Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Рымбек Ілиясұлы Ілиясев

2026-06-24T16:51:06Z

Орел Карл:

{{Мемлекеттік қайраткер
| Қазақша есімі = Рымбек Ілиясұлы Ілиясев
| Суреті = Рымбек_Ильяшевич_Ильяшев.JPG
|Титулы = [[Семей облысы]], [[Аягөз ауданы|Аягөз аудандық]] партия комитетінің I хатшысы
|Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
|қатар =
|Басқара бастады = [[1940]]
|Басқаруын аяқтады = [[1941 жыл]]дары

|Титулы_2 = [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан КП]] Семей облыстық комитетінің II хатшысы
|Ту_2 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|қатар_2 =
|Басқара бастады_2 = [[1941]]
|Басқаруын аяқтады_2 = [[1946 жыл]]дары

|Титулы_3 = Қазақстан КП [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облыстық]] комитетінің I хатшысы
|Ту_3 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|Қатар_3 =
|Басқара бастады_3 = [[1948]]
|Басқаруын аяқтады_3 = [[1950 жыл]]дары

|Титулы_4 = [[Алматы қаласы|Алматы қалалық]] аткару комитетінің төрағасы
|Ту_4 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|Қатар_4 =
|Басқара бастады_4 = [[1950]]
|Басқаруын аяқтады_4 = [[1952 жыл]]дары

|Титулы_5 = [[Алматы облысы|Алматы облыстық]] Кеңесі атқару комитетінің төрағасы
|Ту_5 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|Қатар_5 =
|Басқара бастады_5 = [[1952]]
|Басқаруын аяқтады_5 = [[1955 жыл]]дары

|Титулы_6 = Қазақстан КП Алматы облыстық партия комитетінің I хатшысы
|Ту_6 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|Қатар_6 =
|Басқара бастады_6 = [[1955]]
|Басқаруын аяқтады_6 = [[1957 жыл]]дары

| Туған күні = 1.05.1910
| Туған жері = Жаңасемей ауданы, Семей облысы,[[Қазақстан]]
| Қайтыс болған күні = 9.12.1993
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы = [[1937]] жылдан [[КОКП]] мүшесі
| Білімі = [[Семей қаласы]]ндағы Автомобиль жолдарын салу техникумы (1954 жылы)
КОКП Орталық комитеті жанындағы Жоғары партия мектебі
|Марапаттары = екі мәрте [[Лениндік сыйлық|Ленин]], үш мәрте [[Қызыл Ту|Еңбек Қызыл Ту]] орденімен марапатталған.
}}

'''Рымбек Ільияшұлы Ільияшев''' ([[1910]]-[[1993]]) — көрнекті саяси қайраткер, [[патриот]], тек [[КСРО]]дағы ғана емес, одан да тыс елдерге белгілі, [[Қазақстан]]ға еңбек сіңірген және беделді партия және [[Кеңес Өкіметі|совет]] қызметкері. Рымбек Ільияшев [[1910]] жылы мамырдың бірінде, [[Семей облысы]], Жаңа Семей ауданында кедей [[шаруа]] отбасында туған. [[1937 жыл|1937]] жылдан КОКП мүшесі.

* [[1925]] - [[1938]] жылы — [[Семей Ет Комбинаты|Семей ет комбинатының]] БЛКЖ Одағы комитетінің хатшысы. [[Семей]] қалалық БЛКЖ Одағы комитетінің хатшысының орынбасары. Қазақстан ЛКЖ Одағы Үрлі төбе аудандық комитетінің хатшысы ([[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан Облысы]])
* [[1938]] - [[1940]] жылдары — Семей қалалық Кеңесінің атқару комитетінің төрағасының орынбасары
* [[1940]] - [[1941]] жылдары — [[Аягөз ауданы|Аягөз аудандық]] партия комитетінің I хатшысы (Семей облысы)
* [[1941]] - [[1946]] жылдары — [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан КП]] Семей облыстық партия комитетінің II хатшысы
* [[1946]] - [[1948]] жылдары — [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан КП]] ОК Сауда жөніндегі хатшысының орынбасары. [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан КП]] Орталық комитетінің Сауда және қоғамдық тамақтандыру бөлімінің [[меңгеру]]шісі
* [[1948]] - [[1950]] жылдары — Қазақстан КП Ақтөбе облыстық партия комитетінің I хатшысы
* [[1950]] - [[1952]] жылдары — Алматы қалалық Кеңесінің аткару комитетінің төрағасы
* [[1952]] - [[1955]] жылдары — Алматы облыстық Кеңесінің атқару комитетінің төрағасы
* [[1955]] - [[1957]] жылдары — Қазақстан КП Алматы облыстық партия комитетінің I хатшысы
* [[1957]] - [[1962]] жылдары — [[Қазақ КСР]] сауда министрі
* [[1962]] - [[1971]] жылдары — [[Тұтынушылар қоғамы|Тұтынушылар қоғамдарының]] Қазақ Республикалық Одағының басқармасының төрағасы
* [[1971]] - [[1985]] жылдары — "Қазкоопстроймонтаж" трестінің басқарушысының орынбасары<ref>"Алматыны Басқарғандар" - "[[Алматы Ақшамы]]ның" Кітапханасы 2008.</ref>

==Өмірбаяны ==
===Білім===
Рымбек Ільяшев орта білімді Семей қаласында (Қазақ ересек балалар мектебінде) алды, сол жерде [[автомобиль]] жолдарын салу техникумын бітірді және [[комсомол]] жұмысына жіберілді. Рымбек Ільяшев [[Семей Ет Комбинаты|Семей ет комбинатының]] партия ұйымдастырусышы етіп сайлануының негізгі себебі оның өмірдегі белсенділігі, білімі және табандылығы болды. Рымбек Ільяшев 1954 жылы КОКП Орталық Комитеті атындағы Жоғары Партия мектебін бітірді.
===Қызмет жылдары===
1936 жылы Рымбек Ільяшев жиырма алты жасында Үрлітөбе аудандық партия комитетіне ([[Железинка|Железинка қаласы]]) басқару жұмысына
жіберілді. Ал 1938 жылы - Аягөз аудандық партия комитетінің екініші хатшысы және 1940 жылы Семей облыстық партия комитетінің екініші хатшысы болып саналып, 1946 жылға дейін қызмет атқарды. 1946 жылы Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды және Қазақстан КП Орталық комитетінің [[сауда]] жөніндегі хатшысының орынбасары қызметіне ауыстырылды. Рымбек Ільяшев 1948 жылы
[[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды, кейін астаналық ([[Алматы]]) қалалық атқару комитетінің төрағасы, 1954 жылы [[Алматы облысы|Алматы облыстық]] партия комитетінің бірінші хатшысы, Қазақстан, КП 3-12 съездерінің, КОКП 20 - съезінің [[делегат]]ы болып сайланды.

1957 жылы [[Қазақ ССР]] сауда Министрі болып тағайындалды, 1962 жылы Қазақ Тұтынушылар Одағының басқармасының төрағасы болып сайланды және бір жылдан кейін Тұтынушылардың Халықаралық бірлетігіне ([[альянс]]) мүше болды. Ол 60 жасқа толып зейнеткерлікке шыққанмен өмірінің соңғы жылдарына дейін еңбек етуден қол үзген жоқ.

1970 жылдан 1985 жылға дейін "Қазкоопстроймонтаж" республикалық құрылыс [[трест]]інің басшыларының бірі және кадрлар жөніндегі орныбасары болды. 1985 жылдан Алматы қаласының ветерандар кеңесін басқарды.

===Көмек және қолдау===

Соғыс жылдары Рымбек Ільяшев Семей облыстық партия комитетінің екініші хатшысы ретінде фронт үшін қажетті қамтамасыз етуді ұйымдастырумен шұғылданды, оны орындау үшін партия және жауапты қызметкер ретінде тәулігіне16-17 сағатқа дейін жұмыс атқарды. Ол кездерде Рымбек Ільяшев шешімін шығаратын негізгі мәселелер: азық-түлік бағдарламасын орындау, өнеркәсіптік және әскери өндірістерді қамтамасыз ету, құрылыс индустриясы кәсіпорындарын және [[Ертіс жазығы|Ертіс өңірі]] "әскери аймақтарын" құру болды. Соғыста қаза тапқан және кызыл әскердегі жауынгерлер отбасына қамқор болуға ол ерекше көңіл бөлді. Сонымен бірге ол мәдениет қызметкерлеріне (театр және кино) қолдау көрсету үшін күш салды және уақытын бөлді, [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]тың классикалық "[[Абай жолы]]" [[эпопея]]сына материалдар жинауға бесненді ат салысты.

[[Сурет:Medeo 1950 RII.jpg|thumb|Рымбек Ільяшев Медеу мұз айдынын ашылу рәсімінде, [[1950 жыл]].]]
===Елдің дамуына үлес===

Алматы кезеңінде аталатындар: 1950 жылы "ескі Медеуді" құруға қатысу, көптеген тұрғын үйлер, дүкендер (Алматы қаласындағы ЦУМ (орталық [[әмбебап]] дүкен) қоса) құрылыстарын салу, [[бақ]], саябақ аймақтарын дамыту, Республикалық мәдениет сарайын және көптеген [[спорт]] нысандарының құрылысын салу. Рымбек Ільяшев сауда министрі және Тұтынушылар Одағы төрағасы кезінде ондаған дүкендер, наубайханалар, сыра зауыттары және басқа сауда және тұтынушылар нысандар құрылыстарын салдырған тұлға ретінде қазақстандықтарға кеңінен белгілі.

==Марапаттары==

Рымбек Ільяшев екі мәрте [[Лениндік сыйлық|Ленин]], үш мәрте Еңбек [[Қызыл Ту]] Орденімен, көптеген медалдармен (оннан артық), оның ішінде үшеуі - соғыс уақытындағы кезеңде марапатталған.

Рымбек Ільяшев өзінің алғашқы Ленин Орденімен 1940 жылы марапатталғанын атап өтуге болады. [[КСРО|КСР Одағының]] бұл жоғары марапаты жиырма тоғыс жастағы аудандық партия комитетінің хатшысына шекара аудандарының және қорғаныс бекіністерінің мүмкіндігін дамыту істеріндегі ерен еңбегі үшін және даралап айтсақ [[Шығыс Қазақстан]] ауданының Қытаймен шекарасындағы жолдар мен бекіністердің құрылысын салудағы жеке үлесі үшін табыс етілді.

==Сын==

Қазақсатндықтар Рымбек Ільяшевтің табанды және адал азаматтық ұстанымын [[теміртау]] оқиғасы кезінде бағалады, кейіннен Үкімет те лайықты баға берді, әсірісе Тұтынушылар Одағы төрағасы болып үшінші рет 4 жылға сайлана отырып 60 жасқа толған соң зейнеткерлікке сол кезеңдегі үкіметтің саясатына келісе алмағандықтан шықты, бұл жағдай елдің түпкір-түпкірінде талқыланды. Уақыт өте келе Рымбек Ільяшевтің пікіріне қарсылыстары да өздерінің ойларының дұрыс еместігіне көздері жетті, оның ішінде жоғары лауазымды адамдар да болды, кейіннен достары қатарына қосылды.

==Отбасы==
Жұбайы – Ильяшева Сара (1910 - 2001). Ұлдары: үлкені Ильяшев Қасым Рымбекұлы (1937-2010), Қазақстанның спорт және олимпиадалық қозғалыстарының көрнекті қайраткері, өнертапқыш-рационализатор, ортаншылары – Диас (1939-1979) және Марат (1942 жылы туған), кенжесі – Қайрат (1955 жылы туған).
==Зерде==
* [[2010 жыл]] – мемлекеттік және қоғам қайраткері Р. І. Ільяшевтің туғанына [[100 жыл]] (1910 - 1993)
* Қазақстан қалаларында көшелерге аты жазылған:
:# Семей қаласында
:# Алматы қаласының [[Алатау ауданы]]ның "Алғабас" мөлтек алдында
==Ескертулер==
# Қазақ жерінің құрметті адамдары
# [[100 жыл]]
# Оның күші даналығында – Кешкі Алматы
# Алматы қаласының [[мәслихат]]ының [[Алматы қаласы]]ның Алатау және Әуезов аудандарының көшелеріне атаулар беруі туралы шешімі

==Сілтемелер==
* Кешкі Алматы
* [[Энциклопедия]]
* Коммунисттік энциклопедия
* [[Кеңес Одағы]] және Коммунисттік партия тарихы туралы анықтама сөздік 1898-1991

==Дереккөздер==
<references/>

[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]]

Рымбек Ілиясұлы Ілиясев

2026-06-24T16:51:06Z

Орел Карл:

Виталий Михайлович Еремеев

2026-06-13T17:32:47Z

Орел Карл: /* Өмірбаяны */

{{Хоккейші
| Есімі = Виталий Еремеев
| Шынайы есімі =
| Суреті = Vitali Yeremeyev.jpeg
| Сурет ені = 250 px
| Сурет тақырыбы =
| Позициясы = [[Қақпашы (шайбалы хоккей)|қақпашы]]
| Бойы = 185
| Салмағы = 86
| Имек таяқ ұстауы = сол қол
| Лақап аты =
| Ойын карьерасы = {{Спорттық карьера 2
|1991—1994| {{Ту|Қазақстан||20px}} [[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|Торпедо (Өскемен)]]
|1994—1997| {{Ту|Ресей||20px}} [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]]
|1997—1998| {{Ту|Ресей||20px}} [[Локомотив (шайбалы хоккей, Ярославль)|Торпедо Яр]]
|1998—1999| {{Ту|Ресей||20px}} [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]]
|1999—2000| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]]
|2000—2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Хартфорд Вулф Пэк]]
|2000—2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Нью-Йорк Рейнджерс]]
|2001| {{Ту|АҚШ||20px}} [[Шарлотт Чекерс]]
|2001—2010| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]]
|2010—2015| {{Ту|Қазақстан||20px}} [[Барыс (шайбалы хоккей)|Барыс]]
}}
| Жаттықтырушы карьерасы = {{Спорттық карьера 2
|2016—2021| {{Ту|Ресей||20px}} [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]]
}}
| Азаматтығы = {{KAZ}}
| Туған күні = 23.9.1975
| Туған жері = {{туғанжері|Өскемен|Өскеменде}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| ҰХЛ драфты = 1994 жылы ол 9-раундта [[Нью-Йорк Рейнджерс|«Нью-Йорк Рейнджерс»]] жалпы клуб 209-нөмірі бойынша таңдалды
| Карьерасы =
| Марапаттары мен сыйлықтары =
| Медальдары =
| Commons = Vitali Yeremeyev
}}
'''Виталий Михайлович Еремеев''' ([[23 қыркүйек]] [[1975 жыл|1975]], [[Өскемен]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіби хоккейші, қақпашы; жаттықтырушы. Өскемендік шайбалы хоккейінің түлегі.

== Өмірбаяны ==
Ол Өскеменде жергілікті [[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|«Торпедо»]] клубында ойнай бастады. Ол жыл сайын дерлік әлем чемпионатында [[Қазақстан ұлттық шайбалы хоккей құрамасы|Қазақстан құрамасында]] ойнады, сонымен қатар Наганода өткен [[1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|1998 жылы Олимпиада ойындарында]] ел құрамасында 7 матч өткізді, ол кезде АҚШ, Швеция және Беларус құрамаларымен 5-8 орындарды бөлісті.

1994 ҰХЛ драфтында ол 9-раундта [[Нью-Йорк Рейнджерс|«Нью-Йорк Рейнджерс»]] 209 жалпы нөмірімен таңдалды. 1994-1999 жылдар аралығында мәскеулік [[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА-ның]] қақпасын қорғады. 1999/2000 жылғы маусымда Еремеев мәскеулік [[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|«Динамода»]] ойнап, өте сенімді ойын көрсетті (орта есеппен бір матчта 1,27 гол жіберіп алды) және командасымен бірге Ресей чемпионы атанды. 2000 жылы шілдеде «Рейнджерс» Еремеевпен келісімшартқа отырды.

Ол ҰХЛ дебютін 2000 жылы 27 желтоқсанда екінші кезеңнің 5-минутында есеп «Каролинаның» пайдасына 3-0 болып тұрғанда [[Каролина Харрикейнз|«Каролина Харрикейнздің»]] командасына қарсы жекпе-жекте өткізді. Осылайша, ол бұрынғы кеңестік республикалардан ҰХЛ командаларының қақпаларын қорғаған 9-қақпашы болды. Қалған уақытта, ол 14 соққының 13-ін тойтарды, бірақ оның командасы 3:4 есебімен жеңілді.

Ол ҰХЛ-де 2000-2001 жылдар аралығында АҚШ-тың кіші лигаларында ойнап, тек төрт ойын өткізді. 2001/2002 маусымының ортасында ол Ресейге оралып, мәскеулік «Динамомен» келісімшартқа отырды. 2005 жылы командамен бірге ол қайтадан Ресей чемпионы атанды, сонымен қатар ел чемпионаттың үздік қақпашысы деп танылды.

2010/2011 маусымы басталар алдында ол астаналық [[Барыс (шайбалы хоккей)|«Барысқа»]] ауысты<ref>[http://allhockey.ru/news/79767/ ҚХЛ: Виталий Еремеев «Барысқа» ауысты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330171633/http://allhockey.ru/news/79767/ |date=2014-03-30 }}</ref>.

2015 жылдың 7 сәуірінде Еремеев мансабын аяқтауға шешім қабылдағанын мәлімдеді.
{{start citation}}«Жарақаттар мазамды алды, қиын. Аяқтайтын уақыт келді. Мен қазірдің өзінде жеткілікті ойнадым. Еш уайымсыз аяқтай аламын. Болашаққа жоспар жоқ. Қазір жігіттермен бірге жаттығамын, олар кетеді, содан кейін не болатынын білмеймін. Шынымды айтсам, мен не істерімді әлі білмеймін. Келісімшарттың соңы болады, содан кейін шешемін. Бәрі әлі ойнауда, бәрі бір жерге дайындалуда»
{{end citation|деп Vesti.kz хоккейшісінің сөздерін келтіреді.}}

2015 жылдың 25 маусымында ол [[Қар барыстары|«Қар барыстары»]] [[Хоккейден жастар лигасының чемпионаты|ЖХЛ]] командасының жаттықтырушылар құрамына кіру туралы ұсынысты қабылдады. Еремеев клубта қақпашыларды жаттықтырумен айналысатын болды<ref>[http://www.championat.com/hockey/news-2177916-eremeev-budet-trenirovat-vratarej-snezhnykh-barsov.html Еремеев «Қар барыстары» қақпашыларын жаттықтырады]</ref>.

2016 жылдың 14 маусымында Виталий Еремеев қақпашылардың жаттықтырушысы ретінде «Динамоға» оралды.

== Марапаттары мен жетістіктері ==
* Ресей чемпионы (2000, 2005).
*Ресей чемпионатының қола жүлдегері (1998).
* Шпенглер кубогының иегері (2008).
* Ресей чемпионатының үздік қақпашысы (2005).
* «Алтын дулыға» сыйлығының иегері (2000, 2005).
* Қысқы Азия ойындары чемпионы (2011).

100 кубок матчтарында ойнады (ЖХЛ кубогы мен Ресей кубогын қосқанда), бұл қақпашылар үшін Ресей чемпионатындағы рекорд<ref>[http://www.khl.ru/news/2012/3/13/42154.html Құрлықтық хоккей лигасы — Жаңа рекорд]</ref>.

== Өнер көрсетуінің статистикасы ==
{| class="wikitable"
|-
!colspan=3|
!colspan=9|Тұрақты маусым
!colspan=8|Плей-офф
|-
!Маусым||Команда||Лига||Ойындар||{{comment| Ж |жеңістері}}||{{comment| Ұ |ұтылыстары}}||{{comment|Б/Т|буллит сериялары бар ойындар немесе тең түсу}}||{{comment|Мин|мұз үстінде болғандағы минуттар}}||{{comment|ӨШ|өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|«0»|нөлмен аяталған матчтар}}||{{comment|БК|беріктік коэффициенті — орташа саны
ойын уақытының 60 минутында өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|%|тойтарылған соққылардың пайызы}}||Ойындар||{{comment| Ж |жеңістері}}||{{comment| Ұ |ұтылыстары}}||{{comment|Мин|мұз үстінде болғандағы минуттар}}||{{comment|ӨШ|өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|«0»|нөлмен аяталған матчтар}}||{{comment|БК|беріктік коэффициенті — орташа саны
ойын уақытының 60 минутында өткізіп алған шайбалар}}||{{comment|%|тойтарылған соққылардың пайызы}}
|- align=center
| 1991/92||[[Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен)|Торпедо]]||[[Шайбалы хоккейден ТМД чемпионаты|ТМД]]||1||||||||60||3||0||3.00||||||||||||||||||
|- align=center
| 1992/93||Торпедо||[[Ұлтаралық хоккей лигасы|ҰХЛ]]||2||||||||120||12||0||6.00||||||||||||||||||
|- align=center
| 1993/94||Торпедо||ҰХЛ||19||||||||1015||38||0||2.25||||||||||||||||||
|- align=center
| 1994/95||[[ЦСКА (шайбалы хоккей, Мәскеу)|ЦСКА]]||ҰХЛ||49||||||||2733||97||7||2.13||||2||0||2||120||8||0||4.00||
|- align=center
| 1995/96||ЦСКА||ҰХЛ||25||||||||1339||37||5||1.66||||3||1||2||179||7||0||2.34||
|- align=center
| 1996/97||[[ЦСКА ХК (1996—2002)|ЦСКА ХК]]||[[Шайбалы хоккейден Ресей чемпионаты|РСЛ]]||14||||||||635||35||0||3.31||||1||0||1||59||3||0||3.05||
|- align=center
| 1997/98||[[Локомотив (шайбалы хоккей, Ярославль)|Торпедо Яр]]||РСЛ||17||||||||979||19||3||1.16||||4||1||2||201||8||1||2.38||
|- align=center
| 1998/99||ЦСКА ХК||[[Шайбалы хоккейден Ресей чемпионатының жоғарғы лигасы|Жоғарғы]]||35||||||||1914||71||5||2.26||||||||||||||||||
|- align=center
| 1999/00||[[Динамо (шайбалы хоккей, Мәскеу)|Динамо М]]||РСЛ||26||17||5||3||1559||33||7||1.27||93.9||17||13||4||1039||22||4||1.27||93.6
|- align=center
| 2000/01||[[Хартфорд Вулф Пэк]]||[[Американдық хоккей лигасы|АХЛ]]||36||16||15||3||1977||98||2||2.97||90.3||||||||||||||||
|- align=center
| 2000/01||[[Шарлотт Чекерс]]||[[Шығыс жағалауы Хоккей лигасы|ШЖХЛ]]||5||3||2||0||298||21||0||4.23||89.8||||||||||||||||
|- align=center
| 2000/01||[[Нью-Йорк Рейнджерс]]||[[Ұлттық хоккей лигасы|ҰХЛ]]||4||0||4||0||212||16||0||4.52||84.6||||||||||||||||
|- align=center
| 2001/02||Шарлотт Чекерс||ШЖХЛ||3||1||2||0||179||9||0||3.01||87.8||||||||||||||||
|- align=center
| 2001/02||Динамо М||РСЛ||20||10||7||3||1218||33||3||1.63||93.2||3||0||3||177||11||0||3.72||
|- align=center
| 2002/03||Динамо М||РСЛ||33||15||9||5||1896||65||4||2.06||92.1||5||2||3||301||12||0||2.39||91.8
|- align=center
| 2003/04||Динамо М||РСЛ||45||20||14||10||2745||86||6||1.88||91.8||1||0||0||31||0||0||0.00||
|- align=center
| 2004/05||Динамо М||РСЛ||27||21||3||2||1595||33||9||1.24||||10||9||1||599||9||3||0.90||
|- align=center
| 2005/06||Динамо М||РСЛ||26||11||10||4||1561||50||3||1.92||92.8||4||1||3||260||10||1||2.30||
|- align=center
| 2006/07||Динамо М||РСЛ||34||16||12||2||1947||78||2||2.40||||3||0||3||179||11||0||3.69||
|- align=center
| 2007/08||Динамо Мск||РСЛ||36||13||15||6||2173||83||3||2.29||||8||4||4||506||22||1||2.61||
|- align=center
!colspan=3|'''Суперлигада барлығы, ҰХЛ және ТМД'''||374||||||||21575||702||52||1.95||||61||31||28||3654||123||10||2.02||
|- align=center
| 2008/09||Динамо М||[[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]]||32||21||9||2||1859||69||2||2.23||90.4||12||8||4||700||19||1||1.63||92.7
|- align=center
| 2009/10||Динамо М||ҚХЛ||33||16||11||2||1770||70||4||2.37||92.0||4||1||3||230||10||0||2.61||91.5
|- align=center
| 2010/11||[[Барыс (шайбалы хоккей)|Барыс]]||ҚХЛ||35||15||15||4||2035||78||2||2.30||92.7||2||0||2||119||7||0||3.53||91.1
|- align=center
| 2011/12||Барыс||ҚХЛ||32||15||11||2||1703||70||2||2.47||92.5||7||3||4||423||17||0||2.41||92.5
|- align=center
| 2012/13||Барыс||ҚХЛ||23||12||7||2||1249||64||2||3.07||89.7||4||2||2||254||12||0||2.84||91.5
|- align=center
| 2013/14||Барыс||ҚХЛ||20||9||8||1||1132||58||0||3.07||90.1||10||6||4||576||22||0||2.29||92.0
|- align=center
!colspan=3|'''ҚХЛ барлығы'''||175||88||61||13||9748||409||12||2.52||91.5||39||20||19||2302||87||1||2.27||92.1
|- align=center
!colspan=3|'''ҚХЛ барлығы, Суперлига, ҰХЛ және ТМД'''||549||||||||31323||1111||64||2.13||||100||51||47||5956||210||11||2.12||
|}

== Сілтеме ==
* [https://www.khl.ru/players/7274/ ҚХЛ сайтындағы профиль] {{ref-ru}}
* [https://www.nhl.com/ru/player/=8460695 Виталий Еремеев] ҰХЛ сайтындағы профиль {{ref-ru}}
* [https://yvision.kz/post/249050 shaiba.kz сайтындағы стастикасы] {{ref-en}}
* [http://www.global-sport.ru/players/info?id=7274 Global Sport Consulting сайтындағы ойыншы туралы мәліметтер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128085110/http://www.global-sport.ru/players/info?id=7274 |date=2021-01-28 }} {{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Торпедо Өскемен ХК хоккейшілері]]
[[Санат:КСРО шайбалы хоккейшілері]]
[[Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері]]
[[Санат:ЦСКА (Мәскеу) ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей жаттықтырушылары]]
[[Санат:Динамо (Мәскеу) ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Барыс ХК хоккейшілері]]
[[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары]]

Виктор Валерийұлы Темірбаев

2026-06-13T15:55:07Z

Орел Карл:

{{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Виктор Валерийұлы Темірбаев|Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Болгария]]дағы елшісі|Ту=Flag of Bulgaria.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=9 желтоқсан 2022 жылдан бастап|Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]]|Титулы_2=[[Қазақстан]]ның [[Латвия]]дағы елшісі|Ту_2=Flag of Latvia.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=8 ақпан 2019|Басқаруын аяқтады_2=1 қараша 2019|Президент_2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_2=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_2=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Титулы_3=[[Қазақстан]]ның [[Литва]]дағы елшісі|Ту_3=Flag of Lithuania.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=9 желтоқсан 2022|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізбасары_3=Тимур Владимирович Пірімбетов|Ізашары_3=[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]]|Білімі=1. [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институты]] 2. [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы]]|Мамандығы=1. Радиоинженер-құрылысшы 2. Халықаралық қатынастар|Қызметі=[[Елші]], [[дипломатия]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ {{Байрақ|Қазақстан}}|Туған жері={{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Әкесі=Валерий Батаевич Темірбаев|Туған күні=16.7.1967|Сайты=[https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-sofia#:~:text=%D1%81%25209%2520%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8F%25202022%2520%D0%B3.&text=%D0%A7%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%B8%2520%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC%2520%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC%2520%D0%A0%D0%9A%2520%D1%8F%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%2520%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%2520%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%2520%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87. Қазақстанның Болгариядағы елшілігі]|Әскер түрі=[[КСРО Қарулы Күштері]]|Қызмет еткен жылдары=1986—1988}}
'''Виктор Валерийұлы Темірбаев''' ([[16 шілде]] [[1967 жыл|1967]], [[Павлодар]]) — қазақстандық дипломат, [[Қазақстан елшілерінің тізімі|елші]]. І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл.

== Өмірбаяны ==
1967 жылы 16 шілдеде [[Павлодар|Павлодарда]] дүниеге келді.

=== Білімі ===
1993 жылы [[Мәскеу электроника және математика институты|Мәскеу электронды машина жасау институтын]] “радиоинженер-құрылысшы”, 1999 жылы [[Ресей СІМ Дипломатиялық академиясы|Ресей СІМ Дипломатиялық академиясын]] “халықаралық қатынастар” мамандығы бойынша тәмамдады.

=== Мансабы ===
* 1986—1988 — [[КСРО Қарулы Күштері|КСРО Қарулы Күштерінде]] әскери қызмет:
* 1991—1993 — “Қазақстан қаржы-өнеркәсіптік тобы” АҚ менеджері;
* 1993—1994 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті;
* 1994—1994 — Мемлекеттік протокол басқармасының референті;
* 1994—1997 — [[Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігі|Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігінің]] атташесі, үшінші хатшысі;
* 1999—2003 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Көпжақты ынтымақтастық департаментінің екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі;
* 2003—2005 — [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израильдегі Елшілігінің]] бірінші хатшысы;
* 2005—2006 — [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрлігі]] Халықаралық ұйымдар және қауіпсіздік мәселелері департаментінің бөлім бастығы, Азия ынтымақтастығы департаментінің бөлім бастығы;
* 2006—2007 — [[АӨСШК]] Хатшылығының саяси бөлімінің басшысы;
* 2007—2008 — “Қазына” ТДҚ АҚ өкілдігі басшысының орынбасары;
* 2009—2010 — «Ұлттық инновациялық қор» АҚ Корпоративтік даму департаментінің директоры;
* 2010—2018 — [[Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі|Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің]] кеңесшісі, кеңесші-уәкілі;
* 2018—2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Литва|Литвадағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/17036|title=Виктор Темірбаев ҚР-ның Литвадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды|date=2018-08-27|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref>
* 2019—2019 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Латвия|Латвиядағы]] елшісі;<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/2019-02-07/viktor-temirbaev-naznachen-poslom-kazakhstana-v-latvii/|title=Виктор Темирбаев назначен послом Казахстана в Латвии|date=2019-02-07|lang=ru|work=kz.kursiv.media|accessdate=2024-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://primeminister.kz/news/glava-gosudarstva-naznachil-poslov-rk-v-knr-latvii-i-bolgarii|title=Мемлекет басшысы Қазақстанның ҚХР-дағы, Латвия және Болгариядағы елшілерін тағайындады|date=2019-11-01|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate=2024-12-28}}</ref>
* 2022 — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Болгария|Болгариядағы]] елшісі.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248|title=Мемлекет басшысының жарлықтарымен:|date=2022-12-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2024-12-28}}</ref>

=== Жеке өмірі ===
Үйленген, 4 бала тәрбиелеуде.<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/document/?doc_id=34138108#sub_id=0|title=Темирбаев Виктор Валерьевич (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref>

Әкесі Валерий Батаевич Темірбаев (1941 туған) — [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ресей|Ресейдегі]] (1993—1994), [[Беларусь|Беларусьтегі]] (1994—1996), [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] (1996—1999) елшісі және [[ТМД]] Жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілі (1995—1996).<ref>{{Cite web|url=https://tou.edu.kz/ru/social-activity/studencheskie-objedinenija/4-known-graduates/known-graduates/18-2009-01-05-03-55-04|title=ТЕМИРБАЕВ ВАЛЕРИЙ БАТАЕВИЧ|lang=ru|work=tou.edu.kz|accessdate=2024-12-28}}</ref>

[[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Испан тілі|испан тілдерін]] меңгерген.

