https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7 2026-04-19T01:47:25Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D1%96 2014-02-19T14:37:15Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Механикалық құбылыстарды әр түрлі санақ жүйелерінде қарастыра отырып, [[Галилей]] келесі тұжырымғы келді: бірдей бастапқы шарттарда өзара қатысты бір қалыпты қозғалған кез келген инерциялық санақ жүйелерінде барлық механикалық құбылыстар бірдей өтеді. Бұл қағида ''Галилейлің салыстырмалық принципі'' деп аталады.<br /> <br /> [[Электромагниттік толқындар]] ашылуына және жарықтың электромагниттік табиғаты анықталуына байланысты электромагниттік құбылыстарға салыстырмалық принципті пайдалану мүмкіншілігі туралы сұрақ туындады.<br /> <br /> Максвелл теориясында электродинамика заңдарына сәйкес электромагниттік толқындардың таралу жылдамдығы толқын көзінің және байқаушының жылдамдығына тәуелсіз,тұрақты болу керек.<br /> <br /> Ал,шынында,жарықтық жылдамдығы санақ жүйесін таңдауына тәуелді ме деген сұраққа жауапты тек қана тәжірибе бере алады.<br /> [[Санат:Физика]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A2%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B8_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2014-02-17T15:56:17Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Тепуи.jpg ‎|700|нобай|оңға|Тепуи таулар жүйесі ]]<br /> '''Тепуи''' – [[Оңтүстік Америка]]ның Гвиан атты таулы қыраттарында жатқан тегіс таулар жүйесі. Олар алып шоқылардың құлау нәтижесінде пайда болған. Бұл шоқылар сонау [[Оңтүстік Америка]] мен [[Африка]]ның бөлінбеген дәуірінде, яғни, 200 миллион жыл бұрын пайда болған. Олар [[Атлант мұхиты]] жағалауынан [[Ориноко]], [[Амазонка]], [[Риу-Негру]] өзендеріне дейін жалғасып жатқан көрінеді. [[Эрозия]] мен [[жауын-шашын]] әсерінен бүгінде осындай таңғажайып таулар пайда болып отыр.<br /> &quot;Тепуи&quot; сөзі Гран Сабана жерін мекендейтін пемон тайпаларының тілінде &quot;Құдай үйі&quot; деген мағынаны білдіреді. Ғалымдар атауды олардың өте биік болуымен байланыстырады. Әрбір тепуи жеке тау саналады және біріншісінде кездесетін өсімдік басқаларында мүлде ұшыраспайды.<br /> Бұл жердің ең терең жері – «Abismo Guy Collet» үңгірі. Оның тереңдігі 671 метрге жетеді. Ал ең әдемі тепуи ретінде Аутананы атауға болады, орман арасынын бой көтеріп тұрған Аутана жартастарының ең биігі 1300 метр. Сарисариньяма тауы да басқалардан ерекшеленеді, мұнда 100 метрге дейін жететін дөңгелек тесіктер өте көп кездеседі екен. Тағы да бір танымал тепуи Ауянтепуи аталады, біле білсеңіз, мұнда әлемдегі ең биік Анхель сарқырамасы орналасқан.<br /> Жалпы, мұндағы ең үлкен тепуи 3000 метрге жетеді. Үш қана тауға жаяу шығуға болады, оның бірі – биіктігі 2180 метр болатын Рорайма тауы. Бұл тау 1884 жылға дейін мүлде таныс емес болып келген еді. Шотландиялық қаламгер Артур Конан Рорайма тауынан ерекше әсер алып, &quot;Жоғалған әлем&quot; атты роман жазған екен.<br /> Тепуилар бір қарағанда құлазып жатқандай болып көрінгенімен, онда тіршілік қайнап жатыр. Үстіңгі жағында жиі жаңбыр жауып, салқын болып тұрғанымен, төменгі аймағында тропикалық климат патшалық құрған, көбіне жылы болып тұрады. Жалпы Венесуелаға тиесілі 9400 өсімдіктің 2322-сі осы мекенде.<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> #http://massaget.kz/alemtanu/syrly-alem/15900<br /> <br /> [[Санат:География]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%81%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2014-02-17T15:55:15Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>==Шығыс бекеті==<br /> [[Сурет:Антарктида.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Шығыс бекеті, Антарктида ]]<br /> Теңіз деңгейінен 3500 метр биіктікте, оңтүстік геомагниттік полюсте орналасқан. Зерттеу бекеті [[орыс]]тарға тиесілі. Мұнда қашанда жан түршіктірер суық болып тұрады. 1983 жылдың 21 шілдесінде осында ғаламшарымыздағы ең төмен температура тіркелді (-89,2°C). Бекет Шығыс (4 шақырым мұз астында) деп аталатын әлемдегі ең үлкен көлдің аймағында жатыр.<br /> <br /> <br /> <br /> ==Эврика==<br /> [[Сурет:Канада123.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Эврика, Канада]]<br /> Эврика – Канададағы Эллесмер аралына жақын маңда орналасқан зерттеу бекеті. Эвриканы да әлемнің ең суық жеріне жатқызады. Ол 1947 жылы метеорологиялық бекет ретінде салынған екен. Жыл бойындағы орташа температура – -20°C. Қыста көбіне 40°C көрсетеді. Соған қарамастан қызығушылығы мол туристер осында келуден бас тартқан емес. Эврикаға жету үшін ұшаққа 20 000$ жұмсайсыз.<br /> <br /> <br /> <br /> ==Оймякон==<br /> [[Сурет:Оймякон,_Ресей.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Оймякон, Ресей ]]<br /> Оймякон Якутия республикасында, Солтүстік жарты шардың оңтүстігінде 350 шақырым жерде жатыр. 1926 жылы осы жерде температураның рекордтық төмен көрсеткіші (-71,2°С) тіркелген болатын. Осы оқиғаға байланысты ауылдардың бірінде мемориалдық тақта қойылған.<br /> <br /> <br /> <br /> ==Денали==<br /> [[Сурет:Denali high camp.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Денали, АҚШ ]]<br /> Денали немесе Мак-Кинли тауы Солтүстік Американың ең биік шыңы саналады. Ертеден-ақ &quot;Жер бетіндегі ең суық тау&quot; деген лауазым алған. Қыста ауа температурасы -40°C болады. Таудың биіктігі – 6194 метр.<br /> <br /> <br /> <br /> ==Ұлан-Батыр==<br /> [[Сурет:Моңғолия.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Ұлан-Батыр, Моңғолия ]]<br /> Ұлан-Батыр моңғол даласында, теңіз деңгейінен 1300 метр биіктікте жатыр. Оған &quot;Әлемдегі ең суық астана&quot; деген ат берілген. Қаңтар айында ауа температурасы -16°C түспейді.<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> #http://massaget.kz/alemtanu/syrly-alem/16728<br /> <br /> [[Санат:География]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D0%BF%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2014-02-17T15:48:23Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>'''Апофегматтар''' ({{lang-el|ἀπόφθεγμα}}- «қысқаша ғибрат, нақыл сөз») — азаматтық әдебиеттің көне жинақтары; оларға әр түрлі нақыл сөздер, философтар мен атақты адамдардың өмірінен алынған ғибрат әңгімелері енгізілген.<br /> <br /> Апофегматтарда [[адам]] өзін үйде, қоғамдық ортада қалай ұстауы, әйелді қалай таңдап алуы туралы кеңестер де болады. Алғашқы Апофегматтар қолжазба күйінде тараған. <br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> * “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998<br /> <br /> [[Санат:Әдебиет]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9E%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_(%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5) 2014-02-17T15:26:00Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>2011 жылғы 3 [[ақпан]]да [[мұражай]]-қорықтың Қ.