https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B99898 2026-04-18T13:33:54Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%83 2014-05-19T07:11:20Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div> '''Тырнақ грибогын емдеу '''<br /> <br /> Қолдың тырнағындағы грибокты емдеу үшін [[кофе]]ні қою қылып шығарыңыз да, тұнбасына саусақтарыңды салыңыз. Шөкпелерді шайқамай салғаныңыз дұрыс. Бұл әдіс аяқтағы грибокты да жақсы емдейді. Өкшедегі қалыңдап мүйізделе бастаған теріні жұмсартады. Күнде кешке қайталап тұрсаңыз, теріңіз жұмсарып ауырғаны басылады.<br /> Грибок [[майонез]]дің 200-граммдық банкасына [[уксус]]тың эссенциясын құйып оған жұмыртқаны қабығымен салып қойыңыз(стаканның қабырғаларына тимесін). Қараңғы жерде жұмыртқа толығымен еріп кеткенше тұрсын.(еріп болғаннан кейінгі жұқа пленканы алып тастаңыз). Ендігі жерде, даяр болған ерітіндіге бір шай қасық сары май қосып араластырсаңыз қоймалжың май аласыз. Алынған жақпа майды(мазь) басқа ыдысқа ауыстырып алсаңыз болды. Ертең ерте және кешке бүлінген тырнақтарыңызға жағып тұрғаныңыз дұрыс… Ол үшін, ауру аяғыңыз немесе қолыңызды жақсылап бұлауға салып(шым-шым ыстық су) бұлаулаңызда артынша құрғақ сүлгімен кептіре сүртіңіз де жақпа майды жағыңыз. Тырнағыңыз болса 4 қабат дәкеге жағылған майды қойыңыз тырнақтың үстіне. Майды жағып болған соң сыртынан целофан оның үстінен бинтпен орап тастаңыз. Тырнақ жұмсарып көтерілген кезде дәз кеткен жерлерін қырқып тастаңыз. Грибоктың залалы бар тырнақ пен терінің тез жазылып кетуіне бірден бір ем…<br /> Сүттігеннің(молочай) бір түбірін 2-3 литр қайнақ суға салып ыдысын жылы орап екі сағатқа қалтырыңыз. Грибогы бар аяғыңызды(қолыңызды) шым-шым ыстық тұнбада 30-40 минут ұстаңыз. Екі күн сайын қайталап отырғаныңыз жөн. Көшкен терілерді(қабықшаларды) ақырндап тазалаңыз.<br /> [[Санат:Аурулар]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B7 2014-05-19T07:00:59Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div> '''Купероз'''<br /> Купероз – бұл тері жамылғысындағы қан айналысының бұзылуы. Ауырған кезде ашу, шаншу, қышу, қызару немесе тіпті қабыну қатар сезіледі. Маңдайда, мұрында, шеке мен иекте тамырлар кеңейеді, икемділігін жоғалтады.<br /> Косметологтар купероздың даму сатысын 4-ке бөледі:<br /> #саты – қан беттің терісіне құйылады, бет ара-тұра қызарады, кейде бұл коньюктивитке ұласады.<br /> #саты – беттің теірінің қызаруы тұрақты сипат алады, шеке мен мұрында кеңейген тамырлар пайда болады, бұл осы ауруға тән сипат.<br /> #саты – купероз аясында қабынған безеулер пайда болады.<br /> #саты – ұлпа терісі қалыңдайды, клиникалық белгіге енеді, олардың ең айқыны – шошайған томпақ мұрын деп аталатын мұрын терісінің қалыңдауы, қызаруы және тұрпайыланып дөрекіленуі. Бұл ауру біртіндеп дендейді және тіпті көздің зақымдалуы мен асқынуы мүмкін.<br /> Купероздың пайда болу себептері<br /> Купероздың тамырлық сипаты болғандықтан, кез-келген факторлар, олардың әсері мен пайда болатын көктамыр тоқырауы осы аурудың дендеуіне ықпал етеді. Қызару мыналардан туындауы мүмкін:<br /> # ащы немесе тым ыстық тағамды ішуден;<br /> # температураның күрт өзгерісінен;<br /> # темекі тартудан, алкогольді шектен тыс ішуден;<br /> # ультра-күлгін сәулесінің әсерінен;<br /> # гормоналдық бұзушылықтардан;<br /> # тұқым қуалаушылық факторлардан және күйзелістен.