== Марапаттары мен атақтары ==
* І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстанның Болгариядағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстан дипломаттары]]

Сағидолла Құбашұлы Құбашев

2026-06-13T09:13:46Z

Орел Карл: /* Өмірбаяны */

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Сағидолла Құбашұлы Құбашев
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан КП]] ОК екінші хатшысы
| Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады = 10 қаңтар 1987
| Басқаруын аяқтады = 1 қараша 1988
| Ізашары = [[Олег Семенович Мирошхин|Олег Мирошхин]]
| Ізбасары = [[Марат Сәмиұлы Меңдібаев|Марат Меңдібаев]]
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
| Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады_2 = 1982
| Басқаруын аяқтады_2 = 6 ақпан 1987
| Ізашары_2 = [[Аманолла Ғабдолхайұлы Рамазанов|Аманолла Рамазанов]]
| Ізбасары_2 = [[Кешірім Бозтаев|Кешірім Бозтайұлы]]
| Титулы_3 = [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстық атқару комитетінің төрағасы
| Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады_3 = 1979
| Басқаруын аяқтады_3 = 1982
| Ізашары_3 = [[Шаймерден Бәкірұлы]]
| Ізбасары_3 = [[Ыдырыс Қалиев|Ыдырыс Қалиұлы]]
| Титулы_4 = [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] облыстық атқару комитетінің төрағасы
| Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады_4 = қараша 1966
| Басқаруын аяқтады_4 = 1975
| Ізашары_4 = [[Хасан Шаяхметұлы Бектұрғанов|Хасан Бектұрғанов]]
| Ізбасары_4 = [[Оразалы Әбілұлы Қозыбаев|Оразалы Қозыбаев]]
| Титулы_5 = [[Атырау облысы|Гурьев]] облыстық атқару комитетінің төрағасы
| Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады_5 = желтоқсан 1964
| Басқаруын аяқтады_5 = қараша 1966
| Ізашары_5 = ''лауазым құрылды, [[Айдархан Ермекұлы Жәкеев|Айдархан Жәкеев]] Гурьев ауылдық аудандық атқару комитетінің төрағасы ретінде''
| Ізбасары_5 = [[Файзен Зикринов]]
| Титулы_6 =
| Ту_6 =
| Ту2_6 =
| Басқара бастады_6 = 1960
| Басқаруын аяқтады_6 = қаңтар 1963
| Ізашары_6 = [[Арынғазы Қайсақанов]]
| Ізбасары_6 = ''лауазым жойылды, ол өзі Гурьев ауылдық аудандық атқару комитетінің төрағасы ретінде''
| Титулы_7 = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ''ауылдық'' облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
| Ту_7 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Ту2_7 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
| Басқара бастады_7 = қазан 1963
| Басқаруын аяқтады_7 = желтоқсан 1964
| Ізашары_7 = [[Қосай Әліқұлұлы Егізбаев|Қосай Егізбаев]]
| Ізбасары_7 = ''лауазым жойылды, [[Мұхамбет Айтуұлы Исенов|Мұхамбет Исенов]] Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
| Туған күні = 10.02.1927
| Туған жері = № 1 ауыл, [[Орал губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
| Қайтыс болған күні = 19.04.2016
| Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы = Шолпан Халелқызы
| Балалары =
| Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
| Білімі = [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Алматы зооветеринарлық институты]]
| Мамандығы = зоотехник
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}}
}}
{{қатар
| {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Халықтар Достығы ордені}}
}}
}}
'''Сағидолла Құбашұлы Құбашев''' ([[10 ақпан]], [[1927 жыл|1927]], №1 ауыл, [[Орал губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[19 сәуір]] [[2016 жыл|2016]], [[Алматы]]) — мемлекеттік қайраткер. Қазақстан КП ОК екінші хатшысы (1987-1988). Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты (1966).

== Өмірбаяны ==
Сағидолла Құбашев 1927 жылы 10 ақпанда [[Атырау облысы|Гурьев облысының]] қазіргі Индер (бұрынғы Есбол) ауданындағы №1 ауылда дүниеге келіп, Елтай орта мектебінде білім алған.

1945 жылы Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтына түсіп, оны 1949 жылы бітірген.

1953 жылға дейін Гурьев облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бас зоотехнигі, басқарма бастығының орынбасары болып жұмыс істеді.

1953-1960 жылдары Индер ауданындағы «Передовик» ұжымшарының басқарма төрағасы болды.

1960-1963 жылдары Гурьев облыстық атқару комитетінің төрағасы.

1963-1964 жылдары Қазақстан КП-сы Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы.

1965-1966 жылдары Гурьев облыстық атқару комитетінің төрағасы.

1966-1975 жылдары Ақтөбе облыстық атқару комитетінің төрағасы.

1975-1979 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары.

1979-1982 жылдары Қызылорда облыстық атқару комитетінің төрағасы.

1982-1987 жылдары Семей облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы.

1987-1988 жылдары Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің екінші хатшысы.

1988 жылдан одақтық дəрежедегі дербес зейнеткер.

==Қоғамдық қызметі==
КСРО Жоғарғы Кеңесінің ХІ шақырылуының депутаты, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-10 шақырылымдарының депутаты, жергілікті кеңестердің 18 рет сайланған депутаты, СОКП-ның VI съезінің, ХІХ партия конференциясының, Қазақстан Компартиясының IX съезінің делегаты, Қазақстан Компартиясының мүшелігіне 8 рет, жергілікті партия комитеттері мүшелігіне 1954 жылдан 1989 жылға дейін 35 жыл бойы сайланған.<ref>https://anatili.kazgazeta.kz/news/37195</ref>

2004 жылдан "Мұнайшы" қоғамдық қоры Қамқорлық Кеңесінің мүшесі.

== Отбасы ==
Жұбайы Шолпан Халелқызы, жоғары бiлiмдi маман. 35 жыл бiр салада еңбек еттi. Қазақ КСР-нiң еңбек сiңiрген зоотехнигi, дербес зейнеткер.

Отбасында алты бала дүниеге келген. Бүгiнде 12 немере, 6 шөбере өсiп келедi.

== Марапаттары ==
Ерен еңбегі мен мол тәжірибесінің арқасында зор абыройға бөленген ол "Ленин" (1958), "Октябрь Революциясы", төрт мәрте «Еңбек Қызыл Ту», "Халықтар Достығы" ордендерімен жəне көптеген медалдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің үш мәрте Құрмет грамотасымен, Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің бес алтын медалімен марапатталған.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/memleket-kayratker-sagidolla-kubashev-kaytyis-boldyi-269243/ Мемлекет қайраткері Сағидолла Құбашев қайтыс болды]</ref>

Ақтөбе, Атырау және Қызылорда облыстарының Құрметті азаматы атақтары бар.

Индербор кентінде оның атында көше бар.

== Жарияланымдар ==
Сағидолла Құбашев. «Ленин орденді «Передовик» колхозы», 1967

Сағидолла Құбашев. «Адам күні адаммен», «Өлке» баспасы. 2003<ref>http://old.baq.kz/kk/news/aimaktik_bak_muragat/regmedia-74643 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211230072150/http://old.baq.kz/kk/news/aimaktik_bak_muragat/regmedia-74643 |date=2021-12-30 }}</ref>

== Сілтеме ==
* [https://web.archive.org/web/20180826092819/http://www.knowbysight.info/KKK/13001.asp Сағидолла Құбашұлы]. 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Одақ Кеңесінің 11-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Гурьев облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Ақтөбе облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қызылорда облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК екінші хатшылары]]
[[Санат:Алматы зооветеринарлық институтының түлектері]]
[[Санат: Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]]
[[Санат:Ұжымшарлар төрағалары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XIX конференциясы делегаттары]]

Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева

2026-05-31T13:56:11Z

Орел Карл: /* Өмірбаяны */

{{Театр қайраткері
|Есімі = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 3.10.1977
|Туған жері = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{KAZ}}
|Мансабы = актриса, тележүргізуші
|Белсенді жылдары = 1998 жылдан бастап
|Амплуа =
|Театр = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]] [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
| {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
Айзада Таңатарқызы 1977 жылы 3 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Төле би ауданы]], [[Мәдени]] ауылында дүниеге келді. Ол [[Дулат|дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан<ref>{{кітап|авторы= Ә.Дәуітбеков|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Сиқым Тоғатай шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Шымкент|баспасы= ЖШС Кітап|жыл= 2015|томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= 978-601-7404-68-0|тиражы= }}
</ref>.

1994-1998 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және өнер институтындағы]] театр факультетінің музыкалық драма бөлімінде оқыды.

1998 жылы Астанадағы [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының]] труппасына қабылданды.

2007 жылы [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясында]] оқытушы болып істеді.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып келеді.

2006 жылы «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасынан көрсетілген «Қымызхана» телебағдарламасына түсті.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымында Өсекші әйел (реж. Б. Атабаев);
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. А. Рахимов);
* Т. Нұрмағамбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Зүлейха (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Жаужүрек» қойылымында Елизавета;
* М. Сәрсекенің «Такова жизнь» қойылымында Қаңғыбас әйел (реж. О. Кенебаев);
* А. Әмзеұлының «Қара кемпір» қойылымында Келін (реж. Е. Обаев);
* А. Рахимовтің «Свидетельство на преступление» қойылымында Ұзынетек;
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Нұрсұлу (реж. А. Рахимов);
* Ү. Ғажыбековтің «Аршин мал алан» мюзиклінде Гүлчахра (реж. Т. Әл-Тарази);
* Н. Гогольдің «Үйлену» қойылымында Арина (реж. В. Захаров);
* Шахимарден мен Қ. Ысқақтың «Қазақтар» қойылымында Михр ханым;
* Р. Мұқанованың «Ангел с дьявольским лицом» қойылымында Ұзынғайша;
* Иран-Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Нұрғаным (реж. О. Кенебаев);
* Т. Әбдіковтің «Великий и Вор» қойылымында Журналист (реж. Е. Обаев, Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.**

=== [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» қойылымында Жібек (реж. Ә. Мәмбетов);
* «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» қойылымында Баян (реж. Ә. Мәмбетов);
* М. Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобыланды» қойылымында Құртқа (реж. Б. Ұзақов);
* «Еңлік – Кебек» қойылымында Еңлік;
* Қ. Шаңғытбаев пен Қ. Байсейітовтің «Беу, қыздар-ай!» қойылымында Жансұлу (реж. Б. Ұзақов);
* Әнес Сарайдың «Балуан Шолақ» қойылымында Татьяна (реж. Н. Жұманиязов);
* Ф. Эрвенің «Мадемуазель Нитуш» қойылымында Дениза;
* С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісі» қойылымында Нигора;
* Ж. Файзидің «Башмағым» қойылымында Сәруар және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерекелік медалі (2016).
* «Театр көктемі» дәстүрлі театр фестивалінің бірнеше дүркін жүлдегері.
* [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018 жыл 14 желтоқсан).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]

Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова

2026-05-31T13:25:05Z

Орел Карл: /* Марапаттары */

{{Театр қайраткері
|Есімі = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 20.2.1978
|Туған жері = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мансабы = актриса, тележүргізуші
|Белсенді жылдары = 1999 жылдан бастап
|Амплуа =
|Театр = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]] [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
| {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
Күнсұлу Тұрғынбекқызы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданындағы]] [[Тауағаш]] ауылында дүниеге келді.

1995—1999 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр-көркемсурет институтының]] театр факультетін бітірген.

Академияда оқып жүргенде «Қазақ радиосында» жартылай уақыт диктор болып жұмыс істеп, «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасындағы «Таңшолпан» ақпаратты-музыкалық бағдарламасының тележүргізушісі болды.

1999 жылы [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Жас көрермендер театрының]] труппасына қабылданды.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып еңбек етіп келеді.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» пьесасында Қарлығаш;
* «Пай-пай, жас жұбайлар» қойылымында Зәуре;
* «Көгілдір такси» қойылымында Мәриям және басқа да рөлдер.

=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. [[Әубәкір Сыдықұлы Рахимов|Ә. Рахимов]]);
* Т. Нұрмағанбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Әмина;
* М. Задорновтың «Күйеуіңді сат» комедиясында Елена (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Одержимый» қойылымында Балқаш (реж. [[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Е. Обаев]]);
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Ұлжалғас Қопбайқызы (реж. А. Кәкішева);
* Н. Гогольдің «Женитьбе» қойылымында Агафья Тихоновна (реж. В. Захаров);
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымындағы Кемпір (реж. [[Болат Манашұлы Атабаев|Б. Атабаев]]);
* М. Кәрімнің «Ай тұтылған түн» қойылымындағы Таңқабике;
* [[Иранбек Оразбаев|И. Ғайыптың]] «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Әйгерім (реж. О. Кенебаев);
* Ж. Ерғалиевтің «Түсіме өмір кіреді» метафизикалық драмасында Полицей (реж. Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медалі]] (2025 жыл 20 мамыр) — ''ұлттық мәдениетті дамыту мен насихаттауға қосқан ерекше үлесі, мәдениет саласындағы көрнекті жетістіктері және Қазақстан Республикасы алдындағы сіңірген еңбегі үшін.''<ref>[https://www.akorda.kz/kz/prezident-kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-marapattau-turaly-zharlykka-kol-koydy-2044337 Президент Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен марапаттау туралы Жарлыққа қол қойды]</ref>
* Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі (2017 жыл 28 қараша).
* Халықаралық театр фестиваліндегі «Ең үздік әйел бейнесі» жүлдесі (2007).
* [[Шолпан Исабекқызы Жандарбекова|Ш. Жандарбековаға]] арналған «Театр көктемі – 2011» және [[Сәбира Майқанова|С. Майқановаға]] арналған «Театр көктемі – 2012» театр фестивальдерінің лауреаты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]

Юрий Иванович Лавриненко

2026-05-31T07:02:11Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Юрий Иванович Лавриненко
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені =
| Атауы =
| Титулы = Шығыс Қазақстан облысының әкімі
| Ту = Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg
| Ту2 =
| Басқара бастады = 17 маусым 1994
| Басқаруын аяқтады = 30 қараша 1995
| Ізашары = [[Амангелді Иманақышұлы Бектемісов|Амангелді Бектемісов]]
| Ізбасары = [[Леонид Васильевич Десятник|Леонид Десятник]]
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 24.11.1945
| Туған жері = № 47 айрық, [[Аршалы ауданы|Вишнев ауданы]], [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы = Тамара Ивановна (Лавриненко)
| Балалары = Элина, Иван
| Партиясы =
| Білімі = [[Ресей мемлекеттік қызмет академиясы|КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясы]]
| Мамандығы =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = {{қатар
| {{Құрмет ордені}}
| {{Астанаға 20 жыл медалі}}
}}
}}
'''Юрий Иванович Лавриненко''' ([[24 қараша]] [[1945 жыл|1945]], № 47 айрық, [[Аршалы ауданы|Вишнев ауданы]], [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік теміржолшы-инженер. [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] II шақырылым депутаты.

== Өмірбаяны ==
1945 жылы 24 қарашада [[Ақмола облысы|Ақмола облысының]] ([[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) [[Аршалы ауданы|Вишнев ауданындағы]] №47 айрықта дүниеге келді.

1968 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік қатынас жолдары университеті|Ленинград теміржол көлігі инженерлері институтын]] тәмамдаған.

1969—1971 жылдары Павлодар-Оңтүстік станциясында инженер, аға инженер болып жұмыс істеді.

1971—1973 жылдары станцияда және Целиноград теміржол учаскесінде әскери коменданттың көмекшісі болды.

1973—1979 жылдары Павлодар-Оңтүстік станциясы басшысының орынбасары, ал 1979—1980 жылдары Екібастұз станциясының басшысы қызметін атқарды.

1980—1982 жылдары Тың теміржолы Павлодар бөлімшесі басшысының орынбасары болып істеді.

1982—1984 жылдары Павлодар облыстық партия комитетінің сектор меңгерушісі болып еңбек етті.

1991 жылы КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын бітірді.

1994 жылдың 17 маусымынан — 1995 жылдың 30 қарашасына дейін Шығыс Қазақстан облысы әкімшілігінің басшысы, әкімі.

1999 жылдың қазанынан — 2002 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 2-шақырылым депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі.<ref>«Ақмола облысы» энциклопедиясы</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1945 жылы туғандар]]
[[Санат:Астанада туғандар]]
[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан экономистері]]
[[Санат:Қазақстан теміржолшылары]]
[[Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері]]
[[Санат:КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО теміржолшылары]]

{{stub}}

Андрей Константинович Морозов

2026-05-30T07:25:42Z

Орел Карл: Орел Карл Морозов Андрей Константинович бетін Андрей Константинович Морозов бетіне жылжытты

'''Морозов Андрей Константинович''' (1917 жылы туған, [[Башқортостан]], Стерлитамак ауданы) – қоғам қайраткері. 1962–63 жылдары еңбекшілер депутаттары [[Түркістан облысы]] Кеңесі атқару комитетінің төрағасы. [[Шымкент]] ауыл шаруашылығы техникумын, [[Алматы]] ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1941). 1941–45 жылдары [[Қызыл Армия]] қатарында 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1945–46 жылы Шымкент қалалық әскери комиссариатында, жер органдарында, 1946–54 жылы Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті ауыл шаруашылығы бөлімінің нұсқаушысы, меңгерушісі, 1945–55 жылдары [[Батыс Қазақстан]] облыстық комитетінің екінші хатшысы, 1955–57 жылдары Қазақстан КП ОК ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі болды. [[1957–59]] жылдары Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшысы, 1959–62 жылдары еңбекшілер депутаттары Алматы облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы, 1963 жылдан Қазақ КСР жер суландыру және су шаруашылығы министрі қызметін атқарды.<ref name="test">Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы</ref>

==Сілтемелер==
<references />

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

Тыңға 50 жыл медалі

2026-05-24T09:34:12Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Жүлде
| атауы = «Тыңға 50 жыл» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal50Celina.png|left|100px]] [[Сурет:KZ medal 50 year Tcelina.jpg|right|130px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = Мерейтойлық [[Медаль|медал]]
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = беріледі
| тапсырушы =
| негізделді = [[16 қаңтар]] [[2004 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалі]]
| төменгі марапаты = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
| сайты =
| Commons = Medal "50 Years of the Virgin"
}}
'''«Тыңға 50 жыл» медалі''' — Қазақстан Республикасының мерейтойлық медалі.

== Медал туралы ереже ==
Медаль республикадағы тың және тыңайған жерлерді игеруге және ауыл шаруашылығын дамытуға елеулі үлес қосқан Қазақстан Республикасының азаматтарын және шетел азаматтарын мадақтау, сондай-ақ тың және тыңайған жерлерді игеруге 50 жыл толуын мерекелеу мақсатында тағайындалды.

== Сипаттамасы ==
«Тыңға 50 жыл» мерейтойлық медалi жезден дайындалып, диаметрi 34 мм шеңбер пiшiндi болады. Медалдiң бет жағында көтерiлген күн мен егiн аясында астық жинап жүрген комбайндар, оң және сол жақтарында айнала бидай масақтары бейнеленген.

Медалдiң артқы жағында ортада мемлекеттiк тiлде және орыс тiлiнде: «Қазақстан Республикасы «Тыңға 50 жыл» — «Республика Казахстан «50 лет целине» деген жазу жазылған. Медалдiң төменгi бөлiгiнде айнала лавр бұтақтары орналасқан.

Медалдағы барлық бейнелер, жазулар бедерлi, алтын түстi. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы [[Қазақстан туы|Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туы]] түстес қатқыл таспамен тысталған енi 34 мм және биiктiгi 50 мм бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның шеттерiн бойлай сары және жасыл түстi екi жолақ жүргiзiлген.

Медаль [[Өскемен]] қаласындағы [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] дайындалады.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U040001281_ Тың және тыңайған жерлердi игерудiң басталуына 50 жыл толуы құрметiне арналған мерекелiк медаль туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 16 қаңтардағы № 1281 Жарлығы.]
* [http://www.medals.org.uk/kazakhstan/kazakhstan027.htm Republic of Kazakhstan: Jubilee Medal 50 Years of the Development of Virgin Soil]
* [https://ria.ru/economy/20040120/510581.html В Казахстане учреждена медаль "50 лет целине"]
* [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=51045985#activate_doc=2 Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 16 қаңтардағы № 1281 Жарлығы]

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі

2026-05-24T08:10:50Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Жүлде
| атауы = «Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal10Parlm.png|left|100px]] [[Сурет:KZ medal 10 year Parlament.jpg|right|130px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = [[Медаль]]
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = беріледі
| тапсырушы =
| негізделді = [[7 қараша]] [[2005 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты = [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі|«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалі]]
| төменгі марапаты = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалі]]
| сайты =
| Commons = Medal "10 Years of the Parliament of Kazakhstan"
}}
'''«Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл» медалі''' — Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 7 қарашадағы № 1666 Жарлығының негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

Медальдар [[Өскемен|Өскемендегі]] [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] дайындалады.

== Ережесі ==
Мерейтойлық медаль қазақстандық [[Парламентаризм|парламентаризмнің]] дамуы мен қалыптасуына елеулі үлес қосқан, сондай-ақ [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Қазақстан Республикасы Парламентінің]] 10 жылдығын мерекелеуге орай Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетелдік азаматтарды марапаттады.

== Сипаттамасы ==
«Қазақстан Республикасының Парламентiне 10 жыл» мерекелiк медалі диаметрi 34 мм дұрыс шеңбер пiшiндi [[Жез|жезден]] дайындалады.

Медалдiң бет жағының ортасында [[Қазақстан туы|Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туы]] бейнеленген. Тудың бейнесi көк түстi эмальдан жасалған. Медалдiң төменгi бөлiгiнде шеңбердi бойлай лавр бұтақшасы орналасқан. Тудың оң жағында екi жолға жазылған «10 жыл» деген бедерлi жазу бар.

Медалдiң артқы жағының ортаңғы бөлiгiндегi жылтыр бетке үш жолдан тұратын «Қазақстан Республикасының Парламентi» деген жазу жазылған. Жазудың астындағы төменгi бөлiкте ұлттық ою-өрнек элементi орналасқан.

Медалдағы бейнелер мен жазулардың бәрi де бедерлi, алтын түстес келеді. Медалдің шеттері ернеумен жиектелген.

«Қазақстан Республикасының Парламентiне 10 жыл» мерекелiк медалi құлақша мен шығыршық арқылы жезден жасалған, енi 34, биiктiгі 50 мм алтыбұрышты тағанмен жалғанады. Таған Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туы түстес қатқыл таспамен қапталған, оның екi жақ жиегi енi 4 мм көк түстi жолақпен көмкерiлген. Таспаның ортасында әрқайсысының енi 2 мм екi сары жолақ орналасқан. Қатқыл таспаның енi 34 мм. Тағанның артқы жағында түйреуiш орналасқан, медаль соның көмегiмен киiмге тағылады.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U050001666_ Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 7 қарашадағы № 1666 Жарлығы.]

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Ескендір Өтегенұлы Хасанғалиев

2026-05-18T15:28:28Z

Орел Карл: /* Өмірбаяны */

{{Музыкант
|Есімі = Ескендір Өтегенұлы Хасанғалиев
|Толық аты =
|Сурет =
|Туған күні = 13.02.1940
|Туған жері = {{туғанжері|Қаратөбе ауданы|Қаратөбе ауданында}}, [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 30.04.2021
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|Мамандығы = {{hlist|{{әнші|КСРО|Қазақстан}}|[[композитор]]|[[музыкант]]}}
|Ұжымдары =
|Белсенділік жылдары=1963–2021
|Марапаттары =
{{Қатар
|{{Отан ордені}}
|{{Құрмет ордені}}
|{{Астана медалі}}
}}
{{қатар
|{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
|{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
|{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}
}}
{{Қатар
|{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
|{{Қазақстан мемлекеттік сыйлығы}}
|{{Қазақ КСР халық әртісі}}
}}
}}
'''Ескендiр Өтегенұлы Хaсaнғaлиев''' ([[13 ақпан]] [[1940 жыл|1940]], [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Қаратөбе ауданы]] – [[30 сәуір]] [[2021 жыл|2021]], [[Алматы]]<ref>{{cite web |url = https://khabar.kz/kk/news/kogam/item/133150-orny-tolmas-kajgy-eskendir-khasangaliev-dunieden-ozdy|title = Орны толмас қайғы: Ескендір Хасанғалиев дүниеден озды |author = |date = 30 сәуір 2021 |work = |publisher = Хабар |accessdate = 2021-05-02|lang = kk}}</ref>) — кеңестік және қазақстандық [[бaритон|лирикaлық бaритон]] [[әншi]]сі, [[сазгер]], [[музыкант]], [[Қазақ КСР халық әртісі]] (1984), [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның иегері (2006), Батыс Қазақстан облысының құрметті азаматы (2010).

== Өмірбаяны ==
* [[Байұлы]] тайпасының [[Қызылқұрт]] руынан шыққан.
* [[Құрмaнғaзы aтындaғы Қaзaқ ұлттық консервaториясы|Құрмaнғaзы aтындaғы Aлмaты мемлекеттiк консервaториясының]] вокaльды-хорлық фaкультетiн Е. Виногрaдов пен Н. Шaриповaның клaсы бойыншa курсты бітірген.
* Әл-Фaрaби aтындaғы Шымкент мәдениет институтын бiтiрдi.
* 1970 жылдaн бaстaп, Қaзaқ рaдиосы мен теледидaрының солисi. Е. Хaсaнғaлиевтiң орындaу мәнерi жоғaрғы кәсiби деңгеймен ерекшеленедi. Ол [[Қaзaқстaн]]ның белгiлi эстрaдaлық әншiлерi орындaйтын көпшiлiкке жaқсы тaнымaл әндердiң aвторы.

== Шығaрмaшылығы ==
Хaсaнғaлиевтiң «Әдемi», «Aсыл aрмaн», «Өмiрiмнiң жaзы», «Aтaмекен» әндерi Қaзaқстaн сыртынан да белгілі болды. Хaсaнғaлиев тaнымaл сазгер еді. Оның бiрнеше ән жинaғы жaрық көрдi. Xaсaнғaлиев әндерiнiң тaқырыбы сaн aлуaн. Ол қaзaқ, орыс, тaтaр, немiс aқындaрының туғaн ел, еңбек, жaстық шaқ, мaхaббaт тaқырыбындaғы өлеңдерiне көптеген ән жaзды.{{citation needed}} Хaсaнғaлиев гaстрольдiк сaпaрмен [[Моңғолия]] (1975), [[Болгaрия]] (1982), [[Югослaвия]] (1968), [[Aлжир]] (1969), [[Сирия]] мен [[Ливaн]] (1973), [[Швеция]] және [[Финляндия]] (1970), т.б. елдерде болды.{{citation needed}}

== Марапаттары ==
Хасанғалиев марапаттары қатарында болған:
* 1970 жылы [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]];
* 1979 жылы [[Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі]] құрметті атағы;
* 1984 жылы [[Қазақ КСР халық әртісі]] құрметті атағы;
* 2000 жылы [[Құрмет ордені]];
* 2002 жылы [[Астана медалі]];
* 2006 жылы [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]];
* 2007 жылы «Платинды Тарлан» сыйлығы;
* 2011 жылы [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]];
* 2015 жылы [[Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл медалі]];
* 2015 жылы [[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі]];
* 2015 жылы [[Ақорда (резиденция)|Ақорда]] салтанат сарайында [[елбасы]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]тың өз қолынан ең жоғарғы мемлекеттік марапат [[Отан ордені]];
* 2016 жылы [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]];<ref>Қaзaқ мәдениетi. Энциклопедиялық aнықтaмaлық. Aлмaты: “Aрунa Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><ref>Қaзaқстaн Республикaсындa Кiмнiң Кiм екенi – 2011. 2 томдық aнықтaмaлық. Aлмaты, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref>
* 2010 жылы [[Батыс Қазақстан облысы]]ның құрметті азаматы атағы;
* 2010 жылы [[Орал педагогика иниституты]]ның құрметті профессоры;
* 2010 жылы [[Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті]]нің құрметті профессоры;
* 2015 жылы Алматы облысы, [[Үштөбе ауданы]]ның құрметті азаматы;
* 2015 жылы Алматы облысы, [[Кербұлақ ауданы]]ның құрметті азаматы.

== Отбасы ==
Хасанғалиев үйленген еді. Жары: дәрігер-фтизиатр, [[Құрмет ордені]]нің иегері [[Дарико Сопыжанқызы Хасанғалиева|Дарико Хасанғалиева]]. Оның [[Біржан Ескендірұлы Хасанғалиев|Біржан]] есімді сазгер, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері ұлы және бірнеше қызы бар еді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Хасанғалиев, Ескендір Өтегенұлы}}
[[Санат:13 ақпанда туғандар]]
[[Санат:1940 жылы туғандар]]
[[Санат:Қаратөбе ауданында туғандар]]
[[Санат:30 сәуірде қайтыс болғандар]]
[[Санат:2021 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:XX ғасыр әншілері]]
[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр сазгерлері]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]
[[Санат:КСРО сазгерлері]]
[[Санат:Баритондар]]
[[Санат:Отан орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Астана медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан халқы ассамблеясына 20 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Астанаға 20 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Әдебиет, өнер және сәулет саласындағы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері]]
[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:М. Сапарбаев атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық институты түлектері]]
[[Санат:Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті оқытушылары]]
[[Санат:Алматының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]]

Қазақ КСР ОАК

2026-05-13T16:44:54Z

Орел Карл: /* Кеңестердің Жалпықазақ съезі */

'''Қазақ КСР орталық атқару комитеті''' (''Қазақ КСР ОАК'') – 1919-1938 жылдар аралығындағы Кеңестердің Бүкілқазақ съездері арасындағы кезеңде [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] мен [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР-інің]] мемлекеттік биліктің ең жоғары органы.

Кеңестердің Бүкілқазақ съездері [[Орынбор]] мен [[Алматы|Алматыда]] өтті. Қазақ КСР ОАК 1938 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін оның орнына [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]] келді.

== Қазақ АКСР/Қазақ КСР Орталық атқару комитетінің төрағалары ==
[[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Ресей КСФР]] құрамында Қазақ автономиясы ([[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қырғыз АСКР]] (1920-1925), [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Казак АСКР]] (1925-1936 ж. ақпан), Қазақ АКСР (1936 ж. ақпан-желтоқсан) деп аталған) құрылғаннан бастап оның ресми түрде жоғары басшылары Орталық атқару комитетінің төрағалары болды. Негізінде, бұл лауазым [[1936 жылғы КСРО Конституциясы|1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО-ның жаңа Конституциясының]] қабылдануымен енгізілген Жоғарғы Кеңес Төралқасының төрағасы лауазымына сәйкес келді. Дегенмен, КСРО-да да, Қазақ КСР-де де бұрынғы басқару органдары 1938 жылға дейін (жаңа жоғарғы кеңестердің құрылуына) жұмыс істей берді. Қазақ КСР-інде өкілеттіктердің жаңа басқару органына берілуі 1938 жылы 15 шілдеде болды.