Қайсенов көшесі, 67 мекенжайдағы ғимаратында '''«От жалыны шебінде» көрмесі''' ашылды.<br /> «От жалыны шебінде» атты көрме И.И.Ильичевтің бірегей коллекциясын назарға ұсынады. [[Қазақстан]]дағы ең ірі коллекцияны автор ширек ғасырдан астам уақыт бойы жинаған 1000 бұйым: оттан қорғайтын каскалар мен [[дулыға]]лар, киімдер, белгішелер мен шеврондар, автомобильдердің үлгілері мен галстуктерге арналған қыстырмалар, пошта маркалары мен сіреңке этикетикалары, сантүрлі кәдесыйлар мен басқа да көптеген бүйымдар өртке қарсы күрес тақырыбын ашады және өрт сөндірушілердің ерен еңбегін паш етеді.<br /> <br /> Игорь Иванович Ильичев [[Алтай]] өлкесінде дүниеге келген, [[Алматы]] өрт сөндіру-техникалық училищесін бітірген. [[Өскемен]] қаласының № 29 өрт сөндіру бөлімінде 25 жылдан астам уақыт қызмет еткен. Өртке қарсы қызмет полковнигі И.И. Ильичев қазіргі кезде Шығыс Қазақстан облысының өрт сөндіру- құтқару спорты құрамасының жаттықтырушысы.<br /> Өртке қарсы күрес тақырыбы әлемнің әр елі үшін өте маңызды. И.Ильичевтің өрт сөндіру ісі жайындағы бұйымдар коллекциясы жер шарының барлық континенттерінен жиналған, олардың ең таңдаулылары көрмеге қойылып, алғаш рет көпшіліктің назарына ұсынылуда.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> 1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА <br /> <br /> [[Санат: Мәдениет]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D0%B1%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B_(%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5) 2014-02-17T15:22:23Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Конкурс тақырыбы қыс мезгіліне және оған қатыстылардың барлығына: қысқы жаңа жылдық мерекеге және атрибуттарға, ойындарға, қызықтарға, қардың жаууына және т.б.арналған. Көрмеде [[Өскемен]], [[Шемонаиха]], [[Павлодар]], [[Қазан]] ([[Татар]] Республикасы) қалаларынан шеберлер мен әуесқой қолөнершілердің жұмыстары ұсынылған. Бұлар: сәндік панно, кәдесыйлар, ойыншықтар, киімдер, зергерлік бұйымдар. Бұйымдар әр түрлі техникада орындалған: ұсақ моншақтан өру, кестелеу, тігу, тоқу, киізден басу, квиллинг, декупаж және басқа.<br /> <br /> Көрме-конкурстың бастамашылары мен ұйымдастырушылары шеберлер Ю.В.Альхимович және О.В.Путинцева болып табылады, олар интернеттің көмегімен қолөнершілерді іздеп тауып, олардың басын біріктірген.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> 1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА <br /> <br /> [[Санат: Мәдениет]] [[ санат:Қазақстан]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2014-02-17T14:55:18Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>[[Еуропа]] құрлығының жүздеген [[өзен]]дер мен олардың салалары торлап жатыр. Еуропаның ең ұзын өзендері – [[Еділ]] (Волга) мен [[Жайық]] – [[Каспий теңізі]]не; [[Дунай]] мен [[Днепр]] – ара теңізге, [[Рейн]] мен [[Елба]] (Эльба) – [[Солтүстік]] теңізге, [[Вистула]] – [[Балтық теңізі]]не, [[Луара]] мен [[Тагус]] – [[Атлант мұхиты]]на, [[Рона]] – Жерорта теңізіне, По – Адриатика теңізіне құяды. [[Алмания]]ның (Германияның) қара орман ай маңынан бастау алатын [[Дунай]] өзені – Еуропаның ең маңызды сауда жолдарының бірі. Аңызға айналған Рейн өзені [[Швейцария]]ның солтүстік-шығысы мен [[Германия]]ның арасында шекара жасап, батысқа қарай ағады. Талай тарихтың куәсі болған қарт [[Темза]] [[Батыс Англия]]дағы [[Котсуолд]] қыратынан бастау алады да, [[Оңтүстік Англия]] арқылы шығысқа қарай ағып, [[Солтүстік]] теңізіне құяды. Еуропаның ең үлкен және ең маңызды Еділ өзені жүйесі [[Мәскеу]] қаласының солтүстік-батысындағы Валдайстіртінен басталады. Волга өзенінің арнасын [[Кама]], [[Самара]], [[Ока]], [[Ветлуга]] сияқты 200-ден астам өзен тармақтары толтырып тұрады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> МҰХИТТАР МЕН ӨЗЕНДЕР – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымды энциклопедия». ISBN 9965-26-441-4<br /> <br /> <br /> [[Санат:Өзендер]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%B0%D1%88%D0%B0_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2014-02-17T14:39:19Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Жер жүзінде [[құс]]тардың 9000-дай түрі бар. Бірақ олардың бәрі бірдей ұшпайды. Ұша алмайтын құстар бір кездері ұша алатын құстар болған. Бәлкім, жауы жоқ болғандықтан, бұл құстар бірте-бірте ұшуға деген қажеттілік пен қабілеттен айырылып қалған болар. Ұша алмайтын құстарға [[тинаму]] мен [[пингвин]]дерден өзге [[түйеқұс]], [[нанду]], [[казуар]], [[эму]], [[киви]] жатады. [[Африка]]лық [[түйеқұс]] пен аустралиялық эму, [[казуар]], киви және оңтүстік-америкалық нанду – бұлардың бәрінің кеуде сүйектері қырсыз жалпақ. [[Мұхит]] аралдарын суқұзғыны, сутартар тәрізді ұша алмайтын құстар мекендейді. [[Жаңа Зеландия]]да «какапо» атты ұша алмайтын түнгі тотықұс бар. Күні кешеге дейін дронт, ок және [[мадагаскар]]лық [[пілқұс]] атты ұша алмайтын құстар болған. Бірақ олар қазір жер бетінен мәңгілікке жойылып кетті. Бұл құстар ұша алмағанмен, қауіп төнсе, өте жылдам жүгіріп, құтылып кетеді. Киви жылдам жүгіре алмайды, сондықтан қорегін түнмезгілінде жүріп табады. Түйеқұстар 5-50-ден топтанып жүріп, өзге жануарлармен бірге жайылады. [[Түйеқұс]]тар, негізінен, дәнді дақылдар, түрлі шөптер мен қоректенеді.<br /> <br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> ҚҰСТАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-454-6<br /> <br /> [[Санат:Құстар]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%94%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D1%82%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D1%82%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2014-02-17T14:16:37Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>'''«[[Сайрауық құстар]]»''' деп әуезді [[дыбыс]] шығаратын [[құстар]]ды айтамыз. Олар қонақтап отырып та, ұшып жүріп те сайрай береді. Олардың сүйікті асы – түрлі [[өсімдік]]тердің [[дән]]і. Бұл құстардың тұмсығының пішіні қандай дәнді жейтіндігіне байланысты болады. Мысалы, [[жаурауық]] деген құспен сұлыкештің тұмсығы қатты дән жеуге арналған [[үшбұрыш]]ты, қатты [[тұмсық]]. Ірі жем жейтіндер [[имектұмсық]] болады. Мұндай құстар өздеріне де, балапандарына да бірдей жем табады. Сайрауық құстардың көбісі жәндік аулауға жақсы машықтанған. Олардың тұмсығы әуеден жәндік іліп алуға ыңғайлы тік немесе имек болып келеді. Сайрауық құстардың бәрі бірдей жақсы әнші емес. [[Бозторғай]]лар мен [[сандуғаш]]тар – жақсы [[әнші]]лер. Ал сайрауықтар тобына жататын кейбір құстардың бар өнері – жем жеп жатқанда төңіректі азан-қазан ғып шуылдау ғана.