Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Орталық ғылыми кітапхана

2016-07-12T07:04:39Z

СКК Мұражайы: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Компания
|атауы = Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым Комитеті «Ғылым ордасы» ШЖҚ РМК-ның Ғылыми кітапханасы
|логотипі = [[Сурет:logogo.jpg|200px]]
|түрі = 
|биржадағы листингі =
|қызметі =     
|ұраны =
|құрылды = [[1932]], қайта құрылды [[2012]]
|жабылды =
|жабылуының себебі =
|ізбасары =
|бұрынғы атауы = Орталық Ғылыми Кітапхана
|құрушы =
|орналасуы = [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]], 050010, [[Алматы|Алматы қ.]], [[Шевченко Тарас|Шевченко]] көш., 28
|басты адамдары = Төлтаев Бауыржан Төлтайұлы - ''Бас директордың міндетін атқарушы'' 
 Қаймақбаева Қарлығаш Ескендірқызы - ''Бөлім меңгерушісі''
|саласы =    
|өнімі = 
|айналым =
|операциялық кіріс =
|таза табысы =
|қызметкерлер саны =
|басшы компания = [[Ғылым ордасы]]
|бағынышты компания =
|сайты = [http://library.kz ''«Орталық ғылыми кітапхана»'']
}}
[[Сурет:Орталық ғылыми кітапхана.jpeg|нобай|Орталық ғылыми кітапхана]]

'''Орталық ғылыми кітапхана''', [[КСРО]] [[Ғылым Академиясы|Ғылым академиясы]]ның Қазақстандық базасының құрамында '''1932 жылы''' құрылған. Алғашқыда кітап қоры [[КСРО]] ҒА сыйға тартқан '''2000 дана''' ғылыми еңбектен құралды. ''1946 жылы құрылған [[Қазақ КСР]]-і ғылым академиясының бірінші мәжілісінде атауы Орталық ғылыми кітапхана болып'' өзгертілді. Сол жылы кітап қорына '''74258 басылым, 15000 дана''' шетелдік әдебиет жинақталып, [[КСРО]] кітапханаларымен және ғылыми мекемелерімен кітап алмасу жолға қойылды. '''1947 жылдан''' ғылыми-зерттеу институттары ақылы негізде ғылымиеңбектер жіберіп тұрды. 1959 жылы сирек кітаптар қоры құрылды. ''Қ.Сәтбаев, М.Әуезов, І.Кеңесбаевтың бастамасымен қолжазба қоры, қазақ ғылыми әдебиеттері қоры құралып, Орталық Азия халықтарының тарихы мен мәдениеті жөніндегі мәлімет көздері және шығыс әдебиеті жинақтала'' бастады. '''1950 – 60 жылдары''' кітапхана ''Мәскеу, Санкт-Петербург, Рига, Львов, Ташкент кітапханаларының'' көшірме қорынан алынған кітаптармен толықтырылды. '''1979 жылы 1,5 млн'''. томдық кітап қоймасының іргесі қаланды. 1980 – 90 ж. Орталық ғылыми кітапхана жыл сайын 60 – 90 мың данамен толығатын кітап қорымен әр түрлі академ. ғылыми-зерттеу мекемелерінде '''20-ға жуық бөлімшелері''' бар, біртұтас кітапханалық жүйеге айналды. Сол жылдары кітапханада '''800000-нан''' астам ''шетелдік ғылыми әдебиет жинақталып, 62 елдің 884 кітапханасымен және ғылыми мекемесімен кітап алмасу ісі жолға'' қойылды. Бүгінгі таңда ''Орталық ғылыми кітапханада 5,5 млн. дана ғылыми әдебиет'' сақтаулы. Оның ''210000-нан астамы сирек кітаптар, қолжазбалар, ұлттық әдебиет қорларына'' тиесілі. Мұнда ''көне түркі, араб, парсы, түрік, шағатай және араб, латын әріптерімен'' жазылған қазақ тіліндегі кітаптар, оның арасында 18 ғасырда табылған Құран Кәрім, 1819 жылы Қазаннан шыққан “[[Ахбар Шыңғысхан уә Ақсақ Темір]]”, 1841 жылы Парижде жарық көрген “[[Құлиат пен Науаи]]”, т.б. кітаптар бар. Сирек жәдігерлер қорында ''А.Левшин, В.Бартольд, В.Радлов, Ш.Уәлихановтың еңбектері, қазақ фольклорына қатысты қолжазбалар, сондай-ақ Қазақстан мен Орталық Азия туралы орыс тілінде жазылған ескі басылымдар'' сақтаулы. Қазір Орталық ғылыми кітапхана күніне '''352,2 мың''' адамға қызмет көрсете алады. Кітапхана жыл сайын әр түрлі ''ғылыми-көпшілік кітаптар, көрнекті ғалымдардың библиографиясын және басқа да көрсеткіштер мен анықтамалықтар'' шығарады. Қорларды сақтау саласына осы заманғы [[сандық технологиялар]] енгізілген.
<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том</ref>

== Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Алфавит бойынша компаниялар]]
[[Санат:Тарих]]
[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Ғылыми институттар]]
[[Санат:Ғылымтану]]
[[Санат:Ғылым тарихы]]
[[Санат:Қазақстан кітапханалары]]

{{stub}}

Ғылым ордасы

2016-07-12T07:02:47Z

СКК Мұражайы:

{{Компания
|атауы = Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым Комитеті «Ғылым ордасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны
|логотипі = [[Сурет:logogo.jpg|200px]]
|түрі = 
|биржадағы листингі =
|қызметі =   
|ұраны =
|құрылды = [[2010]]
|жабылды =
|жабылуының себебі =
|ізбасары =
|бұрынғы атауы =
|құрушы =
|орналасуы = [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]], 050010, [[Алматы|Алматы қ.]], [[Шевченко Тарас|Шевченко]] көш., 28
|басты адамдары = Төлтаев Бауыржан Төлтайұлы - ''Бас директордың міндетін атқарушы'' 
|саласы = 
|өнімі = 
|айналым =
|операциялық кіріс =
|таза табысы =
|қызметкерлер саны =
|басшы компания = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылым Комитеті|Ғылым Комитеті]]
|бағынышты компания =
|сайты = [http://gylymordasy.kz ''«Ғылым ордасы»'']
}}

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым Комитеті '''«Ғылым ордасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны''' Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылдың 11 ақпанындағы №84 Қаулысымен «Ғалымдар Үйі» РМҚК мен «[[Орталық ғылыми кітапхана]]сының» бірігу жолымен құрылды.

==Мақсаты==
«Ғылым ордасының» басты мақсаты: ғылым мен білімді дамытуға республиканың ғылыми жұртшылығын жұмылдыру; Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени және ғылыми мұрасының сақталып, одан әрі дамуына жағдай жасау, осы мұраны тиянақты зерттеп, жан-жақты насихаттау; ғылыми, ғылыми-техникалық жобалар мен бағдарламаларды дайындап, жүзеге асыру және ғылымның, техникалық ілгерілеу мен оның жеткен жетістіктерін қызмет бабында пайдалану; ғылыми кітапханалық – ақпараттық кітаптар мен құжаттар қорын қалыптастыру және Қазақстан Республикасының ғылыми және мәдени мұрасы ретінде сақтап қалу, мұражайларды дамыту. Сонымен қатар, мекеме қызметінің негізгі бағыты ғылым мен білім саласындағы өндірістік – шаруашылық қызметін атқару болып табылады.

==Қайраткерлігі==
«Ғылым ордасының» қызметкерлері басқа ұйымдармен бірлесе отырып білім және ғылым саласындағы дербес және біріккен инновациялық ғылыми-зерттеулер мен ғылыми-техникалық жобаларды дайындап жүзеге асырады, кітапхана ісін, ғылымның түрлі салалары бойынша мұражайларды құру және дамыту жұмыстарын ұйымдастырады, қызметтің стратегиялық бағыттары бойынша халықаралық қатынастарды дамытады.

