Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Бариатрия

2017-03-28T09:49:30Z

Жаннұр Қанат:

{{Хирургия салалары}}
'''Бариатриялық хирургия''' немесе '''Бариатрия''' ([[Ежелгі грек тілі|көне грекше]] βάρος — салмақ, ауырлық және ἰατρεία — емделу) — семіздікті емдейтін [[хирургия]]ның саласы. Қазіргі таңда арықтау үшін қолданылатын түрлі әдістер (мысалы, диета және медикаментті емдеу түрлері) бариатриялық хирургияға жатпайды.

==Бариатриалық [[операция]]ларға нұсқау==
[[Семіздік|Семіздікті]] операциямен емдеу - халықаралық бариатриялық хирургтар мен эндокринологтардың нұсқаулығы бойынша өткізіледі.

==Операцияларға қарсы нұсқаулар==
Операцияларға қарсы нұсқаулар:
* [[дене]] [[Масса|массасының]] индексі 30-ға тең
* аяғы ауырлық жəне [[лактация]] кезі
* [[анамнез]]дің психикалық ауру кезі
* қаралғаннан 6 айға дейінгі ЖИА ([[Ишемия|жүректің ишемиялық ауруы]]) асқынған түрі

==Операцияның түрлері==
Бариатриялық операцияның түрлері:
* [[Қарын|Асқазанға]] құрсауды ([[бандаж]]) кигізу;
* Асқазанды тұйықтау;
* Өт-ұйқы бездерін тұйықтау;
* Гастропластиканың (асқазан операциясы) түрлері;
* Асқазаніші баллоны;

Артық салмақтан арылтатын бариатрия хирургиясын үш топқа бөлеміз:
* Асқазан-ішек жолының жоғарғы жағын тарылтып, жейтін тамақтың мөлшерін азайтатын шектеу операциясы (асқазанға құрсауды (бандаж) кигізу, асқазаніші баллоны).
* Асқазан-ішек жолында ағзалық заттардың сорылуын төмендететін малабсорбты операциялар (өт-ұйқы бездерін тұйықтау).
* Екі нұсқауды да қолданатын қиыстыру операциялары (асқазанды тұйықтау).

[[Липосакция]] (артық [[Май|майлардың]] алынуы) және [[абдоминопластика]] (артық терілердің алынуы) бариатрия саласына жатпайды және салмақты түсіру мақсатында қолданбайды!

Қазіргі таңда көп таралған және көп жасалып, салмақтың түсірудің жақсы әдісі болып табылатын – асқазанға құрсауды (бандаж) кигізу, гастропластика, асқазанды тұйықтау.

Стандартты бариатриялық операцияның түрлері:
* Асқазанға құрсауды кигізу (gastric banding). Бандаждау кезде асқазанның жоғарғы бөлігіне сақина салынады (ережеге сәйкес, силиконды). Асқазанды бандаждау – науқас үшін ең қауіпсіз әрі жарақатсыз бариатриялық операция болып табылады. Осыған орай, операциядан кеінгі уақытта ұйымдастырушылығы ең қиын болып саналады. Бандаждау ағазадағы 50-60% артық салмақтан арылуға мүмкіндік береді.
* Жеңді [[гастропластика]] (sleeve gastrectomy). Жеңді гастропластика кезінде асқазанның көп жері алынып, ені 1 см-ге жететін жіңішке жең қалып қояды. Осындау асқазан өте аз тамақ кіре алады және еркін өтуге мұрша бермейді.
* Асқазанды тұйықтау (gastric bypass). Асқазанды тұйықтау кезінде асқазан титанды қысқыштармен тігіліп, екі жаққа бөлінеді: кішкентай жақ (көлемі 50 мл), үлкен жақ (қалған асқазан). Кішкентай асқазанға жіңішке ішек тігіледі. Солай адам операциядан кейін өте аз тамақ жейді, сонымен қатар, тамақ кішкентай асқазан жақпен өтетіндіктен ағзалық заттар сіңіріліп үлгермейді. Бұл операция 80% артық салмақтан арылуға мүмкіндік береді.
* Өт-ұйқы бездерін тұйықтау (biliopancreatic bypass). Өт-ұйқыбездерін тұйықтау кезінде де асқазан титанды қысқыштармен тігіліп, екі жаққа бөлінеді де, кішкентай ішек жақпен тігіледі. Асқазанды тұйықтаудан айырмашылығы кішкентай асқазанның көлемі 50 мл емес, 200 мл. Бірақ ең бастысы, ішек ең кішкентай жолмен тігілетіндіктен, майларды соруға ішектің тек 50 см қалады. Сондықтан, бұл операцияның басты ерекшелігі – ағзалық заттардың өте аз мөлшерде сіңірілуі болып табылады. Бұл операция 90% артық салмақтан арылуға мүмкіндік береді.

