Қылша

2024-03-31T20:06:35Z

Калкабаева Маржан Маратовна:

{{taxobox
|name = Қылша
|image = UC_Davis_arboretum_-_Ephedra_sp.jpg
|regnum = [[Өсімдіктер]]
|unranked_divisio =
|unranked_classis = [[Ашықтұқымдылар]]
|unranked_ordo =
|ordo =
|familia = [[Қылшалар тұқымдасы]]
|genus = Қылша (''Ephedra'')
|species =
|binomial =
|binomial_authority =
|}}
'''Қылша'''([[лат]]. ''Ephedra'')<ref>Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5</ref> — [[қылшалар тұқымдасы]]на жататын мәңгі жасыл [[бұтақ]]тар, биік [[ағаш]]тар.

== Ботаникалық сипаты ==
[[Сурет:Illustration Ephedra distachya0.jpg|thumb|left|180px|]]
* Биіктігі 2 — 7 см-ден 1 — 8 м-ге дейін жетеді.
* Сабағы [[бунақ]]ты. Бұтақтары қырлы - қырлы, жасыл түсті, онда фотосинтез процесі жүреді.
* Жапырағы қабыршақ не [[жіп]] пішінді.
* [[Гүл]]і қос үйлі, бір үйлісі сирек. Аталық масақшасы шоқтанған гүл серігінен тұрады. Аналығы 1 — 3 бүрлі. [[Мамыр]] — [[маусым]] айларында гүлдеп, [[шілде]] — [[тамыз]]да [[жеміс]] салады. Тозаң желмен, кейде насекомдармен тұқымбүріне жеткізіледі.
* Жемісі — [[сары]], қызыл түсті, [[ет]]ті [[шырын]]ды [[жидек]].

== Өсетін жері мен таралуы ==
[[Құрғақ климат]]ты жерлерде: [[Солтүстік жарты шар]]дың басым бөлігінде - [[Оңтүстік Еуропа]]да, [[Солтүстік Африка]]да, [[Азия]]ның оңтүстік-[[батыс]]ы мен орталығында, [[Солтүстік Америка]]ның оңтүстік-батысында, [[Ресей]]дің еуропалық бөлігі мен [[Батыс Сібір жазығы]]ның [[дала]]лы жерлерінде және [[Оңтүстік жарты шар]]да, [[Оңтүстік Америка]]да таралған. [[Қазақстан]]да қылшаның [[Балқаш-Алакөл ойысы]]нда, [[Қаратау]] сілемдерінде, [[Жетісу]] ([[Жоңғар]]), [[Теріскей]], [[Іле Алатау]]ларында, Қаратауда, Батыс [[Тянь-Шань]]да кездесетін 7 [[түр]]і бар.

== Қолданылуы ==
[[Құрам]]ында С [[дәрумен]]і бар, жеуге жарамды.
<br />
Қылшадан [[дәрі]]лік зат — эфедрин, [[алкалоидтар]] алынады, өсімдік бойында илік заттар (пиракатехин, флобафен, т.б.) бар. Қылшаның бір түрі (E. lamatolepіs) [[эндемик]] болып саналады. [[Дәрілік өсімдіктер]] қатарына [[қос масақшалы қылша|масақты қылша]] ([[Кузмич шөбі]] — ''Ephedra dіstachye''), [[қырықбуынды қылша]] (E. equіsetіnc), [[қызыл тамыр]]лы қылша (''Ephedra іntermedіa'') түрлері жатады.<ref>Қазақстан энциклопедиясы</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Қылшалар]]
[[Санат:Қазақстан флорасы]]

Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Қылша