыда № 147 аралас орта мектебі ашылады сол мектептің директоры қызыметіне тағайындалады.
* 1994 жылы Қазақстандағы алғашқы мектеп гимназиясының директоры
* 1998 жылы «Болашақ» жекеменшік орта мектебінің директоры
* Мәрзия Айтбайқызы көптеген ғылыми жұмыстардың авторы.
* «Туынды» және «Түзулер мен жазықтықтардың перпендикулярлығы», «Алгебра және анализ бастамалары», «Функция туындысы мен дифференциалы» т.б еңбектердің авторы.

==Мемлекеттік марапаттары==
* 1977 жылы КСРОның «Батыр ана» Ордені
* 1983 жылы Қазақ КСР еңбек сіңірген аға мұғалімі (атағы);
* 1992 жылы Қазақстан Білім беру ісінің Үздігі
* 1994 жылы Қазақстан Білім және ғылым министрлігінің құрмет грамотасы;
* 1995 жылы «[[Ыбырай Алтынсарин|Ы.Алтынсарин атындағы құрмет белгісі]]» медалі
* 1998 жылы «Қазақстан спортына сіңірген еңбегі үшін» медалі
* 1999 жылы Қазақстан Ұлттық экология академиясының академигі
* 2000 жылы [[педагогика|Педагогика ғылымдарының кандидаты]] (құрметті ғылыми атағы);
* 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* 2002 жылы [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (құрметті атағы);
* 2004 жылдың 7 желтоқсанындағы президент жарлығымен «[[Құрмет ордені]]» мен марапатталған;
* 2005 жылдың 6 шілдесіндегі президент жарлығымен «Алтын алқа» Батыр ана ордені тапсырылды;
* 2005 жылы [[профессор]] (атағы);
* 2005 жылы «Қазақстан коснтитутциясына 10 жыл» медалі;
* 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі;
* 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
* 2015 жылы «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]» құрметті атағы берілді (Астана, Ақорда).

==Отбасы==
Мәрзия Айтбайқызы Республикамызға белгілі Тұрлыхановтар отбасының отанасы.
* жары – Болат Тұрлыханов (1932 – 1993 жж) КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері.
* Балалары:
** [[Қайрат Болатұлы Тұрлыханов]] (1960) «Құрмет» және «Парасат» ордендерінің иегері.
** [[Дәулет Болатұлы Тұрлыханов]] (1963) КСРО және ҚР Еңбек сіңрген спорт шебері, «Парасат» және «Құрмет» Ордендерінің иегері. Олимпиада чемпионы.
** Талғат Болатұлы Тұрлыханов (1965)
** Қуат Болатұлы Тұрлыханов
** Гүлнәр Болатқызы Тұрлыханова
** Марат Болатұлы Тұрлыханов
** Гүлмира Болатқызы Тұрлыханова
** Қанат Болатұлы Тұрлыханов
** Жанат Болатқызы Тұрлыханова

[[Санат:Қазақстан педагогтары]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]]
[[Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар]]

Шоқай би

2024-09-11T11:40:14Z

Сәуір 1:

'''Балқанұлы Шоқай''' — [[1755]]–[[1827]] жылдар шамасында қазіргі Қостанай облысына қарасты Алтынсарин ауданы Обаған өзенінің бойында туып өскен. Зираты Алтынсарин ауданы Шоқай (Қарағайлы) елді мекенінде. Шыққан тегі - Арғын тайпасы (тоқал арғын), [https://kk.wikipedia.org/wiki/Саржетім Саржетім] руы. Қазіргі тоқал арғындардың арасындағы Алдияр (таздар) атымен танымал руы жақын ағайындары болып шығады. Шоқай би Жауғаштыұлы Мадияр бидің інісі Алдиярдың шөпшегі екен. Оншақты жылдай Жәңгір ханның ([[1808]]–[[1845]]) сарай кеңесшісі болған. Атақты Кенесары ханмен де ([[1802]]–[[1847]]) қызметтес болып, билік айтып жүрген. Шоқай би өзімен тұстас, замандас Қазы, ізбасты, Қайырлы билер және Арқа елінің көптеген атақты би шешендерімен дәм-тұздас болып, талай-талай жер дауына, ел дауына, мал дауына, жесір дауына қатысып, өзінің әділ төрелігі, шешендігімен атағы шыққан айтулы би екен. Кезінде Шоқай шешен айтқан кесімді, билік сөздер хатқа түспеген. Бірлі-жарымы ғана ел аузында сақталған. Жазушы Қойшығара Салғариннің "Көмбе" романында келтірілген Шоқай биге қатысты екі-үш аңызды (359–360-беттер) ұсынып отырмыз.

==Жасаған төреліктері==

'''Бірде Кенесарының Төлеңгіттері Керей елінің көп малын айдап кетеді.'''