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> ҚҰСТАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-454-6<br /> <br /> [[Санат:Құстар]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%8B_(%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5) 2014-02-16T08:49:35Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>'''«Шығармашылық меридианы»''' - Николай Васильевич Малютин шығармаларының мерейтойлық жеке көрмесіне суретші шығармашылығының жан-жақтылығын көрсететін 70-тен астам туындылары: кескіндесі, [[графика]]сы тамырлы мүсіндері енген.<br /> <br /> Н.В. Малютин 1952 жылы 26 маусымда [[Шығыс Қазақстан облысы]] Қаншыбұлақ ауылында туған. Көркем шығармашылықпен жас шағынан айналыса бастаған. Кеңес Армиясы қатарында қызмет етіп келгеннен кейін Өскемен қаласының кәсіпорындарында суретші-безендіруші қызметін атқара жүріп тәжірибелі кемкіндемеші-шеберлерден сабақ алады.<br /> 1974 жылы тағдыр Н.В.Малютинді талантты суретші КССРО және Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі Леонид Агейкинмен жолықтырады. Оның кеңесімен 1985 жылы Өскемен құрылыс-жол институтының сәулет факультетін табысты тәмамдайды.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> 1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА <br /> <br /> [[Санат: Мәдениет]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B._%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96. 2014-02-16T08:03:16Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Күн центрінің жоғарғы шарықтау шегіндегі сәті шынайы тал тус, ал төменгісі - түн ортасы деп аталады. Күн центрінің бір шарықтау шегінен екінші шарықтау шегіне дейінгі аралықтағы уақытты шынайы күн тәуліктері деп атайды. Жыл бойында олардың ұзақтығы біркелкі күйінде қалмайды. Сондықтан да күнделікті өмірде шынайы күн тәуліктері емес, ұзақтығы тұрақты деп қабылданған орташа күн тәуліктері пайдалынылады.<br /> <br /> Аспан сферасының кез-келген нүктесінің шарықтау шегі әр түрлі уақытта Жер шарның әр түрлі меридиандарында өтеді. Оның үстіне ол неғұрлым ертерек болса, онда бақылау пункті соғұрлым шығысқа таман орналасады. Бұдан Жердің осы орнында уақыт географиялық бойлыққа байланысты деген қорытынды шығады. <br /> <br /> Шын мәнінде, біреуінің бойлығы белгілі екі пунктің уақыт айырмашылығын білу арқылы басқа пукттің бойлығын анықтауға болады. <br /> <br /> Қатаң ережеге салып айтсақ, уақыт барлық жерде тек облыс көлемінде ғана емес, тіпті үлкен қала аймағы ішінде әр жерде әр түрлі. Осыдан келіп, өздерің география курсынан білетіндей, белдеулік уақыт есебін енгізу қажеттігі түды. әрбір сағаттық белдеу бойлық бойымен 15*-қа, немесе 1 сағатқа созылып жатыр. Олай болса, 24 сағаттық белдеу бар. Бұрынғы одақ территориясынан 11 сағаттық белдеу өтеді. Қазақстан ІV және V сағаттық белдеулерді алып жатыр. Нолдік белдеулік – гринвичтік. әрбір белдеудің ішінде оның ортылық меридианының уақыты алынады, ал белдеулердің шекаралары мемлекеттік және әкімшілік шекаралар бойынша немесе табиғи аймақтармен бөлінген.<br /> <br /> [[Қазақстан]] Республикасы аумағында және [[Ресей Федерациясы]] аумағында 1992 ж 19 қаңтарынан бастап уақытты есептеудің мынадай тәртібі белгіленген. Біріншіден, белдеулік уақытқа 1 сағ қосылады. Екіншіден, жыл сайын наурыз айының соңғы жексенбісінде түнгі сағат 2-де сағат тілдері 1 сағатқа ілгері жылжытылады, ал қазан айының соңғы жексенбісінде (түнгі сағат 3-те) сағат тілдері 1 сағатқа кейін жылжытылады. Осылайша, жазғы уақыт белдеулік уақыттан 2 сағатқа ілгері жүреді.<br /> <br /> Жазғы уақыт әдеттегі өмір ырғығын бұзбайды, ол жарықтандыруға жұмсалатын элктр энергиясын айтврлықтай үнемдеуге мүмкіндік береді. <br /> <br /> Астана уақыты – бұл ІІІ сағаттық белдеуде тұрған ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ астанасының жергілікті уақыты. Мәскеу уақыты-бұл Ресей астанасының ІІ сағаттық белдеудегі жергілікті уақыты. Ол РФ үшін біріңғай уақыт есебінде алынған. Бұл елдің аумағындағы көп бөлігінде уақыттың Мәскеууақытынан айырмашылығы бар, бірақ бұл айырмашылық қай кезде де бүтін санға еселенген және жергілікті тұрғындарға жақсы мәлім.<br /> <br /> Бүгіндегідей ғылыми – техникалық прогресстің өркенделген заманында уақытты өлшеу ерекше мәнге ие болып отыр және ол тәуліктегі уақыттың секундтың миллиардтан бір үлесіндей дәлдікке дейін жеткізетін қазіргі әдістерін талап етеді. Осы заманғы уақыт қызметі осындаы дәлдікпен қамтамасыз ететін молекулалық және атомдық сағаттармен жабдықталған. <br /> 3* жыл санау жөніндегі түсінік. Көптеген бақылаулардан Күннің көктемгі күн теңелу нүктесі арқылы қатарына екі рет өтуінің аралығындағы уақыт 365 тәулік 5 сағат 48 минут 46 секунд болатыны белгілі. Бұл тропикалық жыл. Ол Күн күнтізбесінің, яғни жыл мезгілдерінің ауысуымен байланысты ұзақ уақыт аралықтарын есептеудің негізіне алынған. Күнтізбені жасаудың қиындығы тропикалық жылдың ұзақтығын тәуліктің ұзақтығымен салыстыруға болмайтындығында. Көктемнің басы жыл сайын жылдың бір күніне сәйкес келуі үшін күнтізбелік жылда ұзақтығы тропикалық жыл ұзақтығына жуық тәуліктер саны бүгін сан болуға тиіс.<br /> <br /> Юлиан күтізбегінді жылдың орташа ұзақтығы 365, 25 тәулік болады: 3 жыл 365 тәуліктен, ал төртінші жыл – 366 тәуліктен тұрады. Біз юлиан күнтізбегіндегі жылдың тропикалық жылдан ұзағырақ екенін көріп отырмыз. 1582 ж папа Григорий XIII жаңа тәсілді енгізгеннен кейін, мұндай жинақталған айырмашылық жойылды. Енгізілген өзгерістің нәтижесінде, біріншіден, 1582 ж 5 қазанды 15 қазан деп жариялады. Екіншіден, 1700, 1800, 1900, 2100 жылдарынкібісе емес, жай жылдар деп санайтын болып шешті. Осы типтегі жылдардан басқа барлық қалған жылдар нөмірлері 4-ке қалдықсыз бөлінетін болғандықтан, кібісе жыл деп есептеледі. Григориан күнтізбесінде 1 тәулікте айырмашылық 3300 жылда жинақталады, яғни осы мерзім ішінде 1 тәулік қосылады.<br /> <br /> Ресейде жаңа тәсіл 1918 ж енгізілген. Ол кезде юлиан күнтізбесінің уақыт есебінен санағандағы айырмашаылығы 13 тәулікке жетті. Сөйтіп Совнаркомның декретімен 1 ақпанды 147 ақпан деп санау қабылданды. Бұл айырмашылық 2100 жылға дейін сақталады.<br /> <br /> Қазіргі кезде жыл неғұрлым бірдей жартыжылдарға, тоқсандарға және басқа бөліктерге бөлінетін, әрбір датаның аптада тұрақты күні болатындай күнтізбе жасау мәселесі талқыланып жатыр.<br /> <br /> [[Санат: География]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2014-02-11T07:25:56Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div> [[Ғалым]]дар қазақ елінің қоғамдық құрылымын шамамен жеті баспалдаққа бөледі:[[ауыл]],ата-аймақ, [[ру]], [[арыс]],[[ұлыс]],[[жүз]], [[хандық]],Ауыл-ең жақын қандас он отбасынан тұрады.