==Ғимараты мен құрылымы==
«Ғылым ордасының» жалпы көлемі шамамен 38 мың кв.м. ғимараттар кешені түрінде дамыған базасы бар, онда [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]], «Академик Қ.И.Сәтбаевтың мемориалдық музейі» ММ және ҚР БҒМ Ғылым Комитетінің гуманитарлы және жаратылыстану бағытындағы 10 ғылыми-зерттеу институты орналасқан. Сонымен бірге, 5,5 млн. кітап қоры бар [[Орталық ғылыми кітапхана|Ғылыми кітапхана]] жұмыс жасайды. Ол кітапханатанудың, библиографияның, ғылыми-зерттеу және ғылыми-әдістемелік жұмыстардың ірі ақпараттық-үйлестіру орталығы болып табылады. «Ғылым ордасының» ғимараты кеңес дәуірінің белгілі сәулетшісі А. Щусевтің жобасы бойынша салынған және мемлекеттің қорғауына алынған, Қазақстан Республикасының бірегей тарихи сәулет ескерткіштері қатарына енген. Ғимаратта 377 орынға арналған үлкен конференц – залы, 120 орындық кіші конференц – залы және 267 орындық концерттік залы мен Қысқы бақ жұмыс істейді.

==Ғылым музейі==
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің 2010 жылғы 1 маусымдағы №35-ПР бұйрығына сәйкес музей жәдігерлері мен жиынтықтарын сақтау, зерттеу және көпшілікке ұсыну, ғылыми, тарихи – мәдени мұраны кеңінен тарату және ғылыми-зерттеу, мәдени-ағарту жұмыстарын жүзеге асыру мақсатында «Ғылым ордасы» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының аясында «Табиғат музейі» мен «[[Археология мұражайы/Археология музейі]]», сондай-ақ екі жаңа – «[[Сирек кездесетін кітаптар мұражайы|Сирек кездесетін кітаптар музейі]]» мен «Қазақстан ғылымының тарихы музейі» жұмыс істейді.

==Қайнар көзі==
* «Ғылым ордасының» ресми сайты

==Суреттер==
<gallery>
Сурет:Ғылым_ордасы.jpeg|«Ғылым ордасы»
Сурет:Ғылым ордасының Қысқы бағы.jpeg|Ғылым ордасының Қысқы бағы
Сурет:Табиғат мұражайы экспозициясынан көрініс.jpeg|Табиғат музейі экспозициясынан көрініс
Сурет:Табиғат мұражайы экспозициясынан көрініс 2.jpeg|Табиғат музейі экспозициясынан көрініс
Сурет:Археология мұражайы экспозициясынан көрініс.jpeg|[[Археология мұражайы/Археология музейі]] экспозициясынан көрініс
Сурет:Археология мұражайы экспозициясынан көрініс 2.jpeg|[[Археология мұражайы/Археология музейі]] экспозициясынан көрініс
Сурет:Сирек кездесетін кітаптар мұражайы экспозициясынан көрініс.jpeg|[[Сирек кездесетін кітаптар мұражайы|Сирек кездесетін кітаптар музейі]] экспозициясынан көрініс
Сурет:Сирек кездесетін кітаптар мұражайы экспозициясынан көрініс 2.jpeg|[[Сирек кездесетін кітаптар мұражайы|Сирек кездесетін кітаптар музейі]] экспозициясынан көрініс
Сурет:Қазақстан ғылымының тарихы мұражайы экспозициясынан көрініс.jpeg|Қазақстан ғылымының тарихы музейінің экспозициясынан көрініс
Сурет:Қазақстан ғылымының тарихы мұражайы экспозициясынан көрініс 2.jpeg|Қазақстан ғылымының тарихы музейінің экспозициясынан көрініс
</gallery>

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Ғылыми институттар]]
[[Санат:Ғылымтану]]
[[Санат:Ғылым тарихы]]