Соған өз елінен ешкім бара алмайды да керейлер Шоқай биге қолқа салады.
Шоқай ел азаматтарының сөзін аяқ асты етпей, Керейдің малын даулап, Кенесарыға барады.
-Уай, Кенесары! Сен хан болғанмен, атаң Абылайға тартпаған екенсің. Тартсаң, мені үш қырдың астынан қарсы алуың керек еді! - дейді.
-Айтқандарыңның бәрі жөн, ардақты Шоқа, - дейді Кенесары әлі де кішілік танытып. - Атаға лайық ісім болмаса, атама тарттым деп алдыңызда бос мақтана алман. Дегенмен өз басым әлгі айтқан ата дәстүріне сай іс істедім-ау деп ойлаймын. Қазақтың бір баласы атымен келіп түсе алмаған ордама, өзім алдыңыздан шығып, атыңыздың басын ұстап, қолтығыңыздан демеп түсірдім. Бұл бір қырдан қарсы алғаным емес пе? Жас келіндей иіліп, есік ашып кіргіздім. Бұл екі қырдан қарсы алғаным емес пе? Кол баладай жүгіріп, кұрақ ұшып барып, көрпе салып, жастықтастадым. Бұл үш қырдан қарсы алғаным емес пе? Шоқай деген атыңызды, ақ сақалыңызды құрметтемесем, бұл Кенесары қай қазаққа осындай қызмет жасапты?
-Сол атақ пен сақалды алға тартып, бір шаруамен алдыңа келдім. Осыған не дейсің, енді соны айтшы? - дейді Шоқай.
-Келгеніңіз жан жайында болса, қасыңыздан табылар, мал жайында болса алдыңызға салынар. Оған алаңдамай құрметті қонағым болыңыз, - дейді Кенесары.
Шоқай осыдан Кенесарының қасында болып, Керейлердің малын түгелдей алып, еліне қайтады.
Ханға барарда Керейлер Шоқайға өздерінің тәуір-тәуір киімдерін кигізіп жіберген екен. Малын аман әкелген соң Керейдің бір мырзасы жаксы тымағын өзі сұрауға батылы бармай, арата Шокайдың Жантөре деген баласын салады.
-Шоқаң киіп барып келді той, енді тымағымды өзіме қайтарсын, - дейді.
Баласы әкесіне келіп айтады. Бұған ашуланған Шоқай:
-Уай, ол не дегені? Керей, Уақ, Адамы куақ, Керей кенішім емес пе еді, Бөлінбеген еншім емес пе еді. Сені Шоқайдың Жантөре дейтін баласы бар дейді-ау.
-деп баласын ұрысып үйден қуып шығыпты.
Ілгеріректе әлде бір себеппен ығысып кеткен Орта жүз Жолтай деген ел Кеңарал (қазіргі Қостанай облысында) деген жерден коныс алады.
Шоқай бидің бай ағайындары жерімізге малы түсті деп осы Жолтайлардың бір үйір жылқысын барымталап айдап әкеліп, сойып тастайды. Малының артынан ізбасты би іздеп барады. Жол-жөнекей ол бір үлкен жиынға кездеседі. Көп қолқалап ізбастының не мақсатпен келе жатканын сезген Шоқай үйге кірген бетте оның жауын жығу үшін:
Артында кал ар тұлғасы, Сен еркек емес ұрғашы, Бұл Шоқай баяғыдан бері, Алғанын бере берсе, Қалар еді ғой,
Әйелі мен екеуінің кұр басы,
- ізбасты, ізбастыны кұм басты. Екі көзі бадырайып, кайдан келді бұл албасты? - деп касындағыларға карап күледі. Сонда Ізбасты:
- Балкан ұлы Шоқайсың, Өзің кесір ноқайсың. Өтірік сөзді матайсың, Басынайын деп пе едің, Аз ғана ауыл Жолтайды.
Бұл Ізбасты көп көрген, Сендей талас қоқайды. Көп сөзбен басты катырмай, Мал алған жоқпын де де жаныңды бер,
- дейді.Малыңды алмадым деп жан беруге бай ағайындарының көнбеитінін білетін Шоқай арайындарына қарсы дау айтқызбай, амалсыз тізе бүгіп тұякка тұяк қайыруға көндірген екен.

'''Шоқай би мен Ізбасты би сыйлы құда болған.'''
Ізбастының бір баласы Шоқайдың қызына үйленеді. Қыз жас күнінен ақылдылығымен, көріктілігімен көзге түскен екен. Ал, Ізбастының баласы қасқа бас болса керек. Екеуін үйлендіріп, арада бірер айлар өткенде, Жолтай елі құдаларын қонаққа шақырады. Әкесін көрген қыз алдынан жүгіріп шығып, мұңын шағыпты. Шоқай би: «Сыңсыма, қызым! Ізбастыға келін болып түскеніңе қуан. Жүйрік ат боз болады, жақсы жігіт таз болады. Жүніңді түт, күйеуіңді күт!» – деп қызына басу айтқан екен.

'''Нұрғожа би мен Шоқай би''' бір жиында айтысып біраз жерге барысыпты. Сонда Шоқай би сөзінің соңын:
Арыстанның белгісі - Айналып кетсең артына, Ақырмайды деп еді. Нар түйенің белгісі - Қабырғасын сөксең де, Бақырмайды деп еді. Хас жақсының белгісі - Қанша қайғы көрсе де, "Аһ" ұрмайды деп еді. Ну карағай кұласа, Орнынан орман-шыршалар, Жапырақ жарып гүлденіп, Бұтақ шығып бүрленіп. Қиядан ұшқан қыран құс, Қонақтап өтпес демеңіз. Айдын шалқар су алса, Бұлақ болар сарқырап, Теңіз болар жарқырап, Аққу жүзіп бетінде,деп аяқтапты.
Тұрактап өтпес демеңіз. Тұлпар орға жығылса, Артында калған кұлын-тай, Құнан, дөнен болғанда, Тұлпар болмас демеңіз. Ақсұңқар торға шырмалса, Ұяда калған балапан, Қара қанат болғанда, Дуадақ ілмес демеңіз. Қарызың өнсе бітеді, Шам жарығы өшсе бітеді, Қанша дәурен сүрсең де, Дүние қызық өлсе бітеді. Арыстан ақырып, Айға шауып мерт болса, Артынан калған нәсілі, Айға шаппас демеңіз. Атаның салған жолына, Баласы түспес демеңіз...-
- Қолыңды жай келінжан, іздегенің балаңа, Аманшылық, мал-бас па? Бата сұрап отырсың, Табақтағы жамбасқа. Өмірлі бол деп балаңа, Бата берейін саспа! Сен жалғыз ұл: Қыпшақта Тұрсынбай мен Тұрмандай бол! Дулатта Қасымбек пен Құрмандай бол! Табында Бұхарбай мен Сейілдей бол! Қаржаста Мұса, Шорман билердей бол!
Омбыда ақыл, дана Шоқандай бол!
Арғында Қазыбек би мен
Шегендей бол!
Жазылдай білім біліп кемеңгер бол!
Алтайда Аққошқардай айбатты бол!
Төртуыл Жанайдардай қайратты бол!
Найманда Сары Ердендей
сәулетті бол!
Жаныста Мырқыбайдай
дәулетгі бол!
Айбынды хан Кенедей қажырлы бол!
Дүшпанға Наурызбайдай
қаһарлы бол!
Қасқа - кас, досыңа - дос көңілді бол!