Әр ауылдың басқаратын адамы өмір көрген, беделге ие, ауқатты,адал адамы болады.Ол ауылбасы деп аталады. Ауылбасы ауылдастарының шаруашылығын,маусымдық көшіп-қону уақытын,адамдар, арасындағы дау-жанжалды,ауылға түскен салықты дер кезінде төлеп отыру сияқты жұмыстарды реттеп отырады.<br /> Ата-аймақ жеті атадан қосылатын бірнеше ауылдан құрылады.Ата-аймақтың басшысы-ақсақал.Ол өте жоғары мәртебеге ие,орта жастағы адам болуы керек Ру он үш, он төрт аймақтан құралады.Оның басшысы ұлыс деп аталады.<br /> Арыс бірнеше рудан құралады.Оның басшысы-би.<br /> Ұлыс бірнеше арыстан құралады.Ұлыстың билеушісі-сұлтан.Сұлтан әдетте ақсүйектерден сайланады.<br /> Жүз бірнеше ұлыстан құралады.Жүзді хан билейді.<br /> Хандық үш жүзден тұрады.Оны хақан (ұлы хан) билейді. Осылардан кейін халық арасында &quot;Ұлттың құтты-хан, рудың құты-ұлыс,аймақ құты-би,ауыл құты-бәйбіше&quot; деген қанатты сөз бар.<br /> <br /> [[санат:қоғам]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2014-02-10T13:31:20Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>=Екінші период элементтері= <br /> Екінші период сілтілік литиймен басталып, инертті [[элемент]] неонмен аяқталады. Онда 8 элемент бар.Олардың химиялық таңбалары халықаралық атауларынан алынған. Мысалы литийдің таңбасы Li,латын тілінің «литос»—тас, бериллийдің Ве таңбасы гректің «веруллиум»—тәтті деген сөзінен алынған. Осы сияқты бор, көміртегі, азот, оттегі, фтордың да қалай аталып таңбаланғанын «Химия қақпасынан білуге» болады.<br /> Салыстырмалы атомдық массалары литийден неонге дейін солдан оңға қарай артады. Периодтық жүйедегі реттік нөмірі 3 пен 10 аралығындағы сандар. Топ реті I мен VIII аралығында, ал осы сандарға сәйкес жоғары валенттілігі, теріс зариядты электрондары атом ядросындағы оң зариядты протондары тең сандар. Салыстырмалы атомдық массасын реттік нөмір сандарын алып тастағандағы айырма сан—зарияды жоқ нейтрон саны болып табылады.<br /> Енді элементтердің жай зат немесе бос күйіндегі қасиеттеріне тоқталайық:<br /> 2—периодтағы элементтер бос күйге көшкенде (11) мынандай агрегаттык куйде болады:<br /> Литий бос куйінде қатты, сұр түсті металдық жылтыры бар. Қаттылығы ''Моос шкаласы'' бойынша 6(калий мен фосфордан гөрі қаттылау)<br /> Бериллий сұрғылт түсті, әжептеуір қатты, бірақ морт кетеді.<br /> Бор да бос күйінде қатты қара сұр түсті Бұдан басқа бордың да аморфты түрі де бар. Ол— қоңыр түсті ұнтақ зат.[[Санат:химия]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D3%99%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2014-02-10T03:16:46Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>''Қазақ халқының [[тарих]]ы мыңдаған жылға көш тартады. Құс қанаты талатын иен далаға ие болған, бабаларымыз өз алдына мемлекет құрып, тілін, наным-сенімін, салт-дәстүрін сақтап келді. Ел басқарудың ұлы дәстүрге бағаланған далалық құрылымын жасады. Мұның халық санасына әбден сіңген және оның тұрмыс-тіршілігіне толық сай келетін жолы мен қағидалары бірнеше ғасыр жұмыс істеді. Әр ғасырдағы &quot;Қасым ханның қасқа жолы&quot;(16 ғ. ), &quot;Есім ханның ескі жолы&quot;(17 ғ. ), &quot;[[Жеті жарғы]]&quot;(18 ғ. ) сияқты әділ заңдары теңдік пен әділдіктің, шындықтың, әдептіліктің айқын көрінісі болды. Оның басында хан, уәзір, би, батыр, ақсақалдар отырды. Олар ел бірлігі, ірге беріктігі жолында бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығара жұмыс атқарды. Ар, намыс, ұят, әділдік сияқты қасиетті мұраттар жолынан таймауды қатаң ұстады.&lt;br /&gt;<br /> Кейінгі кеңестік кезеңде қазақ халқының ежелден қалыптасқан қоғамдық құрылымы бүлінді. Кеңестік әпербақан саясат кезінде &quot;хан - қарақшы, би - парақор, батыр - барымташы, бай - пысық&quot; деп түсіндірді. Сөйтіп қазақ тарихындағы қасиетті хандар мен білікті билердің, хас батырлар мен бағландардың, мырзалар мен текті байлардың есімдері тарихтан сызылып, аттары өшірілді. Бүгінгі таңда заң да, заман да өзгерді. Азаттыққа, теңдікке қол жетті. Шындықты айтар кез келді, әділдік орнады. Абылай, Кенесары сияқты ұлы хандардың, Қабанбай, Абылай, Бөгенбай, Баян, Малайсары, Кейкі сияқты хас батырлардың, Әлихан, Ахмет, Міржақып, Халел, Мұхаметжан, Мұстафа сияқты біртуар қайраткерлердің қасиетті есімдері мен ар-ұждандары сақталды. Дегенмен, қазақ хандық дәуірлеріндегі қоғамдық құрылыс, шаруашылық, экономика және мәдениет саласындағы құрылымдық жүйелері, олардың қызметі мен қоғамдағы орны туралы көп жай әлі айтылған жоқ. Мұның ел тарихы үшін аса маңызды екені белгілі. Өйткені ол құрылым бірнеше ғасырлар бойы елді сақтап қана қойған жоқ, оны ілгері дамытты, бірлігі де, тірлігі де нық ел жасады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары &quot;Атамұра&quot; баспасы<br /> <br /> [[Санат:әдебиет]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/OOPS_%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2014-02-10T03:12:29Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>OOPS журналы Қазақстандағы оқырмандар арасында қолдау тапқан журнал .Бұл журнал Ресей елінен шықса да Қазақстан,т.б. жерлерде де өз орнын тапқан.OOPS журналында орыс,шетел әртістерінің өмірі,шығармашылығы,қызық жағдайлары,әр түрлі киім түрлері, әр түрлі тест туралы жазылған.Ол әр ай сайын жаңартылып отырады.Алайда, онда шетел қыздары, әйелдері (Lady Gaga,Rihanna,Britney Spears,Demi Lovato секілді) журнал бетінде шығады.Онда тағы сахна саңлақтарынан басқа әр түрлі тест,қаалй әсем киінуге болатыны,әлемде болып жатқан түрлі жаңалықтар туралы жазылады.Журналды оқыған соң, көп бикештер кәсіпқойдың ақыл-кеңестерінің пайдалануды біледі және косметикамен әсем пайдалануды біледі. Сендер қызықты деректерді,жұлдыздың өмірімен танысасыздар. Оның беттерінде табуға болады,соңғы жаңалықтары,туралы дүние жүзілік сәнде, ең оғаш ашына тарих, жұлдызнамалар, күлкілі күлдіргі қысқа әңгіменің және қызық тарихтың көпшілігін оқи аласыз. Журналдан соң бас-басы мезгілдің трендттік жаңалықтарына қарайды.<br /> [[Санат:қоғам]]<br /> автор:Самадулла Анель</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 2014-02-10T02:55:21Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>'''[[Су]]''' дене салмағының 60-70% құрайды. [[Су]]- организмның барлық сұйық ортасының негізі, оның құрамында органикалық заттар және минералды тұздар болады. Су организмдегі көптеген [[химиялық қосылыстар]]ды ерітуге, оларды өндіруге, ыдырау өнімдерін шығаруға қажет. Су органикалық және [[бейорганикалық заттар]]ды ерітіндіге айналдырып, олардың сіңімділігіне мүмкіндік туғызады. Ағзаға керексіз улы заттар да су арқылы сыртқа шығарылады. Су барлық гидролиз реакцияларына тікілей қатысады. Су эндогендік және экзогендік болып бөлінеді. Эндогенді су (метаболизмдік су) - нәруыз, май, көмірсулардың ыдырауы нәтижесінде түзілген су. Экзогендік су - ағзаға тығыз тағаммен, сусынмен бірге түсетін су. Су орналасуына байланысты жасуша іші суы және жасуша аралық су деп бөлінеді. Жасуша іші суы (72%) жасушалардың протоплазмасында болады. Жасуша аралық су (28%) қанның, лимфаның, жұлын сұйықтығының құрамына кіреді.