[[Санат:Хирургия]]

Прионы (Зардапты белоктар)

2015-12-29T12:55:11Z

Жаннұр Қанат:

'''Прионы (Зардапты нәруіздер)''' — [[қой]]лардың скрепи және [[адам]]дардың Крейцфельдт-Якоб ауруларының қоздырғыштары. [[Ақуыз|Нәруіздерден]] тұрады, құрамында не [[Рибонуклеин қышқылы|РНҚ]], не [[ДНҚ]] табылмаған. Олар торшаның бір ерекше [[ген]]дерінің индукторы және туындысы деген болжам айтылып жүр.

<ref>Вирусология, иммунология, генетика, молекулалық биология. Орысша-қазақша сөздік. – Алматы, «Ана тілі» баспасы, 1993 жыл. ISBN 5-630-0283-X</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Медицина]]
[[Санат:Вирусология]]
[[Санат:Иммунология]]
[[Санат:Генетика]]
[[Санат:Молекулалық биология]]

{{Stub}}

Ишемия

2015-12-06T12:17:27Z

Жаннұр Қанат:

'''Ишемия''' (''ischaemia'', қансыздану, қан аздық, ишемия) — Органға қанның жеткіліксіз келуіне байланысты немесе қанның келуінің толық тоқтауына байланысты жергілікті қан айналысының бұзылуы.<ref>Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8</ref>

== Жүректің ишемиялық ауруы ==
Жүректің ишемиялық ауруы — жүректе қанайналымы толық тоқтағандықтан немесе қажетті шамадан кем болғандықтан дамитын сырқат. Сол себепті ишемиялық ауруы жүректің тәждік (коронарлық) артерияларының ауруы деп те аталады. Бұл сырқаттың әлеуметтік мәнін ескере отырып, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 1965 жылы оны "дербес" ауру деп таныды. Бүгінгі таңда ишемиялық ауру әсіресе экономикасы өркендеген елдерде кең таралған, тіпті оны эпидемиялы аурулар тобына жатқызбақ ой бар. Жүректің ишемиялық ауруы кенеттен қазаға ұшыратуымен қауіпті. Ол жүрек-тамыр сырқаттарынан болатын өлім-жітімнің 2/3-ін қамтиды. Бұл ауруға жасы 40—65-тер шамасындағы ер адамдар жиірек шалдығады.

==Этиологиясы мен патогенезі==
Миокард инфарктісінің тікелей әсерлі себептері: жүрек артерияларының спазмы; олардың іргесінде тромбылардың түзілуі; саңылауында тромбылық эмболдардың пайда болуы; осы артериялар атеросклероздан тарылып, миокардқа оны зорықтыратындай күштің түсуі. Дегенмен, бұлар жүрек бұлшық етінде некроз бен оның зардаптарын дамытатын жергілікті ғана себептер. Жүректің ишемиялық ауруының атеросклероз және гипертония ауруымен тығыз байланыстылығын ескерсек, оның этиологиясы аталған себептермен шектеліп қана қоймайтыны түсінікті. Атеросклероз бен гипертония ауруын өрістететін этиологиялық факторлардың барлығы, әсіресе психика-эмоциялық зорығу, жүректің ишемиялық ауруының дамуына да себеп болады. Сондықтан атеросклероз бен гипртония ауруы және жүректің ишемиялық ауруы "үзеңгілесе" дамиды. Атеросклероз миокард инфарктісінің бірен-саранында ғана жүрек артерияларын зақымдамайды.

Ишемиялық аурудың, атеросклероздың және гипертония ауруының патогенездік факторлары ортақ. Олардың ішінде ең маңыздылары: 1) гиперлипидемия, 2) артериялық гипертензия; 3) дененің артық массасы (семіздік); 4) дене қимылының аздығы; 5) темекі шегу; 6) көмірсуларға толеранттылықтың өзгеруі (мысалы, қантты сусамыр); 7) несеп қышқылды диатез; 8) генетикалық бейімділік; 9) еркек жыныстылық.

Аталған патогенездік факторларды эпидемиологтар ишемиялық ауруды туындататын қауіпті факторлар деп атап, олардың әсерлілігін елдегі тұрғындардың белгілі бір тобында (әдетте 1000 ер адам алынады) белгіленген мерзім ішінде (әдетте, 10 жыл) жүректің ишемиялық ауруының басты бейнесі — миокард инфарктісін дамыту көрсеткіші арқылы бағалайды. Бұл тұрғыдан, гиперлипидемияның жеке өзінің инфаркт дамытатын "болжамдық" құны 21% болса, гиперлипидемия, артериялық гипертензия, темекі шегу, семіздік сияқты 4 қауіпті фактор қосарланып, 10 жыл бойы әсер еткен кісілердің жарымына жуығында, — 44%-ында, жүректің ишемиялық ауруын дамытатыны анықталған.<ref>http://www.balkhashlib.kz/</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Медицина]]
[[Санат:Патология]]