==Берген батасы==

Шоқай бидің ауылында жалғыз балалы әйел болыпты. Сол әйел бір күні сақтап жүрген сотым-жамбасты асып, Шоқай биді үйіне шақырыпты. Ондағы мақсаты жалғыз баласына бата алу екен. Шоқай би келіпті. Оның алдына сұр жамбас пен дәу табақ ет койыпты. Шоқай би қолын жайып:
Көп жаса, айналайын, өмірлі бол!

'''Шоқай бидің баласына айтқаны.'''
Бидің бір баласы бай болса да сараң болыпты. Шоқай биге қонақ жиі келеді. Аз малын соя-соя тауысып алады. Ендігі келген кісіге соятын қой таппай, баласынан сұратса, ол сылтау айтып бермей қояды.
Күндердің күні болғанда би қатты ауырып, төсек тартып жатып қалады. Сонда әлгі баласы келіп:
«Уа, әке! Қандай өсиет айтасыз? Көңілдегіңізді айтып кетіңіз», – десе керек.
Сонда би:
«Уа, балам!
Санның сауабын алдым,
Көптің обалына қалдым.
Сауап жеңсе, оңалдым,
Обал жеңсе, жоғалдым.
Тіріде бір қой беріп сыйламаған әкеңді
Өлгенде өтірік айтып қинамасаң қайтеді», -деген екен.

'''Сандыбайұлы Ерденге айтқан сөзі.'''

Бағаналы найман Сандыбайұлы Ерден батырдың қадыр-қасиетін аса жақсы көретін баласы дүние салып, қайғыдан басын көтермей жатқанда оған көңіл айта келген, қайғысына ортақтас болған Қанжығалы Жәдігерұлы Асаубай, Қыпшақ Досбол шешен, Балқанұлы Шоқай би, Орынбай Бертағыұлы ақынның сөздерінен де көруге болады.
Солардың бірі Шоқай би:
— Көкті бу көтереді,
Жерді су көтереді.
Жүкті нар көтереді,
Өлімді ер көтереді,
Болмаса, хас патша мен хан
көтереді.
Сен қарадан туған хан емес
пе едің,
Айырдан туған нар емес пе
едің, — деп көңіл айтады,

==Жақсы би қандай болады, жаман би қандай болады==

Бір жолы ауылдастары әңгіме-дүкен құрып отырғанда бір қария: - Шөке, Сіз талай рет әділ шешім айттыңыз. Талай жұртты риза еттіңіз. Сонда сіз неге сүйенесіз? - дегенде би былай депті.
- Әділ бидің алдынан іс кетпейді, Жамандықтар нәпсіні не істетпейді. Ердің құнын екі ауыз сөзбен айтып, Абыройын адамның еш төкпейді. Қылар жақсы түйедей түймедейді, Ебін тауып әр істі жүйелейді. Жаман болса төрешің ептей алмай, Ақ ісіңді қаралап күйелейді.
- Ұрысқанды жақсы би дос қылады. Дауыңа дау жаман би қостырады. Бұл бір нақыл: киікті ата алмаған Атамын деп үркітіп, бос тұрады. Ұрысканды жақсы би табыстырар. Ақылменен жапсарды қабыстырар. Жаман адам отты үріп жандыруға Сөніп жатқан шаланы қағыстырар,-
Бұл Шоқай бидің жақсы би қандай болады, жаман би қандай болады дегенге берген жауабы екен.
Шоқай биден қалған үрім-бұтақтар бүгінде өсіп өнген бір қауым ел. Олар көбінесе Қостанай өңірін мекен етіп, еңбек етеді.
<ref>Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647</ref>

==Дереккөздер==

<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қазақ би-шешендері]]

{{stub}}

Қарашат

2024-07-01T16:49:05Z

Сәуір 1:

'''Қарашат''' — б.з.б. II-I ғасырлардағы Қазақстанда, [[Абай облысы|Абай облысындағы]] [[Ақши (Бородулиха ауданы)|Ақши]] ауылының маңында және қазіргі уақытта [[Шүлбі су электр станциясы|Шүлбі СЭС]] су басу аймағында орналасқан қорым<ref>{{мақала | авторы = | тақырыбы = «Бір сәтке және ғұмыр бойына...», З. Самашевтың мерейтойына арналады| шынайы атауы = | сілтеме = https://cyberleninka.ru/article/n/odnazhdy-i-na-vsyu-zhizn-posvyaschennyi-yubileyu-z-samasheva| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = | баспасы = Үлкен Алтай әлемі| жыл = 2017| томы = | нөмірі = 3 (4)| беттері = | isbn = | issn = 2410-2725}}</ref>.

Қорым қорғандардың үш тобы кірді<ref>{{мақала | авторы = | тақырыбы = Қарашат|шынайы атауы = | сілтеме = https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_3_of_5_(2005).pdf&page=164| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Қазақстан. Ұлттық энциклопедия| түрі = | орны = Алматы| баспасы = Қазақ энциклопедиясы| жыл = 2005| томы = III| нөмірі = | беттері = | isbn = 9965-9746-4-0| issn =}}</ref>:

* Бірінші топ қалған обаларға қарағанда кейінгі кезеңде пайда болған. Оған 30 оба кірді. Жерленгендердің бастары шығысқа бағытталған. Қабірлерден ат әбзелдерінің элементтері, қола қару-жарақтар, әйнек, күміс және қоладан жасалған зергерлік бұйымдар, қыш ыдыстар табылды. Табылған заттар [[Қимақ қағанаты]] кезінен (IX-XI ғғ.) басталады.
* Екінші топ Осиха өзенінің оң жағасында орналасқан. Оның құрылымында екі оба қазылды (№3 және №5 қорғандар). Құрылыс түрі мен табылған заттар бойынша жерлеу орындары бірінші топқа ұқсас.
* Үшінші топ Шульбинка өзенінің сол жағалауында [[Ертіс|Ертіске]] құйылатын жерде орналасқан. Жерленгендердің денелері шығысқа бағытталған. Қабірлерден қыш ыдыстар, қола сырғалар, темір пышақ және танамоншақтар табылды.