== Кеңестердің Жалпықазақ съезі ==
* 1917 ж. 21-28 шілде — [[Бірінші жалпықазақ съезі|Кеңестердің I Жалпықазақ съезі]]
* [[Екінші жалпықазақ съезі|Кеңестердің II Жалпықазақ съезі]] шақырылым 1921 ж. 4 қазан<ref>[http://bibliotekar.kz/sobranie-sochinenii-v-treh-tomah-tom-2-t/organizacija-kassr-i-ukreplenie-sovetsko.html ОРГАНИЗАЦИЯ КАССР И УКРЕПЛЕНИЕ СОВЕТСКОЙ ВЛАСТИ] {{Wayback|url=http://bibliotekar.kz/sobranie-sochinenii-v-treh-tomah-tom-2-t/organizacija-kassr-i-ukreplenie-sovetsko.html |date=20191219072542 }} Казахская библиотека</ref>
* Кеңестердің III Жалпықазақ съезі — 1922 ж. 6 қазан
* Кеңестердің IV Жалпықазақ съезі (1924 ж. 5 қаңтарда шақырылды)
* Кеңестердің V Жалпықазақ съезі — 1925 ж. 15—19 сәуір (Қызылорда)
* VI Жалпықазақ съезі — 1927 ж. 3 сәуір
* VII Жалпықазақ съезі
* VIII Жалпықазақ съезі
* IX Жалпықазақ съезі

== Қазақ АКСР/Қазақ КСР ОАК төрағалары ==
# [[Сейітқали Меңдешұлы Меңдешев|Меңдешұлы Сейітқали]] (1920—1925)
# [[Жалау Мыңбаев|Мыңбаев Жалау]] (1925 ж. 15 маусым — 1927 ж.)
# [[Елтай Ерназаров|Ерназаров Елтай]] (1927—1933)
# [[Ұзақбай Желдірбайұлы Құлымбетов|Құлымбетов Ұзақбай Желдірбайұлы]] (1933 ж. 11 қазан — 1937 ж. шілде)
# [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин|Жангелдин Әліби Тоқжанұлы]] — міндетін атқарушы (1937 ж. шілде — 28 қазан)
# [[Нұрбапа Өмірзақов|Өмірзақов Нұрбапа]] (1937 ж. 28 қазан — 1938 ж. 15 шілде)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Қазақ АКСР]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары]]
[[Санат:Қазақ КСР]]

Мейірім Төлегенұлы Нұрсұлтанов

2026-03-01T14:55:39Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Боксшы
|Есімі = Мейірім Төлегенұлы Нұрсұлтанов
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Толық есімі =
|Лақап аты =
|Азаматтығы = {{KAZ}}
|Туған күні = 29.7.1993
|Туған жері ={{туғанжері|Аягөз|Аягөзде}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Тұрғылықты жері =
|Салмағы = 72,574 кг дейін (160 фунт)
|Тұрысы = сол жақтық тұрыс (оңақай)
|Бойы = 183
|Қолдың қарқыны =
|Стилі =
|Бапкері = Жанат Манашев, [[Бейбіт Бүркітұлы Есжанов|Бейбіт Есжанов]]
|Команда =
|Алғашқы айқасы =
|Соңғы айқасы =
|Чемпион белдігі =
|Айқастар =
|Жеңістер саны =
|Нокаут =
|Жеңілгені =
|Тең түскендері =
|Болмағандары =
|Әуесқой айқастары =
|Әуесқой айқастарда жеңгені =
|Әуесқой айқастарда жеңілгені =
|Әуесқой айқастарда нокауты =
|Әуесқой айқастарда тең түскендері =
|Кәсіпқой айқастары = 20
|Кәсіпқой айқастарда жеңгені = 20
|Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
|Кәсіпқой айқастарда нокауты = 11
|Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
|Рейтинг1 =
|Позиция1 =
|Үздік позициясы1 =
|Рейтинг2 =
|Позиция2 =
|Үздік позициясы2 =
|Рейтинг3 =
|Позиция3 =
|Үздік позициясы3 =
|Рейтинг4 =
|Позиция4 =
|Үздік позициясы4 =
|Рейтинг5 =
|Позиция5 =
|Үздік позициясы5 =
|Рейтинг6 =
|Позиция6 =
|Үздік позициясы6 =
|Рейтинг7 =
|Позиция7 =
|Үздік позициясы7 =
|Рейтинг8 =
|Позиция8 =
|Үздік позициясы8 =
|Рейтинг9 =
|Позиция9 =
|Үздік позициясы9 =
|Үздік позициясы =
|Нашар позициясы =
|boxrec_id = 778622
|Сайты =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}}
{{MedalCountry | {{KAZ}} }}
{{турнир|Жастар арасындағы Азия чемпионаты}}
{{медаль|Алтын|Тегеран 2010|64 кг дейін}}
{{турнир|Қазақстан чемпионаты}}
{{медаль|Қола|Астана 2012|69 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Тараз 2014|75 кг дейін}}
{{турнир|[[Дүниежүзiлiк бокс сериясы|World Series of Boxing]]}}
{{медаль|Алтын|WSB 2015|75 кг дейін}}
}}
'''Мейірім Төлегенұлы Нұрсұлтанов''' ([[27 шілде]] [[1993 жыл|1993]], [[Аягөз]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]]) — қазақстандық боксшы, [[Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері|ХДСШ]], 2014 жылғы Қазақстан чемпионы, 2015 жылғы [[Дүниежүзiлiк бокс сериясы|Дүниежүзiлiк бокс сериясының]] (WSB) чемпионы. Орта салмақтағы кәсіпқой боксшы (middleweight). Америка Құрама Штаттарында жеңіліссіз өткен тоғызыншы жекпе-жекте NABF Junior Middleweight чемпиондық белбеуін жеңіп алды (2018).

Әуесқойлар арасындағы Азия-2013 және 2013 жылғы әлем чемпионы — [[Мерей Төлегенұлы Ақшалов|Мерей Ақшаловтың]] інісі.

== Өмірбаяны ==
«Менің ағам әрқашан менің кумирім болды. Мен оның қадамдарын үнемі бақылайтынмын. Ол тамаша боксшы. Бокс — нағыз спорт түрі. Әр адам өзін және отбасын қалай қорғау керектігін білуі керек». — Мейірім Нұрсұлтанов. Мейірімнің боксшы болып қалыптасуында оның ағасы, [[2013 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Азия-2013]] және [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2013|2013 жылғы әлем]] чемпионы (64 келі салмақта) Мерей Ақшалов басты рөл атқарды. Содан бері әуесқойлық деңгейде Нұрсұлтанов 250-ге жуық жекпе-жек өткізді.

=== Әуесқой айқастарындағы мансабы ===
2009 жылдың қараша айында 16 жасар Нұрсұлтанов [[Орал]] қаласында өткен 64 келі салмақтағы 1992-1993 жылдардағы жастар арасындағы Қазақстан чемпионатында жеңімпаз атанып, Азия чемпионатына жолдама алды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/chempionat-kazahstana-po-boksu |title=Бокстан Қазақстан чемпионаты |access-date=2018-08-09 |archive-date=2018-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809153113/https://www.sports.kz/news/chempionat-kazahstana-po-boksu |deadlink=no }}</ref>.

2010 жылдың наурыз айында [[Тегеран]] қаласында ([[Иран]]) 64 келі салмақта жастар арасында Азия чемпионы атанды<ref>{{Cite web |url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/kaz-othernews/25589-1-mesto-zanjala-molodezhnaja-sbornaja-komanda.html |title=Бокстан Азия чемпионатында Қазақстан жастар құрамасы 1-орынды иеленді |access-date=2018-08-06 |archive-date=2018-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806210720/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/kaz-othernews/25589-1-mesto-zanjala-molodezhnaja-sbornaja-komanda.html |deadlink=no }}</ref>.

2012 жылы 19 жастағы Нұрсұлтанов 69 келі салмақта [[Астана|Астанада]] өткен бокстан ересектер арасындағы Қазақстан чемпионатының қола жүлдесін жеңіп алды, осы салмақта Қазақстан Республикасының чемпионы болып одан кейін сол жылы әлем және Азия чемпионы болып [[Данияр Маратұлы Елеусінов|Данияр Елеусінов]] атанды<ref>{{Cite web |url=http://sport.gov.kz/ru/archives/8118 |title=2012 жылғы бокстан ҚР чемпионатының жеңімпаздары мен жүлдегерлері |access-date=2018-08-06 |archive-date=2018-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826143835/http://sport.gov.kz/ru/archives/8118 |deadlink=yes }}</ref>.

Ол 2014 жылдың желтоқсан айында [[Тараз]] қаласында 75 келі салмақта финалда [[Түркістан облысы|оңтүстікқазақстандық]] Нұрзат Сабировты ұтып, Қазақстан чемпионы атанды<ref>{{Cite web |url=https://prosports.kz/news/46041 |title=Бокстан Қазақстан чемпионатының қорытындысы |accessdate=2018-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180806115736/https://prosports.kz/news/46041 |archivedate=2018-08-06 |deadlink=yes }}</ref>.

==== «[[Астана Арландары|Astana Arlans]]» ====
[[Дүниежүзiлiк бокс сериясы|Дүниежүзілік бокс сериясының]] (WSB) «Astana Arlans» қазақстандық жартылай кәсіпқой командасына шақырылды. 2015 жылғы маусымның басты кейіпкерлерінің біріне айналды. Ол 75 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде барлық жекпе-жекте жеңіске жетіп, финалда «Cuba Domadores» командасынан кубалық Лопес Кардонаны (3:0) сенімді түрде ұтып, «[[Астана Арландары|Astana Arlans]]» екінші рет WSB чемпионы атанды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/meyrim-nursultanov-hochu-i-dalshe-prinosit-polzu-astana-arlans-v-wsb |title=Мейірім Нұрсұлтанов: «Мен WSB-де Astana Arlans-қа әрі қарай да пайдамды тигізгім келеді» |access-date=2018-08-06 |archive-date=2018-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806085017/https://www.sports.kz/news/meyrim-nursultanov-hochu-i-dalshe-prinosit-polzu-astana-arlans-v-wsb |deadlink=no }}</ref>.

=== Кәсіби мансабы ===
2016 жылы 23 жастағы боксшы кәсіпқойға ауысу туралы шешім қабылдап, Кэти Дува басқаратын Main Events компаниясымен келісімшартқа отырды. Боксшының менеджері Эгис Климас ресейлік Сергей Ковалев пен украиналық [[Василий Ломаченко]] мен Александр Усиктің ісімен де айналысады. Жаттықтырушысы: Роберто Гарсиа. Жаттығу алаңы [[Окснард]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]. Ол жерлесі [[Мадияр Рысбекұлы Ашкеев|Мадияр Ашкеевпен]] бір командада жаттығады.

Ол 2016 жылы 19 қарашада АҚШ-тың Лас-Вегас қаласында Сергей Ковалев - Андре Уорд жекпе-жегінің андеркартында дебюттік жекпе-жегін өткізіп, бірауыздан қабылданған шешіммен (60:54, 60:54, 60:54) 6 раундта Генри Бекфордты жеңді.

Екі жылдан кейін, 2018 жылы 13 қазанда [[Лас-Вегас|Лас-Вегаста]] ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) өзінің тоғызыншы жеңіліссіз жекпе-жегінде ол төрешілердің бірауыздан қабылданған шешіммен (80:71, 80:71, 80:71) афроамерикалық Джамар Фриманды (15-6-2) жеңіп, NABF Солтүстік Америка чемпионы атағын жеңіп алды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/video-nokdauna-i-luchshih-momentov-pervogo-titulnogo-boya-kazahstantsa-nursultanova |title=Қазақстандық Мейірімнің бірінші титулдық жекпе-жегінің нокдаун және ең жақсы сәттерінің видеосы |access-date=2018-10-14 |archive-date=2018-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014125623/https://www.sports.kz/news/video-nokdauna-i-luchshih-momentov-pervogo-titulnogo-boya-kazahstantsa-nursultanova |deadlink=no }}</ref>.

== Кәсіби жекпе-жек кестесі ==
{|class="wikitable" style="font-size: 95%;"
! Айқас !! Есеп !! Күні !! Қарсыласы !! Болған жері !! Нәтижесі !! Ескерту
|-
! {{yes2}}20
| 20-0
| [[17 қараша]] [[2023 жыл|2023]]
| {{flagicon|Чили}} Хулио Аламос
| {{small|{{Flagicon|Өзбекстан}} Хумо Арена, [[Ташкент]], [[Өзбекстан]]}}
| {{Yes2}}UD (12)
|
|-
! {{yes2}}19
| 19-0
| [[15 сәуір]] [[2023 жыл|2023]]
| {{flagicon|Жапония}} Кадзуто Такесако
| {{small|{{Flagicon|Оңтүстік Корея}} PARADISE CITY PLAZA, [[Инчхон]], [[Корея Республикасы]]}}
| {{Yes2}}TKO 8 (12) 2:33
| WBO International орта салмақтағы титулын қорғады.
|-
! {{yes2}}18
| 18-0
| [[1 қазан]] [[2022 жыл|2022]]
| {{flagicon|Аргентина}} Марсело Косерес
| {{small|{{Flagicon|Польша}} MOSiR Hall, Al. Zygmuntowskie 4, [[Люблин]], [[Польша]]}}
| {{Yes2}}UD (10)
| WBO International орта салмақтағы титулын қорғады.
|-
! {{yes2}}17
| 17-0
| [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]]
| {{flagicon|Аргентина}} Себастьян Орасио Папески
| {{small|{{Flagicon|Қазақстан}} Rixos Water World Aktau, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]}}
| {{Yes2}}TKO 5 (10) 0:47
| WBO International орта салмақтағы титулын қорғады.
|-
! {{yes2}}16
| 16-0
| [[5 ақпан]] [[2022 жыл|2022]]
| {{flagicon|Ресей}} Андрей Сироткин
| {{small|{{Flagicon|Қазақстан}} Rixos Water World Aktau, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]}}
| {{Yes2}}RTD 5 (10)
| WBO International орта салмақтағы бос тұрған титулы үшін жекпе-жек.
|-
! {{yes2}}15
| 15-0
| [[6 қараша]] [[2021 жыл|2021]]
| {{flagicon|Беларусь}} Дмитрий Атрохау
| {{small|{{Flagicon|Қазақстан}} Халық Арена спорт кешені, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]}}
| {{Yes2}}UD (8)
|
|-
! {{yes2}}14
| 14-0
| [[5 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]
| {{flagicon|Ресей}} Илья Баландин
| {{small|{{Flagicon|Ресей}} RCC Boxing Academy, [[Екатеринбург]], [[Ресей]]}}
| {{Yes2}}UD (8)
|
|-
! {{yes2}}13
| 13-0
| [[2 қараша]] [[2019 жыл|2019]]
| {{flagicon|Мексика}} Кристиан Оливас
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} MGM Grand, Grand Garden Arena, [[Лас-Вегас]], [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}UD (10)
| WBC US орта салмақтағы титулды жеңіп алды.
|-
! {{yes2}}12
| 12-0
| [[24 тамыз]] [[2019 жыл|2019]]
| {{flagicon|Ресей}} Артур Осипов
| {{small|{{Flagicon|Ресей}} «Трактор» спорт сарайы, [[Челябі]], [[Ресей]]}}
| {{Yes2}}UD (10)
|
|-
! {{yes2}}11
| 11-0
| [[24 наурыз]] [[2019 жыл|2019]]
| {{flagicon|Пуэрто-Рико}} Луис Эрнандес (16-7-0. 9КО)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[w:en:Avalon Ballroom|Авалон]], [[Голливуд]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}UD (8)
|
|-
! {{Yes2}}10
| 10-0
| [[11 қаңтар]] [[2019 жыл|2019]]
| {{Flagicon|Мексика}} [[Рамон Агинага]] (13-1-0, 9KO)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Chumash Casino Resort]], [[Santa Ynez]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}KO 2 (8)
| 2-раундта нокаут
|-
! {{Yes2}}9
| 9-0
| [[13 қазан]] [[2018 жыл|2018]]
| {{Flagicon|АҚШ}} [[Джамар Фримэн]] (15-6-2, 8KO)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[w:en:Hard Rock Hotel and Casino (Las Vegas)|Hard Rock Hotel and Casino (Las Vegas)]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}UD (8)
| NABF Junior Middleweight Title бос титулды жеңіп алды
|-
! {{Yes2}}8
| 8-0
| [[4 тамыз]] [[2018 жыл|2018]]
| {{Flagicon|Доминика}} [[Хонатан Батиста]] (18-14-0, 11KO)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[w:en:Hard Rock Hotel & Casino Atlantic City|Hard Rock Hotel & Casino Atlantic City]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}RTD 2 (6)
| 2-раудтан кейін айқастан бас тарту
|-
! {{Yes2}}7
| 7-0
| [[23 маусым]] [[2018 жыл|2018]]
| {{Flagicon|Мексика}} [[Хосе Обандо]] (16-20-1, 12KO)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Belasco Theatre]], [[Лос Анжелес]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}KO 6 (6)
| 6-раундта техникалық нокаут
|-
! {{Yes2}}6
| 6-0
| [[3 наурыз]] [[2018 жыл|2018]]
| {{Flagicon|Мексика}} [[Алехандро Торрес]] (9-3-2)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Мэдисон Сквер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}TKO 6 (6)
| 6-раундта техникалық нокаут
|-
! {{Yes2}}5
| 5-0
| [[25 қараша]] [[2017 жыл|2017]]
| {{Flagicon|АҚШ}} [[Эрик Мун]] (7-0-0, 6KO)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Мэдисон Сквер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}TKO 2 (6)
| 2-раундта техникалық нокаут
|-
! {{Yes2}}4
| 4-0
| [[9 қыркүйек]] [[2017 жыл|2017]]
| {{Flagicon|Бразилия}} [[Исмаэль Буэно]] (15-6-0)
| {{small|{{Flagicon|Қазақстан}} [[Сарыарқа (велотрек)]], [[Астана]], [[Қазақстан]]}}
| {{Yes2}}TKO 1 (6)
| 1-раундтың 50 секундында нокаут
|-
! {{Yes2}}3
| 3-0
| [[14 шілде]] [[2017 жыл|2017]]
| {{Flagicon|АҚШ}} [[Лэнни Дардара]] (5-7-2)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Belasco Theatre]], [[Лос Анжелес]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}KO 1 (6)
| 1-раундта нокаут
|-
! {{Yes2}}2
| 2-0
| [[15 сәуір]] [[2017 жыл|2017]]
| {{Flagicon|Мексика}} [[Хавьер Ольвера]] (1-0-0)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Мохеган Сан Арена]], [[Анкасвилл]], [[Коннектикут]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}TKO 2 (6)
| 2-раундта техникалық нокаут
|-
! {{Yes2}}1
| 1-0
| [[19 қараша]] [[2016 жыл|2016]]
| {{Flagicon|АҚШ}} [[Генри Бекфорд]] (4-5-0)
| {{small|{{Flagicon|АҚШ}} [[Ти-Мобайл Арена]], [[Лас-Вегас]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]}}
| {{Yes2}}UD (6)
| {{small|Кәсіби дебюті}}
|-
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан боксшылары]]
[[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]]
[[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]
[[Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары]]

Асылбек Жанбекұлы Сейітқалиев

2025-12-10T09:39:27Z

Орел Карл: «Алтай ФК ойыншылары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Футболшы
|есімі = Асылбек Сейітқалиев
|толық аты = Асылбек Жанбекұлы Сейітқалиев
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|атауы =
|туған күні = 29.1.1992
|туған жері = {{Туғанжері|Атырау|Атырауда}}, [[Қазақстан]]
|азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}}
|бойы = 168 [[сантиметр|см]]
|салмағы =
|позиция = Жартылай қорғаушы
|қазіргі клуб = {{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]
|номері = 9
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|2009—2014|{{ту|Қазақстан}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|
}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2011—2014|{{ту|Қазақстан}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|4 (0)
|2015|{{ту|Қазақстан}} [[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]|14 (3)
|2018|{{ту|Литва}} Коралас (Клайпеда)|6 (0)
|2019|{{ту|Литва}} Миния (Кретинга)|15 (0)
|2019|{{ту|Испания}} Херена|? (?)
|2021—2022|{{ту|Қазақстан}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|7 (0)
|2021|{{аренда}} {{ту|Қазақстан}} Атырау U-21|17 (5)
|2023|{{ту|Қазақстан}} [[Ұлытау-2022|Ұлытау]]|19 (1)
|2024—|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|0 (0)
}}
|медальдары =
|ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту =
|ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту =
}}
'''Асылбек Жанбекұлы Сейітқалиев''' ([[29 қаңтар]] [[1992 жыл|1992]], [[Атырау]]) — қазақстандық футболшы, «[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]» клубының жартылай қорғаушысы.

== Мансабы ==
Атырау футболының түлегі. Футбол мансабын 2011 жылы «[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]» клубында бастады. 2011 жылдың 3 шілдесінде Қазақстан Премьер-лигасындағы «[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]» клубына қарсы ойында дебют жасады.

2015 жылдың басында [[Каспий (футбол клубы)|Каспийге]] көшті.

2019 жылдың наурыз айында литвалық «Миния» клубының ойыншысы болды.

2019 жылдың жазында «Херена» клубымен келісімшартқа қол қойды.

== Клубтық статистикасы ==
{| class="wikitable"
|- =="=Игровая" карьера="=="
! colspan="3" | Ойындық мансабы !! colspan="2" | Лига !! colspan="2" | Кубок !! colspan="2" | Халықар. !! colspan="2" | Басқ.
|-
| 2011 || [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] || А || 3 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2012 || [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] || А || 1 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2013 || [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] || А || — || — || 1 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2015 || [[Каспий (футбол клубы)|Каспий]] || Б || 14 || 3 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2018 || Коралас (Клайпеда) || Б || 6 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2019 || Миния (Кретинга) || Б || 15 || 0 || 3 || 1 || — || — || — || —
|-
| 2021 || [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] || А || — || — || 1 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2022 || [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] || А || 7 || 0 || 1 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2023 || [[Ұлытау-2022|Ұлытау]] || В || 19 || 1 || 3 || 0 || — || — || — || —
|}

{{Kazakhstan-footy-bio-stub}}

[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Атырау ФК ойыншылары]]
[[Санат:Каспий ФК ойыншылары]]
[[Санат:Ұлытау ФК ойыншылары]]
[[Санат:Алтай ФК ойыншылары]]

Сергей Анатольевич Тимофеев

2025-12-10T09:06:34Z

Орел Карл:

{{Футболшы
|есімі = Сергей Тимофеев
|сурет = Серге́й Анатольевич Тимофеев.JPG
|сурет ені =
|толық аты = Сергей Анатольевич Тимофеев
|туған күні = 5.3.1965
|туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, Қазақ КСР, КСРО
|азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} {{байрақ|Ресей}} {{байрақ|Қазақстан}}
|бойы = 177
|позиция = қорғаушы
|қазіргі клуб =
|қызметі =
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|1997—2000|{{футбол|Қазақстан}}|6 (0)}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|1982—1984|{{ту|КСРО}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Трактор (Павлодар)]]|61 (5)
|1985—1990|{{Ту|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|115 (3)
|1990—1991|{{ту|КСРО}} [[Алания (футбол клубы)|Спартак (Владикавказ)]]|30 (1)
|1992|{{ту|Украина}} [[Нива (футбол клубы, Тернополь)|Нива (Тернополь)]]|13 (0)
|1992—1994|{{ту|Ресей}} [[Динамо (футбол клубы, Мәскеу)|Динамо (Мәскеу)]]|43 (3)
|1995—1997|{{ту|Ресей}} [[Алания (футбол клубы)|Алания]]|67 (3)
|1998|{{ту|Ресей}} [[Локомотив (футбол клубы, Төменгі Новгород)|Локомотив (ТН)]]|32 (6)
|1999|{{ту|Ресей}} [[Сокол (футбол клубы, Саратов)|Сокол]]|20 (0)
|2000—2001|{{ту|Қазақстан}} [[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл-Богатырь]]|55 (3)
|2002—2003|{{ту|Қазақстан}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]|49 (3)
|2004|{{ту|Қазақстан}} [[Екібастұз]]|21 (0)}}
|бапкер клубтары = {{футбол карьерасы
|2004|{{ту|Қазақстан}} [[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]]|
|2004—2005|{{Футбол|Қазақстан}} |
|2005|{{ту|Қазақстан}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|
|2006|{{ту|Ресей}} [[Ростов (футбол клубы)|Ростов]]|асс
|2008|{{ту|Ресей}} [[Луховицы (футбол клубы)|Луховицы]]|
|2009|{{ту|Ресей}} [[Петровка, 38-Смена|МВД России-Крылатское]]|асс
|2010|{{ту|Ресей}} [[Сахалин (футбол клубы)|Сахалин]]|
|2011—2012|{{ту|Ресей}} [[Мостовик-Приморье]]|
|2012—2014|{{ту|Ресей}} [[Сахалин (футбол клубы)|Сахалин]]|
|2016|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|
|2017—2020|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|}}
}}
'''Сергей Анатольевич Тимофеев''' ([[5 наурыз]] [[1965 жыл|1965]], [[Павлодар]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — КСРО және қазақстандық футболшы. Қорғаныста да, жартылай қорғаныста да ойнаған. КСРО-ның спорт шебері (1990).

== Карьерасы ==
Павлодар футболының түлегі. 1985 жылы 19 жасында алматылық "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]" сапына өтті. Командада ойнап жүріп 1988 жылы КСРО Футбол Федерациясы кубогының жеңімпазы атанды. 1986 жылы "Қайрат" [[Футболдан КСРО чемпионаты|КСРО чемпионатында]] 7-орын алып, КСРО чемпионаты тарихындағы ең жоғары жетістігіне қол жеткізгенде, Тимофеев өте белсенді футболшылардың бірі болды.

1990 жылы "Қайрат" КСРО чемпионатының бірінші лигасында сәтсіз ойнады да, Тимофеев командадан кетті. Сол кеткеннен Қазақстанға 2000 жылы бір-ақ оралды. 1995 жылы "Алания" сапында Ресей чемпионы атанды (қазақстандық футболшылар арасында Ресей чемпионы атанған жалғыз футболшы). 2004 жылы "[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]]" сапында ойнап жүріп, 39 жасында футбол ойнауды доғарды.

Сол жылы-ақ бапкерлік карьерасын осы "Екібастұзды" жаттықтырудан бастады.

[[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]]ның экс-ойыншысы және экс-жаттықтырушысы. Құрама сапында 1997-2000 жылдары өнер көрсетті. 2004-05 жылдары құрама жаттықтырушысы болды. [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)|ӘЧ-2006 іріктеуінде]] ол баптаған құрама 12 кездесуде 1 ғана ұпай алды да, қызметтен босады. Онан соң он жыл бойы Ресейдің төменгі лигаларындағы командаларға жаттықтырушы болды.

2016 жылы Қазақстанға оралып, Семейдің "Алтай" клубына бапкер болды.

== Ойнаған клубтары ==
{| class="wikitable"
|1982—1984
|{{Flagicon|КСРО}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]
|61 (5)
|-
|1985—1990
|{{Flagicon|КСРО}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]
|115 (3)
|-
|1990—1991
|{{Flagicon|КСРО}} [[Алания (футбол клубы)|Спартак (Владикавказ)]]
|30 (1)
|-
|1992
|{{Flagicon|Украина}} Нива (Тернополь)
|13 (0)
|-
|1992—1994
|{{Flagicon|Ресей}} [[Динамо (футбол клубы, Мәскеу)|Динамо (Мәскеу)]]
|43 (3)
|-
|1995—1997
|{{Flagicon|Ресей}} [[Алания (футбол клубы)|Алания]]
|67 (3)
|-
|1998
|{{Flagicon|Ресей}} Локомотив (ТН)
|32 (6)
|-
|1999
|{{Flagicon|Ресей}} Сокол
|20 (0)
|-
|2000—2001
|{{Flagicon|Қазақстан}} [[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл-Богатырь]]
|55 (3)
|-
|2002—2003
|{{Flagicon|Қазақстан}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]
|49 (3)
|-
|2004
|{{Flagicon|Қазақстан}} [[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]]
|21 (0)
|}

== Баптаған клубтары ==
{| class="wikitable"
|2004
|[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]]
|-
|2004—2005
|[[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан]]
|-
|2005
|[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]
|-
|2006
|[[Ростов (футбол клубы)|Ростов]]
|-
|2008
|Луховицы
|-
|2009
|МВД России-Крылатское
|-
|2010
|Сахалин
|-
|2011—2012
|Мостовик-Приморье
|-
|2012—2014
|Сахалин
|-
|2016
|Алтай
|-
|2017—
|[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)]]
|}

== Жетістіктері ==

=== Командалық ===

; «Динамо» Москва

* Ресейдің күміс жүлдегері 1994
* Ресейдің қола жүлдегері 1992, 1993

; «Алания»

* Ресей чемпионы: 1995
* Ресейдің күміс жүлдегері 1996

; «Аксесс-Голден Грейн»/«Есіл-Богатырь»

* Қазақстанның күміс жүлдегері: 2000
* Қазақстанның қола жүлдегері: 2001

; «Ертіс»

* Қазақстан чемпионы: 2002, 2003

=== Жеке ===

* Ресей чемеионатындағы үздік-33: 1993
* Қазақстанның үздік сол қанат қорғаушысы: 2000, 2002, 2003.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
*[https://www.caravan.kz/gazeta/dlya-chego-vernulsya-v-kazakhstan-sergejj-timofeev-87854/ Для чего вернулся в Казахстан Сергей Тимофеев]

[[Санат:КСРО футболшылары]]
[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Ертіс ФК ойыншылары]]
[[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]]
[[Санат:Нива Тернополь ФК ойыншылары]]
[[Санат:Алания ФК ойыншылары]]
[[Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары]]
[[Санат:Қызылжар ФК ойыншылары]]
[[Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары]]
[[Санат:Сокол ФК ойыншылары]]
[[Санат:Екібастұз-1979 ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]]
[[Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Алтай Өскемен ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Ростов ФК жаттықтырушылары]]

Балқанабат

2025-12-10T08:44:40Z

Орел Карл: /* Жоғары білім мекемелері */

{{Елді мекен
|статусы = Қала
|қазақша атауы = Балқанабат
|шынайы атауы = {{lang-tk|Balkanabat}}
|сурет = Balkanabat (35672063011).jpg
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Түрікменстан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg = 39|lat_min = 30|lat_sec = 43
|lon_dir = E|lon_deg = 54|lon_min = 21|lon_sec = 54
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Түрікменстанның әкімшілік бөлінісі{{!}}Уәлаят
|аймағы = Балқан уәлаяты{{!}}Балқан
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi = Хәкім
|басшысы = Ашыров Әмин Егенмұратұлы
|құрылған уақыты = 1933
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары = 1936 дейін — ''Нефтедақ'' 1999 дейін — ''Небітдақ''
|статус алуы = 1946
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 17
|климаты = Құрғақ және жартылай құрғақ
|ресми тілі =
|тұрғыны = 120 800
|санақ жылы = 2011
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы = [[түрікмендер]], [[әзербайжандар]], [[орыстар]], [[түріктер]], [[армяндар]]
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі =
|DST =
|телефон коды = +(993 222)
|пошта индексі = 745100
|пошта индекстері =
|автомобиль коды = BN
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты = Balkanabat
|сайты =
|сайт тілі =
}}
'''Балқанабат''' ({{lang-tk|Balkanabat}}) — [[Түрікменстан]]дағы қала, [[Балқан уәлаяты]]ның әкімшілік орталығы.

Қалада [[табиғи газ]] бен [[мұнай]] өндіріледі.

== Географиясы ==
Балқанабат Түрікменстанның батысында [[Үлкен Балқан]] жотасының оңтүстік етегінде (Үлкен Балқанның ең биік шыңы Арлан тауының биіктігі 1880 м дейін жетеді) [[Ашхабад]]тан солтүстік-батысқа қарай 400 км және [[Түрікменбашы]] портынан оңтүстік-шығысқа қарай 130 км жерде орналасқан.

== Тарихы ==
Елді мекен 1933 жылы 13-Транскаспий темір жолының бойында мұнай кен орнын игеруге байланысты құрылған. Түркіменстан КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1946 жылғы 20 желтоқсандағы Жарлығымен Ашхабад облысындағы Небітдақ кенті облыстық бағыныстағы қала болып өзгертілді (сол уақытта Небітдақ ауданы таратылып, оның аумағы Небітдақ қалалық кеңесіне қосылды). Бастапқы атауы Нефтедақ, кейінірек — Небітдақ («мұнайлы тау» — деп аударылады). КСРО ыдырап, Түркіменстан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Небітдақ Балқан уәлаятының орталығына айналды. 1999 жылдан бастап — жергілікті оронимнің қазіргі атауы.

2000 жылдары қала көшелерін абаттандыру жұмыстары жүргізілуде, ірі тұрғын үй нысандарының, жайғасымы жақсартылған пәтерлердің құрылысы жүргізілуде. Жаппай тұрғын үй құрылысы жалғасуда. Қалада Мемлекеттік драма театрының, Уәлаят тарихи-өлкетану мұражайының, диагностикалық орталықтың, неке сарайының, вокзал ғимаратының, облыстық кітапхананың, 10 мың орындық стадионның, көп бейінді базардың<ref>{{cite web |author = |url = http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/40144.html |title = Түрікменстан президенті елдің батысындағы бірқатар нысандардың ашылуына қатысты |lang = ru |website = www.turkmenistan.ru |date = |accessdate = 2020-06-02 |deadlink = no |archive-date = 2020-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201202224823/http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/40144.html }}</ref> және басқа да әлеуметтік-мәдени нысандардың ғимараттары<ref>{{cite web |author = |url = http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1791 |title = Балқанабат шекарасын кеңейтуде |lang = |website = www.turkmenistan.gov.tm |date = |accessdate = 2020-06-02 |deadlink = yes |archive-date = 2019-02-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190209124530/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1791 }}</ref> салынды.