<br /> [[санат:биология ]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A3%D1%81%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 2014-02-10T02:38:11Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>='''Усарғалдақ(чистотел большой)'''=<br /> Усарғалдақ- көп жылдық, шөп тектес өсімдік.<br /> ='''Сипаты'''=<br /> *Биіктігі 1 метрге жететін көп жылдық, шөп тектес өсімдік.<br /> *Тамыр сабағы жуан әрі қысқа болады,көптеген қосымша тамырлары бар.<br /> *Жапырақтар кезектесе орналасады,тамыр жапырақтары мен төменгі сабақ жапырақтарының сағақтары ұзын, жоғарғылары отырмалы .<br /> Жоғарғы бөлігі ірілеу үш салалы.<br /> *Гүлдері сары түсті, гүл сабақтары жіңішке, қолшатыр сықылданып шоғырланып өседі .<br /> *Жемісі-ішінде қара қоңыр тұқымдары бар,ұзындығы 6 сантиметрге жететін қауашақ. Өсімдіктің қай жерін сындырып көрсеңіз де сөлі бөлінеді.<br /> Мамыр-тамыз айларында гүлдейді, жемісі шілде-қазан айларында піседі.<br /> Усарғалдақ көлеңкелі жерлерде,өзендер мен көлдердің жағаларында,батпақтардың жиегінде, бұталардың арасында,сиреген ормандарда, жыраларда, жарлардың басында,бақшаларда өседі.<br /> ='''Емдік қасиеті'''=<br /> [[Дәрі]] жасауға оның жер үстіндегі бөлігін пайдаланады<br /> *Усарғалдақтан жасалған дәрілердің сүйелді кетіретін,ауырғанды басатын,микробтарды жоятын, өт және несеп айдайтын, іш жүргізетін қасиеттері бар.<br /> *Халық [[медицина]]сында бұл өсімдікті тері туберкулезін,подаграны, ревматизмді, сүйелді,есекжемді, тері рагын емдеуге пайдаланады.<br /> *Ол бауырдың, өт қалтасының, өт жолдарының ауруларын емдеу үшін қолданады.<br /> Усарғалдақтан жасалған дәріні байқамай шамадан тыс ішіп қойған адам уланады. Мұндай жағдайда адам қатты шөлдейді,басы ауырады, асқазаны топталып, ауыр тартады, басы айналады, сөйтіп бірте-бірте есінен танады,сандырақтайды. Сондықтан бұл өсімдікпен емдеу тек қана дәрігердің бақылауымен жүргілізетінін есте ұстаған жөн. <br /> [[Санат:Биология]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D1%96 2014-02-09T15:22:48Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>=Органикалық реакциялардың механизмі=<br /> Органикалық реакцияларды олардың жүру механизмдеріне байланысты жүйелеу қолайлы. Әрбір реакция белгілі бір механизммен жүреді. Механизм - химиялық реакцияның қарапайым сатылар арқылы жүру реті. Реакцияның механизмі бастапқы заттардағы химиялық байланыстың үзілу түріне тәуелді болады.<br /> Коваленттік байланыстың үзілу механизмі екі түрлі өтуі мүмкін: гомолитті (симметриялы, радикалды) және гетеролитті (ассимметриялы, ионды).<br /> =Гомолитті механизм=<br /> Симметриялы үзілген жағдайда химиялық байланыс түзген электрон жұбы (электрон тығыздығы) ажырап бөлініп, радикалдар түзіледі:<br /> А : В → А· + B·<br /> =Гетеролитті механизм=<br /> АВ молекуласының байланысы гетеролиттік үзілген жағдайда электрон жұбы молекуланың бір бөлігінде қалып қояды да бұл бөлігі - теріс, ал келесі бөлігі оң зарядталады:<br /> А | : В → А + :B-<br /> Оң зарядты бөлшектер электрофильдер (электронға ынтық) немесе электронакцепторлар деп аталады. Электрофильді реагенттерге катиондар мен бөлінбеген бос орбитальдары бар молекулалар жатады.<br /> [[Санат:физика]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%83_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2014-02-09T15:18:39Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Termometr1.jpg|100 × 100px|оңға|Термометр]]<br /> ==Температура==<br /> Молекулалық физикада, оның ішінде [[термодинамика]]да '''температура''' деп аталатын физикалық шаманың алатын орны зор. Алғашқыда '''температура ұғымы''' дененің жылулық дәрежесін көрсету үшін енгізілді. Жылудың түрліше дәрежесі денелер жанасқанда өтетін жылу процесі бойынша ажыратылады. Жылуды беріп жатқан дене ыстығырақ болады, демек, оның температурасы жоғарырақ. Жылу алмасу нәтижесінде екі дененің де температуралары теңесіп, жылулық тепе - теңдік орнайды. Жылулық тепе - теңдік тек екі дененің жанасуы кезінде ғана емес, бірнеше денелер жанасқанда да пайда болады. Жылулық тепе - теңдік кезінде барлық денелердің температуралары бірдей, сондықтан оны жылулық тепе - теңдік күйінің сипаттамасы деп есептеуге болады. Ден температурасын өлшейтін аспапты - '''термометр''' деп атайды. <br /> <br /> ==Термометрлер және температуралық шкалалар==<br /> Температураны өлшеу үшін денелердің кейбір қасиеттерінің(көлем, газдың қысымы, электрлік кедергі, сәулеленудің жарықтылығы, серпімділік қасиеттері және т.б.) температураға тәуелді өзгерісі пайдаланылады. Егер осы өзгерістер мен темперптура арасында функционалдық тәуелділік болса, онда олардытермометрлерді жасауға пайдаланып, дененің температурасын анықтауға болады. Денелердің температурасын өлшеуге пайдаланылатын заттарды '''термометрлік денелер''' деп атайды.Осы күндері температураны өлшеу үшін температуралық шкалалар тобынан практикада үшеуі қолданылады.<br /> <br /> ==[[Фаренгейт шкаласы]]==<br /> 1724 жылы Ұлыбританияда және Голландияда жұмыс істеген неміс физигі '''Фаренгейт''' ұсынған. Реперлік нүктелер:0 F - 1709 жылы ерекше суық қыстың температурасы (бұл температураны мұз, су ерітіндісі мен мүсәтірдің қосындысы арқылы алды), 32 F- мұздыңеру температурасы, адам денесінің қалыпты температурасы - 98 F .Бұл шкала бойынша судың қайнау температурасы - 212 F .Фаренгейт шкаласын АҚШ - да пайдаланады.<br /> <br /> ==Реомюр шкаласы==<br /> 1730 жылы француз жаратылыстанушысы '''Реомюр''' жасаған. Реперлік нүктелері: 0 Р - мұздың еру температурасы , 80 Р - судың қайнау температурасы .<br /> <br /> ==Цельсий шкаласы==<br /> 1742 жылы швед астрономы және физигі Цельсий жасаған. Реперлік нүктелері: 0 С - мұздың еру температурасы, 100 С - судың қайнау температурасы .Цельсий шкаласы бойынша алынған температура мен Фаренгейт шкаласы бойынша алынған температураны былай байланыстырады: t С =5/9 (t F - 32), мұндағы 1 F= 5/9 C.<br /> <br /> [[Санат:Физика]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%98%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%9F%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%86%D1%86%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2014-02-08T15:07:57Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>==И.