Қарашат қорымы 1981-1982 жылдары [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Қазақ КСР ҒА]] Тарих, археология және этнография институтының (қазіргі [[Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты]]) Шүлбі экспедициялық тобымен зерттелген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = | тақырыбы = Қарашат|шынайы атауы = | сілтеме = https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_3_of_5_(2005).pdf&page=164| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Қазақстан. Ұлттық энциклопедия| түрі = | орны = Алматы| баспасы = Қазақ энциклопедиясы| жыл = 2005| томы = III| нөмірі = | беттері = | isbn = 9965-9746-4-0| issn =}}

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы археологиялық ескерткіштері]]
[[Санат:Қазақстан обалары]]
[[Санат:Шүлбі]]
[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы тарихы]]

Ольга Давыдовна Андреева

2024-06-12T18:39:12Z

Сәуір 1:

{{Музыкант
|Есімі = Ольга Давыдовна Андреева
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 21.7.1915
|Туған жері = {{туғанжері|Санкт-Петербург|Санкт-Петербургта}}, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 7.5.2007
|Қайтыс болған жері = {{туғанжері|Санкт-Петербург|Санкт-Петербургта}}, [[Ресей]]
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{RUS}}
|Мамандықтары = опера әншісі, музыка мұғалімі
|Дауыс түрі =
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{4 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін ордені|2005}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Ресей Федерациясының халық әртісі|2001}}{{!!}}{{Қазақ КСР халық әртісі|1985}}{{!!}}{{РКФСР еңбек сіңірген әртісі|1971}}
{{!}}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Ольга Давыдовна Андреева''' ([[21 шілде]] [[1915 жыл|1915]], [[Санкт-Петербург]] — [[7 мамыр]] [[2007 жыл|2007]], [[Санкт-Петербург]]) — кеңестік әрі ресейлік опера әншісі, [[ҚазССР]]-інің халық әртісі (1985), Ресей халық әртісі (2001), опера әншісі және педагог.

== Биографиясы ==
Ольга Андреева 1915 жылы 21 шілдеде, Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген (кейбір деректер бойынша 1919 жылдың 16 маусымы күні туған). Н.А.Римский-Корсаков атындағы [[Ленинград]] мемлекеттік консерваториясының фортепиано (1937 жылы) және вокалдық (1941) факультетін бітірген. 1941-1942 ж. Ленинград кәсіпорындарда, госпитальдарда, Совет Армиясы жауынгерлері мен Балтық теңізшілерлері алдында өнер көрсетті.

1944-1948 жылдары Ленинград оперетте театрында, 1948-1951 жылдары Саратов мемлекеттік опера және балет театрында және 1951-1962 жылдары филармония мен кіші опера және балет театрында солист болды.

1962 жылы Кеңес мәдениет қызметкерлерін Қазақстанда тың және тыңайған жерлерді игерушілер арасында әуесқойлар коллективтерін ұйымдастырып жандандыру ісіне жәрдем беруге шақырды. 130 адамнан тұратын "Целинник" [[ән]]-[[би]] ансамблін ұйымдастырып, 1962-1965 ж. оның көркемдік жағын басқарды. 1965-1979 ж. Ленинград радиосы мен телеарна әншісі.<ref>Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7</ref>

Ольга Андреева 2007 жылы 7 мамырда қайтыс болды. Ол Санкт-Петербургтегі Большеохтинск зиратында жерленген.

== Шығарған кітаптары ==
* Пока я помню - я живу: [Воспоминания опер. певицы] / О. Д. Андреева; [Послесл. А. В. Кондратьева] 143,[1] с. ил., нот. ил. СПб. Polradis 1993<ref>Пискарев А. Как хорошая песня!//Сов. культура. 1959. 10 қараша.</ref><ref>Андреева О. Нас ждут на целине!//Сов. культура. 1962. 15 марта.</ref><ref>Аренин Э. Тысячный концерт//Известия. 1970. 11 қыркүйек.</ref><ref>Макеев В. Мастерство, гражданственность//Сов. культура. 1970. 29 қыркүйек.</ref><ref>Картаузов Л. Наша землячка — целинница!//Сов. культура. 1979. 10 шілде.</ref><ref>Сенецкая И. Жизнь — как песня//Сов. патриот. 1980. 13 шілде.</ref><ref>Там, где нужнее/Беседу вел А. Мясников//Веч. Ленинград. 1982. 8 ақпан.</ref><ref>Царев М. Выбор пути//Сов. культура. 1983. 7 маусым.</ref><ref>Картаузов Л. Народная артистка целины//МЖ. 1984. № 23. С. 6.</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://spb-tombs-walkeru.narod.ru/2013/1/12.html АНДРЕЕВА Ольга Давыдовна]

[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:1915 жылы туғандар]]
[[Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Ресей әншілері]]
[[Санат:Профессорлар]]

Жүсіпбек Елебеков

2024-06-06T18:47:45Z

Сәуір 1:

{{Музыкант
|Есімі = Жүсіпбек Елебеков
|Шынайы есімі =
|Сурет = Жүсіпбек Елебеков.jpg
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = non_performing_personnel
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 28.8.1904
|Туған жері = [[Егіндібұлақ (Қарағанды облысы)|Егіндібұлақ]] а., [[Қарқаралы уезі]], [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]], [[Ресей империясы]]
|Қайтыс болған күні = 12.8.1977
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{Байрақ|Ресей империясы}}→ {{Байрақ|КСРО}} {{Байрақ|Қазақ КСР}}
|Мамандықтары = опера әншісі, музыка мұғалімі
|Дауыс түрі = [[Тенор|тенор]]
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}} {{Ленин ордені}} {{!!}} {{Еңбек Қызыл Ту ордені}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}} {{Қазақ КСР халық әртісі|1942}}{{!!}}{{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты|1968}}
{{!}}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Жүсіпбек Елебеков ''' ([[28 тамыз]] [[1904 жыл|1904]], [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы ауданы]] Қаратау ауылы — [[12 тамыз]] [[1977 жыл|1977]], [[Алматы]]) — әнші, Қазақстанның халық артисі (1942).