== Тұрғындары ==
{|class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0"
|-bgcolor="#eeeeff"
! '''Жыл''' !! 1959 !! 1974 !! 1999 !! 2006 !! 2011
|-bgcolor="#f7f9ff"
|align=center |'''Мың тұрғын'''
|align="right" | 33
|align="right" | 61
|align="right" | 108
|align="right" | 113
|align="right" | 120
|}

== Спорт ==
Балқанабат қаласында 2 футбол командасы бар:
#Небітші ФК
#Қара Алтын ФК

Сондай-ақ қалада балалар мен жасөспірімдер спорттың әртүрлі түрлерімен айналысатын бірнеше спорт мектептері бар.

== Білім беру ==
Балқанабадта 2 жоғары оқу орны, 5 орта кәсіби білім және 24 орта мектеп бар.

=== Жоғары білім мекемелері ===
#Жақсыкелді Какаев атындағы Халықаралық мұнай және газ университеті (Балқанабат қаласындағы филиалы)
#Түрікмен мұнай және газ ғылыми-зерттеу және жобалау институты.

=== Кәсіптік орта білім беру ===
#Небітгаз кәсіптік орта білім беру
#Медицина кәсіптік орта білім беру
#Музыка кәсіптік орта білім беру
#Көркемөнер кәсіптік орта білім беру

== Мектептері ==
# Орыс бөлімді №1 мектеп.
# Мақтұмқұлы Фраги атындағы №2 мектеп.
# Шет тілдеріне мамандандырылған №3 мектеп.
# №4 мектеп Жебелде орналасқан.
# №5 мектеп (бұрынғы қазақ мектебі).
# №6 мектеп
# №7 мектеп
# №8 мектеп
# №9 мектеп
# №10 мектеп
# Орыс бөлімді №11 мектеп
# Орыс бөлімді №12 мектеп
# Ханқұлы Текебаев атындағы №13 мектеп.
# №14 мектеп
# Орыс бөлімді №15 мектеп
# №16 мектеп
# №17 мектеп
# №18 мектеп
# №19 мектеп
# №20 мектеп
# Жаратылыстану ғылымдарына мамандандырылған №21 мектеп
# Физика-математика ғылымдарына маманданған №22 мектеп (бұрынғы түрікмен-түрік мектебі).
# №23 мектеп
# №24 мектеп

== Көрікті жерлері ==
* Ұлы Сапармұрат Түрікменбашы атындағы ұлттық драма театры.
* Балқан уәлаятының мемлекеттік кітапханасы.
* Балқан уәлаятының мұражайы және өлкетануы.
* Балқанабат стадионы.
* Мақтұмқұлы Фраги ескерткіші.
* Балқанабат қаласының хәкімдік алаңы.
* Қалалық саябақ.
* Ту тұғыры – Түрікменстанның мемлекеттік туы.
* Ұлы Сапармұрат Түрікменбашы ескерткіші.
* Мәңгілік алау – Атамұрат Ниязов ескерткіші.
* Балқанабат қаласының белгісі — Түйе немесе ізашарлар.
* Денсаулық жолы.
* Әулие Марияның туған күні шіркеуі (1990 жыл).
* «Ізашарлар» архитектуралық-мемориалдық ансамблі
* Жотаның етегіндегі денсаулық жолы
* Қала маңында «Кин-дза-дза» фильмінің түсірілімі өткен (1985 ж.).

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Түрікменстан қалалары}}
[[Санат:Түрікменстан қалалары]]

Сергей Александрович Хижниченко

2025-12-10T08:26:22Z

Орел Карл: «Алтай ФК ойыншылары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Футболшы
|есімі = Сергей Хижниченко
|толық аты = Сергей Александрович Хижниченко
|лақап аты = Хижа
|сурет = Sergei Khizhnichenko.jpg
|сурет ені = 170px
|атауы =
|туған күні = 17.7.1991
|туған жері = [[Өскемен]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|азаматтығы = {{KAZ}}
|бойы = 187
|салмағы = 81
|позиция = шабуылшы
|қазіргі клуб =
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|2000—2007|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток ]] |
}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2008—2009| {{flagicon|Kazakhstan}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]] |38 (7)
|2010| {{flagicon|Kazakhstan}} [[Астана (футбол клубы)|Локомотив]]|15 (2)
|2010|{{аренда}} {{flagicon|Kazakhstan}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|14 (1)
|2011—2014| {{flagicon|Kazakhstan}} [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]]|63 (24)
|2014| {{flagicon|Poland}} Корона|26 (1)
|2015| {{flagicon|Kazakhstan}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]|27 (9)
|2016|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]|28 (10)
|2017|{{flagicon|Беларусь|20px}} [[Шахтер (футбол клубы, Солигорск)|Шахтёр (Солигорск)]]|9 (2)
|2017|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]]|18 (1)
|2018|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|4 (0)
|2019|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|10 (4)
|2020—2021|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|41 (6)
|2022|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Ақсу (футбол клубы, Ақсу)|Ақсу]]|6 (0)
|2024—|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|15 (5)
}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|2009—2020|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан]]|48 (8)
}}
|ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту =
|ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту =
}}

'''Сергей Александрович Хижниченко''' ([[17 шілде]] [[1991 жыл|1991]], [[Өскемен]]) — қазақстандық футболшы, «[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]» клубының шабуылшысы.

==Футбол әлеміндегі жолы==
=== Восток ===
Өскемен "Восток" футбол клубының тәрбиеленушісі. 15 жасында ең бірінші ойынының өзінде соққыларымен көзге түсіп, дебют жасаған. Клуб қазақстандық Премьер-лигадан шыққаннан кейіе астаналық "Локомотив" клубына көшеді.
=== Локомотив ===
Алғашында қосымша топта болып, ойыншылардың орнына жиі шығып жүреді. Наурыздың 22 күні "Қайрат" футбол клубымен өткен матчта көзге түседі. 2010 жылы "Шахтер" клубымен ойынның 6 айналымында гол соғып, матч соңына 14 мин қалғанда есепті өзгертеді.
==Жетістікері==
'''«Шахтёр» (Қарағанды)'''

#Қазақстан чемпионы 2011-2012
#Қазақстан кубогының жүлдегері 2013
#Қазақстан Суберкубогының жүлдегері 2013

'''"Астана"'''
* Қазақстан чемпионы: 2019
== Жеке мадақтамалары ==

#Proспорт газетінің нұсқасы бойынша «Жыл жаңалығы 2009».
#2009 жылы 22 ең үздік футболистер қатарына кірген.
#Қазақстан Премьер-Лигасында 33 ең үздік футболистер қатарында.(2009,2011,2012).
#Ең үздік жас Қазақстан футболисті 2011.

Футболдан басқа Хижниченко Аслан Дарабаевпен,Ренат Абдулинмен және Александр Мокинмен «Стоунз» компаниясына жарнамалық фотосессияға түсті.

==Жеке өмірі==
Сергейдің әкесі-Александр Николаевич дальнобойщик болып жұмыс істейді. Ал анасы-Наталья Николаевна –дүкен басшысы болып жұмыс істейді.Футболистің сонымен қатар Николай деген туған ағасы және Наталья деген әйелі бар.

Қазақстанның жас құрамасының қатарларына жұмылдырылды.Сергей Остапенко жарақаттанғаннан кейін бас жаттықтырушы негізгі ойыншыны ауыстыратын адам іздеді. Сол адам Сергей Хижниченко болды. Бұл Сергейдің Қазақстан құрамасына алғашқы шақыруы болды. 2009 жылдың 10 маусымнында Украина құрамасына қарсы сынға түсті. Ал 2009 жылдың 9 қыркүйегінде Андорра құрамасына қарсы ойында 2 гол cоқты.

== Сілтемелер ==
* [http://www.90minut.pl/kariera.php?id=26347 90minut.pl]
* [http://www.national-football-teams.com/player/31832/Sergey_Khizhnichenko.html national-football-teams.com]
* [http://www.kff.kz/rus/statistics/cat/6/ Статистика] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315140321/http://kff.kz/rus/statistics/cat/6/ |date=2013-03-15 }}
* [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=33888 NFT]

[[Санат:17 шілдеде туғандар]]
[[Санат:Өскеменде туғандар]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Атырау ФК ойыншылары]]
[[Санат:Восток ФК ойыншылары]]
[[Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары]]
[[Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары]]
[[Санат:Астана ФК ойыншылары]]
[[Санат:Корона ФК ойыншылары]]
[[Санат:Тобыл ФК ойыншылары]]
[[Санат:Шахтер Солигорск ФК ойыншылары]]
[[Санат:Ақсу (Ақсу) ФК ойыншылары]]
[[Санат:Алтай ФК ойыншылары]]

Аслан Фархадұлы Жанұзақов

2025-12-10T08:16:26Z

Орел Карл: «Алтай ФК ойыншылары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Футболшы
|есімі = Аслан Жанұзақов
|толық аты = Аслан Фархадұлы Жанұзақов
|лақап аты =
|сурет =
|сурет ені =
|туған күні = 06.01.1993
|туған жері = {{туғанжері|Өскемен|Өскеменде}}, [[Шығыс Қазақстан облысы|ШҚО]], [[Қазақстан]]
|азаматтығы = {{KAZ}}
|бойы = 175 см
|салмағы =
|позиция = [[жартылай қорғаушы]]
|қазіргі клуб = {{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]
|номері = 22
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|2011—2013|{{ту|Қазақстан}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|2012—2015|{{ту|Қазақстан}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|63 (1)
|2016—2018|{{ту|Қазақстан}} [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]|52 (1)
|2019|{{ту|Қазақстан}} [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]|0 (0)
|2019|{{ту|Қазақстан}} [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]|8 (0)
|2020|{{ту|Қазақстан}} [[Жас Сұңқар (футбол клубы)|№8 ОРМБЖСМ]]|12 (0)
|2021|{{ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|17 (0)
|2022—2023|{{ту|Қазақстан}} [[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]|39 (4)
|2024—|{{ту|Қазақстан}} [[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]|21 (0)}}
|ұлттық құрамы =
}}
'''Аслан Фархадұлы Жанұзақов''' ([[6 қаңтар]] [[1993 жыл|1993]], [[Өскемен]]) — қазақстандық футболшы, «[[Алтай (футбол клубы, Өскемен)|Алтай]]» клубының жартылай қорғаушысы.

== Мансабы ==
Футболдық мансабын 2012 жылы «[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]» клубының құрамында бастады. 2013 жылдың 30 наурызында «[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]» клубына қарсы матчта, 79-минутта Бағдат Нұрлыбаевты алмастыра шығып, Қазақстан Премьер-Лигасындағы дебютін өткізді (1:1).

2016 жылдың қаңтар айында «[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]» клубымен келісімшартқа отырды.

== Жетістіктері ==
;«Восток»
* [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|Бірінші лиганың]] күміс жүлдегері: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2015|2015]]
;«Қызылжар»
* Бірінші лига жеңімпазы: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2019|2019]]
* Бірінші лиганың күміс жүлдегері: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2017|2017]]
* Бірінші лиганың қола жүлдегері: [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2016|2016]]

== Клубтық статистикасы ==
{| class="wikitable sortable"
|- =="=Игровая" карьера="=="
! colspan="3" | Ойындық мансабы !! colspan="2" | Лига !! colspan="2" | Кубок !! colspan="2" | Халқа. !! colspan="2" | Басқ.
|-
| 2018 || [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || 21 || 0 || 1 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2019 || [[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
| 2019 || [[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]] || {{comment|Б|Бірінші лига}} || 8 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2020 || [[Жас Сұңқар (футбол клубы)|№8 ОРМБЖСМ]] || {{comment|Б|Бірінші лига}} || 12 || 0 || — || — || — || — || — || —
|-
| 2021 || [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] || {{comment|А|Премьер-лига}} || 17 || 0 || 6 || 0 || — || — || — || —
|-
| 2022 || [[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] || {{comment|Б|Бірінші лига}} || 20 || 2 || 2 || 0 || — || — || — || —
|}

{{Kazakhstan-footy-bio-stub}}

[[Санат:Қазақстан футболшылары]]
[[Санат:Восток ФК ойыншылары]]
[[Санат:Қызылжар ФК ойыншылары]]
[[Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жас Сұңқар ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жетісу ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жеңіс ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жетісу-М ФК ойыншылары]]
[[Санат:Алтай ФК ойыншылары]]

Сақар (қала)

2025-12-10T06:04:20Z

Орел Карл: Орел Карл Сакар бетін Сақар (қала) бетіне жылжытты

{{Елді мекен
|статусы = қала
|қазақша атауы = Сақар
|шынайы атауы = {{lang-tk|Sakar}}
|сурет =
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Түрікменстан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =38 |lat_min =55 |lat_sec =33
|lon_dir =E |lon_deg =63 |lon_min =44 |lon_sec =36
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Уәлаят
|аймағы = Лебап уәлаяты
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі = Атырап
|ауданы = Саят атырабы
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 2016
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі =
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 4 518
|санақ жылы =
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +5:00
|DST =
|телефон коды = +993449
|пошта индексі = 746134
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Сақар''' ({{lang-tk|Sakar}}) — [[Түрікменстан]]ның [[Лебап уәлаяты]], [[Саят атырабы]]ндағы қала. Қала халқының саны 4518 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/sakar-turkmeniya?ysclid=miyg75y9uq597253679|title=Город Сакар (Туркмения) |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-9 |lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
Сақар кенті Лебап уәлаятының орталығында, [[Әмудария]]ның сол жағалауында орналасқан. Ол уәлаяттың астанасы [[Түрікменабат]]тан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде, онымен автомобиль жолы арқылы байланысады. Сақардан алыс емес жерде, Әмудария аңғары бойымен Түрікменабаттан Керкичиге дейін теміржол өтеді. Ел астанасы Ашхабадтан қашықтығы шамамен 700 км.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/11253-Sakar.html|title=Азия. Туркменистан. Лебапский велаят. район Сакарский этрап|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-9 |lang=}}</ref>

== Тарихы ==
Ауыл 1938 жылы аудан орталығына айналды. Ол Сакар ауданының құрамына кірді және оның әкімшілік орталығы болды, ол таратылғаннан кейін 2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан Парламентінің шешімімен Саят атырабының құрамына енді.

== Экономикасы және әлеуметтік нысандары ==
Мақта тазалау зауыты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Түрікменстан қалалары}}
[[Санат:Түрікменстан қалалары]]

Құбадақ

2025-12-10T05:56:52Z

Орел Карл:

{{Елді мекен
|статусы = қала
|қазақша атауы = Құбадақ
|шынайы атауы = {{lang-tk|Gubadag}}
|сурет =
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Түрікменстан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =42 |lat_min =04 |lat_sec =
|lon_dir =E |lon_deg =59|lon_min =57 |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Уәлаят
|аймағы = Дашоғыз уәлаяты
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі = Атырап
|ауданы = Болдымсаз атырабы
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары = 1938 жылға дейін — Таза-Қала 
1949 жылға дейін — Тельман 
1993 жылға дейін — Тельманск
|статус алуы = 2016
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 82
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 17 118
|санақ жылы =
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +5:00
|DST =
|телефон коды = +993-345
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Құбадақ''' ({{lang-tk|Gubadag}}) — [[Түрікменстан]]ның [[Дашоғыз уәлаяты]], [[Болдымсаз атырабы]]ндағы қала. Құбадақ халқының саны 17 118 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://geogoroda.ru/gorod/gubadag-turkmeniya|title=Город Губадаг (Туркмения) © https://geogoroda.ru/gorod/gubadag-turkmeniya|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-3 |lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
[[Дашоғыз уәлаяты|Дашоғыз уәлаятының]] солтүстігінде, Хорезм шұратының бір бөлігін алып жатыр. Мұнда, Өзбекстан шекарасынан 3 шақырым және Дашоғыздан 35 км жерде. Ол каналдар желісімен бөлінген жазықта орналасқан, ал Құбадақтың солтүстік-шығысында шағын Құбатау үстірті орналасқан.

== Тарихы ==
Фрэнк пен Тач-Вернер сөздігінде губа «қызыл-қоңыр», ал даг «тау» деп анықталады. Бұл атау айналадағы қызыл-қоңыр төбелерден шыққан деп мәлімдейді.
1938 жылға дейін ауыл Таза-Қала деп аталды, содан кейін 1949 жылға дейін ол Тельман (неміс коммунисті Эрнст Тельманның құрметіне), кейін Тельманск деп аталды. Қазіргі атауы 1990 жылдары берілген.

2016 жылғы маусымда Түрікменстан Мәжілісінің қаулысымен [[Құбадақ атырабы|Құбадақ атырабының]] Құбадақ ауылы қала санатына жатқызылды. 2022 жылғы 9 қарашада Құбадақ атырабының жойылуына байланысты Болдымсаз атырабының құрамына кірді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/11241-Kubadag.html|title=Азия. Туркменистан. Дашогузский велаят. район Губадагский этрап|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-3 |lang=}}</ref>

== Экономикасы және әлеуметтік нысандары ==
Құбадақ — мақта өңдеу және құрылыс материалдарын өндіру жақсы дамыған агроөнеркәсіптік қоныс. Асфальт зауыты бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Түрікменстан қалалары}}
[[Санат:Түрікменстан қалалары]]

Құбадақ

2025-12-10T05:56:52Z

Орел Карл:

Санат:Қазақстанның аралас жекпе-жек жауынгерлері

2025-09-10T06:55:40Z

Орел Карл: Жаңа бетте: Санат:Елдер бойынша спортшылар Санат:Қазақстан спортшылары

[[Санат:Елдер бойынша спортшылар]]
[[Санат:Қазақстан спортшылары]]

Баянғали Тоқанұлы Әлімжанов

2025-08-05T14:15:28Z

Орел Карл:

{{уики}}
{{Тұлға
|Есімі = Баянғали Тоқанұлы Әлімжанов
|Шынайы есімі =
|Сурет = С беркутом.jpg
|ені =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі =
|Туған күні = 16.10.1954
|Туған жері = [[Степняк]], [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Ұлты =
|Мансабы = ақын, жазушы, драматург, ақын-импровизатор, жыршы, жырау, дастаншы, манасшы, сатирик, сыншы, әдебиеттанушы, режиссер, сценарийші, киноактер, тележүргізуші, журналист, деректі кинорежиссер, шешен, балалар ақыны және балалар жазушысы, аудармашы
|Білімі =
|Мамандығы =
|Не үшін белгілі =
|Партиясы =
|Әкесі = Тоқан Әлімжанов
|Анасы = Бәтима Әбішева
|Жұбайы = Әлия Бақышқызы Әлімжанова
|Серігі = 
|Балалары = Нұрлан Баянғалиұлы Әлімжанов
|Отбасы = 
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|2006}}{{!!}}{{Достық ордені (Қырғызстан)}}
{{!}}}
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Баянғали Тақанұлы Әлімжанов''' ([[16 қазан]] [[1954 жыл|1954]], [[Степняк]], [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — ақын, драматург, жазушы, айтыс ақыны, жыршы-жырау, манасшы, кинорежиссер, сценариші, актер, әдебиет пен өнер зерттеушісі,мәдениет қайраткері, сыншы, сатирик,кинодокументалисші және тележүргізуші.Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Негізінен қазақ тілінде, арасында орыс тілінде де жазады.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Бейбітшілік пен өркендеу»''.
Хоббиі - жауынгерлік өнер, бокс, шахмат ойыны, сөзжұмбақтар, судоку, кітап оқу, теледидар көру және т.б.
Сүйіп оқитын әдебиеті - [[проза]], [[поэзия]], [[драматургия]], [[кино]], [[айтыс]], [[жыр]]лар, [[дастан]]дар («Манас»).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2 Қазақстан әдебиеті , энциклопедия,»Аруна» баспасы,Алматы,2010ж. Қазақстан жазушылары,анықтамалық, «Анарыс» баспасы,Алматы,2009ж. Ақмола облысы,энциклопедия,»Қазақ энциклопедиясы» баспасы,Алматы,2009ж. Қазақша уикипедия,энциклопедия. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені,энциклопедия,Алматы,2011ж.</ref>

== Өмірбаяны ==
'''Әлімжанов Баянғали Тақанұлы''' 1954 ж. 16 қазанда [[Ақмола облысы]] (бұрынғы Көкшетау, [[Біржан сал ауданы]]) [[Степняк]] қаласында, қарапайым еңбекшілер отбасында дүниеге келген.

Әкесі Әлімжанов Тақан (1921-1996ж) Ұлы Отан соғысының мүгедегі, соғыстың басынан аяғына дейін қатысқан. Анасы Әбішева Бәтима (1918-1988ж.). Екеуі де зейнетке шыққанға дейін кеңшарда жұмыс істеген. Б.Әлімжанов Степняк қаласындағы Абай атындағы орта мектепті 1971ж. бітіріп, 1977ж. ҚазМУ-дың қазақ филология факультетін бітірген. 1987 жылға дейін Алматы қаласында тұрған.

Сәбит Мұқановтың мұражайында ғылыми қызметкер, "[[Лениншіл жас]]", "Кітап жаршысы", "[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]" газеттерінде тілші, "[[Қазақфильм]]" киностудиясында деректі фильмдер мен хроника бөлімінің редакторы, «[[Балдырған журналы|Балдырған]]<nowiki/>», "Жұлдыз" журналдарында проза, сын бөлімдерінің редакторы болып қызмет еткен.

1987 ж. ата-анасын күту үшін туған ауданының Кеңащы(Ақмола облысы) ауылына жұбайымен (Әлия Бақышқызы Әлімжанова, 1962 т.ж., медицина қызметкері) бірге көшіп келіп, 11 жыл ауылда тұрған. Баянғали облыстық «[[Көкшетау правдасы]]<nowiki/>» газетінің [[Еңбекшілдер]], [[Уәлиханов ауданы|Уәлиханов]], [[Щучье (Солтүстік Қазақстан облысы)|Щучье]] аудандары бойынша меншікті тілшісі, Еңбекшілдер аудандық мәдениет бөлімінде төкпе ақын болып жұмыс істеген. Ата-анасы қайтқаннан кейін, 1998 ж. Көкшетау қаласына көшіп, 2001 ж. дейін Шахмет Хұсайынов атындағы облыстық қазақ музыкалық-драма театрында сахна шебері болып қызмет атқарған.

2006-2014 жылдары Паң Нұрмағамбет киностудиясының көркемдік жетекшісі. Қазір зейнеткер. Астана қаласында тұрады.

Балалары:Құралай (1973), Ақмарал (1975), Ақкенже (1980, киноактриса), Нұрлан (1984, әнші, сазгер, киноактер).Немерелері бар.

== Шығармашылығы ==
=== Поэзия ===
Баянғали Әлімжанов лирикалық, философиялық өлеңдер мен елуге тарта поэма, оқиғалы жырлардың авторы.
* Тәксидегі тағдырлар,
* Қиянатқа қарсылық,
* Ғарыш қазағы - Тоқтар Әубәкіров туралы
* Жұмабек батырдың жұлдызы - Ж.Тәшенов туралы
* Байғозының жебесі.
* Олжабай батырдың өркені
* Керей Ер Жәнібектің көңілі мен көк дөнені.
* Балуан Шолақ пен Иманжүсіп.
* Гүлбанудың биіктігі
* Бекет атаның үйі
* Марал ишанның аманаты
* Өткеннің өнегесі
* Молда мен НКВД
* Әпшу мен аупартком
* Жел сыбырлаған шындық
* Қыр астындағы құлын.
* Манас пен Мұхтар Әуезов.
* Қыз намысы.
* Қорасан қарақшының қолмергені.
* Смағұл ішкен у.
* Әкімнің әкесі.
* Мәшһүр Атаның месі.
* Мұстафаның мұңы,
* Әбілсейіттің көргенділігі.
* Қаһарман мен қыз.
* Шал мен сағат.
* Жусаным, саған жылаймын.
* Қазақ қандай дейсің бе? т.б.
Оның өлең-жырлары жеке кітап болып басылған "Ауылдың ақ самалы", "Аңыз бен аспан", тарихи тұлғалар туралы көптеген жинақтарға енген және республикамыздың беделді журналдары "Аманат", "Жұлдыз", "Таң-Шолпан", "Дарабоз", "Жаңа Сарыарқа", "Көкшетау", "Қазақ тарихы", "География" журналдары, "Жидебай" альманағы мен

"Егемен Қазақстан", "Қазақ әдебиеті", "Ана тілі", "Заман Қазақстан", "Айқын", "Жас қазақ үні", "Алматы ақшамы", "Арқа ажары", "Жас Арай" т.б.газеттерінде жарияланған.
Б.Әлімжановтың өлеңдері «Жыр маржаны» атты қазақ поэзиясының 10 томдық антологиясына , «Таксидегі тағдырлар» поэмасы «Қазақтың жүз поэмасы» атты 6 томдық антологияға кірген.
Б.Әлімжанов көптеген ән текстерін жазған. «Ғажайып күй», «Өмірлік менің серігім», «Қазақстан», «Өкпелеме, жаным», « Сен ешқашан өзгерме» және басқа да әндері (муз. Нұрлан Әлімжанов\ бүкіл елімізге әйгілі болды. Б. Әлімжановтың балаларға арналған өлең-жырлары да бар. Әсіресе, әліппе және әліппе –жаңылтпаш өлеңдері кеңінен танымал.
Б.Әлімжановтың шығармалары орыс, ағылшын, испан,француз, араб, қытай, неміс, жапон, түрік, татар,башқұрт, удмурт, өзбек, монғол,ұйғыр, қарақалпақ және қырғыз тілдеріне аударылған.

=== Драматургия ===
Баянғали Әлімжанов жиырмадан астам пьесалардың, көптеген шағын сахналық шығармалардың авторы.

Комедиялар — «Құдалық», »Қожанасыр», »Қайран кемпір-шалдар-ай!», »Еркегі бар болғыр», »Қазақы сайлау», » Қаптан шыққан қара қыз»."Суицид алаңынан репортаж", "Нова Лиза", "Балқан байдың айымдары", "Қарыз бен қаспақ", "Әй, әртістер-ай!"

Драмалар—«Жас қазақ», "Ойран"."Біржан салдың шідері" , "Бақытсыз болғың келмесе..."
Трагедиялар - "Батыр Баян"\ Мағжан Жұмабаев поэмасы\, "Дариға қыз"
Балаларға арналған пьеса — «Жолбарыс пен пони», »Алтын ноқта»." Сырғанақ", "Жалмауызды жеңген бала", "Алпамыс батыр мен алып монстр."

Ол Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасын сахнаға лайықтап жазған. Б.Әлімжановтың пьесалары Қазақтың мемлекеттік Ғабит Мүсірепов атындағы академиялық жастар театрында, Ақмола, Павлодар, Семей, Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстық театрларында, Абай (Абай ауданы, ШҚО), Қорғалжын (Ақмола облысы), Ақжайық (БҚО), Аралағаш (СҚО), Дәнеш Рақышев атындағы Жаркент (Алматы облысы) халық театрларында сахналанған. Пьесалардың біразы автордың «Жынды Қаратайдың қасіреті», »Ауылдың ақ самалы» атты кітаптарына енген. Ал, »Қазақы сайлау», «Алаш үні» газетінің бес номеріне жарияланған. «Құдалық», «Сарыарқа» журналына, »Жас қазақ», «Көкшетау» журналына басылған. «Құдалық» спектаклі Ақмола облыстық театрында 1998 жылдан бастап, үздіксіз он жыл бойы үлкен табыспен жүрген (режиссері Мұратбек Оспанов). «Қайран кемпір-шалдар-ай!» Ақмола театрында 2002 жылдан ( реж. М.Оспанов, »Отыз тістен шыққан сөз» деген атпен), Семей театрында 2005 жылдан бері жүріп жатыр (реж.Қуат Сыздықов). Бұлардың бәрі де ең кассалы қойылым болды.
2016 ж. Ғ.Мүсірепов атындағы академиялық жастар театрында "Супер Серкеш" деген атпен "Қаптан шыққан қара қыз" \2016ж.\, Қызылорда облыстық театрында "Ойнайықшы бір, ойлайықшы бір" деген атпен "Суицид алаңынан репортаж" \2018ж.\ комедиялары қойылып, табыспен жүріп жатыр.
Баянғали Әлімжановтың пьесаларын Жанат Хаджиев, Нұрқанат Жақыпбаев, Хұсейін Әмір-Темір, Мұратбек Оспанов, Иманәлі Сапаров, Қуаныш Изенаев,Берікхан Төкенов,Г.Бахтиярова, Сафуан Шәймерденов сынды белгілі режиссерлермен қатар, Қуат Сыздықов, Сымбат Әлішерова, Махаббат Оразалина сияқты жас дарындар сахналаған.

=== Проза ===
Баянғали Әлімжанов «Қиқыматтың хикаялары» (1982ж), "Қарасай батырдың тұқымының толғауы" ("Жұлдыз" журналы,1983ж.) «Ұя» кітабы (1985ж.), «Қиқыматтың қиссасы» ("Жұлдыз",1989ж.) атты сатиралық повестердің, ауыл өмірі туралы әңгімелердің авторы. Ол әңгімелер республикалық, облыстық газет-журналдарда, "Жынды Қаратайдың қасіреті" кітабында жарияланған. Б.Әлімжанов 1932 жылғы трагедия туралы «Ашаршылық жылғы махаббат» атты киноповестің ("Көкшетау" журналы,2008 ж.), "Жалмауызды жеңген бала" атты ертегі мен балаларға арналған әңгімелердің авторы.

Орыс тілінде жазған " Сказ столетнего степняка" атты романы, "Разрешите жить!", "Аблай хан и его батыры" повестері, "Доброжелательный Аскар", "Мальчик победивший Джалмауз" т.б. ертегілері Мәскеуден, "Художественная литература " баспасынан жарық көрген.\ 2019 ж.\ Осы жылы "Роман-газетаға" \№ 7.\ романы мен повесі жарияланған. «Доброжелательный Аскар» ертегісін «Детская роман –газета» \ Москва, 2019ж. № 9.\ республикалық «Дружные ребята» газеті 6 номерінде жариялаған. \2016 ж. № 24-29.\ Б.Әлімжановтың кітаптары интернетте Литрес, Руслит, КазНЭБ т.б. электрондық кітапханалар жүйесі арқылы кеңінен таралған.
Оның прозасы он алты томдық шығармалар жинағының бес томына жинақталған.\2015-2019ж.ж.\

=== Айтыс ===
Б.Әлімжанов 1984–2005 ж. арасында 216 рет айтысқан, республикалық, облыстық деңгейлерде өткен айтулы тойлардың бәрінде дерлік өнер көрсетіп, жиырма екі рет бас жүлдеге ие болған; талай дүркін жүлдегер атанған. Қанжығалы Бөгенбай батырдың 300, Шұбыртпалы Ағыбайдың 190 және 200, ақын Сараның 115, Мағжан Жұмабаевтың 100 және 110, Ілияс Омаровтың 80, Көтібар Бәсенұлының 240, Есет Көтібарұлының 190, Тама Есет батырдың 325 жылдығына арналған айтыстардың,Сырым батырдың 250 жылдығына орай Ташкентте өткізілген Қазақстан - Өзбекстан, « Манас» жырының 1000 жылдығына орай Бішкекте өткізілген Қазақстан – Қырғызстан ақындары айтысының, Семей полигонының жабылуына арналған, «Невада-Семей» қозғалысы аясында өткен Халықаралық акция айтысының жеңімпазы. Оның айтыстары республикалық,облыстық теледидар мен радиодан үздіксіз беріліп,шетелге дейін таралды, газет, журналдарда, көптеген айтыс жинақтарында жарияланды. \"Қазіргі айтыс",1-том. Астана.\ «Алаш пен Манас. Қырық айтыс» деген атпен жеке кітап болып шықты.\Новосибирск, 2004 ж. 400 бет.\. Ғалым, әдебиетшілердің зерттеу обьектісіне айналды. 
Ақынның өмірдің түрлі жағдайларында тауып айтқан өткір сөздері, әзіл өлеңдері «Әзіл шуағы» \Көкшетау, 2004ж.\, «Деген екен» \Новосибирск, 2005 ж. 10 000 дана.\ кітаптарына топтастырылып, көптеген республикалық, облыстық, аудандық газет, журналдар көшіріп жариялаған.
Б.Әлімжановтың айтыстары «Қазіргі қазақ айтысы» атты жинаққа, « Қазақ өнерінің антологиясына» кірген. Алтын қорда сақтаулы. Ғаламторда, Ютубта бар.