Г.Песталоццидің педагогикалық қызметі==<br /> <br /> '''[[Швейцария]]''' – Песталоццидің отаны – ХҮІІІ ғасыр ортасында әлі де артта қалған феодалдық ел болды. Бірте-бірте швейцария деревнясына ене бастаған капитализм шаруаларды жіктей және жағдайы нашарлата бастады.<br /> [[Иоганн Генрих Песталоцци|Генрих Песталоцци]] Цюрих қаласында дәрігердің жанұясында 1746 жылы дүниеге келді. Оның әкесі ерте қайтыс болды. Баланы анасы және жанұяға шын берілген қызметші әйел тәрбиеледі. Жанұяның материалдық жағдайы өте ауыр болды.<br /> Балалық шағынан бастап, швейцария шаруаларының ауыр тұрмысын байқап, Песталоцци дворяндар – памещиктер және мануфактура иелері оларды қалай қатты қанағанын көріп өсті.Песталоцци алғашында білімді неміс бастауыш мектебінде, одан кейін латын орта мектебінде алды. Бұл мектептің оқу бағдарламасының нашарлығы және дайындығы жеткіліксіз оқытушылары жас Песталоццидің есінде берік қалды. Песталоцци Песталоцци жоғарғы оқу орнына түсіп, онда коллегиум, филология және философия бөлімдерінде оқыды. Песталоцци оқытқан жоғары мектептің кейбір профессорлары жастарды жан-жақты әртүрлі философиялық және саяси әдебиетпен таныстырды. 17 жастың өзінде Песталоцци Жан-Жак Руссоның “Эмиль, немесе Тәрбие туралы” еңбегін оқып шықты. Руссоның “Қоғамдық шарт” еңбегінің жарық көруі Песталоцциге үлкен әсер етті.<br /> <br /> Цюрихтің жастары, оның ішінде Песталоцциде бар, жартылай жасырын үйірме ұйымдастырды. Бұл үйірменің жиналысында тарих, саясат, мораль, Руссоның рухында жаңа адамды тәрбиелеу мәселелері талқыланды. Көп кешікпей қала әкімшілігі үйірмені жауып тастады, ал басқалармен бірге жас Песталоцииді қамауға алды.<br /> Песталоцци оған қарамастан, бұрынғыша халқына, шаруаларға көмектесуге жұмыстанды. Шаруалардың өмірі оған өте ауыр көрінде. Шаруаларға көмектесу үшін Песталоции ауыл шаруашылығын зерттейді.<br /> <br /> 1769 жылы ол өзінің әлеуметтік экспериментін бастайды. Өзінің қарызға алған қаражатына “Негоф” (Жаңа аула) деп аталатын жер сатып алады, онда шаруаларды өз шаруашылығын дұрыс ұйымдастыруға үйрету мақсатында үлгілі форма ұйымдастырғысы келді.<br /> <br /> 1774 жылы ол Нейгофте “Жарлы және панасыз балалар үшін” мекеме ашады, онда 50 тарта жетім және панасыз балаларды жинайды. Оның ойы бойынша, мекемені балалардың өздерінің тапқан қаражатына ұстау қажет болды (жазда - егіс даласында, қыста – тігін станокторында).<br /> <br /> Песталоцци балаларды оқуға, жазуға және санауға үйретті, олардың тәрбиесімен айналысты.Песталоцци өз мекемесінде оқытуды өнімді еңбекпен ұштастыру мәселесін іске асыруға жұмыстанды. Қаражаттың болмауына байланысты 1780 жылы бұл сәтсіздік халқына көмектесу мақсатында қалаған жолынан таймай, әрі қарай жалғастырды.<br /> <br /> Келесі он сегіз жылын Песталоцци өзінің тәжірибесін және әдеби қызметін жинақтауға арнады.<br /> <br /> 1781 жылы Песталоцци өзінің “Лингард және Гертруда” атты белгілі әлеуметтік-педагогикалық романын аяқтай, баспадан жарық көреді. Бұл роман үлкен жетістіктерге жетеді, онда автор жаңа негізде қалай шаруаларын өмірін қайта құруға болатындығын көрсеткісі келді.<br /> Бұл романда сол кезеңдегі Швейцариядағы ауыл өмірі бейнеленеді.Песталоцци өз романында шаруалардың негізгі үш түрін көрсетеді: байыған шаруалар; қосымша табыс табу мақсатында мануфактураларда жұмыс істейтін орта шаруалар; күйзеліске ұшыраған, күн көрістің қамымен мануфактураға түгелдей жолдамалы істеуге көшкен шаруалар.<br /> Романның басты қаһарманы, ақылды, шаруа әйелі Гертруда шаруашылық жүйесін тиімді жүргізудің үлгісін көрсете білді және өз балаларын оқытуды олардың еңбегімен ұштастыруды іске асырды. Мұғалім мектепте оқытуды Гертруданың үлгісімен жүргізді. Сонымен, “Лингард және Гертруда” романында Песталоцци шаруаларға көмектесудің жолын белгіледі және сонымен қатар әрбір ана балаларын оқыта білуі қажет екендігін көрсете білді.<br /> <br /> Роман үлкен жетістіктерге жетті. Ол бірнеше тілдерге аударылды. “Лингард және Гертруда” романынан кейін Песталоццидің есімі кеңінен белгілі бола бастады. Еңбекшілердің өмірін жақсарту мүмкіндігі туралы қиялдар сол кездегі барлық алдыңғы қатарлы буржуазиялық зиялылардың ақыл-ойын толғандырды.<br /> <br /> [[Француз]] республикасының заңдылық жиналысы 1792 жылы Песталоцциді “Лингард және Гертруда” романы үшін және оның аса дарынды педагогикалық қызметі үшін “француз азаматы” атағымен марапаттады.<br /> <br /> Швейцарияда буржуазиялық революция болған кезде (1798), Песталоцци жас өкіметтің келісімен Станцаға барып, панасыз балалар үшін мекеме ашты, оған 80 тарта 5-10 жас аралығындағы балаларды қабылдады. Балалардың жағдайы дене және моральдық жағынан нашар болды. Песталоцци панасыз балалар үйін жанұя түрінде құруды, балаларды қайта тәрбиелеу, онда өндірістік еңбекпен ұштасқан оқытуды енгізуді жоспарлады. Бірақ Песталоццидің Станцадағы қызметі сегіз айға ғана жалғасты. Әскери әрекеттерге байланысты балалар мекемесі жабылып қалды. Бұл Песталоцциге қатты соққы болды.<br /> <br /> Көп кешікпей Песталоцци Бургдорфте мұғалім қызметіне орналасады, ал кейіннен өзінің қызметкерлерімен Бургдорфте өз институтын ашады. Онда ол Станцада басталған тәжірибені одан әрі жалғастырады.<br /> <br /> ХІХ ғ.басында Песталоццидің бірнеше еңбектері жарық көрді. “Қалай Гертруда өз балаларын үйретеді”, “Аналар үшін кітап”, “Бақылау әліппесі”, “Сан туралы көрнекі ілім”.<br /> Бургдорфта орта мектеп интернатымен және жаңаша мұғалім даярлайтын бөлім ашылды. Институттың бастығы болып Песталоцци тағайындалды.<br /> <br /> ==Тәрбиенің мақсаты мен міндеттері туралы==<br /> <br /> Тәрбиенің негізгі мақсаты, Песталоццидің айтуынша, адамның табиғи қабілеттіктерін дамыту, әруақытта да оны жетілдіріп отыру. Песталоцци “адамның күштері мен қабілеттіктерін үйлесімді дамыту” туралы насихаттады; адамның жақсы нышандарын дамытып отыру қажет.Тәрбиешінің балаға әсері оның табиғатымен сәйкестікте болуы керек. Педагог жас ұрпақтың табиғи дамуын басып отырмау қажет Негізгі тәрбие қағидасы, Песталоццидің түсіндіруінше, бұл табиғатпен сәйкестік.Песталоцци Руссо сияқты бала табиғатын асыра бағалаған жоқ.Барлық тәрбиенің орталығы адамды оның адамгершілік бейнесін қалыптастыру болып табылады. “Адамдарға жүрек жылуы” – бұл адамдарды адамгершілік қатынаста алға жетелейтін болуы қажет. Песталоцци ресми дінге және оның қызметшілеріне жағымсыз көзқараста болды.<br /> <br /> Песталоцци жанұя тәрбиесіне ерекше мәнберді. Балағасүйіспеншілік сезімі, оларға сене білу, тәртіп, алғыс сезімі, шыдамдылық, борыш, моральдық сезімдер т.