Сирек кездесетін кітаптар мұражайы

2016-07-12T06:49:24Z

СКК Мұражайы:

{{Компания
|атауы = Сирек кездесетін кітаптар музейі
|логотипі = [[Сурет:logogo.jpg|200px]]
|түрі = 
|биржадағы листингі =
|қызметі = 
|ұраны =
|құрылды = [[2010]]
|жабылды =
|жабылуының себебі =
|ізбасары =
|бұрынғы атауы =
|құрушы =
|орналасуы = [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]], 050010, [[Алматы|Алматы қ.]], [[Шевченко Тарас|Шевченко]] көш., 28
|басты адамдары = Төлтаев Бауыржан Төлтайұлы - ''Бас директордың мідетін атқарушы'' 
 Бекішев Әбдіғали Сейпішұлы - ''Музей меңгерушісі''
|саласы = 
|өнімі = 
|айналым =
|операциялық кіріс =
|таза табысы =
|қызметкерлер саны =
|басшы компания = [[Ғылым ордасы]]
|бағынышты компания =
|сайты = [http://gylymordasy.kz/ Ғылым ордасы], [http://rbmuseum.blogspot.com Сирек кездесетін кітаптар музейінің блогы]
}}

Шаруашылық жүргізу құқығындағы «'''[[Ғылым ордасы]]'''» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының 
'''Сирек кездесетін кітаптар музейі''' [[2010]] жылы құрылды.

==Музейдің мақсаты==
Музейдің негізгі мақсаты – [[Қазақстан]]да және шетелдерде сақталған ел тарихына, мәдениетіне, ғылымына қатысты көне қолжазбалар мен сирек кітаптарды жинақтау, зерттеу, сақтау, танымал ету, отандық жазба ісінің дамуын, әртүрлі мәдени-тарихи жағдайлардағы кітаптың әлеуметтік рөлін жан-жақты көрсету.

==Музей қоры==
Сирек кездесетін кітаптар музейінің экспозициясы [[Орталық ғылыми кітапхана|Орталық ғылыми кітапханада]] жинақталған көне қолжазбалардан, аз таралыммен шыққан сирек кітаптардан, ғылым мен мәдениет қайраткерлерінің алғашқы басылымдарынан, қолтаңбалары қалған кітаптардан, ерекше әсем көркемделіп безендірілген, форматы жағынан айрықша басылымдардан жасақталды. Экспозицияға қоғамдық-тарихи маңызы зор XІII–XX ғғ. аралығындағы жазба мұралар таңдап алынды.
Сан түрлі тақырыптағы қолжазбалардың, соның ішінде тарихи және әдеби шығармалардың құндылығы жоғары бағаланады. Бұл ретте музей көрмесінен атақты шығыс шайырлары [[Әлішер Науаи]]дің диуандарын, [[Молда Ораз|Ораз Молда]] аудармасындағы [[Әбілқасым Фирдауси|Әбілқасым Фирдоусидің]] «[[Шаһнаме]]сін», [[Физули Мұхаммед Сүлейманоғлы|Физулидің]] «[[Ләйлі - Мәжнүн|Ләйлі-Мәжнүн]]» шығармасын ел арасында қолдан-қолға көшірілген қолжазба күйінде көруге болады. Ақын [[Абай Құнанбайұлы|Абай (Ибраһим) Құнанбайұлының]] өлеңдерін жеткізуші, әдеби хатшысы [[Мүрсейіт Бікеұлы]]ның [[1906]] жылы жазылған қолжазбасы, көрнекті ақын, халық мұрасын жинаушы [[Мәшһүр Жүсіп Көпеев]]тің діни шығармалары қолжазбасы музей төрінен орын алды. Музей экспозициясындағы ең құнды жәдігер – ортағасырлық [[шағатай тілі]]нде жазылған «[[Қазақ хандары|Хандар шежіресі]]» (шамамен XVIII ғ.), қолжазба [[Құран]]дар, құрбандыққа шалынған жануарлар терісіне көне еврей тілінде жазылған «[[Таурат және Інжіл|Тора]]» орамасы да (ХІІІ–XVIII ғғ.) түпнұсқада қойылды. 
Алғашқы қазақ баспа кітаптары бүгінге шектеулі басылыммен жетті. [[Санкт-Петербург]], [[Қазан]], [[Уфа]], [[Орынбор]] қалаларында шыққан алғашқы қазақ кітаптары – жыр-дастандар және ХІХ ғасыр мен XX ғасырдың бірінші жартысында өткен ұлт зиялыларының алғашқы баспа кітаптары музей көрмесінен лайықты орнын алды.
XVIIІ–ХІХ ғасырларда орыс ғалымдары түркі тілдес халықтардың, соның ішінде қазақ халқының этнографиясын, тарихын, мәдениетін, ауыз әдебиетін зерттеп жеке кітап етіп бастырып отырды. Көрмеде XVIIІ–ХІХ ғғ. орыс ғалымдарының ғылыми кітаптары коллекциясы қойылған, соның ішінде химия саласындағы іргелі зерттеулердің авторы, ғалым [[Дмитрий Иванович Менделеев|Д.И.Менделеев]]тің, орыстың алғашқы жаратылыстанушы ғалымы [[Михаил Васильевич Ломоносов|М.В.Ломоносовтың]], «[[Арифметика]]» оқулығының авторы [[Магницкий, Леонтий Филиппович|Л.Ф.Магницкийдің]] алғашқы басылымдағы еңбектері бар. Бұл [[кітап]]тар қоғамның даму деңгейін және сол кезеңнің мәдениетін сипаттайтын құнды ғылыми мұра қатарынан саналады.