==Өмірбаяны==
* [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руының Көшім бөлімінен<ref>http://adebiportal.kz/upload/iblock/4e4/4e45f92ea0ff4fec2c6ff574a05c0dce.pdf</ref>.
* Бес-алты жасынан әншілік өнерге ден қойған. Ән өнерін әкесінің інісі Жақыпбек Балғабайұлынан үйренген. Кейін Ғ. Айтбаевтан, Қ. Байжановтан, Ә. [[Әміре Қашаубаев|Қашаубаев]]тан дәріс алады.
* 1920-22 жылдары Семейдегі "Ес аймақ" труппасының спектакльдері мен концерттеріне қатысады.
* 1922-30 жылдары Түрксиб темір жол құрылысы мен ет комбинатында жұмыс істеді, бірақ ән өнерінен қол үзбеді.
* 1931-35 жылдары Қазақ мемлекеттік драма театрында (қазіргі М.Әуезов атындағы драма театры)
* 1935-60 жылдары Қазақ Мемлекеттік филармониясында қызмет етті.
* 1960 жылдан "Қазақконцерттің" әнші – солисі.
* 1933-38 жылдары Қазақтың Абай атындағы опера және балет театрының спектакльдеріне қатысып, "Айман-Шолпан" музыкалық комедиясынан Әлібектің, "Қыз Жібек" пен "Айман-Шолпан" операсынан Төлеген мен Арыстанның партиясын айтты. Драмалық спектакльдерде ойнаған. Ұлы Отан соғысы жылдары (1942-43 ж.) концерттік бригаданың құрамында болып, Калинин майданы жауынгерлеріне мәдени қызмет көрсетті. Осы сапарында жауынгер-композитор Р.Елебаевтың "Жас қазақ" әнін тұңғыш рет орындап, кейін халық арасында кең түрде насихаттады.
* 1967 жылдан Қазақ эстрадалық студиясында педагогтық қызметпен айналысты.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Репертуары ==
Ж.Елебеков репертуары негізінен халықтың және халық композиторларының музыкалық құрылысы мен тілі күрделі, сыршыл әндерінен ("Ардақ", "Ағаш аяқ", "Айтбай", "Жамбас сипар", "Жиырма бес", "Қанатталды", "Құлагер", "Сегіз аяқ", "Сұржекей", т.б.) тұрады.
Ол орындайтын әндерінен аса ұқыптылық, суреткерлік талғаммен қарайтын лирик әнші. Ән әуенінің терең сырын ашып, бояуын құлпырта түседі, домбра сүймелімен образ жасайды. Қазақ әдебиеті мен өнерінің он күндігінде (1936, 1949, 1958), сондай-ақ концерттік сапармен барлық республикаларда, Қытай Халық Республикасында (1950, 1955), Моңғол Халық Республикасында (1960), Үндістанда (1967) болды.
== Есте сақтау ==
* Ж.Елебековтың құрметіне Егіндібұлақ селосындағы музыкалық мектепке, көшеге оның есімі берілген.
* Қазақ әнінің ардағы Жүсіпбек Елебековтің 90 жылдығы тұсында Қарағандыда дүниеге келген халық әндері мен халық композиторларының әндерін орындаушы жас әншілердің облыстық байқауы өтті. Бүгінде аймаққа ғана емес, бүкіл елімізге кең танылды. Алғашқы байқаудан кейін, араға екі жыл салып өткізген Жүсіпбек Елебеков атындағы II облыстық байқау ән әлеміне бұрын танылмай келеген талай талантты таныстырды, өнер өлкесіне сәт сапар тілеп, биіктерге самғатты…

* 1994 жылы Ж.Елебеков атындағы I республикалық байқау өтті.

== Марапаттары ==
* Ленин ордені
* "[[Құрмет белгісі]]” ордендерімен марапатталды
* Қазақ КСР-ң халық әртісі
* Қазақ КСР-ы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1968) құрметті атақтарын иеленді.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Bio-stub}}

[[Санат:28 тамызда туғандар]]
[[Санат:1904 жылы туғандар]]
[[Санат:Қарқаралы ауданында туғандар]]
[[Санат:12 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1977 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]]

Валентина Борисовна Харламова

2024-05-29T21:15:48Z

Сәуір 1:

{{Кинематограф
|есімі = Валентина Борисовна Харламова
|шынайы есімі =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|туылған кездегі есімі =
|туған күні = 8.3.1911
|туған жері = [[Урюпинск|Урюпинская станицасы]], [[Волгоград облысы|Хопёрск округы]], [[Ресей империясы]]
|қайтыс болған күні =30.5.1999
|қайтыс болған жері =[[Алматы]], [[Қазақстан]]
|мамандығы = {{актриса|КСРО|Ресей|Қазақстан}}
|азаматтығы = {{KAZ}} {{USSR}} (1922-1991) [[File:Flag of Russia.svg|20px]] [[Ресей империясы]] (1911-1922)
|белсенді жылдары = 1954 — 1981 жылдар
|бағыты =
|киностудия =
|марапаттары =
|imdb_id =
|сайты =
}}
'''Валентина Борисовна Харламова''' ([[8 наурыз]], [[1911]], қазіргі [[Ресей]], [[Волгоград облысы]] [[Урюпинск]] қаласы - [[30 маусым]] [[1999]], [[Алматы]]) — актриса, Қазақстанның (1951) және [[КСРО]] (1959) халық артисі.