=== Жыршы-жырау ===
Б.Әлімжанов «Қобыланды батыр», «Ер Тарғын», «Ер Тәуке»,« Арқалық батыр», «Жанақ пен Рүстем төре», «Сүйінбай мен Тезек төре», «Бақтыбай мен Тезек төре», «Әсет пен Кемпірбай», «Өзім туралы» \Қасым Аманжолов\ т.б қазақтың ескі жырларын көп жылдардан бері ел ішінде жырлап келеді. Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасын ең алғаш XX ғасырдың жетпісінші жылдарынан бастап жырлаған. Сонымен қатар өзінің «Байғозының жебесі», «Балуан Шолақ пен Иманжүсіп», «Керей ер Жәнібектің көңілі мен көк дөнені» т.б. толғау, дастандарын жырлайды. 2001 жылы Қызылорда қаласында өткен республикалық «Ғасырлар үні» атты жыраулар конкурсының үшінші, 2003 жылы екінші жүлдегері. 2011 ж. Өскеменде өткен республикалық конкурстың бірінші жүлдегері. 
Тарақты Байғозы батырдың 300 жылдық (2005 ж. Қарағанды облысы), Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің 150 жылдық (Павлодар, 2008 ж.) тойына арналған жыршы – жыраулар конкурсының Бас жүлдегері. Баянғали орындаған жыр, дастандар Қазақ радиосы мен телеарналардың Алтын қорына жазылып, сақталуда. Аудио, видео дискілерге шыққан.

=== Манасшы ===
Баянғали Әлімжанов қазақтан шыққан бірден-бір манасшы. Манастың мың жылдығына арналған Халықаралық манасшылар \Қырғызстан, Бішкек 1995 ж.\ конкурсына қатысып, арнайы жүлдеге ие болған. Әлем халықтары эпостарының Бірінші дүниежүзілік фестиваліне (Бішкек, 2006 ж), Түркі тілдес елдердің Халықаралық «Қорқыт және Ұлы Дала сазы» фольклорлық- музыкалық өнер фестиваліне (Қызылорда 2006 ж), «Эпикалық мұра – Алтай елдерінің байырғы мәдениеті» атты халықаралық ғылыми–мәдени-творчестволық шараға (Талас, Қырғызстан, 2007 ж.), «Әлем халықтарының эпосы – Жаңғар ұрпақтарының жерінде» атты ІІІ Халықарлық фестивальға (Элиста, Қалмақстан, 2009 ж.), Манасшылардың 1-халықаралық фестиваліне \Телекөпір – Бішкек-Талас-Ош, 2013 ж.\, "Ұлы даланың мәңгілік мирасы - Манас" атты қазақ-қырғыз зиялыларының ІІІ форумына \ Талдықорған, Кербұлақ, 2019ж.\ қатысушы. Мәдени шараларда, түрлі жиындарда көпшіліктің алдында, теле, радиодан Манас жырынан үзінділерді жиі айтады. Баянғали айтқан Манастың тараулары қазақ радиосының Алтын қорына, аудио, видеодискілерге жазылған. Қырғызстанның Композиторлар одағы мен Мәдениет министрлігінің А.Малдыбаев атындағы Халықаралық сыйлығының лауреаты.\1995ж.\ Оған Халықаралық С.Қаралаев қоры тағайындаған "Саяқбай манасшы" медалі \ Бішкек, 2016ж. \, Халықаралық Түркі академиясының "Түркі әлемінің манасшысы" атағы берілген. \ 2019ж.\

=== Кино ===
Баянғали Әлімжановтың бастамасымен 2006 жылы Астана-Көкшетауда Паң Нұрмағамбет киностудиясы ашылды. Оның идеясын қалтқысыз, құлшына қолдаған белгілі кәсіпкер, қоғам қайраткері Марат Нәбиев киностудияның құрылтайшысы және бас демеушісі болды. Содан бері Паң Нұрмағамбет киностудиясында «Ән мен анаша»\2006-2007 ж.\, «Аран» \2010 ж.\», Айхан» \2011 ж.\ , «Асау толқын» \2012 ж.\ атты толық метражды төрт көркем фильм, «Ұлы даланың қырандары» сериясымен алты деректі фильм түсіріліп шығарылды. \Т.Кәкішев, А.Нұрқатов, И.Сауэр, Т.Елубаев, Көкше өнерпаздары туралы.\ Бұл фильмдердің барлығының да сценарий авторы және қоюшы режиссері — Паң Нұрмағамбет киностудиясының көркемдік жетекшісі Баянғали Әлімжанов. Киносценарийлерді қазақ және орыс тілдерінде жазады және субтитрлерді орыс тіліне өзі аударады. Б.Әлімжанов «Аран», "Айхан", "Асау толқын" фильмдерінде басты рольдерде ойнаған. Сонымен қатар ол «Қазақфильм» киностудиясында түсірілген «Жыраулар» \1983 ж. Реж. Ораз Әбішев\, «Палуан» \1984 ж. Реж. Георгий Емельянов.\, «Асылдың сынығы» \198 5жыл, ақын, майдангер Көкен Шәкеев туралы. Реж. Данияр Айманов.\ деректі фильмдердің сценариін жазған. 

=== Әдеби сын, зерттеу мақалалары ===
Баянғали Әлімжановтың әдеби сын және зерттеу мақалалары 1970-90 жылдары республикалық баспасөз бен «Уақыт және қаламгер»,»Жастар жастар туралы» сияқты жинақтарда жиі жарияланып тұрды. Әсіресе, оның көшпенділердің шешендік өнері мен Қасым Аманжоловтың «Өзім туралы» және Мұқағали Мақатаевтың «Реквием» жырлары жайындағы мақалалары кеңінен танымал болды. Сол жылдары ол журналист ретінде де белсенді еңбек етті. Қазір де Б.Әлімжанов БАҚ өкілдеріне әдебиет пен өнердің, қоғамның сан алуан мәселелері туралы қазақ және орыс тілдерінде жиі сұхбат беріп тұрады.

=== Мәдениет қайраткері ===
Б.Әлімжанов өткен ғасырдың 80-жылдары республикалық телеарнадан \қазіргі «Қазақстан»\ «Халық қазынасы», «Бес ғасыр жырлайды» сияқты хабарларды жүргізіп, қазақтың жыршы-жыраулық өнерін насихаттаған. Ол қазақ тілі мерекесіне \Астана\, Кенесары ханның 200 жылдығына \Көкшетау, 2002 ж.\, Алпамыс батырға \Астана, 2006 ж.\, Қобыланды батырға \Ақтөбе, 2008 ж.\, Мұрын жырау Сеңгірбекұлының 150 жылдығына \Астана, 2009 ж.\, Нұрпейіс Байғаниннің 150 жылдығына \Ақтөбе облысы, Темір ауданы, 2010 ж.\ , т.б. арналған республикалық жыршы-жыраулар конкурстарын ұйымдастырушылардың бірі және жүргізушісі болды. Баянғали Әлімжанов бір эпосты бірнеше жыршы, әр жастағы, әр мектептің өкілдері бірлесіп, бір-бірін қайталамай, жалғастыра жырлау идеясының авторы. Осы ретпен «Алпамыс батыр» жырын Астанада, Қызылордада бес жыршы \семейлік Дүйсенғазы Нығметжанов, алматылық Ақан Әбдуәлиев, қызылордалық Майра Сәрсенбаева, ақтөбелік Перуза Нарман, қарағандылық Дидар Қамиев\ жүргізуші Баянғали Әлімжановтың басшылығымен түгел айтып шыққан. Осыған ұқсас, Ақтөбеде он шақты жыршы «Қобыланды батыр» жырын жырлаған.

== Кітаптары ==
<big>Б.Әлімжанов қырықтан астам кітаптың және ондаған ұжымдық жинақтардың авторы. Он алты томдық Шығармалар жинағы жарық көрген. \2015-2019жж.\Жеке кітаптары:</big>

* Қиқыматтың хикаялары. \Так случилось.\ — Жалын, Алматы, 1982. — А-217-82-4702230200

* Ұя \Гнездо.\ — Жазушы, Алматы, 1985. — Ә 4702230200-078-2685

* Жынды Қаратайдың қасіреті.\Трагедия буйного Каратая. \— Омск, 2000. — ISBN 5-85540-418-8

* Ауылдың ақ самалы.\ Степной ветерок.\ — Елорда, Астана, 2003. — ISBN 9965-06-309-5

* Әзіл шуағы. \Луч юмора.\ — Кокшетау, 2004. — ISBN 9965-421-13-0

* Алаш пен Манас. Сорок айтысов. — Новосибирск, 2004. — ISBN 5-94023-074-1

* Деген екен.\Так сказал…\ — Новосибирск, 2004.

* Аңыз бен аспан. \Легенды и небо. \— Алматы, 2010. — ISBN 9965-9294-3-2

* Өмірдің өзі.\ Жизнь есть…\ — Фолиант, Астана, 2014. — ISBN 978-601-292-801-3

* Қиянатқа қарсылық.\ Протест.\ Избранные произведения в 3-х томах. — Фолиант, Астана, 2014. — 1072 с. — ISBN 978-601-292-904-1

* Статьи, отзывы. Интервью, факты. На казахском и русском языках. — Келешек, Кокшетау, 2014. — ISBN 978-601-231-752-7

* Қорасан қарақшының қолмергені. \Стрелок разбойника Корасана.\Поэма. — Келешек, Кокшетау, 2014. — ISBN 978-601-231-778-7

* Дариға қыз. Судьба девушки. — Келешек, Кокшетау, 2014.

* Разрешите жить! Повесть.\на рус.яз.\ — Келешек, Кокшетау, 2015. — ISBN 978-601-231-881-4

* Аблай хан и его батыры. Легенды Великой степи. Повесть-легенда для детей и юношества. \на рус.яз.\— Фолиант, Астана, 2015. — ISBN 978-601-302-320-5

* Ғарыш пен қазақ \Космос и казах \ Стихи и поэмы. — Таймас, Алматы, 2015. — ISBN 978-601-264-155-4
* Шыршадағы шытырман.\ Случай на ёлке.\ Стихи для детей. — Таймас, Алматы, 2015. — ISBN 978-601-264-156-1

* Мальчик, победивший Джалмауз. Сказки \ на рус. яз.\ — Көкшетау, 2016. — 54 с.— ISBN 978-601-317-060-2

* Баянғали Әлімжанов. 16 томдық Шығармалар жинағы.

* Произведения. Т. 1. Поэзия. — Фолиант, Астана, 2015. — ISBN 978-601-302-126-3 / ISBN 978-601-302-125-6

* Произведения. Т. 2. Пьесы. — Фолиант, Астана, 2015. — ISBN 978-601-302-127-0 / ISBN 978-601-302-125-6

* Произведения. Т. 3. Проза. Фолиант, Астана, 2015. — ISBN 978-601-302-128-7 \ ISBN 978-601-302-125-6

* 4-12 том.Ә 55 Шығармалары: Көп томдық — Көкшетау: Келешек-2030 баспасы , 2016.— ISBN 978-601-302-125-6

* Произведения. Т. 4. Қорасан қарақшының қолмергені. Өлеңдер мен поэмалар. — 280 б.— ISBN 978-601-317-063-3

* Произведения. Т. 5. Жар мен жарғы. Пьесалар. Сахналық туындылар. — 242 б.—ISBN 978-601-317-064-0

* Произведения. Т. 6. Алаш пен Манас: Айтыс. 324 б. ISBN 978-601-317-066-4

* Произведения. Т. 7. Деген екен: Толғаулар, арнаулар. Айтыстардан шашу. — 282 б.— ISBN 978-601-317-065-7

* Произведения. Т. 8. Жанай мен Ай. Балаларға арналған өлеңдер, әңгімелер, пьесалар. / Б. Әлімжанов. — 274 б.— ISBN 978-601-317-067-1

* Произведения. Т. 9. Ардагер. Әңгімелер, киноповестер. / Б. Әлімжанов. — ISBN 978-601-317-068-8

* Произведения. Т. 10. Разрешите жить! Повести и рассказы. — 246 с.— ISBN 978-601-317-069-5

* Произведения. Т. 11. Туған жер тұнған аңызым: Деректі дүниелер, естеліктер, лебіздер. — 2016. — 324 б.— ISBN 978-601-317-070-1

* Произведения. Т. 12. Ізгі тілек іздері. Мақалалар, лебіздер, деректер. Интервью, статьи, отзывы, факты. — 2016. −310 б. ISBN 978-601-317-071-8

* Произведения Т. 13. Әй, әртістер-ай! Пьесалар, мақалалар. Нұр-Сұлтан, 2019. -336 б. ISBN 978-601-7804-73-2

* Произведения Т. 14. Мейірім шуағы. Өлеңдер, поэмалар.Нұр-Сұлтан, 2019. 242 б. - ISBN 978-601-7804-74-9

* Произведения Т. 15.«Сказ столетнего степняка». Нұр-Сұлтан, Роман и киноповесть. 2019. 252 б.- ISBN 978-601-7804-75-6

* Произведения Т. 16. Жүз жылдық толғау. Роман, повестер. Нұр-Сұлтан, 2019. 314 б . -- ISBN 978-601-7804-76-3

* Bayangali Alimzhanov. Баянгали Алимжанов. Доброжелательный Аскар\ Сказка\ . Мейірімді Асқар \ Ертегі\. Benevolent Askar \ Fairytale\ . Wohlwollender Askar \ Marchen\.Книга на четырёх языках. 76 стр. Астана, 2018 г . ISBN 978-601-7804-52-7

* Баянғали Әлімжанов. Әлем әуендері. Өлеңдер.\ Напевы мира. Стихи.\ 70 стр. Астана, 2018 г. ISBN 978-601-7804-54-1

* Баянғали Әлімжанов. Қырғызым, бірге туғаным. Өлең, жыр, айтыстар.\Кыргызы мои братья…Стихи,поэмы.\ 124 стр. Астана, 2018 г. ISBN 978-601-7804-55-8

* Баянгали Алимжанов. « Сказ столетнего степняка» . Роман -сказание.225 стр. Астана,2018 г. ISBN 978-601-7804-56-5

* Баянғали Әлімжанов. «Деген екен».88 стр. 2016 ж. ISBN 978-601-7804-14-5

* Баянғали Әлімжанов. Түгел түрік баласы.24 стр. 2018ж. ISBN 978-601-7804-57-2

* Баянгали Алимжанов. «Сказ столетнего степняка» Роман, повести, сказки. 432 стр. Москва, изд: « Художественная литература» , 2019 г. ISBN 978-5-280-03840-0

* Баянғали Әлімжанов. « Батыр болмақ сойдан-дүр…» ,64 б. Астана, 2019ж. ISBN 978-601-7804-63-3

* Роман - газета. № 7. 2019г. Москва. Баянгали Алимжанов. "Разрешите жить!" повесть. "Сказ столетнего степняка" роман.

* Детская роман-газета. №9,2019г. Москва. Баянгали Алимжанов. "Доброжелательный Аскар". Сказка.

* Баянгали Алимжанов. « A Hundred Years on the Steppe ». Роман -сказание.225 стр. Лондон, 2020 г. ISBN 978-191-3356-10-1

== Марапаттары ==
* «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2000).
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2006).
* Қырғызстан Композиторлар одағының және Мәдениет министрлігінің А. Малдыбаев атындағы Халықаралық сыйлығының жүлдегері (1995);
* Біржан сал ауданының құрметті азаматы. \2012 ж.\
* «Қызылорда облысына- 70 жыл медалі.» \2009 ж.\
* Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. \1988 ж.\
* « Мәдениеттің мықты қызметкері»- Төс белгі. Қырғызстан Мәдениет министрлігі. \ 2013 ж.\
* 22 айтыстың Бас жүлдегері.
*2 мәрте жыршы-жыраулар конкурсының Бас жүлдегері.
* Манастың 100-жылдығына арналған «Манасшы» халықаралық сайысының арнайы сыйлығының жүлдегері ([[Қырғызстан|Қырғызстан Республикасы]]). Қазақстандағы «Манас» дастанының жалғыз жыршысы.
* Саяқбай манасшы медалі. Халықаралық С.Қаралаев қоры.
* "Түркі әлемінің Манасшысы". Халықаралық Түркі академиясы. 2019ж.

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1954 жылы туғандар]]
[[Санат:Степнякта туғандар]]
[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Қазақстан драматургтері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақ жыраулары]]
[[Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары]]
[[Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері]]

Гавриил Моисеевич Бойченко

2025-07-16T12:10:28Z

Орел Карл:

{{Театр қайраткері
|Есімі = Гавриил Моисеевич Бойченко
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 1.2.1927
|Туған жері = [[Ессентуки]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 1.08.2013
|Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мансабы = [[Актерлік өнер|актер]]
|Белсенді жылдары =
|Амплуа =
|Театр = [[Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры|Н. Сац атындағы орыс балалар мен жасөспірімдер театры]] [[М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры|М. Ю. Лермонтов атындағы орыс драма театры]]
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Еңбек ардагері медалі}}
| {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}
}}
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Гавриил Моисеевич Бойченко''' ([[1 ақпан]] [[1927 жыл|1927]], [[Ессентуки]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[1 тамыз]] [[2013 жыл|2013]], [[Алматы]]) — [[актер]], Қазақстанның халық әртісі ([[1987]]).

== Өмірбаяны ==
[[Ставрополь өлкелік орыс драма театры]] жанындағы студияны бітіргеннен кейін осы театрдың негізгі құрамына қабылданды ([[1947]]). [[1949]] - [[1953]] ж. Есентуки қаласында көркемөнерпаздар үйірмесін басқарды, кейінен [[Иркутск]]інің (1953 - [[1960]]) және [[Астрахан]]ның (1960- [[1962]]) балалар және жасөспірімдер театрында актер болып, көбіне балалар рольдерін орындаумен көзге түсті. [[1962]] ж. [[Қазақ балалар және жасөспірімдер театры]]на қабылданып, [[1985]] - [[1987]] ж. осы театрдың орыс бөлімінің директоры қызметін атқарды. [[1994]] жылдан Республикалақ орыс драма театрының актері.

Бойченко актерлік шеберлігіне ой мен пластикалық әрекет тұтастығы, шынайылық, сахналық үйлесімділік тән. Оның театрда ойнаған таңдаулы рольдері қатарында Мишка (И.Н. Серебряковтың "Қызыл перілерінде"), Белоянис (Н.М. Гусевтің "Ақ қалампырлы адамында"), Барон Мюнхгаузен (Г.М. Гориннің "Ең шыншылында"), т.б. бар.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1 ақпанда туғандар]]
[[Санат:1927 жылы туғандар]]
[[Санат:Ессентукиде туғандар]]
[[Санат:1 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:КСРО актерлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Еңбек ардагері медалінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары]]
[[Санат:М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры тұлғалары]]
[[Санат:Ставрополь өлкелік орыс драма театры жанындағы студия түлектері]]
[[Санат:Ставрополь өлкелік орыс драма театры тұлғалары]]
[[Санат:Иркутск балалар және жасөспірімдер театры тұлғалары]]
[[Санат:Астрахан балалар және жасөспірімдер театры тұлғалары]]

Ғафиз Қыдырұлы Есімов

2025-07-16T11:53:00Z

Орел Карл:

{{Музыкант
|Есімі = Ғафиз Қыдырұлы Есімов
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = solo_singer
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 9.5.1947
|Туған жері = [[Махамбет ауданы]], [[Атырау облысы|Гурьев облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні = 12.11.2024
|Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|Белсенділік жылдары = 1973—2024
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = камералық әнші, опера әншісі, музыка мұғалімі
|Дауыс түрі = [[Баритон|Лирикалық баритон]]
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары = [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Құрмет ордені}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
| {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}}
| {{Өзбекстан Республикасының Мақтау қағазы}}
}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Ғафиз Қадырұлы Есімов'''<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық.
Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> (9.5. 1947 жылы туған, [[Атырау облысы]] [[Махамбет ауданы]] [[Соройченко]] ауылы) - опера әншісі (лирикалық баритон).

==Жетістіктер==

Қазақстанның халық артисі (1987).

1975жылы Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген.

1973 жылдан Қазақ академикалық опера және балет театрының әншісі.

Негізгі партиялары: [[Абай]] (А.[[Жұбанов]] пен Л.[[Хамидидің]] "Абайында"), [[Думан]] (Е.Г. Брусиловскийдің "Дударайында"), Алпамыс (Е.Рахмадиевтің "Алпамысында"), Құрманғазы (Жұбанов пен Ғ.Жұбанованың "Құрманғазысында"), Онегин (П.И. Чайковскийдің "Евгений Онегинінде"), Жермон (Дж. Вердидің "Травиатасында"), Дон Жуан (В.[[Моцарттың]] "Дән Жуанында"), т.б.

Есімов қонцерттіқ-шығармашылық қызметімен де қазақтың халық әндерін, халық композиторларының әндерін және қазіргі қазақ композиторларының ән-романстарын насихаттауға үлес қосты. Гастрольдік сапармен МХР-да (1978), Германияда (1986, 1987), Румынияда (1984), Филиппинде (1983), Шри-Ланкада (1986) т. б. елдерде болды.

К.Байсейітова атындағы республикалық әншілер байқауы (1975, Алматы) мен М.И. Глинқа атындағы бүкілодақтық әншілер байқауының (1977, [[Ташкент]]) лауреаты.
<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:1947 жылы туғандар]]

Мәдениет Сейітжанұлы Ешекеев

2025-07-16T11:45:16Z

Орел Карл:

{{Музыкант
|Есімі = Мәдениет Сейітжанұлы Ешекеев
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = solo_singer
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 16.6.1936
|Туған жері = [[Бородулиха]] ауылы, [[Бородулиха ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 2.8.1997
|Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Семей|Семейде}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]]
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = әнші
|Дауыс түрі =
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Мәдениет Сейітжанұлы Ешекеев''' ([[16 наурыз]] [[1936 жыл|1936]], [[Бородулиха]] ауылы, [[Бородулиха ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[2 тамыз]] [[1997 жыл|1997]], [[Семей]]) — әнші, Қазақстанның халық әртісі (1987; 1981 жылдан [[Қазақстан]]ның еңбек сіңірген әртісі).

== Өмірбаяны ==
[[Найман]] тайпасының [[Қаратай]] руынан.
* 1957 — 1964 жылдары [[Семей облысы]] концерттік-эстрадалық бюросында өнер көрсетті.
* 1965 — 1975 жылдары “''[[Қазақконцерт]]те''” өнер көрсетті

* 1975 жылдан өмірінің соңына дейін [[Семей]] облысы филармониясының әншісі болды.

Ешекеев — дәстүрлі халық әндерін өз ерекшелігімен, аса шебер орындаушы, Ж.Елебековтің алғашқы шәкірттерінің бірі. Оның репертуарынан қазақ халық әндерімен бірге [[Біржан сал]]дың, [[Ақан сері]]нің, [[Абай]]дың, [[Жаяу Мұса]]ның, [[Балуан Шолақ]]тың, т.б. халық композиторларының әндері кең орын алды. Әсіресе, Ешекеевтің өзіне ғана тән әншілік мәнерін айқын танытатын, оның ерекше нақыс-бояумен орындайтын әндері қатарына [[Кенен Әзірбаев]]тың “''Бозторғайы''”, Әсеттің “''Інжу-Маржаны''”, [[Балуан Шолақ]]тың “''Ғалиясы''”, халық әндері “''Сұржекей''” мен “''Аққұм''” және М.Ержановтың “''Паровоз''”, Р.Елебаевтың “''Жас қазақ''” әндері жатады. Оның орындауындағы бірқатар әндер Қазақ радиосының алтын қорына жазылып алынды. Ешекеевтің орындаушылық дәстүрін мейлінше дәл сақтап, жалғастырушы шәкірттері — Т.Сембаев, Т.Рахимов, т.б.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}

[[Санат:16 маусымда туғандар]]
[[Санат:1936 жылы туғандар]]
[[Санат:Бородулиха ауданында туғандар]]
[[Санат:2 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1997 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Семейде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]

Райымбек Ноғайбайұлы Сейтметов

2025-07-16T10:50:56Z

Орел Карл:

{{Кинематограф
|есімі = Райымбек Ноғайбайұлы Сейтметов
|шынайы есімі =
|сурет =
|туған кездегі есімі =
|туған күні = 02.03.1938
|туған жері = [[Түркістан облысы]], {{туғанжері|Түркістан (қала){{!}}Түркістан|Түркістанда}}
|қайтыс болған күні = 03.11.2007
|қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Түркістан (қала){{!}}Түркістан|Түркістанда}}
|мамандығы = {{актер|Қазақстан}}, [[Режиссёр|театр режиссері]], [[профессор|педагог-профессор]]
|азаматтығы = {{USSR}} {{байрақ|Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|белсенді жылдары = 1960 - 2007 жылдары
|бағыты =
|ұжымы =
|марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
| {{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты}}
| {{Қырғызстан Республикасының құрметті атағы|түрі=мәдениет қайраткері}}
}}
|сайты =
}}
'''Райымбек Ноғайбайұлы Сейтметов''' ([[2 наурыз]], [[1938 жыл]]ы [[Түркістан облысы]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]] - [[3 қараша]], [[2007 жыл]]ы [[Түркістан (қала)|Түркістан]]) — [[актер]], [[Режиссёр|театр режиссері]], [[профессор|театр педагогы]], [[профессор]]. [[Қазақстан халық әртісі|Қазақ КСРнің Халық артисі]] (1987). [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты]] (1984). [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген өнер қайраткері]] (1979). Платинды «Тарлан» сыйлығының иегері. [[Түркістан (қала)|Түркістан қаласының Құрметті азаматы]].

==Толығырақ==
* Райымбек Ноғайбайұлы [[1938 жыл]]ы [[2 наурыз]]да [[Түркістан облысы]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында дүниеге келген.
* 1955 жылы [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының]] «актерлік» бөлімін бітірген.
* 1960 жылы [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актерлік құрамына қызыметке алынады. (Осы театрда жүріп: Н.Гогольдің «Үйленуінде» Кочкарев; Ә.Тәжібаевтың «Майрасында» Адвокат; Қ.Мұхаммеджановтың «Бөлтірік бөрік астында» Сұңғат; «Құдағи келіпті» Арыстан; Ш.Айтматовтың «Ана – жер-Анасында» Жайнақты; М.Байджиевтің «Жекпе-жегінде» Әзизді; М.Әцезовтың «Қарақыпшақ Қобыладысында» Бірсімбайды; У.Шекспирдің «Оттеллосында» Касиосын және «Асауға тұсауында» Люченцио сынды т.брөлдерді шебер сомдаған дарынды артист).
* Мәскеудегі театр иниститутының режиссерлік бөлімін бітірген.
* 1982 жылы [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық Жастар мен балалар театрын]] басқарды.<ref>Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: “ИП Волошин” баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0</ref>
* Жастар театрындағы алғашқы алғашқы қойылымы Ә.Тауасаровтың «Ас а құрметті Икс» комедиясы. Кейін М.Әуезовтың 1954 жылы жазылып, бірақ жарыққа шықпаған «Алуа» драмасын сахналады. Осы еңбегі үшін 1984 жылы Қазақ КСР жоғарғы кеңесінің бұйрығымен [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты]] атанды. Сонымен қатар, Ғ.Мүсіреповтың «Ақан сері – Ақтоқтысын», Ш.Мұртазаның «Қызыл жебесін» және Т.Рұсқұловтың бейнесін, «Сталинге хат», «Бесеудің хатын» сахнаға әкелген дарынды театр режиссері.
* 1995 жылы кіндік қаны тамған жері, түркі халқының рухани астанасы Түркістанға театр ашуды мақсат етті.
* 2000 жылы Райымбек Ноғайбайұлының бастамасымен Қазақстан театрларының қатырына ең жас Түркістан музыкалық драма театры қосылды.
* 2001 жылы Елбасы Н.Ә.Назарбаев Түркістан театрына барып «Көк түріктер» қойылымын тамашалады. «Райымбек Ноғайбайұлы негізін қалаған Түркістан театрының болашағы зор деп сенемін» деп елбасы бағасын берген.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Мемлекеттік марапаттары==
* 1979 жылы [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген өнер қайраткері]] (құрметті атағы);
* 1984 жылы [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты]] (құрметті атағы);
* 1987 жылы [[Қазақстан халық әртісі|Қазақ КСРнің Халық артисі]] (құрметті атағы);
* 2003 жылы Қазақстан Республикасының «Платинды Тарлан» тәуелсіз сыйлығының иегері;
* Президент жарлығымен «[[Құрмет ордені]]» мен марапатталған.
* [[Түркістан (қала)|Түркістан қаласының Құрметті азаматы]] (құрметті атағы);
* бірнеше медалдармен марапатталған.

==Отбасы==
* Баласы: [[Азат Райымбекұлы Сейтметов]] – М.Әуезов атындағы қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
* келіні: [[Данагүл Қайырсапқызы Темірсұлтанова|Данагүл Темірсұлтанова]] - М.Әуезов атындағы қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актрисасы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан режиссёрлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан театр режиссёрлері]]
[[Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Театр педагогтары]]
[[Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары]]
[[Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]

{{Bio-stub}}

Лаки Константинович Кесоглу

2025-07-15T18:59:12Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Музыкант
|Есімі = Лаки Константинович Кесоглу
|Атауы =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туылған кездегі есімі = Пантелей
|Толық аты =
|Туған күні = 22.07.1939
|Туған жері = {{туғанжері|Грузия|Грузияда}} [[Грузин Кеңестік Социалистік Республикасы|Грузин КСР]] [[Батуми]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары = 1964 жылдан бастап
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = {{әнші|Қазақстан|КСРО}} [[педагогика|музыка педагогы]], [[профессор]]
|Дауыс түрі = [[баритон]]
|Аспаптары = [[Фортепиано]]
|Жанрлары = [[поп-музыка]], [[эстрада]]
|Лақап аттары =
|Ұжымдары = [[Қазақ теледидары мен радиосының эстрадалық-симфониялық оркестрі|Эстрадалық-симфония оркестрі]] [[Гүлдер (ансамбль)|Гүлдер ансамбльі]]
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{1 дәрежелі Барыс ордені}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Парасат ордені}}
| {{Достық ордені}}
| {{Құрмет ордені}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
| {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
| {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
| {{Әдебиет және өнер саласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы}}
| {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}}
}}
|Сайты =
}}
'''Лаки (Пантелей) Константинович Кесоглу''' ([[22 шілде]] [[1939 жыл|1939]], [[Батуми]], [[Грузин Кеңестік Социалистік Республикасы|Грузин КСР]]) - кеңестік және қазақстандық [[эстрада]] [[әнші]]сі, музыка педагогы, [[профессор]]. [[Қазақстанның халық артисі|Қазақ КСРнің Халық артисі]] (1989). [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының]] иегері (2014). [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы]]ның [[профессор]]ы. [[Достық ордені|Достық]] және [[құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері.

== Толығырақ ==
* Лаки Константинович [[1939 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Грузин Кеңестік Социалистік Республикасы|Грузин КСР]] [[Батуми]]де дүниеге келген.
* туылған кездегі есімі Пантелей. Ұлты - Грек.
* 1958 - 1962 жылдары Шымкент музыкалық училищесін үздік бітірген.
* 1962 - 1967 жылдары [[Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]]н бітірген.
* 1964 - 1972 жылдары [[Қазақ теледидары мен радиосының эстрадалық-симфониялық оркестрі]]нің штаттағы солисті.
* [[1972 жыл]]ы бірінші рет Одақтар Үйінің Колонналы залында өнер көрсетті (Мәскеу қ.).
* [[Алматы эстрада-цирк өнері колледжі|Ж.Елібеков атындағы Республикалық эстрда-цирк колледжі]]нің құрметті профессоры.
* 2000 жылдан [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы]]ның [[профессор]]ы.

== Шығармашылығы ==
* Оның репертуарында келесідей танымал әндер бар: ''«Өтінемін, айтшы маған»'', ''«Сәттілік тілеймін», «Трики-трики», «Бүгінгі түн», «Ұлым менің», «Музыка сабағы», «Жылама, Мария», «Өтінемін, кет», «Мені сүй», «Барлық жағынан», «Сеніменен сөйлесемін», «Махаббат жолымен»''.
* Грек әндері жазылған бірнеше алып грампластинканы, ''«Капризная погода»'' құйтабағын жазған, онда танымал қазақ авторлары Т. Қажығалиевтің, А. Серкебаевтың, Э. Богушевскийдің және т.б. әндерін орындайды.