==Музей экспозициясы==
Музей еншісіндегі басқа да көне [[қолжазба]]лар мен сирек кездесетін кітаптар «Көне жазба жәдігерлері», «Ірі ойшылдар жауһары», «Қазақтың алғашқы баспа кітаптары», «[[Құран]]ның қолжазба үлгілері», «Алып және кішкентай кітаптар», «Көне [[Еврейлер|еврей]] және шіркеу-славяндық жазба кітаптары», «XVIII–XIX ғғ. ғылыми [[география]]лық зерттеу еңбектері», «Шетелдік ғылым, мәдениет қайраткерлерінің танымал шығармалары», «XVI–XX ғғ. [[Батыс Еуропа]] басылымдары» сияқты т.б. түрлі тақырыптық экспозицияларда ұсынылды.

==Ішкі сілтемелер==
* [[Археология мұражайы|Археология музейі]]
* [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]
* [[Орталық ғылыми кітапхана|«Ғылым ордасы» РМК Ғылыми кітапханасы]]

==Дереккөздер==
* Сирек кездесетін кітаптар музейінің брошюрасы

==Суреттер==
<gallery>
Сурет:Zhadiger.jpg|Бағалы жәдігерлер
Сурет:skkm dalizi.jpg|Сирек кездесетін кітаптар музейі
Сурет:Korme.jpg|Көрмеден бір көрініс
Сурет:Handar shezhiresi.jpg|Ең құнды жәдігерлердің бірі – ортағасырлық [[шағатай тілі]]нде жазылған «[[Қазақ хандары|Хандар шежіресі]]»
Сурет:Yassaui hikmetteri.jpg|[[Қожа Ахмет Ясауи|Қожа Ахмет Яссауи]] хикметтері. Қолжазба. 1868 ж.
Сурет:Сирек кездесетін кітаптар мұражайы экспозициясынан көрініс.jpeg|Сирек кездесетін кітаптар музейінің жаңартылған экспозициясынан көрініс
Сурет:Сирек кездесетін кітаптар мұражайы экспозициясынан көрініс 2.jpeg|Сирек кездесетін кітаптар музейінің жаңартылған экспозициясынан көрініс
</gallery>

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Ғылыми институттар]]
[[Санат:Ғылымтану]]
[[Санат:Ғылым тарихы]]