== Өмірбаяны ==
* Жас кезінен көркемөнерпаздар үйірмесіне белсене қатысады. Кәсіби сахналық қызметін 1933 жылы Горький (қазіргі [[Нижний Новгород]]) қаласындағы орыс драма театрынан бастады.
* Бұдан кейін [[Йошкар-Ола]] (1934 - 35), [[Муром]] (1935 - 36), Ворошиловск (казіргі [[Ставрополь]], 1936 - 37) қаласындағы Мемлекеттік академия орыс драма театрының труппасында қызмет етіп, орыс драматургиясы бойынша қойылған спектакльдерде бірқатар рөлдерді орындады.
* 1937 жылдан өмірінің соңына дейін [[Алматы қаласы]]нда тұрып, осындағы Орыс академия драма театры құрамында жемісті еңбек етті. Xарламова осы театр сахнасында әр алуан рольдерді ойнап театр ұжымының шығарм. жағынан қалыптасып даму жолына үлкен үлес қосты. Ол шет ел драматургия-сымен қатар қазақ қаламгерлерінің драмалары бойынша қойылған спектакльдерге де үздік актерлік шеберлігімен өз көрермендерінің ықыласына бөленді. Қарлыға, Жүзтайлақ ([[Әуезов Мұхтар Омарханұлы|М.Әуезовтің]] "Қара қыпшақ Қобыландысы" мен "Түнгі сарынында"), [[Еркежан Ибаққызы|Еркежан]] (Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абайында"), т.б.-лар Xарламованың таңдаулы рольдері қатарынан орын алды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары Xарламов әскери госпитальдарда өткізілген конңерттерге қатысқан.

1954 жылдан киноға түскен:
* Любовь Петровна ("Дала қызында")
* Ольга ("Бір түні" 1959), т.б.

1958 жылы [[Мәскеу|Мәскеу қаласында]] өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты.

== Фильмографиясы ==
*1954 - ''[[Дала қызы]]'' - ''Любовь Петровна''
*1959 - ''[[Бір түні]]'' - ''Ольга''
*1962 - ''[[Менің ұлым!]]'' - ''эпизод''
*1981 - ''[[Мерекенің үш күні]]'' - ''эпизод''

== Марапаттары ==
* Қазақстан Мемлекеттік сыйлық иегері.
* Қазақстанның Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1971, 1984)
* Қазан революңиясы орденімен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:8 наурызда туғандар]]
[[Санат:Урюпинскде туғандар]]
[[Санат:30 маусымда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:XX ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері]]
[[Санат:КСРО халық әртістері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері]]

{{bio-stub}}

Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов

2023-09-03T16:30:12Z

Сәуір 1: /* Дереккөздер */

{{Боксшы
|Есімі = Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Толық есімі =
|Лақап аты =
|Азаматтығы = {{KAZ}}
|Туған күні = 16.10.1995
|Туған жері =
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Тұрғылықты жері =
|Салмағы = 64 кг дейін
|Тұрысы = солақай
|Бойы =
|Қолдың қарқыны =
|Стилі =
|Бапкері = Нұркен Андасов
|Команда =
|Алғашқы айқасы =
|Соңғы айқасы =
|Чемпион белдігі =
|Айқастар =
|Жеңістер саны =
|Нокаут =
|Жеңілгені =
|Тең түскендері =
|Болмағандары =
|Әуесқой айқастары =
|Әуесқой айқастарда жеңгені =
|Әуесқой айқастарда жеңілгені =
|Әуесқой айқастарда нокауты =
|Әуесқой айқастарда тең түскендері =
|Кәсіпқой айқастары =
|Кәсіпқой айқастарда жеңгені =
|Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
|Кәсіпқой айқастарда нокауты =
|Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
|Рейтинг1 =
|Позиция1 =
|Үздік позициясы1 =
|Рейтинг2 =
|Позиция2 =
|Үздік позициясы2 =
|Рейтинг3 =
|Позиция3 =
|Үздік позициясы3 =
|Рейтинг4 =
|Позиция4 =
|Үздік позициясы4 =
|Рейтинг5 =
|Позиция5 =
|Үздік позициясы5 =
|Рейтинг6 =
|Позиция6 =
|Үздік позициясы6 =
|Рейтинг7 =
|Позиция7 =
|Үздік позициясы7 =
|Рейтинг8 =
|Позиция8 =
|Үздік позициясы8 =
|Рейтинг9 =
|Позиция9 =
|Үздік позициясы9 =
|Үздік позициясы =
|Нашар позициясы =
|boxrec_id =
|Сайты =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Қола|[[2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Ташкент 2017]]|64 кг дейін}}
}}
'''Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов''' ([[16 қазан]] [[1995 жыл|1995 жылы]]) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2016-2017). [[2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты|2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының]] қола жүлдегері.

== Мансабы ==
[[Шымкент|Шымкентте]] тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы — Нұркен Андасов.

64 келі салмақта [[Павлодар|Павлодарда]] өткен 2016 жылғы Қазақстан чемпионы<ref>{{Cite web |url=https://www.kazpravda.kz/news/sport/opredeleni-pobediteli-chempionata-kazahstana-po-boksu |title=Бокстан Қазақстан чемпионатының жеңімпаздары анықталды |access-date=2018-08-19 |archive-date=2018-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820005710/https://www.kazpravda.kz/news/sport/opredeleni-pobediteli-chempionata-kazahstana-po-boksu |deadlink=no }}</ref>.

64 келі салмақта [[Шымкент|Шымкентте]] өткен 2017 жылғы Қазақстан чемпионы<ref>{{Cite web |url=http://vesti.kz/amateur/243106/ |title=Бекдәулет Ибраһимов бокстан екінші рет қатарынан Қазақстан чемпионы атанды |access-date=2018-08-19 |archive-date=2018-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820005737/http://vesti.kz/amateur/243106/ |deadlink=no }}</ref>.

2017 жылы [[Ташкент|Ташкентте]] өткен [[2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионатында]] 64 келі салмақта жартылай финалда өзбекстандық [[Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров|Икболжан Холдаров]] есе жіберіп, қола жүлдегер атанды.