== Марапаттары ==
* [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі|Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген артисі]] құрметті атағы
* 1989 жылы [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]]нің бұйрығымен [[Қазақстанның халық артисі|Қазақ КСРнің Халық артисі]] құрметті атағымен марапатталды.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>
* 2003 жылы "Платинды Тарлан" тәуелсіз сыйлығының иегері.
* 2004 жылы Президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІ дәрежедегі [[Достық ордені]] мен марапатталды.
* [[Құрмет ордені]]нің иегері.
* 2008 жылы CAE перифериясы медалі.
* 2014 жылы ҚР тұңғыш президенті - елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]]тың қолынан "[[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақстан Республикасының Әдебиет пен өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығынның лауреаты]]" деген құрметті атақты алды. ([[Астана]] 13 желтоқсан 2014 жыл).
* [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның "Бірлік" алтын медалінің иегері.
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалімен ҚР Мәдениет министрі марапаттады.
* Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің Үздігі.
* Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің Құрметті қызыметкері.

== Шәкірттері ==
* Қазақстанның халық әртісі [[Нағима Есқалиева]].
* Қазақстанның еңбек сіңірген артисттері [[Айтжан Нұрмағамбетова]], [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова|Жеңіс Ысқақова]] және т.б.
* Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]]
* Мемлекеттік "Дарын" жастар сыйлығының лауреаты, Құрмет орденінің иегері [[Қайрат Нұртас]]
* [[Алмас Кішкенбаев]]
* Әсем Жәкетаева
* Динара Сұлтан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары]]
[[Санат:КСРО музыка педагогтары]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]]
[[Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері]]

{{Bio-stub}}

Тұраш Ыбыраев

2025-07-15T18:47:36Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Кинематограф
|есімі = Тұраш Ыбыраев
|шынайы есімі =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|туған кездегі есімі =
|туған күні = 20.5.1929
|туған жері = [[Шұбартау ауданы]], [[Қарқаралы округі]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|қайтыс болған күні = 7.11.1991
|қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
|білімі =
|мамандығы = кинорежиссер
|азаматтығы = {{USSR}}
|белсенді жылдары =
|бағыты =
|киностудия =
|жұбайы =
|серігі = 
|ата-анасы =
|туыстары =
|отбасы = 
|марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
}}
|imdb_id =
|қолтаңбасы =
|сайты =
|ортаққор =
}}
'''Тұраш Ыбыраев''' ([[20 мамыр]] [[1929 жыл|1929]], [[Шұбартау ауданы]], [[Қарқаралы округі]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] – [[7 қараша]] [[1991 жыл|1991]], [[Алматы]]) – актер, радио және телережиссері, Қазақ КСР-інің халық әртісі (1989).

== Өмірбаяны ==
[[Абақ Керей]] тайпасының [[Жастабан]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=http://kerey.kz/?p=5010|title=ШАҚАНТАЙ ШЕЖІРЕСІ( төртінші басылым ) {{!}} Kerey.kz/Керей.кз|website=kerey.kz|accessdate=2020-11-16}}</ref> 1954 ж. Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының қазақ студиясын (профессор И.М. Раевский, Н.Д. Ковшов пен В.А. Вронскаяның жетекшілігімен) бітіргеннен кейін Қазақтың мемлекеттік академия драма театры құрамында актер болды. 1960 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақ радиосы мен телевизиясында, “Қазақтелефильм” студиясында қызмет етіп, “Сенім”, “Құрманғазы”, “Ақ автомобиль”, “Жаз да аяқталып келеді” телефильмдерін, 2 бөлімді “[[Еңлік — Кебек (пьеса)|Еңлік – Кебек]]” пен “[[Беу қыздар-ай|Беу, қыздар-ай]]” фильм-спектаклін, 50-ден астам деректі телефильм түсірген. Ыбыраевтың есімі кезінде Қазақстанның құрметті Алтын кітабына жазылды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}
[[Санат:Алфавит бойынша актерлер]]
[[Санат:КСРО актерлері]]

Сайрагүл Ербосынқызы Нұрсұлтанова

2025-07-15T18:25:42Z

Орел Карл:

{{Театр қайраткері
|Есімі = Сайрагүл Ербосынқызы Нұрсұлтанова
|Шынайы есімі =
|Сурет = С.Нұрсұлтанова Е.Г. Брусиловскийдің Қыз Жібек рөлінде.jpg
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 24.5.1952
|Туған жері = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мансабы = [[Балерина|балет әртісі]], [[Балетмейстер|балетмейстер]], [[Хореография|хореограф]], балет ұстазы
|Белсенді жылдары =
|Амплуа =
|Театр = [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы Қазақ опера және балет театры]]
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
|imdb_id =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Сайрагүл Ербосынқызы Нұрсұлтанова''' ([[24 мамыр]] [[1952 жыл|1952]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) – [[балерина]], Қазақстанның халық әртісі (1990).

== Өмірбаяны ==
1968 жылы [[Алматы хореография училищесі]]н (профессор Б.Ғ. [[Болат Ғазизұлы Аюханов|Аюханов]] және Р.М. Көрпешованың жетекшілігімен) бітірді.

1968 – 93 жылы “Алматының жас балеті” (қазіргі [[Қазақ мемлекеттік академиялық классикалық би ансамблі]]) ансамблі құрамында қызмет етіп, [[Қыз Жібек]]([[Евгений Григорьевич Брусиловский|Е.Г. Брусиловский]], “Қыз Жібек”), Қарашаш ([[Еркеғали Рахмадиев|Е.Рахмадиев]], “[[Алпамыс батыр|Алпамыс]]”), Гертруда (А.П. Исакова, “[[Гамлет]]”), Татьяна ([[Пётр Ильич Чайковский|П.И. Чайковский]], “Татьяна Ларина”), т.б. партияларды орындады.

1993 жылдан [[Қазақ опера және балет театры|Қазақтың мемлекеттік академия опера және балет театры]] труппасында биші әрі “[[Гүлдер (ансамбль)|Гүлдер]]” эстрада жастар ансамблі құрамында педагог-репетитор ретінде (шәкірттері Л.Әлпиева, Г.Тұтқыбаева, т.б.) қызмет етеді.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}

[[Санат:24 мамырда туғандар]]
[[Санат:1952 жылы туғандар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:Қазақстан балет әртістері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері]]
[[Санат:Алматы хореография училищесі түлектері]]
[[Санат:Қазақ мемлекеттік академиялық классикалық би ансамблі тұлғалары]]
[[Санат:Гүлдер ансамблі тұлғалары]]
[[Санат:Қазақ опера және балет театры тұлғалары]]

Нұржұман Байжұманұлы Ықтымбаев

2025-07-15T18:15:25Z

Орел Карл:

{{Кинематограф
|есімі = Нұржұман Байжұманұлы Ықтымбаев
|шынайы есімі =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|туылған кездегі есімі =
|туған күні = 14.05.1941
|туған жері = [[Алтынемел (ауыл)|Алтынемел]] ауылы, {{туғанжері|Кербұлақ ауданы|Кербұлақ ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|мамандығы = {{актер|Қазақстан}}
|азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|белсенді жылдары = [[1966 жыл]] - осы уақытқа дейін
|бағыты = [[тарихи фильм]], [[драма]], [[мелодрама]], [[көркем фильм]]
|киностудия = [[Қазақфильм]]
|марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{2 дәрежелі Барыс ордені}}
| {{Парасат ордені}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{КСРО мемлекеттік сыйлығы}}
}}
|imdb_id = 0407521
|сайты =
}}
'''Нұржұман Байжұманұлы Ықтымбаев''' ([[14 мамыр]] [[1941 жыл]]ы туған, қазіргі [[Алматы облысы]] [[Кербұлақ ауданы]] [[Алтынемел (ауыл)|Алтынемел]] ауылында) – актер, Қазақ КСР-інің халық әртісі (1990).

== Өмірбаяны ==
Алматы музыкалық училищесінде (1954 – 1957) оқыған.

1966 жылы Жаркент қаласындағы педагогика училищені, 1968 жылы “Қазақфильм” студиясы жанындағы актерлік студияны бітірген.

1968 жылдан “Қазақфильм” студиясында киноактер болды.

== Ойнаған рөлдері ==
Алғаш ойнаған рөлі – “Қилы кезең” фильміндегі Қапан (1966). Таңдаулы рөлдері қатарында Сағатбай (“Балалық шаққа саяхат”), Төлеген (“Ұшы-қиырсыз жол”, 1968), Нұржан (“Мәншүк туралы жыр”, 1969), Хакім (“[[Атаманның ақыры (фильм)|Атаманның ақыры]]”, 1970), Комиссар (“Орман балладасы”, 1972), Контрабандашы (“Ыстықкөлдің алқызыл гүлдері”, 1973), Смайылбек (“Көксерек”, 1974), Пачкаев-Бүркіт (“Бүркіттің соңғы жылы”, 1976; Ереван қ-нда өткізілген 11-Бүкілодақтық кинофестиваль дипломымен марапатталды, 1978), Мұраталиев (“Нан дәмі”, 1979; КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1980), Сейіт (“Қызыл керуен”), Тыко Вылко (“Түпсіз құрдым”, 1981), Барысбай (“Қызыл отау”, 1983), т.б. Ол сонымен қатар “Адамдар арасындағы бөлтірік” (1988), “Аллажар” (1992 – 1995), “Жамбылдың жастық шағы” (1996), т.б. көркем фильмдерге де түскен.

== Марапаттары ==
КСРО Кинематографиясының үздігі (1986). “[[Парасат]]” орденімен марапатталған (2007).<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Парасат орденінің иегерлері]]
[[Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]

{{Stub}}

Әзидолла Есқалиев

2025-07-15T17:38:01Z

Орел Карл:

{{Музыкант
|Есімі = Әзидолла Есқалиев
|Шынайы есімі =
|Сурет = Әзидолла Есқалиев.jpg
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 01.01.1934
|Туған жері = [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], Атырау қалалық әкімдігі, [[Атырау облысы|Гурьев облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 14.8.2017
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = музыкант, сазгер, күйші, ұстаз
|Дауыс түрі =
|Аспаптары = домбыра
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Әзидолла Есқалиев''' ([[1 қаңтар]] [[1934 жыл|1934]], [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], Атырау қалалық әкімдігі, [[Атырау облысы|Гурьев облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] — [[14 тамыз]] [[2017 жыл|2017]]) — домбырашы, күйші. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының [[профессор]]ы.

== Өмірбаяны ==
Әзидолланың әкесі Есқали мен ағасы Әліпті халық «Өнердің шежіресі» деп атаған. Есқали әке бүкіл [[Батыс Қазақстан]] аймағына аты өрлеп шыққан [[Құрманғазы]]ның шәкірті, ізбасары Дина Кенжеқызы Нұрпейісованы әдейі шақыртып, бір апта үйіне қонақ қылып, оның орындауында талай сар қаймақ, өршінді күйлер – Құрманғазының «Төремұратын», «Қызыл қайыңын», Дәулеткерейдің «Топан», Наушанның «Байжұмасын», өзінің «Әсем қоңырын», «Бұл-бұл» күйлерін тыңдайды. Ара-арасында Әзидолланы сынап, ақыл кеңестерін берді. Әзидолланың алғашқы өнерге үйреткен ұстазы Дина болатын.

Ол 1953 жылдың шілде айында [[Алматы мемлекеттік консерваториясы]]ның халық аспаптар факультетіне құжаттарын тапсырды. Емтиханды профессор, академик Ахмет Жұбановтың өзі қабылдады Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген. 1960 жылы Қазақконцерттің солист-домбырашысы болып жұмыс істейді. Оның дарынды домбырашылығы Құрманғазы атындағы оркестрде айқара ашылды. Үздік өнері, орындаушылық дархан шеберлігі қалың қауымның көңілінен шықты. Әзидолла Есқалиев деген есім қазақтың байтақ даласына танымал домбырашыға айналды. Бұл жылдарда ол өзінің қарқынды, сәнді өнерімен тек қана байтақ Қазақстан жұртшылығын сусындатып, тамсандырып қана қоймай, [[Германия]], [[Франция]], [[Чехословакия]], [[АҚШ]], [[Алжир]], [[Қытай]], [[Моңғолия]] тағы да басқа көптеген шет мемлекеттердің сахна төрінде қазақтың күй өнерінің құдыретін жая түсті. Қазақ дейтін өнерлі ұлт, Қазақстан атты ел бар екендігін әлемге паш етті. Ә. Есқалиев орындаушылық шеберлігі жоғары, танымал концерттік орындаушы. Ә. Есқалиевтің орындауындағы музыкалық шығармалар радио мен теледидардан тұрақты беріліп тұрады. 17 күйтабағы шығарылған, олар Қазақстанның алтын қорына енген. Ә Есқалиев талантты педагог, қазақтың ұлттық музыкалық дәстүрін жетік біледі. Оның ғылыми педагогикалық қызметі домбыралық орындау шеберлігі мәселелерін, домбырада күй орындаудың жүйеленген қағидаларын қамтиды. Ә. Есқалиев көптеген өнер ұжымдары мен солистер орындайтын күйлердің авторы.Әзекең 1962 жылдан бері Құрманғазы атындағы консерваторияда ұстаз, 1998 жылдан бастап профессор. Ол көптеген шәкірттер тәрбиеледі, өнер жолына жолдама берді. Қ.Ахмедияр, А.Жайымов, А.Үлкенбаева, Қ.Қожабаев, У.Ғұбайдуллин сынды шәкірттері әлемге белгілі өнер тарландары.

Әзидолла Есқалиевтың музыка өнеріндегі өнегелі, жемісті еңбегі 1990 жылы ҚР еңбек сіңірген әртісі, ал 1993 жылы ҚР халық әртісі атағымен аталып, «Озық еңбегі үшін», «Аса үздік еңбегі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін», «Аса үздік еңбегі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін» медальдармен марапатталды, Атырау және Исатай аудандарының құрметті азаматы атанды

«Аман бол, шешем, аман бол»- Құрманғазының күйі, орындаған. Ә. Есқалиев.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Атырау облысында туғандар]]
[[Санат:1934 жылы туғандар]]
[[Санат:Домбырашылар]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]

Бәкір Яхиянұлы Баяхунов

2025-07-15T17:27:32Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Музыкант
|Есімі = Бәкір Яхиянұлы Баяхунов
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = non_performing_personnel
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 15.9.1933
|Туған жері = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = сазгер, музыка мұғалімі
|Дауыс түрі =
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
|Сайты = https://www.bayakhunov.ru/
|Commons =
}}
'''Бәкір Яхиянұлы Баяхунов''' ([[15 қыркүйек]] [[1933 жыл|1933]], [[Алматы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]) — сазгер, Қазақстанның халық әртісі (1990).

Алматы консерваториясын (проф. [[Құддыс Қожамиярұлы Қожамияров|Қ.Қожамияров]]тың класы бойынша) бітірген (қазіргі Қазақ ұлттық кон-серваториясы, 1960). 1960 - 1963 ж. [[Мәскеу]] консерваториясында муз. білімін шыңдады. 1963 ж. Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) (1991 жылдан проф.) дәріс береді. Қазақстан Композиторлар одағы төрағасының орынбасары. Баяхунов қазақ халық музыкасын өңдеуде ("Күй" [[симфония]]сы, 1965; "[[Қамбар батыр]]", 1972; "[[Ысқырма]]" 1973 ж) елеулі еңбек етті. Сонымен қатар бірнеше кинофильмдерге музыка жазған. Баяхунов қазақ домбыра музыкасының полифониясы туралы мақалалар, дүнген халық әндері туралы зерттеулер жазды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1933 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері]]
[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессорлары]]

Мұрат Бекмұхамедұлы Серкебаев

2025-07-07T15:37:43Z

Орел Карл:

{{Музыкант
|Есімі = Мұрат Бекмұхамедұлы Серкебаев
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = non_performing_personnel
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 13.9.1940
|Туған жері = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мамандықтары = скрипкашы, дирижер, сазгер, музыка мұғалімі
|Дауыс түрі =
|Аспаптары = [[Скрипка|скрипка]], [[Фортепиано|фортепиано]]
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары = [[Қазақ теледидар және радионың камералық оркестрі|Қазақ камералық оркестрі]]
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{қатар
| теңестіру = солға
| {{Құрмет ордені}}
}}
{{қатар
| теңестіру = солға
| {{Қазақ КСР халық әртісі}}
| {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Мұрат Бекмұхамедұлы Серкебаев ''' ([[13 қыркүйек]] [[1940 жыл|1940]], [[Алматы]]) – скрипкашы, [[дирижер]], [[композитор]], Қазақ КСР халық әртісі (1991).

== Өмірбаяны ==
* 1959 ж. [[Алматы музыка училищесі]]н бітірген.
* Алматы мемлекеттік өнер институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]) (1968), оның аспирантурасын (1973; профессор В.С. Хесстің жетекшілігімен) бітірген.
* Қазақ телевизиясы мен радиосының эстрада-симфония оркестрі (1959 — 65)
* кейін камера оркестр (1968 — 70) құрамында скрипкашы ретінде қызмет етті;
* осында бас дирижер әрі көркемдік жетекші (1976 — 96),
* 1998 жылдан Алматы қаласы әкімі Концерттік оркестрінің көркемдік жетекшісі әрі бас дирижері болып, Қазақстан композиторларының, орыс және шетел классикалық музыка туындыларын насихаттауда елеулі еңбек етті.
* Алматы музыка училищесінде (1968 — 73) және бұрынғы [[Алматы мемлекеттік консерватория]]сында (1973 — 78) педагогикалық қызметпен де айналысады.

== Шығармалары ==
* ''“Айнамкөз”'' поэмасы (1983)
* “Аққуым-әнім” (1984)
* ''“Дала келбеті”'' (1985)
* ''“Элегия”'' (1986)
* “Рапсодия” (1987)
* ''“Туған жер туралы ән”'' (1989) атты ән-романстар, оркестрге лайықталып өңделген көптеген музыкалық шығармалар жазған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:13 қыркүйекте туғандар]]
[[Санат:1940 жылы туғандар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:Қазақстан скрипкашылары]]
[[Санат:Қазақстан дирижерлері]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]

Мұхтар Бақтыгереев

2025-07-05T17:03:56Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Театр қайраткері
|Есімі = Мұхтар Бақтыгереев
|Шынайы есімі =
|Сурет = Мұхтар Бақтыгереев.TIF
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 15.6.1933
|Туған жері = [[Атырау|Гурьев]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні = 11.06.1999
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|Азаматтығы = {{USSR}} {{KAZ}}
|Мансабы = [[Актерлік өнер|актер]]
|Белсенді жылдары = 1954-1990
|Амплуа =
|Театр =
|Рольдері =
|Спектакльдері =
|Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Қазақ КСР халық әртісі|1991}}{{!!}}{{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1966}}
{{!}}}
|imdb_id = 0049092
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Ортаққор =
}}
'''Мұхтар Бақтыгереев''' ([[15 маусым]], [[1933 жыл|1933]], [[Атырау]] — [[11 маусым]], [[1999 жыл|1999]], [[Алматы]]) — [[актер]], Қазақстанның халық артисі (1991).

== Өмірбаяны ==
[[Байұлы]] тайпасының [[Есентемір]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=http://qamba.codeo.kz/site/book/online/tbilaluly-ysuiinuly-esentemir-baiuly/content/content_34.xhtml/|title=Кітап - Т.Біләлұлы, Ы.Сүйінұлы. Есентемір Байұлы|website=qamba.codeo.kz|access-date=2021-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://qamba.codeo.kz/site/book/online/tbilaluly-ysuiinuly-esentemir-baiuly/content/toc.ncx/|title=Кітап - Т.Біләлұлы, Ы.Сүйінұлы. Есентемір Байұлы|website=qamba.codeo.kz|access-date=2021-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.elarna.net/kitap_kk.php?id=3758&oku=24407|title=МҰХТАР БАҚТЫГЕРЕЕВ::::Т.Білалулы. Ы.Суйінулы. Есентемір Байулы::Т.Біләлұлы, Ы.Сүйінұлы. Есентемір Байұлы - elarna.net :: Kitaphana|website=www.elarna.net|access-date=2021-04-12}}</ref>
* Театрға деген құштарлық сезімі мектепте жүрген кезінен оянып, 15 жасында [[Атырау]] облысаралық драма театрына орналасады. Сонда жүріп Баймағамбет ([[Мұстафин Ғабиден|Ғ. Мұстафиннің]] “Миллионерінде”), Қодар ([[Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы|Ғ. Мүсіреповтің]] “[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу|Қозы Көрпеш — Баян сұлуында]]”), Петруччо (У. Шекспирдің “Асауға–тұсауында”), Аңдамас ([[Ақынжанов Мұсатай|М. Ақынжанов]] пен [[Қуанышбаев Қалибек|Қ. Қуанышбаевтың]] “Майрасында”) рөлдерімен назарға ілінеді.
* Осы еңбектерінен актерге қажет еңбекқорлық, зеректік, әсершілдік қасиеттерді байқаған театр басшылары дарынды баланы Алматыға оқуға жібереді.
* 1956 жылы Алматы театр училищесін бітіреді.
* Сол жылдан бастап Қазақ балалар мен жасөспірімдер театрында жұмыс істейді.
Мұнда Ақын (Ж. Жұмахановтың “Қарагөз қарындасымында”), Асанбай (Ш. Хұсайыновтың “Біздің Ғаниында”), Қарасай (Б.Майлиннің “Шұғасында”), Құдияр (И. Байзақовтың “Ақбөпесінде”), Нұри (Н. Хикметтің “Әпендесінде”), Құнанбай (“Жас Абай” инсценировкасында), Осман (Р.Ғамзатовтың “Тау қызында”), Дәруіш (М. Кәрімнің “Ай тұтылған түнінде”), Клавдий (У. Шекспирдің “Гамлетінде”), Науан (Ғ.Мүсіреповтың “[[Ақан сері]] — Ақтоқтысында”), Ілияс (Ш. Айтматовтың “Арманым — Әселімінде”), Доғал ([[Әуезов Мұхтар Омарханұлы|М. Әуезовтің]] “Алуасында” [[Қазақстанның мемлекеттік марапаттары|Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығы]], 1984), Мамаев (А.Островскийдің “Адам аласы ішіндесінде”), т.б. рөлдерді ойнайды. Бақтыгереев сомдаған Құнанбай, Науан, Қарасай образдары терең психология астарымен, сараң қимыл, сарабдал мінезімен есте қалады.
* Бақтыгереев 60-тан астам киноға түсті, [[қазақ]] кинодубляжына белсене қатысты.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>
[[Сурет:Алуа спектаклі.TIF|thumb|right|200px|Мұхтар Бақтыгереев Мұхтар Әуезовтің «Алуа» спектакліндегі Доғал рөлінде]]
[[Сурет:Отырар ертен қирайды спектаклі.TIF|thumb|right|200px|Мұхтар Бақтыгереев «Отырар ертен қирайды» спектакліндегі Қайыр хан рөлінде]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:15 маусымда туғандар]]
[[Санат:11 маусымда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан театр актерлері]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары]]

Ахметқұл Рысқұлов

2025-06-20T18:15:16Z

Орел Карл: /* Әдебиет */

{{Тұлға
|Есімі = Ахметқұл Рысқұлов
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі =
|Туған күні = 1927
|Туған жері = [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Қапал уезі|Талдықорған уезі]], [[Жетісу губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы =
|Ұлты =
|Мансабы = агроном
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орақ пен Балға медалі}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Ленин ордені}}
{{!}}}
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Ахметқұл Рысқұлов''' ([[1927 жыл|1927 жылы]], [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Қапал уезі|Талдықорған уезі]], [[Жетісу губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшарының агрономы. [[Социалистік еңбек ері]] (1949).

== Өмірбаяны ==
1927 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1947 жылы ауыл шаруашылық техникумын бітіріп, [[Әбдіқадыр Дайыров]] басқаратын Талдықорған ауданындағы «Жаңалық» ұжымшарында агроном болып еңбек етті.

Ол өз қызметінде озық агротехникалық әдістерді қолданды. 1948 жылы ұжымшар мемлекетке 20 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 826,2 центнер қант қызылшасын тапсырды. Қалған алқаптардан орташа есеппен әр гектардан 310 центнер қант қызылшасы жиналды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» [[Ленин ордені]] және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3690) марапатталып, [[Социалистік еңбек ері]] атағы берілді.

Сол жарлықпен звеношы [[Нұрила Жидебаева|Нұрила Жидебаеваға]] Социалистік еңбек ері атағы берілді.

1950 жылы үш ұжымшар біріккеннен кейін төрағасы [[Нұрмолда Алдабергенов]] болған Талдықорған ауданындағы ірілендірілген Сталин атындағы ұжымшарда агроном болып жұмыс істейді.

1953-1954 жылдары Талдықорған машина-трактор станциясында учаскелік агроном болды. Кейін Алматы ауыл шаруашылық институтында білім алып, 1959 жылдан бастап Қарабұлақ мал жемдейтін кеңшарында агроном болып жұмыс істеді.

1964 жылдан бастап «Жетісу» ұжымшарының бас агрономы болып еңбек етті, ал 1950 жылдан бастап бұл ұжымшардың төрағасы А.Дайыров болды.

=== Естелік ===
Оның мүсіні Алдабергенов ауылында қойылды.

== Әдебиет ==
* Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3.

== Сілтеме ==
* [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=28006 Рысқұлов Ахметқұл]. «Герои страны» сайты.

Серік Жұманғалиұлы Сәпиев

2025-03-21T10:29:05Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Боксшы
|Есімі = Серік Сәпиев
|Шынайы есімі =
|Суреті = Serik_S.jpg
|Толық есімі = Серік Жұманғалиұлы Сәпиев
|Лақап аты =
|Азаматтығы = [[Қазақтар|қазақ]]
|Туған күні = 16.11.1983
|Туған жері = {{KAZ}}, [[Абай (қала)|Абай қаласы]], [[Қарағанды облысы]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Тұрғылықты жері =
|Салмағы = 69 кг
|Тұрысы = солақай
|Бойы = 179 см
|Қолдың қарқыны =
|Стилі =
|Бапкері = [[Александр Владимирович Стрельников|Александр Стрельников]]
|Команда =
|Алғашқы айқасы =
|Соңғы айқасы =
|Чемпион белдігі =
|Айқастар =
|Жеңістер саны =
|Нокаут =
|Жеңілгені =
|Тең түскендері =
|Болмағандары =
|Әуесқой айқастары =
|Әуесқой айқастарда жеңгені =
|Әуесқой айқастарда жеңілгені =
|Әуесқой айқастарда нокауты =
|Әуесқой айқастарда тең түскендері =
|Рейтинг1 =
|Позиция1 =
|Үздік позициясы1 =
|Рейтинг2 =
|Позиция2 =
|Үздік позициясы2 =
|Рейтинг3 =
|Позиция3 =
|Үздік позициясы3 =
|Рейтинг4 =
|Позиция4 =
|Үздік позициясы4 =
|Рейтинг5 =
|Позиция5 =
|Үздік позициясы5 =
|Рейтинг6 =
|Позиция6 =
|Үздік позициясы6 =
|Рейтинг7 =
|Позиция7 =
|Үздік позициясы7 =
|Рейтинг8 =
|Позиция8 =
|Үздік позициясы8 =
|Рейтинг9 =
|Позиция9 =
|Үздік позициясы9 =
|Үздік позициясы =
|Нашар позициясы =
|boxrec_id =
|Сайты =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт|[[Бокс]]}}
{{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|Great Britain}} [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон 2012]]|69 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|China}} [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2005|Мяньян 2005]]|64 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|USA}} [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2007|Чикаго 2007]]|64 кг дейін}}
{{медаль|Қола|{{Flagicon|Italy}} [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2009|Милан 2009]]|69 дейін}}
{{медаль|Күміс|{{Flagicon|Azerbaijan}} [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2011|Баку 2011]]|69 дейін}}
{{турнир|[[Бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|Mongolia}}[[2007 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Ұланбатыр 2007]]|64 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|China}}[[2009 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Чжухай 2009]]|69 кг дейін}}
{{турнир|[[Азия ойындары]]}}
{{медаль|Қола|{{Flagicon|Qatar}}[[Жаздық Азия ойындары 2006|Доха 2006]]|64 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|{{Flagicon|China}}[[Жаздық Азия ойындары 2010|Гуанчжоу 2010]]|69 кг дейін}}
{{турнир|Мемлекеттік марапаттары}}
{{{!}}
{{!}}{{Отан ордені}}
{{!}}{{Парасат ордені}}
{{!}}{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}}
{{!}}}
}}

'''Серік Жұманғалиұлы Сәпиев''' ([[16 қараша]], [[1983 жыл]], [[Абай (қала)|Абай қаласы]], [[Қарағанды облысы]]) - [[бокс]]шы, [[Олимпиада ойындары|олимпиада]] чемпионы, халықаралық спорт шебері, Қазақстанның бокс бойынша еңбек сіңірген спорт шебері, [[Парасат ордені]]нің кавалері (2008 жыл), [[Отан ордені]]нің иегері (2012)<ref>[http://www.alaman.kz/?p=37900 Винокуров, Сәпиев, Ильин «Отан» орденімен марапатталды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129043329/http://www.alaman.kz/?p=37900 |date=2014-11-29 }}</ref>, спорт бойынша [[ЮНЕСКО]] чемпионы атанған әлемдегі 13-ші спортшы<ref>{{cite web | url=http://www.inform.kz/kaz/article/2576995 | title=С. Сәпиев спорттан ЮНЕСКО чемпионы атанды}}</ref>, қазақстандық ең танымал боксшылардың бірі, 2014 жылдың қарашасынан бастап Astana Arlans командасының бас директоры.<ref>[http://alashainasy.kz/box/serk-sapiev-astana-arlandaryinyin-direktoryi-boladyi-57646/ Серік Сәпиев "Астана арландарының" директоры болады]{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

Жартылай орташа салмақ пен бірінші жартылай орташа салмақта әуесқой бокстан Олимпиада ойындарының чемпионы (2012), [[Вел Баркер кубогы|Баркер кубогының]] иегері (2012), әлемнің екі дүркін чемпионы (2005, 2007), күміс (2011) және қола (2009) медальдарының иегері, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің]] және [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон Олимпиадасында]] бокстан құрама команданың капитаны.

== Өмірбаяны ==
=== Балалық шағы ===
[[Сурет:Strelnikov.jpg|250px|left|thumb|Александр Стрельников және Серік Сәпиев]]
Болашақ әлем чемпионы бокспен 11 жасынан айналысып келеді. Өзі туып-өскен [[Қарағанды]]ның іргесіндегі Абай қаласында ол [[Александр Владимирович Стрельников|Александр Стрельниковтың]] тәрбиесін көрді. Жас талапкер білікті бапкерге бірден ұнады. Өйткені боксқа деген бейімділік оның қанында бар. Серіктің немере ағасы Бақтай да кезінде еліміздің қабырғалы боксшыларының бірі болған. Көзі қарақты көрермендер жетпісінші жылдары шаршы алаңда атой салған ол азаматты әлі ұмыта қойған жоқ. Бақтай Сәпиев кезінде жастар арасында КСРО чемпионы, ересектер арасында КСРО чемпионатының екі дүркін жүлдегері, социалистік елдер арасында өтетін «Достық» ойындарының жеңімпазы атанды. 1972-1976 жылдар аралығында Одақ құрамасының сапында болып, тоғыз бірдей халықаралық турнирде топ жарды.
– Серік менің алдыма келгенде 11 жаста еді. Өзі нәзіктеу, тұйық болатын. Бірақ көзіне қарап-ақ тегін бала еместігін аңғардым. Жанарында бір ұшқын бар. Уақыт оза байқасам, өнері аздап ағасына келіңкірейді. Бақтай да техникалық арсеналы өте бай, жылдам боксшы болатын. Сондай қасиеттер Серіктің де бойынан табылды. Сол кезде мен бұл жігіттің шабысы ширақ болатынын байқадым, – дейді бапкері Александр Стрельников.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> Бір жылдай Стрельников бапкерден тәлім алған Серік әкесінің ақылымен Қарағандыдағы Ә.Молдағұлова атындағы дарынды балаларға арналған спорт интернатында, білікті бапкер Сайын Аратаевтың қол астында үш жыл өткізеді. Интернатта үш жыл өткізген кейін Абай қаласына, алғашқы бапкері Александр Стрельниковке қайтып келеді.<ref>[http://www.egemen.kz/indexold.php?act=readarticle&id=7058 Олимпиада алауы Алматыға келді!]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

=== Алғашқы жеңістер ===
[[File:Stamps of Kazakhstan, 2013-02.jpg|right|thumb|250px|Пошта маркасы, 2013 жыл]]
2004 жылы қарағандылық боксшы әскерилер арасында әлем чемпионы атанып, өзінің алғашқы ірі жеңісіне қол жеткізді. Сол маусымда ол 60 келі салмақ дәрежесі бойынша [[Қазақстан]] чемпионы атанды. Осы табыстар талантты боксшыны қанаттандырып жіберсе керек, енді ол қарсыластарын қуып жүріп сабайтындай деңгейге жетті. 2005 жылы Серік Сәпиевтің жұлдызы жарқырай жанды. Ол 64 келі салмаққа ауысып, [[Қытай]]дың Миньян қаласында өткен әлем чемпионатында ел намысын қорғады.