б. баланың анасына деген қарым-қатынасынан пайда болады. <br /> <br /> Адамның табиғатынан берілген күштері мен қабілеттіктерін қалай дамытуға болады? Ең алдымен жаттығулар арқылы дамытады. Адамға берілген әрбір қабілеттіліктің өзі адамды жаттығуға талап етеді және итермелейді.<br /> <br /> Песталоцци революционер болған жоқ, бірақ шаруалардың жағдайын жақсарту үшін ұмтылды. Оған оның айтуынша, тәрбие “адам табиғатын жетілдіру арқылы жетуге болады” деді.Біз жоғарда атап көрсеткендей, оқытуды өнімді еңбекпен ұштастыру Песталоццидің педагогикалық теориясы мен практикасының негізгі қағидаларының бірі болды.<br /> Баланың дене тәрбиесінің мақсаты- Песталоццидің түсіндіруінше, оның барлық дене күштерімен мүмкіншіліктерін дамыту және нығайту, ал дене тәрбиесінің негізі – баланы ойнауға, бәрін ұстауға, әруақытта да әрекет етуге итермелейтін баланың қозғалысқа табиғи ұмтылуы.Песталоцци адамды қалыптастыруда дене тәрбиесіне ерекше мән берді және оны үлкендердің бала дамуына ойластырылған әсер етуінің бірінші түрі деп есептеді.Песталоцци дене тәрбиесінде ерекше орынды әскери жаттығуларға, ойындарға арнады. Дене тәрбиесі адамгершілік және еңбек тәрбиесімен тығыз байланыста іске асты.Песталоцци адамды қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің мәнін ерекше атап өтті. Ол жұмыс кезінде “баланың жүрегін жылытуға, ойын дамытуға” ұмтылды. Оның айтуынша, мектепте балалар күні бойына иіру және тігу станоктарында өткізеді; мектеп жанында жер белгілі болады, әрбір оқушы өзіне бөлінген жерді өңдейді, жануарларды күтіп-бағады.<br /> <br /> Бірақ осындай еңбек тәрбиесі механикалық түрде берілді, оқытудың өнімді еңбекпен органикалық байланысы болмады, дей тұрғанмен, оның құндылығы Песталоцци балалардың еңбегіне жан-жақты тәрбиелік мән берді.Песталоцци тәрбиенің негізгі міндеті – адамды жан-жақты және үйлесімді дамыту.<br /> <br /> [[Адамгершілік]] тәрбиенің қарапайым элементі, Песталоццидің пікірінше, баланың анасына махабаты, ол бала ақзасының күнделікті қажеттіліктерін қамтамасыз ету негізінде пайда болады. Жанұяда баланың адамгершілік мінез-құлқының негіздері қаланады.<br /> <br /> Одан әрі балалардың адамгершілік күш-жігері мектепте іске асуға тиіс, онда мұғалімнің балаларға қатынасы оның әкелік махаббатының негізінде құрылады. Песталоцци балалардың адамгершілік мінез-құлықтарын қалыптастыру моральдық өсиеттерді айтумен шектелмей, оларда моральдық сезімдерді дамыту, адамгершілік бейімділіктерді қалыптастырудың қажеттігіне тоқталды.<br /> <br /> <br /> ==[[Дидактика]] негіздері элементарлық білім беру теориясы==<br /> <br /> Песталоцци бастауыш мектептің оқу жоспарын белгілі дәрежеде кеңейтті, оқу жоспарына оқу және жазу, санау және өлшеу, сурет, гимнастика, ән-күй дағдылары, сонымен қатар жағырафия, тарих, табиғаттану салаларынан кейбір білімдер берілді.<br /> <br /> Таным үрдісінің бастапқы сатысы бақылау болып табылады. Бақылаудан жаңа ұғымдарға көшу үшін кез-келген танымның үш элементін түсіну қажет, сан, түр және саз. Песталоцци өзінің алдына міндет қойды – оқытудың түрлері мен әдістерін табу, оны пайдалана отырып, шаруа-ана өз балаларын оқыта білуі мүмкін.<br /> <br /> Кез-келген білімнің негізіне, Песталоццидің пікірінше, оның элементтері жатады. Әрбір адам, оның түсінуінше, белгілі бір түсініксізді анықтап алу үшін, әруақытта да алдына үш мәселе қояды:<br /> <br /> 1) Қанша оынң көз алдында заттар? <br /> <br /> 2) Олар қандай түрге ие? <br /> <br /> 3) Олар қалай деп аталады? “Сан, түр және сөз: Песталоццидің айтуынша, кез-келген оқытудың элементарлық тәсілдері”. Бастапқы оқытуда түрге сәйкес келетін өлшеу, санға-есептеу, ал сөзге - тіл. Сонымен, элементарлық оқыту өлшеу, санау және тілді меңгеру ептілігіне сүйенеді.Песталоцци ойлауды дамыту мен білімді жинақтаудың арасын ажыратады. Песталоцци мектептің негізгі міндеті рухани күштер мен қабілеттіктердің оянуы, ойлау қабілеттілігін дамыту, демек, формалардың білім беру деп түсінді.<br /> Бірақ Песталоццидің элементарлық білім беру теориясы бір ғана дидактикалық проблемамен шектеліп ғана қоймайды. Песталоццидің түсінуінше, элементарлық білім беру теориясы баланың ақыл-ой, адамгершілік және дене күштерінің табиғатқа сәйкес дамуы деп қарастыруға болады.<br /> Песталоцци сол мектепте үстемдік еткендогматизм, механикалық еске сақтау балалардың дамуын тежеп ғана қойған жоқ, оның ақыл-ой қабілеттілігіне нұсқан келтірді. Песталоцци оқытудың мақсаты баланы белгілі білім негіздерін меңгеруі ғана емес, соноымен қатар олардың ақыл-ой қабілетіктерін дамыту. Баланың сыртқа дүниені сезім органдары арқылы қабылдауы танымның алғашқы кезеңі болып табылады, оның айтуынша, оқыту нақтылы өмірлік бақылауларға негізделуге тиіс және көрнекілікті оқытудың негізгі қағидасы деп қарастырды.Песталоцци оқыту үрдісін жеңілдетуге ұмтыла отырып, ол кез-келген білімнің қарапайым элементтері болатындығын, оны меңгере отырып, адам дүниені танып білетіндігін дәлелдеді.<br /> <br /> Бүкіл бастауыш білім беру үрдісін Песталоцци бірте-бірте бірізді элементтерден, демек, индуктивтік тәсілмен тұтастыққа өту негізінде құрды. Әруақытта да, оқытуда жақыннан алысқа, қарапайымнан күрделіге бірізді үздіксіз іске асыруды талап етті.<br /> <br /> Осы дидактикалық қағидаларының негізінде Песталоцци балаларға бастауыш білім беру әдістемесін талдады.<br /> Элементарлық білім беру әдістемесін ол соншама жеңілдетуге жұмыстанды, яғни, өз баласымен айналысатын кез-келген шаруа-ана онымен ойдағыдай пайдаланатындай болуы үшін мүмкіншілік жасады. Осы мақсатпен балалардың тілін дамыту, оларды санау және өлшеу ептілігін қалыптастыру үшін жаттығулардың бірізді қатарын жасады. Песталоцци баланы ана тіліне үйретуде ең алдымен оларда ауызша сөйлеуді дамыту қажет деп есептеді, ал одан кейін оқуға көшу.<br /> <br /> Балалардың тілін дамыту, Песталоццидің айтуынша, есту жаттығуларынан, дыбыстардан басталады: балалар анасының сөйлеуіне еліктеп, алғашында дауысты дыбыстарды айтып үйренеді, ал одан кейін әртүрлі буындарды дауыссыз дыбыстарды үйренеді. Одан кейін әріптерді оқып үйренеді, әрі қарай буындарды және сөздерді меңгереді.Песталоцци ана тілін оқытудың негізіне балалардың тілін дамыту қағидасын ұсынды. Песталоцци сауаттылыққа оқытудың негізіне дыбыстық әдісті жатқызуды жақтады.Сонымен, Песталоцци бастауыш білім берудің жан-жақты бағдарламасын белгіледі және іске асырудың нақтылы әдістемелік ұсыныстарын берді. Оқытудың басыт негізі, Песталоццише, көрнекілік болып табылады. Көрнекілікті пайдаланусыз, сөздің кең мағынасында, қоршаған орта туралы дұрыс түсініктерді қалыптастыруға, ойлау мен сөйлеуді дамытуға жетуге болмайды.<br /> <br /> Песталоцци Коменскийдің кейбір оқу кітаптарымен ғана таынс болды, бірақ оынң педагогикалық жүйесімен толық таныс болмады. Песталоцци Коменскийге қарағанда, көрнекілікке терең психологиялық негіздеме бере білді.