2018 жылдың сәуір айында қазақстандық жартылай кәсіпқой «[[Астана Арландары|Astana Arlans]]» командасында өнер көрсетіп Гуйянда Куи Чинзені сенімді түрде жеңіп, қытайлық «China Dragons» командасына есе бермей, мерзімінен бұрын жеңіске (3:0) жеткізді<ref>{{Cite web |url=https://www.inform.kz/ru/bekdaulet-ibragimov-prines-dosrochnuyu-pobedu-astana-arlans_a3210124 |title=Бекдәулет Ибраһимов Astana Arlans командасына мерзімінен бұрын жеңіс әкелді |access-date=2018-08-19 |archive-date=2018-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819214248/https://www.inform.kz/ru/bekdaulet-ibragimov-prines-dosrochnuyu-pobedu-astana-arlans_a3210124 |deadlink=no }}</ref>.

2018 жылдың маусым айында [[Астана|Астанада]] өткен Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогын финалда 2017 жылғы Азия чемпионы Икболжон Холдаровтан есесін қайтарды<ref>{{Cite web |url=http://www.kfb.kz/rus/news/3909/ |title=Бекдәулет Ибраһимов: «Президент кубогы — бокстан шағын әлем чемпионаты» |access-date=2018-08-19 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824084533/http://kfb.kz/rus/news/3909 |deadlink=no }}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан боксшылары]]
[[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]]

Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев

2023-09-02T15:44:05Z

Сәуір 1: «Шығыс Қазақстан облысында туғандар» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс =
| Қазақша есімі = Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = Қазақстан Республикасы ҰҚК Шекара қызметі директорының орынбасары
| Ту = Flag of Kazakhstan.svg
| Ту2 = KZ Logo Border Service.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[Қараша|қараша]] [[2014 жыл|2014]]
| Басқаруын аяқтады = [[2019 жыл|2019]]
| Ізашары =
| Ізбасары =
| Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Президент_2 =
| Премьер_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Титулы_5 =
| Ту_5 =
| Ту2_5 =
| Реті_5 =
| Басқара бастады_5 =
| Басқаруын аяқтады_5 =
| Ізашары_5 =
| Ізбасары_5 =
| Туған күні = 12.08.1969
| Туған жері = [[Самар (ауыл)|Самар]] ауылы, [[Самар ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Қызмет еткен жылдары =
| Құрамында болды =
| Әскер түрі = [[Шекара әскерлері|шекара әскері]]
| Атағы = [[Сурет:16-RKGF-COL.svg|20px]] [[Полковник]]
| Басқарды =
| Шайқасы =
| Ғылыми аясы =
| Жұмыс істеген орны =
| Партиясы =
| Білімі = Армия генералы А.В.Хрулев атындағы Ярославль жоғары әскери қаржы училищесі (1990)
| Ғылыми дәрежесі =
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} {{!!}}{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}{{!!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}}
{{!}}-
{{!}}{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}}{{!!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}[[Сурет:KZ Medal 20 years Academy KNB rib.png|40px|«ҚР ҰҚК академиясына 20 жыл» медалі]] {{!!}}[[Сурет:KZ Medal 70 years Victory VOV rib.png|40px|«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» медалі]]
{{!}}}
}}
'''Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев''' ([[12 тамыз]] [[1969 жыл|1969]], [[Самар (ауыл)|Самар]] ауылы, [[Самар ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақстан Республикасы ҰҚК қолбасшылығының өкілі, полковник, Қазақстан Республикасы Шекара қызметі директорының орынбасары (2013 бастап).

== Өмірбаяны ==
Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев 1969 жылы 12 тамызда [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында]] дүниеге келген.

Армия генералы А. В. Хрулев атындағы Ярославль жоғары әскери қаржы училищесін, Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Қаржы академиясын бітірген.

Еңбек жолын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің құрылымдарында бастады.

1995-1996 жылдары Қорғаныс министрлігінің Бюджеттік-қаржы басқармасы Қаржы инспекциясының инспектор-ревизоры болып жұмыс істеді.

1999-2000 жылдары ҚР Қорғаныс Министрлігі Экономика және қаржы департаменті Ревизионды-бақылау басқарма басшысының орынбасары-қаржы бөлімінің бастығы, Ревизионды-бақылау басқармасының басшысы болды.

2000-2002 жылдары – ҚР Қорғаныс министрлігі Бас қаржы инспекциясының бастығы.

2002-2006 жылдары – ҚР Республикалық Ұланның ревизиондық-бақылау қызметінің бастығы, әскери-техникалық және қаржылық қамтамасыз ету департаменті бастығының орынбасары – Қаржы-экономикалық басқармасының бастығы.

2007-2009 жылдары – «ДАМУ» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ Активтерді басқару және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры, Алматы қаласы бойынша өңірлік филиалының директоры-басқарушы директоры.

2009-2010 жылдары – «[[Самұрық-Қазына]]» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ Қаржы және бухгалтерлік есеп департаментінің директоры.

2022 жылдың 20 қазанында Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму вице-министрі болып тағайындалды<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/erzhan-zheksengaliuly-myrzabaev Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев.] inbusiness.kz.</ref>.

== Сілтеме ==
* [http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36988283 Параграф]
* [https://web.archive.org/web/20170515104511/http://www.shekaraknb.kz/ru/rukovodstvo/zamestiteli_direktora_ps_knb_rk/zamestitel_direktora_pogranichnoy_slujbyi_knb_2 ҚР ҰҚК Шекара қызметінің сайтындағы жеке парақшасы]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан әскерилері]]
[[Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар]]

Нұрғали Ипмағамбетов

2018-05-18T15:47:37Z

Сәуір 1: «Қазақстан дәрігерлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