Серік [[Алматы]]да өткен оқу-жаттығу жиынында сол қолынан жарақат алған болатын. Бірақ бұл жарақаты жайында бапкерінен басқа ешкімге тіс жарған жоқ. Өйткені бақталастары немесе дәрігерлер біліп қойса, жарысқа қатыспай қойдыруы да мүмкін ғой.

Сол жылы Сәпиев әлем кубогы бәсекесінде де теңдессіз өнерімен тамсандырды. Мәскеуде өткен додада Қазақстан құрамасы жалпы командалық есепте үшінші орын алғанымен, Серік бірде-бір жекпе-жегінде жеңілістің дәмін татқан жоқ. Бірінші кездесуінде ол 10 секундтың ішінде Африка боксшысын нокаутқа түсірсе, жартылай финалда кубалық Йорданис Эрнандесті 46:35 есебімен еңсерді. Міне, содан бергі екі жылдан астам уақыт аралығында Серік ресми жарыстарда тек жеңіске жетуде.

== [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2005|2005 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты]] ==
*14 қараша
*16 қараша
*18 қараша
*19 қараша
*20 қараша
2005 жыл Серік [[Алматы]]да өткен оқу-жаттығу жиынында сол қолынан жарақат алған болатын. Бірақ бұл жарақаты жайында бапкерінен басқа ешкімге тіс жарған жоқ. Өйткені бақталастары немесе дәрігерлер біліп қойса, жарысқа қатыспай қойдыруы да мүмкін ғой. Ал әлем чемпионатында қазақтың намысын қорғау Серіктің байырғы арман еді. Жарақаты жанына батса да қандасымыз намысқа тырысты. Айтулы жарыста словак Тибор Главацкиді (37:13), америкалық Карл Даганды (37:26), украиналық Николай Семенягуды (27:15), әзірбайжан Эмиль Магеррамовты (41:23) және өзбек Ділшот Махмутовты (40:21) жеңіп, бас жүлдені олжалады.

{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Бірінші жартылай орташа салмақ'''
|-
! Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/16 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 37:13 || {{flagicon|SVK}} Тибор Главацкиді
|-
| 1/8 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 37:26 || {{flagicon|USA}} Карл Даган
|-
| 1/4 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 27:15 || {{flagicon|UKR}} Николай Семенягу
|-
| 1/2 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 41:23 || {{flagicon|AZE}} Эмиль Магеррамов
|-
| Финал || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 39:21 || {{flagicon|UZB}} Ділшот Махмутов
|}<ref>[http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2005.html Әуесқой бокстан әлем чемпионтаның нәтижелері]</ref>

== [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2007|2007 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты]] ==
*23 қазан
*26 қазан
*30 қазан
*1 қараша
*2 қараша

2007 жылғы Әлем чемпионатында Серік мінсіз өнер көрсетті. Тырнақалды кездесуде Милан Пипескиді 26:6 есебімен ұтты. Одан кейінгі үш айқасты мерзімінен бұрын аяқтады. Никарагуалық Мендоза Мендес, канадалық Кевин Бизер, ирандық Мұртаз Сепахванд, жапондық Масатусид Каваши қандасымызға еш қарсылық көрсете алған жоқ. Серік оларды арбап та, алдап та ұрып, жігерлерін құм етті. Ал финалда Геннадий Ковалевты 20:5 есебімен еркін еңсерді. Әдетте өзге мемлекеттердің өрендеріне мұрындарын шүйіріп қарайтын ресейлік мамандар бұл жолы қазақ боксшысының атына көптеген жылы пікірлер айтты. Ал олардың: «Бұл бәсекеде Геннадий өзінің талассыз жеңілгенін мойындауға тиіс. Ол қазақ жігітінің тау қопарарлық қарқынына қарсы еш тосқауыл қоя алмады. Серік Сәпиев Олимпиадаға дәл осындай бабында келсе, бас жүлдеден басты үміткер болатыны даусыз», – деген пікірі көп нәрсені аңғартса керек. Сөйтіп, алыстағы АҚШ елінде алтын медальді жеңіп алған Серіктің есімі спорттық шежіресінде екі мәрте әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақстандық боксшы ретінде тіркелді.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>

{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Бірінші жартылай орташа салмақ'''
|-
! Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/32 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || 22:6 || {{flagicon|SRB}} Милан Пиперски
|-
| 1/16 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|NCA}} Мендоза Мендес
|-
| 1/8 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|CAN}} Кевин Бизер
|-
| 1/4 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || {{comment|СБТ|Секундант бас тартты}} || {{flagicon|Iran}} Мұртаз Сепахванд
|-
| 1/2 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|JPN}} Масатусид Каваши
|-
| Финал || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || 20:5 || {{flagicon|RUS}} Геннадий Ковалев
|}

== [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасы]] ==
*14 тамыз
*17 тамыз
Серік Сәпиев Бейжің Олимпиадасына соңғы өткен [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты]]ның жеңімпазы ретінде өнер көрсетті. [[Қазақстан]]ның алтын медальдан үмітті ең басты спортшысы Серік Сәпиевтің бұл Олимпиада ойындарында жолы болмады. Әлем чемпионатында топ жарған Серік 1/16 кезеңіне қатыспай, шаршы алаңда өнер көрсетуін бірден 1/8 бастады. Алғашқы қарсыласы венесуэлалық Джонни Санчесті 22:3 есебімен тізе бүктіреді. Келесі кезеңде [[2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2004 Афина Олимпиадасының]] жеңімпазы таиландық Манус Бунджумнонг қарсы өткізді. Қарсыластарын әдетте оңай жеңетін Серік Сәпиев Манус Бунджумнонгтан айласын асыра алмады. Таиландық спортшы 7:5 есебімен жеңіске жетіп, әлемнің екі дүркін чемпионны Серік Сәпиевті медальсіз қалдырды.
{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Бірінші жартылай орташа салмақ'''
|-
! Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/8 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || 22:3 || {{flagicon|VEN}} Джонни Санчес
|-
| 1/4 || {{flagicon|Kazakhstan}} Серік Сәпиев || 5:7|| {{flagicon|THA}} Манус Бунджумнонг
|}

== [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2009|2009 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты]] ==
*3 қыркүйек
*6 қыркүйек
*7 қыркүйек
*9 қыркүйек
*11 қыркүйек

Италияның Милан қаласында өткен әлем чемпионатында Серік Сәпиев жартылай финалға дейін қарсыластарын оңай жеңді десе болады. Габондық Уго Миеникуені, әзірбайжандық Емил Махаррамовты айқын басымдықпен тізе бүктірді. Серіктің 1/8 финалда украиндық Тарас Шелестюкке қарсы өткізген ойыны сәл қиындық туғызды. Бірінші раундта сауатты қарсы шабуылдаған Тарас Шелестюк 2:5 есебімен жеңеді, алайда қалған раундтарда Серік ойын қарқынын үдете түсіп, Тарас Шелестюкті жойқын соққылардың астына алады. Сөйтіп Серік екінші раундты 9:4 есебімен, ал үшінші раундты 5:4 есебімен жеңеді. Келесі қарсыласы қырғыз елінің өкілі Абадулла Баймұратовтың секунданты екінші раундта-ақ ойыннан бас тартады. Жартылай финалда ресейлік Андрей Замковойға 10:16 есебімен жеңіліп қалады. Бұл күні қазақ боксшысы өз-өзіне мүлдем ұқсамады, көп соққылар жіберіп алған Серік бірінші раундта 2:8 есебімен жеңіледі. Екінші раундта Серік өз ойын өрнегін тапқандай болып көрінген. Сауатты шабылдап, сауатты қорғана білген Серік екінші раундты 5:3 жеңгенімен, шешуші раундта 3:5 жеңіліп қалады. Қазақ боксының соңғы жылдардағы жарқын жұлдыздарының бірі - Серік Сәпиев үшінші рет әлем чемпионы атағынан осылайша қол үзеді. "Мен қатты жеңіске жеткім келді, кей тұстары асығыстық таныттым, оңай соққыларды көп жіберіп алдым. Әдетте бір-екі соққы жіберіп алсам, келесі жолы сол соққылардан қалай қорғану керек екендігін тез ұғатынмын. Бұл чемпионатта өкінішке орай бұлай болған жоқ. Бейне бір гипнозда жүргендей болдым" - деп, өз жеңілісін осылайша түсіндірді. Алайда өзінің қарсыласынан басым екенін және шаршы алаңда кездесудің қайта сәті түссе өзінің шебер боксшсы екенін дәлелдеймін деген Серік, сол күні менің жолым болмады деп өз ойын түйіндеді.

{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "lightblue" style="text-align:center"| '''Жартылай орташа салмақ'''
|-
! Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/32 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|GAB}} Уго Миеникуе
|-
| 1/16 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|AZE}} Емил Махаррамов
|-
| 1/8 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 16:11 || {{flagicon|UKR}} Тарас Шелестюк
|-
| 1/4 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || {{comment|СБТ|Секундант бас тартты}} || {{flagicon|KGZ}} Абадулла Баймұратов
|-
| 1/2 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 10:16 || {{flagicon|RUS}} Андрей Замковой
|}

== [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2011|2011 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты]] ==
*29 қыркүйек
*2 қазан
*4 қазан
*5 қазан
*7 қазан
*8 қазан

[[Сурет:Серік пен Шелестюк.jpg|300px|right|thumb|Баку өткен Әуесқой бокстан әлем чемпионатының финалында украиндық Тарас Шелестюкке жеңіліп қалған сәті]]
{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "lightblue" style="text-align:center"| '''Жартылай орташа салмақ'''
|-
! Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/32 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || {{comment|АБЖ|Айқын басымдықпен жеңді}} || {{flagicon|ECU}} Карлос Санчес
|-
| 1/16 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 16:7 || {{flagicon|THA}} Апичет Саенсит
|-
| 1/8 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 25:12 || {{flagicon|JPN}} Ясухиро Сузуки
|-
| 1/4 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 20:10 || {{flagicon|USA}} Эррол Спенс
|-
| 1/2 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || {{comment|СБТ|Секундант бас тартты}} || {{flagicon|LIT}} Эгидиус Каваляускас
|-
| Финал || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 10:16 || {{flagicon|UKR}} Тарас Шелестюк
|}

== [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон Олимпиадасы]] ==
[[Сурет:Val Barker trohpy.JPG|right|300px|thumb|АИБА атқарушы директоры Хо Ким және Серік Сәпиев]]
Бакуда өткен [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2011|Бокстан әлем чемпионатында]] күміс жүлдеге ие болған Серик Сәпиев [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон олимпиадасына]] жолдама алады. AIBA рейтингісінде өз салмақ жәрежесінде жоғары орында тұруына байланысты, Серік Олимпиада ойындарын 1-айналымнан емес, 2-айналымнан бастайды.
*'''3 тамыз''' 2-айналымда жапондық Ясухиро Сузуки 25-11 есебімен оңай жеңіп, ширек финалға жолдама алады.
*'''8 тамыз''' Ширек финалда венесэуалалық Габриэль Маэстре Перезпен кездесіп, 20:9 есебімен айтарлықтай оңай жеңіске жетті.
*'''10 тамыз''' Жартылай финалда Серик [[Милан]]да өткен [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2009|Бокстан әлем чемпионатында]] жеңіліп қалған ресейлік Адрей Замковоймен кездесіп жеңіске жетті.
*'''14 тамыз''' Финалда шаршы алаң иесі Фредди Эвансқа жолыққан Серік, қарсыласын 17:9 есебімен тізе бүктірді. Серік бұл жеңіске қол жеткізу үшін 17 жыл аянбай тер төкті - деп, Александр Стрельников бапкер ағынан жарылды. Қазақ боксының ғана емес, әлем боксының жарық жұлдызына айналып үлген Серік Сәпиев Олимпиаданың ең үздік боксышы атанып, Баркер кубогын қанжығасына байлады.<ref>[http://www.aiba-london2012.com/index.php/news/560-majestic-sapiyev-takes-welterweight-gold-and-best-boxer-trophy Ғажап Сәпиев Жартылай орташа салмақта олимпиада чемпионы және турнирдың үздік боксшысы атанды]</ref>

{| class="wikitable"
|-
| colspan="15" bgcolor = "lightblue" style="text-align:center"| '''Жартылай орташа салмақ'''
|-
!Кезең !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы
|-
| 1/8 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 25:11 || {{flagicon|JPN}} Ясухиро Сузуки
|-
| 1/4 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 20:9 || {{flagicon|VEN}} Габриэль Маэстре Перез
|-
| 1/2 || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 18:12 || {{flagicon|RUS}} Адрей Замковой
|-
| Финал || {{flagicon|KAZ}} Серік Сәпиев || 17:9 || {{flagicon|GBR}} Фредди Эванс
|}<ref>[http://www.nv.kz/2011/10/11/22999/ Серік Сәпиев: «И это переживем…»]</ref>

==Жанұясы==
* Әкесі - Жұманғали Дәуітұлы Сәпиев
* Анасы - Ирина Фоминична Сәпиева
* Ағасы - Сергей Жұманғалиұлы Сәпиев
* Ағасы - Бақытай Жұманғалиұлы Сәпиев
* Қарындасы - Людмила Жұманғалиқызы Сәпиева
* Жолдасы - Мөлдір Балғабайқызы
* Қызы - Аққу<ref>[http://www.alaman.kz/?p=20900 Серік Сәпиев: Алланың жолындағы адаммын]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://alasharena.kz/post/768 Сәпиевтің өмірінің мәні мен мақсаты – Лондон Олимпиадасы]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:16 қарашада туғандар]]
[[Санат:Абайда туғандар]]
[[Санат:Қазақстан боксшылары]]
[[Санат:Баркер кубогының иегерлері]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Әлем біріншілігінің күміс жүлдегерлері]]
[[Санат:Әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері]]
[[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]
[[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]]
[[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]]
[[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]

Ләззат Тежебайқызы Күнгейбаева

2025-03-18T12:57:42Z

Орел Карл: /* Өмірбаяны */

{{Спортшы
|есімі = Ләззат Тежебайқызы Күнгейбаева
|шынайы есімі =
|суреті =
|сурет ені =
|сурет тақырыбы =
|жынысы = әйел
|толық есімі =
|туған кездегі есімі =
|лақап аты =
|азаматтығы = {{Байрақ|Қазақстан}}
|мамандандыру =
|клубы =
|туған күні = 4.12.1987
|туған жері = [[Шардара (қала)|Шардара]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|карьера жылдары =
|бапкерлері = Берік Маржықбаев
|бойы = 175 см
|салмағы = +81 кг
|атақтары = {{Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері}}
|медальдары =
|ортаққор =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | [[Бокс]] (әйелдер)}}
{{MedalCountry | {{KAZ}} }}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаттары]]}}
{{медаль|Күміс|[[2014 жылғы әйелдер арасындағы бокстан әлем чемпионаты|Чеджу 2014]]|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|[[2016 жылғы әйелдер арасындағы бокстан әлем чемпионаты|Астана 2016]]|81 кг аса}}
{{медаль|Күміс|[[2023 жылғы әйелдер арасындағы бокстан әлем чемпионаты|Нью-Дели 2023]]|81 кг аса}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|Ұланбатыр 2012|81 кг аса}}
{{медаль|Қола|Ұланшаб 2015|81 кг аса}}
{{медаль|Қола|Хошимин 2017|81 кг аса}}
{{медаль|Қола|Бангкок 2019|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Дубай 2021|81 кг аса}}
{{турнир|Қазақстан чемпионаты}}
{{медаль|Алтын|Қызылорда 2010|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Көкшетау 2011|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Атырау 2012|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Щучинск 2014|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Шымкент 2015|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Астана 2016|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Астана 2017|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Астана 2018|81 кг аса}}
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | [[Самбо]] (әйелдер)}}
{{MedalCountry | {{KAZ}} }}
{{турнир|[[Самбодан әлем кубогы|Әлем кубогы]]}}
{{медаль|Қола|Ташкент 2009|81 кг аса}}
{{турнир|[[Самбодан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Қола|Ташкент 2007|81 кг аса}}
{{медаль|Алтын|Ташкент 2007|81 кг аса}}
{{медаль|Күміс|Ташкент 2008|81 кг аса}}
{{медаль|Қола|Ташкент 2009|81 кг аса}}
{{турнир|Қазақстан чемпионаты}}
{{медаль|Алтын|Көкшетау 2007|81 кг аса}}
{{медаль|Күміс|Орал 2010|81 кг аса}}
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | [[Дзюдо]] (әйелдер)}}
{{MedalCountry | {{KAZ}} }}
{{турнир|Қазақстан чемпионаты}}
{{медаль|Күміс|Талдықорған 2009|81 кг аса}}
}}
'''Ләззат Тежебайқызы Күнгейбаева''' ([[4 желтоқсан]] [[1987 жыл|1987]], [[Шардара (қала)|Шардара]]) — Бокс, сондай-ақ дзюдо, самбо және [[Күрес|белдік күресіне]] маманданған қазақстандық спортшы. 2016 жылғы бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионы. Бокстан [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]].

== Спорттық атақтары ==
* Бокстан еңбек сіңірген спорт шебері
* Самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері
* Белдік күресінен спорт шебері
* Дзюдодан спорт шебері

== Өмірбаяны ==
Ләззат 1987 жылы 4 желтоқсанда [[Шардара (қала)|Шардара]] қаласында дүниеге келді. Сарыағаш қаласындағы №73 орта мектепті бітірген. Жоғары білімді [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде]] «Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша алды. Ол спортқа 19 жасында әкесінің бастамасымен келді. Кішкентай кезінен сурет салуға әуестеніп, сәулетші болуды армандаған. Бала кезінен оның физикалық ерекшеліктері көптеген спорт жаттықтырушыларын алаңдатып, ата-анасына қызын спорт секциясына жазуды бірнеше рет ұсынған.

== Бокстағы спорттық жетістіктер ==
* [[Кәмшат Байғазықызы Дөненбаева|Кәмшат Дөненбаева]] атындағы бокстан әйелдер арасындағы халықаралық турнир. Қостанай, 2010 (2-орын)
* Менгерей Хайрутдинов атындағы бокстан ерлер мен әйелдер арасындағы халықаралық турнир. Алматы, 2010 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. [[Қызылорда]], 2010 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. [[Көкшетау]], 2011 жыл (Қазақстан халықтарының III жазғы спартакиадасы аясында) (1-орын)
* Ерлер мен әйелдер арасында [[Серік Керімбекұлы Қонақбаев|Серік Қонақбаевтың]] жүлдесі үшін бокстан ХІХ халықаралық турнирі. Павлодар, 2011 (1-орын)
* Әйелдер арасындағы бокстан «Астана 2011» ІІ халықаралық турнирі. Астана, 2011 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Атырау, 2012 (1-орын)
* Фарман Салмановты еске алуға арналған мұнайлы елдер арасында бокстан әлем чемпионаты. Сургут, Ресей, 2011 (3-орын)
* [[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Бокстан әйелдер арасындағы Азия чемпионаты]]. [[Ұланбатыр]], Моңғолия, 2012 (2-орын)
* Менгерей Хайрутдинов атындағы бокстан ерлер мен әйелдер арасындағы халықаралық турнирі. Алматы, 2012 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Щучинск, 2014 (1-орын)
* [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионаты]]. Чеджу, Корея Республикасы, 2014 (2-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Азия чемпионаты. Ұланқаб, Қытай, 2015 (3-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. [[Шымкент]], 2015 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Астана, 2016 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионаты. Астана, 2016 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Астана, 2017 (1-орын)
* ТМД елдері кубогы. Щучинск, 2017 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Азия чемпионаты. [[Хошимин]], [[Вьетнам]], 2017 (3-орын)
* ТМД елдері кубогы. Щучинск, 2018 (1-орын)
* Силезиядағы әйелдер арасындағы бокстан XIII халықаралық турнирі. Гливице, Польша, 2018 (1-орын)
* Бокстан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Астана, 2018 (1-орын)
* Бокстан Азия чемпионаты. [[Бангкок]], Таиланд, 2019 (3-орын)
* Бокстан «Ұлттар кубогы» халықаралық турнирі. Сомбор, Сербия, 2019 (1-орын)<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/ulttar-kubogy-boksshy-kyzdarymyz-1-orynga-kol-zhetkizdi_a3122911/|title=«Ұлттар Кубогы»: Боксшы қыздарымыз 1-орынға қол жеткізді|publisher=«ҚазАқпарат» халықаралық ақпарат агенттігі|date=2018-01-15|accessdate=2025-03-18}}</ref>
* Бокстан әйелдер арасындағы ҚР Спартакиадасы. Шымкент, 2019 (2-орын)<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstannyn-en-mykty-boksshy-kyzdary-anyktaldy_a3527858/|title=Қазақстанның ең мықты боксшы қыздары анықталды|publisher=«ҚазАқпарат» халықаралық ақпарат агенттігі|date=2019-05-18|accessdate=2025-03-18}}</ref>.

== Күрестегі спорттық жетістіктер ==
* Самбодан қыздар арасында Қазақстан чемпионаты. Көкшетау, 2007 ж. (1-орын);
* Самбодан қыздар арасында Азия чемпионаты. Ташкент, 2007 ж. (1-орын);
* Самбодан жұлдыздар арасындағы Азия чемпионаты. Ташкент, 2007 ж. (1-орын);
* Жастар арасында белбеу күресінен Қазақстан чемпионаты. Астана, 2007 ж. (1-орын);
* Ересектер арасында белбеу күресінен Қазақстан чемпионаты. Астана, 2007 ж. (1-орын);
* Ересектер арасында белбеу күресінен Қазақстан чемпионаты. Астана, 2008 ж. (1-орын);
* Самбодан ересектер арасында Қазақстан чемпионаты. Алматы, 2008 ж. (1-орын);
* Самбодан ересектер арасындағы Азия чемпионаты. Ташкент, 2008 ж. (1-орын);
* Самбодан жұлдыздар арасындағы Азия чемпионаты. Ташкент, 2009 ж. (2-орын);
* Самбодан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты. Орал, 2010 (1-орын);
* Дзюдодан әйелдер арасындағы Астана чемпионаты. Астана, 2009 ж. (1-орын);
* Әйелдер арасындағы дзюдодан Қазақстан чемпионаты. Талдықорған, 2009 ж. (2-орын);
* Б. Сейсенбаев атындағы дзюдодан әйелдер арасындағы халықаралық турнир Павлодар, 2009 ж. (1-орын);

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шардарада туғандар]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]]
[[Санат:Қазақстан боксшылары]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]

Алмас Азаматұлы Сүлейменов

2025-03-18T12:57:14Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Спортшы
|есімі = Алмас Азаматұлы Сүлейменов
|шынайы есімі =
|суреті =
|сурет ені =
|сурет тақырыбы =
|жынысы = ер
|толық есімі =
|туған кездегі есімі =
|лақап аты =
|азаматтығы = {{Байрақ|Қазақстан}}
|мамандандыру = [[Самбо|жауынгерлік самбо]], спорттық самбо
|клубы =
|туған күні = 29.7.1985
|туған жері =
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|карьера жылдары =
|бапкерлері = А. Кәкенов, В. Кузнецов, Т. Тоққұжынов.
|бойы =
|салмағы = 52 кг
|атақтары = {{Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері}}
|медальдары =
|ортаққор =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | [[Самбо]] (ерлер)}}
{{MedalCountry | {{KAZ}} }}
{{турнир|[[Самбодан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|Санкт-Петербург 2008|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Қола|Ташкент 2010|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|Вильнюс 2011|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Минск 2012|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Қола|Санкт-Петербург 2013|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Нарита 2014|ЖС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Касабланка 2015|ЖС, 52 кг дейін}}
{{турнир|[[Самбодан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|Бишкек 2006|СС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|Ашхабад 2016|СС, 52 кг дейін}}
{{турнир|[[Самбодан әлем кубогы|Әлем кубогы]]}}
{{медаль|Алтын|Мәскеу 2007|СС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Мәскеу 2008|СС, 52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|Орал 2013|СС, 52 кг дейін}}
}}
'''Алмас Азаматұлы Сүлейменов''' ([[29 шілде]] [[1985 жыл|1985]]) — қазақстандық самбошы, [[Самбо|жауынгерлік самбодан]] үш дүркін әлем чемпионы. [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]].

== Мансабы ==
Алмастың спорттық жолы [[Степногорск]] қаласында Бөгенбай батыр атындағы спорт мектебінде басталды. Оның жаттықтырушылары Анатолий Кузнецов пен Тұрсынбай Тоққұжынов болды. 2005 жылы спортшы спорт шебері дәрежесіне қол жеткізсе, келесі жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатында халықаралық дәрежедегі спорт шебері атанды.

2005 жылы Грекияда өткен юниорлар арасындағы әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2005 жылы спорт шебері дәрежесіне қол жеткізді.

2006 жылы [[Бішкек|Бішкекте]] өткен Азия чемпионатында чемпион атанып, халықаралық дәрежедегі спорт шебері стандартына қол жеткізді.

2007 жылғы әлем кубыгының алтын жүлдегері.

2008 жылдан бастап Алмас елордаға қоныс аударып, оның негізгі мамандығы жауынгерлік самбо болды. Оның жаттықтырушысы Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы Асылбек Кәкенов болды. Астана қаласындағы «Толағай» жоғары спорт шеберлігі мектебі оның оқу-жаттығу базасына айналды.

2008 жылы Санкт-Петербургте өткен жауынгерлік самбодан әлем чемпионатының күміс жүлдесін жеңіп алды. Алмас ресейлік Анатолий Стишакка ғана есе жіберді.

2009 жылы [[Ташкент|Ташкентте]] өткен Азия чемпионатының күміс жүлдегері. Финалда өзбек спортшысы Шавкат Джураевтан ұтылып қалды.

2010 жылы Ташкентте өткен әлем чемпионатында 52 келі салмақта қола жүлдегер атанды.

2011 жылы наурызда Мәскеуде өткен әлем суперкубогында қола жүлдені иеленді.

Вильнюстегі келесі әлем чемпионатында Анатолий Стишакка тағы да бірнеше ұпаймен есе жіберіп, екінші орынға шықты.

Ал 2012 жылы Минскіде өткен әлем чемпионатында алғаш рет 52 келіде чемпион атанды.

Әлем кубогының жеңімпазы, Азия чемпионаттарының жүлдегері. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы.

2013 жылы Санкт-Петерборда өткен әлем чемпионаты Алмас үшін алдыңғыларына қарағанда сәтсіздеу болды, ол спорттық самбодан бақ сынап, тек қола жүлдеге ғана ие болды.

2014 жылы Жапонияның Нарита қаласында өткен әлем чемпионатында тағы да жауынгерлік самбодан әлем чемпионы атанды.

2015 жылы Марокконың Касабланка қаласында өткен әлем чемпионатында үшінші рет жауынгерлік самбодан әлем чемпионы атанды.

2016 жылдың маусым айында Ашхабадта өткен Азия чемпионатында 57 келі салмақ дәрежесінде финалда түрікмен Керім Алланұровтан жеңіліп, вице-чемпион атанды.

== Қызметі ==
2008 жылдан бастап «Арлан» арнайы жасақ бөлімшесінің қадағалаушысы — жарушысы қызметін атқарады. Қазіргі уақытта — полиция капитаны. «Қазақстан полициясына 20 жыл» мерейтойлық төсбелгісімен марапатталған.

== Сілтеме ==
* [https://vsambo.ru/sportsmeny/s/sulejmenov-almas/sulejmenov-almas/ Алмас Сүлейменов] «ВнутриСамбо» сайтында {{ref-ru}}

[[Санат:Қазақстан самбошылары]]

Жұлдыз Аттақұрқызы Әшімова

2025-03-10T19:38:23Z

Орел Карл: «Күрестен Азия чемпиондары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

{{Спортшы
|есімі = Жұлдыз Аттақұрқызы Әшімова
|шынайы есімі =
|суреті =
|сурет ені =
|сурет тақырыбы =
|жынысы = әйел
|толық есімі =
|туған кездегі есімі =
|лақап аты =
|азаматтығы = {{Байрақ|Қазақстан}}
|мамандандыру = [[Еркін күрес|еркін күрес]]
|клубы =
|туған күні = 2.1.1988
|туған жері = {{туғанжері|Бішкек|Бішкекте}}, [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|карьера жылдары =
|бапкерлері =
|бойы = 152 см
|салмағы = 48 кг
|атақтары =
|медальдары =
|ортаққор =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт |}}
{{MedalCountry | }}
{{турнир|[[Күрестен əлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|[[2008 жылғы күрестен әлем чемпионаты|Токио 2008]]|48 кг дейін}}
{{медаль|Қола|[[2011 жылғы күрестен әлем чемпионаты|Ыстанбұл 2011]]|48 кг дейін}}
{{турнир|[[Азия ойындары|Жазғы Азия ойындары]]}}
{{медаль|Күміс|[[2008 жылғы күрестен әлем чемпионаты|Джакарта 2018]]|53 кг дейін}}
{{турнир|[[Жабық ғимараттағы Азия ойындары|Жабық ғимараттағы жарыстар мен жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындары]]}}
{{медаль|Күміс|[[2017 жылғы жабық ғимараттағы жарыстар мен жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындары|Ашхабад 2017]]|53 кг дейін}}
{{турнир|[[Күрестен Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|[[2007 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Бішкек 2007]]|51 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2008 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Чеджу 2008]]|51 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2009 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Патайя 2009]]|48 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2010 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Нью-Дели 2010]]|51 кг дейін}}
{{медаль|Қола|[[2014 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Доха 2014]]|53 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2017 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Нью-Дели 2017]]|53 кг дейін}}
{{медаль|Қола|[[2018 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Бішкек 2018]]|53 кг дейін}}
{{медаль|Қола|[[2022 жылғы күрестен Азия чемпионаты|Ұланбатыр 2022]]|53 кг дейін}}
}}
'''Жұлдыз Аттақұрқызы Әшімова''' ([[2 қаңтар]] [[1988 жыл|1988]], [[Бішкек]], [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]]) — [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]] ([[Еркін күрес|еркін күрес]]).

== Өмірбаяны ==
Әлем чемпионатының күміс (Токио, 2008) және қола жүлдегері (Ыстанбұл, 2011), Азия чемпионатының үш дүркін күміс жүлдегері (2008, 2009, 2010), Азия чемпионы (2007). ХХХ жазғы Олимпиада ойындарына лицензияны 2011 жылы қыркүйекте Ыстанбұлда өткен әлем чемпионатында 3-орын алып, жеңіп алды.