<br /> <br /> Песталоцци мұғалімнің роліне ерекше мән берді. Мұғалім тек ғана өзінің білімін балаларға беруге дайын білімді адам ғана емес, сонымен қатар оның қызметі өте күрделі және жауапты болып табылды, ол ең алдымен баланы сүйе білуі тиіс, өзін балалардың әкесі сияқты сезіне білу қажет, оларды тәрбиелеу және дамыту үшін барлық қажеттісі оның міндеттеріне кіреді. Бала табиғатынан ерекше күш-жігермен қаруанған, сондықтан да мұғалімнің міндеті, оның пікірінше, бұл күш-жігерді жаттықтыру үшін қажетті материалды оқушыларға беру. Бұл сол уақытта мүмкін болады, егер мұғалім барлық тәрбие жұмысын шәкірттердің дене және психологиялық ерекшеліктерін білу негізіне құрылған жағдайда.<br /> <br /> ==Песталоццидің педагогикалық теориясының маңызы==<br /> <br /> <br /> Песталоцци буржуазиялық-демократиялық педагогиканың көрнекті тарстегі және практигі болды. Ол өзінің бүкіл ғұмыры мен күш-жігерін кедей балаларын тәрбиелеу ісіне арнады. Ол сол кездегі шаруалардың қиыншылығын көре білді және оған көмектесуге мектеп және ағарту ісі арқылы, оны жақсарту арқылы қиындықтан шығудың жолы деп білді. Қалыптасқан қиын жағдайдан шығудың негізгі жолы қоғамдық құрылысты өзгертудің жолын түсінбеді.<br /> <br /> Оны қанаттандырған, рухани күш-жігер берген, халыққа жақын болуға ұмтылуға шақырған кейбір француз ағартушыларының, оның ішінде Жан-Жак Руссоның идеяларының ролі ерекше болды.Тәрбиенің алдына Песталоцци програссивтік міндет адамның бүкіл табиғи күші мен қабілеттілігін үйлесімді дамытуды ұсынды.<br /> <br /> Песталоцци элементарлық білім беру теориясын жасады. Ол теория ХІХ-ғ. Еуропада халық мектептерінің дамуына көмектесті, ол жеке пәндердің әдістемесін талдауды бастады, олар бастауыш мектептерде кеңінен қолданылды. Бұл теория догматикалық оқыту мен механикалық есте сақтауға қарсы күресте халық мектептерінің дамуына мүмкіншілік жасады. Ол дене, еңбек, адамгершілік, ақыл-ой тәрбиесі туралы өте құнды пікірлер ұсынды, бастауыш мектепте білім берудің мазмұнын кеңейтуге күш жұмсады, оны халыққа жақын, бұқара халықтың өмірі және қажеттіліктерімен тығыз байланысты етуге ұмтылды, балаларға еңек тәрбиесін беруге және өмірге даярлауға ерекше көңіл бөлді.<br /> <br /> Песталоцци алғашқы оқытудың жалпы негіздерін және бастауыш білім берудің жекеленген пәндердің әдістемелерін талдады. Көзқарасының тарихи шектеушілігіне байланысты ол оқушыларды біліммен қаруландыру және ақыл-ой күштерін дамытудың бірлігі үрдісі мәселесін дұрыс шеше алмады. Ол кей жағдайда ойлауды дамытуда механикалық жаттығулардың ролін асыра бағалады.<br /> <br /> Коменскийдің және Руссоның табиғатқа сәйкестік ойларына сүйене отырып, Песталоцци бұл үрдісті тереңдете отырып, оны оқыту үрдісін психологиялық негіздеу идеясына жақындатады. Оның әдістемесі, Песталоццидің пікірі бойынша, таным үрдісін белгілі түсінуден пайда болады, елестетулерден ұғымдарға қарай жүріп отырады.<br /> <br /> Песталоцциден бұрынғы ойшылдардың айтқан негізгі дидактикалық қағидалары мен ережелеріне сүйене отырып, бастауыш мектепте оқытудың жекеленген түрлеріне қолдану негізінде оларды нақтылай түседі, оның деңгейін жоғары көтереді.<br /> <br /> Песталоцци мектепті өмірге және еңбекке жақындату мәселесінде Руссодан әрі кетті. Оның мектебі бұқара халықтың өмірімен, демек, қызығуымен және қажеттіліктерімен тығыз байланысты өзіндік әлеуметтік орталық болып табылады. Оқыту мен еңбектің органикалық бірлігіне қол жетпеуіне қарамастан, ол мектепте еңбек тәрбиесіне, қоғамдық пайдалы еңбекке, практикалық өмір мен іс-әрекетке даярлауға ерекше мән берді. Песталоцци формалдық білім беру теориясын жақтау жолында болды. Песталоццидің оқытудың осы жағын дамытуды әсіресе оның шәкірттері ілгері дамытты.<br /> <br /> Бірақ Песталоцци ұсынған оқытудың дамыта оқыту идеясы, сөз жоқ, алдыңғы қатарлы педагогикалық теория мен практиканы одан әрі дамытуда жағымды роль атқарды. Бүгінгі күнде де педагогика ғылымында дамыта оқыту идеясы күн тәртібінен түспеген, өзекті мәселелердің бірі болып табылады.<br /> [[Санат: Білім беру]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2014-02-08T14:19:23Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Кейбір авторлардың пікірінше ликвор 6-7 тәулі' ішінде жаңарып отырады, басқалардың пікірінше 4 рет. Яғни, тәулігіне 800-900 мл өндіріледі. Weigeid пікірінше толық алмасу 3 күн ішінде болады. Бұл әртүрлі мәліметтердің болуы әртүрлі әдістермен зерттелудің әсерінен. Ликвордың өндірілуі әртүолі себептерге байланысты өзгеріп отырад: хоғ.онж. жағдайына байланысты, физикалық және ойға күш түсуге байланысты.<br /> <br /> '''Қа'''н және '''лимфо айналысы''' ішілген сұйықтық пен қабылданған тамақ мөлшеріне байланысты. 8-10 мл алу керек; ал басқа авторлар 10-12 мл, тағы басқалары 5-8 мл ликвор алу қажет дейді.<br /> <br /> Лабораторияның қазіргі талаптарына сай толық зерттелу үшін 7-9 мл қажет.<br /> Морфиялық зерттеу – 1 мл<br /> [[Ақуыз]]ды анықтау – 1-2 мл<br /> Глобутид анықтау – 1-2 мл<br /> Коллоидты реакция – 1 мл<br /> Серологиялық реакция (Вассерман) – 2 мл<br /> Ликвордың min мөлшері – 6-8 мл, mах – 10-12 мл<br /> [[Санат: Биология]]</div>

Бейсекова Ботагөз https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9B%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2014-02-08T14:03:18Z

<p>Бейсекова Ботагөз: </p> <hr /> <div>Г.Д. Аронович мәліметтері бойынша жетіліп туған нәрестелерде туғанда [[ликвор|ликворы]] мөлдір, сары түсті (иснтохмания) болады. Ликвордың сарғыштығы нәрестелердің сарғыштығымен дәл келеді. Формалық элементтердің саны мен мапасы ересек адамдардікімен сәйкес келмейді. [[Эритроциттер|Эритроциттерден]] басқа (30-60 мм) бірнеше мың [[лейкоциттер]] табылады, оның 10-20 % [[лимфоциттер]], 60-80 % [[макрофагтар]] құрайды. Жалпы ақуыз мөлшері 40-60 мл % жоғары болады. Ликворк тұрған кезде бетінде мөлдір пленка түзіледі менингиттегі сияқты ақуыз жоғарлауымен қоса көмірсу алмасуы бұзылады. Нәрестенің алғашқы 4-5 күні жиі гипоглинемия байқалады, нерв жүйесінің көмірсу алмасуын реттеудің жетілмегендігін білдіреді. Ми ішілік каннибрлер, әсеріне бүйрек үсті қан кетулер гипоглинемия бейімділікті жоғарлатады.<br /> <br /> Шала туған нәрестелерде, ұрық жарақатымен болған босануларда ликвордың бірден өзгерісін байқауға болады. Мысалы: нәрестелердің миға қан құйылуларында 1-ші тәлігінде ликворда қан араласқанкөруге болады. 2-ші 3-ші тәлігінде ми қабығы жағынан асептикалық реакцияны байқауға болады: гиперальбуминоз және эритроциттері мен нуклеорлары бар плеоцитоз. 4-7 күні ми қабаты ми тамырлардағы қабыну реакциясы басталады. <br /> [[Санат: Биология]]</div>

Бейсекова Ботагөз