'''Ипмағамбетов Нұрғали''' ([[1883 жыл|1883 жылы]] [[Орал]] облысы, [[Орал]] уезі Қараоба болысының Төлектөбе ауылында (қазіргі Теректі ауылы) - [[1922 жыл|1922 жылы]]) - әскери дәрігер. Әкесі Ипмағамбет орта шаруалы адам болған. Өзі 1896 жылы Қараоба болыстық төрт сыныпты орыс-[[қазақ]] [[мектеп|мектебін]] бітірген. Кейін [[Орал]] реалды әскер мектебіне түсіп, 1905 жылы алтын медальмен бітірді. Бүдан кейін Санкт-Петербург әскери медицина академиясына түседі де, оны 1911 жылы тәмамдайды. 1911- 1913 жылдары Термез қаласында дәрігер, Түркістан атқыштар дивизиясының 113 полкінде аға дәрігер болып істеген. Сол кезде «медицина қызметінің подполковнигі» әскери атағына жетеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Кавказ майданына жіберіледі. 1916 жылы майдандағы орыс армиясының бас хирургі болып тағайындалады. Сол жылы күзде «медицина полковнигі» шенін алады. [[Ұлт]] үшін қызмет істеймін деген кісіге қашан да орай табылады.
Н.Ипмағамбетов майданда дәрігер болып жүрген кезінде [[қазақ]] жастарына «денсаулығы жарамсыз» деген анықтама беріп, елге қайтуы үшін жол ашып отырады. [[Бұл]] үлкен ерлік еді. Алайда көзсіз ерлік білінбей қалмақ емес, 1917 жылы сау адамға денсаулығы жарамсыз деп әскер қатарынан босатқаны үшін тұтқындалып, Сібірге жер аударылады.

Ақпан төңкерісінен кейін Сібір елге келіп, [[Алаш]] қозғалысына араласады. 1917 жылы шілдеде Ойылда өткен екінші [[Орал]] облыстық [[қазақ]] съезіне Қараоба болысынан делегат болып қатысады. Сол съезде [[Орал]] уездік жер басқармасының мүшесі болып қабылданады. 1917 жылы шілдеде өткен бірінші жалпы[[қазақ]] съезінде [[Алаш]] партиясы атынан Бүкіл ресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа [[кандидат]] болып ұсынылады. 1917 жылы екінші жалпы[[қазақ]] съезіне [[Орал]] обылысынан делегат болып қатынасады. Съезде [[Алаш]] автономиясын дереу жариялауды жақтап дауыс берді. 1918 жылы қаңтарда Қара төбеде өткен үшінші [[Орал]] облысы қазақтарының съезіне қатысады. Сол жолы «Ақжол» ұйымына кіреді. Съезден соң [[Орал]] қаласына келіп, [[Орал]] облысындағы солдат, жұмысшы, шаруа және [[қазақ]] депутаттарының құрылтай съезіне қатысады. 1918 жылы [[Ақтөбе]] майданында Зиновьев басқарған қызыл армия жеңіске жеткен соң Оралға келеді. Сол жылы тамызда жергілікті [[қазақ]] атқару комитеттері мен [[Алаш]] партиясы атынан Самарадағы құрылтай жиналысы комитетіне мүше болып кірген 11 алаш қайраткерінің бірі болған. Комуч пен Сібір атқару комитетінің 1918 жылы қыркүйекте Уфада өткен мәжілісіне қатысады. 1919 жылы РК(б)П тарапынан өтуге арыз береді. Содан бастап коммунистер қатарында болады. Сол жылы желтоқсанда [[Орал]] облысы Денсаулық сақтау бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып тағайындалады. 1920 жылы [[Орал]] губерниялық ревкомының құрамына кіреді. 1922 жылы қайтыс болады.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Алаш қозғалысы]]
[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қазақстан дәрігерлері]]

{{Bio-stub}}

Кәрім Жәленұлы

2018-05-11T13:19:36Z

Сәуір 1: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

:'''Кәрім Жәленұлы'''<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> (''1888, бұрынғы Орал губерния Жымпиты уезі Байқұтты болысы ғ4 ауылы – өлген жылы белгісіз'') – қоғам қайраткері, Алашорданың батыс бөлімшесі жетекшілерінің бірі, әдіскер математик.
*Воронеж ауыл шаруашылық институтында оқыған.
*[[1916]]– 17 жылы1-дүниежүзілік соғыс майдандарындағы қорғаныс шептерін салуға алынған қазақ жұмыскерлері ішінде [[Ә.Бөкейханов]] бастаған ұлт қайраткерлерімен бірге қызмет атқарды.
*[[1917]] жылы Жымпиты уездік атқару комитетінің төрағасы болып қызмет істеді. Облыстық земство басқармасының мүшесі болды.
*[[1918]] жылы 18 – 21 мамырда Жымпитыда өткен [[Орал]] өңірі қазақтарының 4-съезі төралқасына сайланды.
*1918 жылы наурыз – сәуірде Алашорданың батыс бөлімшесінің [[Жанша Досмұхамедов|Ж.Досмұхамедов]] басқарған делегациясы құрамында Мәскеуде Кеңес өкіметі басшыларымен қазақ автономиясын құру жөніндегі келіссөзге қатысқан.
*[[1920]] жылымаусым – қазан айларында Орынборда Қырғыз ([[Қазақ]]) ревкомның хатшысы болды. Осы жылы Ташкенттегі Қазақ халық ағарту ин-тына оқытушылыққа шақыртылды. Осында қызмет істей жүріп, 1923 жылықұрылған “Талап” мәдени қоғамына мүшелікке енді. К. педагог ретінде математикадан ана тіліндегі оқу құралдарын дайындау бағытында көп еңбек етті.
*[[1923]] жылыТашкентте “Есептану жобасы” және “Есептану. Бөлшек сандар” атты еңбектері жарық көрді. Бұл еңбектері қырғыз тіліне аударылып, қырғыз бастауыш мектептерінде де негізгі оқу құралдары ретінде пайдаланылды. К. математиканы оқыту әдістемесі ғылымынан басқа салаларда да жемісті еңбек етті.
*“Қазақ – қырғыз мектептері”, “Химиядағы өзгерістер” (“Сана”, ғ1, 1923), Киргизские школы (“Наука и просвещение”, ғ2, 1923) атты мақалалары бар. Кәрім 1923 – 24 жылы кооперациясында оқып, білімін жетілдіреді. 1924 – 29 жылыжоспарлау-ұйымдастыру саласында экономист болып істеген. [[1929]] жылы8 қаңтарында Гурьев (қазіргі [[Атырау]]) қаласында тұтқындалып, “Алаш ісі” бойынша 5 жылға бас бостандығынан айырылды.

==Дереккөздер:==
<references/>

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}