== Сілтеме ==
* [https://web.archive.org/web/20161203041053/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/es/zhuldyz-eshimova-1.html Жұлдыз Әшімова] — Sports-Reference.com сайтындағы Олимпиада статистикасы {{ref-en}}
* [https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=07C489CD774B4351B2FB7C88C70FB950 Жұлдыз Әшімова] — International Wrestling Database сайтындағы кейіпі {{ref-en}}
* {{Cite web |url=https://sportplustv.kz/kz/news/zuldyz-asimova-bapkerlerdin-tapsyrmasyn-oryndai-almadym?utm_source=yandex.kz&utm_medium=organic&utm_campaign=yandex.kz&utm_referrer=yandex.kz|title=Жұлдыз Әшімова: Бапкерлердің тапсырмасын орындай алмадым|publisher=Sport Plus Qazaqstan|date=2024-04-20|accessdate=2025-03-11}}
* {{Cite web |url=https://sputnik.kz/20220426/aziya-chempionaty-baluandar-24471433.html|title=Азия чемпионатында топ жарған балуандар елге оралды|publisher=Sputnik Қазақстан|date=2022-04-26|accessdate=2025-03-11}}

[[Санат:Қазақстан балуандары]]
[[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы балуандар]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері]]
[[Санат:Күрестен Азия чемпиондары]]

Темір Базарбайұлы Қырықбаев

2025-02-26T15:10:49Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = 
| Қазақша есімі = Темір Базарбайұлы Қырықбаев
| Шынайы есімі =
| Суреті = Temir Qırıqbaev (2023-04-13).jpg
| Сурет ені =
| Атауы = Қырықбаев, 2023 жыл
| Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліст]]ің [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым депутаты]]
| Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
| Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg
| Реті =
| Басқара бастады = [[28 наурыз]] [[2023 жыл|2023 жылдан]] бастап
| Басқаруын аяқтады =
| Ізашары =
| Ізбасары =
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 3.5.1983
| Туған жері =
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]]
| Білімі = [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|М.С.Нәрікбаев атындағы Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
| Мамандығы = заңгер, қаржыгер
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары =
}}
'''Темір Базарбайұлы Қырықбаев''' ([[3 мамыр]] [[1983 жыл]]) — қазақстандық мемлекет қайраткері, 2023 жылдан бастап [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым]] депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі.

== Өмірбаяны ==
=== Білімі ===
Астана қаласындағы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ гуманитарлық заң университетінде]] білім алып, 2004 жылы диплом қорғап, заңгер біліктілігін алды. Кейін 2011 жылы «Сырдария» университетін қаржыгер мамандығын бойынша тәмамдады.<ref>{{Cite web |url=https://okg.kz/post?id=25695&slug=problemalar-turaqty-baqylauymda-bolady|title=«Проблемалар тұрақты бақылауымда болады»|publisher=Оңтүстік Қазақстан газеті|date=2021-08-13|accessdate=2025-02-26}}</ref>

=== Еңбек жолы ===
Еңбек жолын «Абучина» ЖШС құрылыс компаниясында директордың орынбасары болып бастады. 2006–2008 жылдар аралығында компанияда заңгерлік бағыт пен қаржылық мәселелерге жауапты болды.

2008–2021 жылдар аралығында «Таймас сompаny» құрылыс компаниясының бас директоры қызметін атқарды.

2021–2023 жылдары Түркістан облыстық мәслихатының депутаты болып сайланды. 2023 жылы «Жас-Нұр-7» ЖШС бас директоры болды.

2023 жылғы 28 наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]] депутаты болып келеді. Түркістан облысындағы №27 сайлау округі бойынша [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясынан ұсынылған. Парламентте Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі болып жұмыс істейді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Қырықбаев, Темір Базарбайұлы}}
[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан қаржыгерлері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Аманат партиясының мүшелері]]

Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі

2025-01-13T18:38:09Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Жүлде
| атауы = «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal 20yer Assambley rib.png|left|100px]] [[Сурет:Med 20 Assambley.jpg|right|130px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = Мерейтойлық медал
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы =
| тапсырушы =
| негізделді = [[23 қаңтар]] [[2015 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты =
| төменгі марапаты =
| сайты =
| Commons =
}}
'''«Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі''' — Қазақстан Республикасының мемлекеттік мерейтойлық медалі.

== Тарихы ==
Медаль Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 23 қаңтардағы № 994 Жарлығымен еліміздегі қоғамдық келісімді нығайтуға елеулі үлес қосқан, Қазақстан халқының бірлігін қамтамасыз еткен Қазақстан Республикасының азаматтарын және шетел азаматтарын мадақтау, сондай-ақ [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халқы Ассамблеясының]] 20 жылдығын мерекелеу мақсатында тағайындалды<ref>{{Cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000994|title=«Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы құрметіне арналған мерекелік медаль туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 23 қаңтардағы № 994 Жарлығы|publisher=«Әділет» АҚЖ|date=2015-01-23|accessdate=2025-01-13}}</ref>.

== Ережесі ==
* Мерейтойлық медалмен еліміздегі қоғамдық келісімді нығайтуға, Қазақстан халқының бірлігін қамтамасыз етуге, Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлін арттыруға елеулі үлес қосқан, Қазақстанның бейбітшілік пен келісім тәжірибесін шетелде ілгерілету және Қазақстан мен басқа мемлекеттер халықтары арасындағы достық қарым-қатынастарды дамытуда көзге түскен Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетел азаматтары марапатталады.
* Мерейтойлық медалмен марапаттауға Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстарды Парламент, Үкімет, Қазақстан Республикасының министрліктері, өзге де орталық мемлекеттік органдары, Қазақстан халқы Ассамблеясы, [[Астана]] мен [[Алматы]] қалаларының, облыстардың әкімдері, сондай-ақ қоғамдық ұйымдар енгізеді.
* Мерейтойлық медалмен Қазақстан Республикасының Президенті марапаттайды. Мерейтойлық медалді Қазақстан Республикасы Президентінің атынан және тапсырмасы бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы, сондай-ақ Астана менен Алматы қалаларының, облыстардың әкімдері, Мемлекет басшысы уәкілеттік берген өзге де лауазымды адамдар табыс ете алады. Медалмен бірге марапатталушыға белгіленген үлгідегі куәлік табыс етіледі.
* Мерейтойлық медалді тапсыру салтанатты жағдайда өтіп, оны марапатталушыға жеке табыс етеді. Медалді берудің алдында марапаттау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы жарияланады.
* Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаттары болса, олардан кейін тұрады.
* Мерейтойлық медальді тапсыру туралы марапаттар тізіміне тиісті жазба енгізіледі.

Табыс етiлмеген медалдар мен олардың куәлiктерi, қайтарылу себептерi көрсетiле отырып, Қазақстан Республикасы Президентi Iс басқармасының Ордендер қоймасына қайтарылады, бұл туралы тiзiмдерге тиiстi белгi қойылады. Өткізілген марапаттардың есебін, сондай-ақ мерейтойлық медалдарды табыс ету барысы туралы есептерді [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] жүргізеді.

== Сипаттамасы ==
Медал жезден жасалып, диаметрі 34 мм болатын кәдімгі шеңбер пішінді болып келеді.

Медалдың бет жағында ортада көк эмалмен қапталған Қазақстан картасының суреті бейнеленген, одан жарық сәулелері медалдің шетіне дейін созылады. Картаның астында «2015» саны, төменде қанаттарын жайып ұшқан қыран бейнесі (мемлекеттік тудың элементі), картаның үстінде шаңырақ бейнесі көрсетілген. Айналдыра «ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫ АССАМБЛЕЯСЫНА», астыңғы жағында «XX ЖЫЛ» деген жазулар қазақ ою-өрнек үзіндісімен бөлініп жазылған.

Медалдың артқы жағында ортасында төрт жолдан тұратын «ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫ АССАМБЛЕЯСЫНА XX жыл» деген жазу жазылған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы келеді. Медалдың шеттері ернеумен жиектелген.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 30 мм және биіктігі 24 мм жезден жасалған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Тағанның төртбұрышты бөлігі ортасынан солға қарай сәл ығысқан, ені 20 мм болып келетін алтын түсті өрнегі бар Қазақстан Республикасының туының түсіндегідей жібек қатқыл таспасымен тысталған.

Медал киімге түйреуіш арқылы тағылады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Мәдениет қайраткері төсбелгісі

2025-01-13T17:35:48Z

Орел Карл: /* Белгінің сипаттамасы */

{{Жүлде
| атауы = «Мәдениет қайраткері» төсбелгісі
| суреті = [[Сурет:Worker of Culture.jpg|centre|150px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = Мекемелік марапат
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = берілмейді
| тапсырушы =
| негізделді = [[12 сәуір]] [[2007 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері = [[2011 жыл]]
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты =
| төменгі марапаты =
| сайты =
| Commons =
}}
'''«Мәдениет қайраткері» төсбелгісі''' — [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Қазақстан Республикасы мәдениет және ақпарат министрлігінің]] мекемелік марапаты.

== Тарихы ==
«Мәдениет қайраткері» төсбелгісі Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің 2007 жылғы 12 сәуірдегі № 111 бұйрығымен мәдениет саласы қызметкерлерін мадақтау және моралдық ынталандыру мақсатында тағайындалды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы Қаулысымен Мәдениет және ақпарат министрлігінің мекемелік марапаты — [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі]] тағайындалды.

== Ережесі ==
Төсбелгі мәдениет саласының дамуына ерекше үлес қосқан мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі:
* көп жылғы еңбегі мен ел мәдениетінің дамуына қосқан жеке үлесі үшін;
* мәдениет саласын жақсартуға белсенді қатысқаны үшін;
* мәдениет саласындағы инновациялық қызметі үшін.

Төсбелгі мәдениет жүйесінде кемінде 15 жыл еңбек еткен мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі.

«Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған адамдарға белгіленген үлгідегі куәлік беріледі.

Төсбелгі кеуденің оң жағында мемлекеттік марапаттардың астына тағылады.

«Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапаттау екі мәрте жүргізілмейді.

== Белгінің сипаттамасы ==
Төсбелгі шығыршықпен біріктірілген медал және металлды таған түрінде жасалады.

Медаль диаметрі 25 мм дөңгелек пішінді және көк эмальмен көмкерілген аясында сегіз алтын гүл күлтесі бар ашылмалы гүл түрінде болып келеді. Гүлдің ортасында көк эмальдан жасалған шеңберде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы рәміздерінің үзіндісі — сәулелері бар күн бейнеленген. Күн бейнеленген шеңбер қою көк түсті эмаль қайымасымен жиектеледі, оның бойында алтын әріптермен «Мәдениет қайраткері» деген жазу жазылған.

Өлшемі 24х15 мм болып келетін таған, пішіні төртбұрышты, көгілдір ақық түсті эпоксидті эмалмен қапталған ([[Қазақстан туы|Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының]] түсі), тағанның ішкі жағы ою-өрнекпен безендірілген.

== Сілтеме ==
* [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1100001539 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрылымына кіретін кейбір мемлекеттік органдардың ведомстволық наградалары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 15 желтоқсандағы № 1539 Қаулысы.]

[[Санат:Қазақстан марапаттары]]

Мереке Мұташұлы Ғұмаров

2025-01-13T17:34:26Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Музыкант
|Есімі = Мереке Мұташұлы Ғұмаров
|Атауы =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон = non_vocal_instrumentalist
|Туған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туған күні = 7.11.1945
|Туған жері = Жанбай ауылы, {{туғанжері|Исатай ауданы{{!}}Новобогат ауданы|Исатай ауданында}}, [[Гурьев облысы]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = {{USSR}} {{байрақ|Қазақ КСР}} {{KAZ}}
|Мамандықтары =
|Дауыс түрі =
|Аспаптары =
|Жанрлары =
|Лақап аттары =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} {{!!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!!}} {{Құрмет ордені}} {{!!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}} {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{Мәдениет қайраткері}}
{{!}}}
|Сайты =
}}
'''Мереке Мұташұлы Ғұмаров''' ([[7 қараша]] [[1945 жыл]]ы [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]] Жанбай ауылы) — мәдениет қайраткері.

== Өмірбаяны ==
Мереке Мұташұлы Ғұмаров 1945 жылы 7 қарашада [[Гурьев облысы]] [[Новобогат ауданы]] Жанбай ауылында туған. Руы [[Шеркеш]], [[Кіші жүз]].

1964 жылдың шілде айынан - [[Гурьев]] химия зауытының сантехник-слесарі.

1964 жылдың қараша айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.

1967 жылдан - [[Гурьев облысы]] Балықшы ауданы Амангелді атындағы ұжымшарда от жағушы, балықшы.

1968 жылдан - [[Гурьев облысы]] Балықшы ауданы Балықшы кентінде мұғалім, мектептің оқу ісін меңгеруші.

Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының педагогикалық факультетін (1973) дене шынықтыру және спорт муғалімі мамандығы бойынша; [[Гурьев]] педагогикалық институтының тарих-филология факультетін (1982) тарих және қоғамтану пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.

«Атырау» фольклорлық ансамблін (1982), «Нарын» фольклорлық ансамблін - қазіргі Филармония оркестрі (1987), М. Қойшыбаев атындағы қазақ аспаптары оркестрін (1991), «Мұрагер» фольклорлық ансамблін (қазіргі уақытта) құрушы.

1979 жылдан - «Білім» қоғамының жауапты хатшысы.

1980 жылдан - [[Гурьев облысы]] Балықшы ауданы Аудандық мәдениет үйінде меңгеруші.

1986 жылдан - Гурьев облыстық филармониясының директоры.

1990 жылдан - [[Гурьев облысы]] Балықшы аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1993 жылдан - [[Атырау]] мәдениет басқармасы бастығының орынбасары.

1997-1999 жылдары, 2002 жылдан - Махамбет атындағы облыстық театрдың директоры.

2006 жылдан бөрі - Д. Нұрпейісова атындағы Қазақ ұлттық аспаптары академиялық оркестрінің жетекшісі. <ref>https://pricom.kz/obshhestvo/byit-a-ne-kazatsya.html</ref>

== Қоғамдық қызметі ==
Аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1980—1982, 1982-1987).

== Марапаттар ==
«Құрмет» орденімен (2009); «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысы Жеңісіне жиырма жыл» (1965), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медальдарымен;
БЛКЖО ОК (1977), Республикалық мәдениет қызметкерлері кәсіподағының (1982), [[ҚазКСР]] Мәдениет министрлігінің (1987) құрмет грамоталарымен марапатталған.

Мәдениет қайраткері (2005).

== Отбасы ==
Әкесі - Ғұмаров Мұташ, комсомол қызметкері болған. Анасы - Ғұмарова Ақсұлу, сауда саласында жұмыс істеген.

Жұбайы - Ғұмарова Райса Рахымқызы, мұғалім. Ұлдары - Ғұмаров Нұрлыбек, облыстық әкімдіктің нұсқаушысы; Ғұмаров Жандарбек, облыстық салық комитетінде бас маман; қыздары - Ғұмарова Гүлфайрус, музыкалық колледжде оқытушы; Ғұмарова Шара, Н. Тілендиев атындағы Шағын өнер академиясының оқытушысы. <ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Мәдениет қайраткерлері]]

{{Bio-stub}}

Еділ Сейілханұлы Құсайынов

2025-01-13T17:30:38Z

Орел Карл: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

{{Музыкант
|Есімі = Еділ Сейілханұлы Құсайынов
|Толық аты =
|Фон = non_performing_personnel
|Туған күні = 24.03.1955
|Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}
|Мемлекет = {{KAZ}}
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Мамандығы = [[музыкант|этномузыкант]], [[композитор]]
|Ұжымдары =
|Белсенділік жылдары = [[1980]] – осы уақыт
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{Мәдениет қайраткері}}
{{!}}}
}}
'''Еділ Сейілханұлы Құсайынов''' ([[23 наурыз]], [[1955 жыл]]ы [[Алматы]]да туған) — [[композитор]], [[музыкант|этномузыкант]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері]] (2006). [[Қазақ ұлттық өнер университеті|Қазақ Ұлттық өнер университетінің «Қобыз» кафедрасының оқытушысы]].

==Толығырақ==
*Еділ Сейілханұлы [[1955 жыл]]ы [[23 наурыз]]да [[Алматы]] қаласында дүниеге келген.
*Әкесі – Сейілхан Құсайынов (композитор, Қазақ КСРнің еңбек сіңірген артисі);
*Анасы – Раушан Нұрпейісова (қобызшы, Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген өнер қайраткері);
*[[Құрманғазы]] атындағы [[Алматы]] мемлекеттік консерваториясының композиторлық факультетін бітірген (1980), композитор, оқытушы.

==Шығармашылығы==
''«Алтай-Тарбағатай өңірінің сыбызғы күйлері»'' кітабының
(2003), түрлі ансамбльдерге, халық және симфониялық оркестрлерге арналған көптеген музыкалық шығармалардың,
''«Көкбөрі-Күлтегін» 2-актілі балетінің, «Құрақ көрпе», «Келін»'' кинофильмдері музыкасының авторы. ''«Ілбіс елі Земля Ирбиса»'' ([[Литва]], 2007), ''«Бұлбұл заман»'' ([[Лондон]] қ.,
2008) кұйтабақтарын шығарған. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1980 жылдан - ''«Отырар сазы»'' этнографиялық оркестрінің әртісі-солисі, [[Құрманғазы]] атындағы Мемлекеттік академиялық қазақ халық аспаптары оркестрінің әртісі-солисі. 2000 жылдан - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының оқытушысы. КСРО, ҚР Композиторлар одағының мүшесі, Халықаралық варган (шаңқобыз) ассоциациясының мүшесі.

==Жеке қасиеттері==
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Ганди|М. Ганди]].
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Айтыс XV және XXI ғасырлар»'' атты әнімдегі сөздер: ''«Құйрығы жоқ, жалы жоқ, құлан қайтып күн көрер - Бақыт! Байлық! Бостандық! - Бұл Қазаққа бір келер, бір ұрпағы нұр берер, сол Бақытты кім көрер?!»''
*Хоббиі - саяхат.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи хроникалар.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref>

==Мемлекеттік марапаттары==
*2006 жылы ҚР Мәдениет министрлігінің «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері]]» құрметті белгісімен марапатталды.
*2006 жылы елбасының жарлығымен «Ерен Еңбегі үшін» мемлекеттік медалімен марапаттталды.
*2006 жылы «Жыл адамы – Алтын адам» Ұлттық сыйлығының иегері.
*2013 жылы елбасының жарлығымен «[[Құрмет ордені]]» мен марапатталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан музыканттары]]
[[Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары]]

{{Bio-stub}}

Астанаға 20 жыл медалі

2025-01-13T10:05:02Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Жүлде
| атауы = «Астанаға 20 жыл» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal20Astana.png|left|100px]] [[Сурет:KZ 20Astana medal.jpg|right|130px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = [[Медаль]]
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = беріледі
| тапсырушы =
| негізделді = [[17 сәуір]] [[2018 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты =
| төменгі марапаты =
| сайты =
| Commons =
}}
'''«Астанаға 20 жыл» медалі''' — мерейтойлық медаль, Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

[[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] 2018 жылғы 17 сәуірдегі Жарлығына сәйкес елорданың [[Астана]] қаласына көшірілгеніне 20 жыл толуын тойлау мақсатында құрылған<ref>{{Cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1800000667|title=Қазақстан Республикасы астанасының 20 жылдығы құрметіне арналған мерекелік медаль туралы||publisher=«Әділет» АҚЖ|date=2018-04-17|accessdate=2024-10-01}}</ref>.

== Медал жайлы ереже ==
# Мерейтойлық медалмен Қазақстан Республикасы мен оның астанасының қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосқан Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетел азаматтары марапатталады.
# Мерейтойлық медальмен марапаттау туралы Қазақстан Республикасының Президентіне Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының, Үкіметінің, Конституциялық Кеңесінің, Жоғарғы Сотының, Қазақстан Республикасының министрліктерінің, өзге де орталық мемлекеттік органдарының төрағалары, Астана және Алматы қалаларының, облыстардың әкімдері, қоғамдық бірлестіктер ұсыныстар енгізеді.
# Мерейтойлық медалді Қазақстан Республикасының Президенті марапаттайды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы және атынан: Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы; Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының төрағалары; Қазақстан Республикасы Үкіметінің мүшелері; Астана және Алматы қалаларының, облыстардың әкімдері; басқа шенеуніктер табыстай алады.
# Мерейтойлық медальді табыс ету салтанатты жағдайда, көпшілік алдында және алушыға жеке табыс етіледі. Марапаттаудың алдында Қазақстан Республикасы Президентінің марапат туралы Жарлығы жарияланады.
# Әрбір марапатталушыға мерейтойлық медалді тапсырумен бір мезгілде тиісті куәлік беріледі.
# Мерейтойлық медалді тапсыру туралы белгіленген үлгідегі хаттама жасалады, ол тұлғаның қолымен, табыс етуді жүзеге асырған органның мөрімен бекітіледі және Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігіне жолданады.
# Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағында Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаттары болса, олардан кейін орналасады;
# Орындалған марапаттауларды есепке алуды, сондай-ақ мерейтойлық медалдармен марапаттау барысы туралы есептілікті Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізеді.

== Сипаттамасы ==
Мерейтойлық медаль белгі мен тағаннан тұрады. Мерейтойлық медалдің белгісі сары жезден жасалған диаметрі 34 мм шеңбер болып табылады.

Мерекелік медалдың беткі жағында 25 мм диаметр шеңбердің ішінде Астананың танымал ғимараттарының бейнесі орналасқан: бірінші көріністе ортада — «[[Бәйтерек (монумент)|Астана Бәйтерек» монументі]], екінші көріністе солдан оңға қарай Қазақстан Республикасы Президентінің «[[Ақорда (резиденция)|Ақорда» резиденциясы]], [[Бейбітшілік және келісім сарайы]], сондай-ақ [[Тәуелсіздік монументі (Алматы)|Тәуелсіздік монументі]], шетін бойлай бет жағының жоғарғы бөлігінде — «АСТАНА», астында «20 ЖЫЛ» мәтіндері орналасқан, мәтіндердің арасында екі жағынан ұлттық ою-өрнек бейнеленген.

Мерекелік медалдың артқы жағында шеңбер бейнеленген, оның ортасында диаметрі 25 мм «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2018» деген жазу жазылған, арт жағының шетін бойлай ұлттық ою-өрнек бейнеленген.

Мерекелік медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы, жылтырақ, күңгірт аяда орналасқан. Мерекелік медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 32 мм және биіктігі 50 мм тікбұрышты тағанмен жалғасады. Таған ені 32 мм көгілдір түсті жібек қатқыл таспамен қапталған. Таспаның сол жағынан ені 7 мм қызыл түсті жолақ өтеді, оның оң жағынан ені 3 мм екі сары жолақ өтеді. Сары жолақтардың арасындағы қашықтық 1 мм.

Тағанның артқы жағында бұйымды киімге бекітетін қалқалы бекітпесі бар түйреуіш орналасқан.

Медал [[Өскемен]] қаласындағы [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] дайындалды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Теңгеге 20 жыл медалі

2025-01-13T10:03:33Z

Орел Карл: /* Дереккөздер */

{{Жүлде
| атауы = «Теңгеге 20 жыл» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal 20 let tenge.jpg|center|150px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі = Медал
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = беріледі
| тапсырушы =
| негізделді = [[2 қыркүйек]] [[2013 жыл]]
| алғашқы иегері =
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты =
| төменгі марапаты =
| сайты =
| Commons =
}}
'''«Теңгеге 20 жыл»''' медалі — мерейтойлық медаль, Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 2 қыркүйектегі Жарлығы негізінде Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы — [[Қазақстан теңгесі|теңгенің]] айналымға енгізілгеніне 20 жыл толуын мерекелеу мақсатында құрылған<ref>{{Cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1300000631|title=Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы — теңгенің айналысқа енгізілгеніне 20 жыл толу құрметіне арналған мерекелік медаль туралы|publisher=«Әділет» АҚЖ|date=2013-09-02|accessdate=2024-10-01}}</ref>.

== Медал жайлы ереже ==
* Мерейтойлық медальмен Қазақстан Республикасының азаматтары мен Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңгенің қызмет етуіне елеулі үлес қосқан шетел азаматтары марапатталады.
* Мерейтойлық медалді дайындау және оны мерейтойлық медальмен марапаттауға ұсыну тәртібін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы айқындайды.
* Мерейтойлық медаль Қазақстан Республикасы Президентінің атынан табыс етілді:
** Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы;
** Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары;
** Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі филиалдарының, өкілдіктерінің, мекемелерінің, ұйымдарының бірінші басшылары;
** Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы айқындайтын уәкілетті тұлғалар.
* Марапатталған адамға мерейтойлық медальмен бірге белгіленген үлгідегі куәлік табыс етіледі.
* Мерейтойлық медал марапатталған адамға салтанатты жағдайда жеке тапсырылады. Марапаттау алдында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының марапаттау туралы бұйрығы жарияланады.
* Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаттары болған жағдайда мерейтойлық медал олардан кейін орналасады.
* Марапаттау тізіміне мерейтойлық медалді тапсыру туралы тиісті жазба енгізіледі.
* Марапаттарға арналған тізімдер, сондай-ақ табыс етілмеген мерейтойлық медалдар мен оларға арналған куәләктер марапаттар тізімдерінде қайтару себептерін көрсете отырып, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметкерлерді басқару қызметіне қайтарылады.
* Орындалған марапаттарды есепке алуды, сондай-ақ мерейтойлық медалдарды табыс ету барысы туралы есептілікті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметкерлермен жұмыс бөлімі жүргізеді.

== Сипаттамасы ==
«Теңгеге 20 жыл» мерекелік медалі (бұдан әрі — мерекелік медаль) екі бөліктен — тағаннан және ілгіштен тұрады. Мерекелік медал диаметрі 34 мм шеңберге алынған бұрыс шаршы нысанында болады.

Мерекелік медалдің бет жағының орталық бөлігінде күн сәулесі мен қалықтаған қыран бедерленген «20» саны орналасқан, мерекелік медалдің жоғарғы бөлігінде «ТЕҢГЕГЕ», төменгі бөлігінде «ЖЫЛ» деген жазу жазылған, сол және оң жағында ұлттық ою-өрнек бейнеленген.

Мерекелік медал [[Нейзилбер|нейзилбер]] қоспасынан жасалған.

Мерекелік медал құлақша мен шығыршық арқылы қою жасыл түсті қатқыл таспамен тысталған, ені 32 мм және биіктігі 50 мм болатын тағанға жалғанады. Тағанның ортасында тігінен тұрған бедерлі лавр бұтағы түріндегі нейзилберден жасалған ені 8 мм қондырма орналасқан.

Мерекелік медал киімге қалқалы бекітпесі бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Медал [[Өскемен]] қаласындағы [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] дайындалды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Халық алғысы медалі

2025-01-13T10:00:22Z

Орел Карл:

{{Жүлде
| атауы = «Халық алғысы» медалі
| суреті = [[Сурет:Medal Halyk Algysy.svg|centre|150px]]
| фон түсі =
| шынайы атауы =
| мемлекет = {{KAZ}}
| түрі =
| үшін марапатталған =
| негіз =
| жағдайы = беріледі
| тапсырушы =
| негізделді = [[8 маусым]] [[2020 жыл]]
| алғашқы иегері = [[23 маусым]] [[2020 жыл]]<ref>{{Cite web |url=https://ortcom.kz/kk/ism-press-anonsy/biz-birgemiz-onlajn-forumy-haly-alysy-medalimen-marapattau-rsimi|title=«Біз Біргеміз» онлайн-форумы. «Халық Алғысы» медалімен марапаттау рәсімі|access-date=2020-06-24 |archive-date=2020-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625225157/https://ortcom.kz/kk/ism-press-anonsy/biz-birgemiz-onlajn-forumy-haly-alysy-medalimen-marapattau-rsimi}}</ref>
| соңғы иегері =
| барынша ұсынылған =
| жоғары марапаты =
| төменгі марапаты =
| сайты =
| Commons = People’s Gratitude medal (Kazakhstan)
}}
'''«Халық алғысы» медалі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] 2020 жылғы 8 маусымдағы Жарлығына сәйкес тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медаль туралы ереже ==
«Халық алғысы» медалімен (бұдан әрі – медаль) білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау салаларында жемісті еңбек еткен, сондай-ақ [[Коронавирустық инфекция Covid-19|COVID-19]] пандемиясымен күресте ерекше көзге түскен Қазақстан Республикасының азаматтары марапатталады.
# Медальді Қазақстан Республикасының Президенті табыс етеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің атынан және тапсырмасы бойынша оны төменде көрсетілгендер табыс ете алады:
## Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы;
## облыстардың, [[Астана]], [[Алматы]] және [[Шымкент]] қалаларының әкімдері;
## басқа лауазымды тұлғалар.
# Медальді табыс ету салтанатты жағдайда, көпшілік алдында өткізіледі және алушыға жеке табыс етіледі. Табыс етудің алдында марапаттау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы жарияланады.
# Әрбір алушыға медаль тапсырумен бір мезгілде тиісті куәлік беріледі.

== Медальдың сипаттамасы ==
«Халық Алғысы» медалі белгі мен қалыптан тұрады. Медаль белгісі – диаметрі 32 мм, алтын түсті металдан – жезден жасалған кәдімгі шеңбер болып келеді.

Медальдың бет жағында, ең алдымен «Birgemiz» логотипінің суреті бар. Медальдың жоғарғы жағында ұлттық ою-өрнек орналасқан. Төменгі жағында «ХАЛЫҚ АЛЫСЫ» деген жазу бар. Медальдың сырт жағында шеңберге ұлттық ою-өрнек салынған. Орталық бөлігінде «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2020» деген жазу бар. Медаль құлақша мен сақинаның көмегімен, алтын түсті жезден жасалған ені 32 мм төртбұрышты жолақпен біріктірілген. Орталық бөлігінде ұлттық ою-өрнек орналасқан. Жолақтың аясы көгілдір эмальмен толтырылған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы келеді. Медальдың шеттері жиектелген. Қалыптың артқы жағында киімге бекітілетін визор құлпы бар түйреуіш бар.

== Марапатталғандар ==
Елімізде барлығы 60 дәрігер мен 39 полиция қызметкері, 30 әскери қызметкер, 41 ерікті және 34 меценат марапатталды. Сонымен қатар, медалмен 38 мәдениет және білім қайраткері мен 25 БАҚ өкілі марапатталды<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/koronaviruspen-kureste-belsendilik-tanytkan-343-adam-halyk-algysy-medalimen-marapattaldy_a3664950/|title=Коронавируспен күресте белсенділік танытқан 343 адам «Халық алғысы» медалімен марапатталды|access-date=2020-06-23 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624005827/https://kaz.inform.kz/news/koronaviruspen-kureste-belsendilik-tanytkan-343-adam-halyk-algysy-medalimen-marapattaldy_a3664950/}}</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]

Нұрила Жидебаева

2024-12-11T16:28:06Z

Орел Карл:

{{Тұлға
|Есімі = Нұрила Жидебаева
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Толық есімі =
|Туған күні = 1922
|Туған жері = [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Қапал уезі|Талдықорған уезі]], [[Жетісу облысы (Ресей империясы)|Жетісу облысы]], [[Түркістан Автономиялық Социалистік Кеңестік Республикасы|Түркістан АКСР]]
|Қайтыс болған күні = ''белгісіз''
|Қайтыс болған жері = [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Ескелді ауданы|Талдықорған ауданы]], [[Жетісу облысы|Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Азаматтығы =
|Ұлты =
|Мансабы =
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орақ пен Балға медалі}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Ленин ордені}}
{{!}}}
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Нұрила Жидебаева''' ([[1922 жыл|1922]], [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Қапал уезі|Талдықорған уезі]], [[Жетісу облысы (Ресей империясы)|Жетісу облысы]], [[Түркістан Автономиялық Социалистік Кеңестік Республикасы|Түркістан АКСР]] — белгісіз, [[Алдабергенов ауылы|Шұбар]] ауылы, [[Ескелді ауданы|Талдықорған ауданы]], [[Жетісу облысы|Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшар звеношысы. [[Социалистік еңбек ері]] (1949).

== Өмірбаяны ==
1922 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1938 жылдан бастап «Жанлық» ауыл шаруашылығы артелінде (кейіннен — «Жаңалық» ұжымшары, төрағасы — [[Әбдіқадыр Дайыров]]) қатардағы ұжымшаршы болып жұмыс істеді. 1941 жылдан бастап — қызылша шаруашылығы тобының звеношысы болды.

Тобы оның басшылығымен 1948 жылы 3 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 821 центнер қант қызылшасын жинады. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» [[Ленин ордені]] және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3695) марапатталып, [[Социалистік еңбек ері]] атағы берілді.

Сол жарлықпен Талдықорған ауданы «Жаңалық» ұжымшарының агрономы [[Ахметқұл Рысқұлов|Ахметқұл Рысқұловқа]] Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Денсаулығына байланысты 1955 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Жаңалық» ұжымшарында (1950 жылы біріккеннен кейін — Сталин атындағы ұжымшар, төрағасы — [[Нұрмолда Алдабергенов]]) еңбек етті. Талдықорған ауданындағы Шұбар ауылында (1977 жылдан бастап — Алдабергенов) тұрды. Қайтыс болған күні белгіленбеген.

;Естелік
Алдабергенов ауылында бюсті қойылды.

== Әдебиет ==
* Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3.

== Сілтеме ==
* [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27942 Жидебаева Нұрила]. «Герои страны» сайты.