<br /> Тамырға байланысты сырқаттар вегетордан – тамыр дистониясынан, эндокрин жүйесінің шарасыздығынан, асқазан-ішек жолдарының ауруларынан және басқалардан асқынуы мүмкін. ==Купероз көбінесе мыналарда жиі пайда болады==<br /> Ерлерден гөрі әйелдерде ашық фотоүлгіде (еш уақытта күймейтін ашық тері) 30 бастап 50 жасқа дейінгі жастық кезеңде сезімтал теріде.<br /> Ашудың жағымсыз сезімімен қатар жүретін ауру адам үшін әлеуметтік және кәсіби тұрғыда қиындықтар тудыруы мүмкін. Алайда куперозға шалдыққан әйелдерді әсіресе мәселенің әсемдік жағының алаңдататындығы табиғи жайт.<br /> ==Теріні күту және куперозды емдеу==<br /> Егер сіз осы мәселеге тап болсаңыз, сіздің міндетіңіз қан тамырларының қабырғасын<br /> нығайту, тамырлардағы қысымды реттеу, баяу айналымды жақсарту болуға тиіс. Купероз бар сезімтал тері жұқа және нәзік құрылымға ие. Гигиена ережелерін сақтау, арнайы емдеу құралдарын пайдалану купероздан зақымдалған теріні сақтауға мүмкіндік береді.<br /> Алайда купероздың өздігінен болмайтындығын есте ұстаған абзал. Сондықтан емдеуді мүмкіндігінше ертерек бастау қажет. Куперозды емдеу әдістерін косметикалық және дерматологиялық деп бөлуге болады.<br /> [[Санат: Аурулар]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B 2014-05-19T03:00:57Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div>[[Сурет:Clay magnified.jpg|thumb|Балшық]]<br /> '''Балшық''', қысқаша Саз.<br /> <br /> Балшық&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Химия. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — Алматы: &quot;Мектеп&quot; баспасы, 2007. — 336 бет. ISBN 9965-36-416-8&lt;/ref&gt; — көбінесе сазды [[минерал]]дардан тұратын және кышқылға төзімді материалдар, қыш, т.б өндіруде қолданылатын шәгінді [[тау жынысы|тау жыныстары]]. [[Ақ балшық]] және [[пластикалық балшық]] болып бөлінеді.<br /> ==Тарихы==<br /> Балшықтың тарихы өте қызық. Ол дүние жаратылысы туралы аңыздан басталатын шығар. Бірінші аңыз адамның пайда болуына қатысты, өйткені бірінші адам – Адам атаны Жаратушы балшықтан жасап, сосын барып оған жан кіргізді ғой.<br /> <br /> Жұмсақ материал болғандықтан, балшық тіршіліктің барлық салаларында қолданылды. Тіпті бес мың жыл бұрын хат жазу ойлап табылған кезде бірінші «қағаздың» өзі жұқа балшық тақтайшалар болған, оған ұшы үшкір таяқшалармен жазған. Одан кейін сол тақтайшаларды күнге кептіріп сақтайтын болған.<br /> <br /> Ежелгі дәуірде қолөнершілер балшықтан кеселер, құмыралар, пеш түбектерін жасап, сыртын түрлі-түсті балшықпен әшекейлеген. Бұл бояу қыш (керамика) бояуы деп аталған. Бірақ балшық бояу бұдан ертеде, алғашқы дәуір тайпаларында жасалған болатын. Олар дұшпандарын қорқыту үшін және кейбір ғұрыптарды атқару үшін денелерін түрлі-түсті балшықтармен бояп алатын болған. Осы күнге дейін балшық бояулардың негізі ретінде пайдаланылады және әзірге оны алмастыратын материал табылған жоқ.<br /> <br /> Балшық емдік құрал ретінде де таптырмайтын материал болды. Сары балшықты уксуспен араластырып, бұлшық ет созылғанда ем үшін таңғыш ретінде пайдаланған. Бел және буындар ауырғанда ыстық суға керосин құйып, оны балшықпен араластырып, ауырған жерге таңып тастайтын болған. Жан-жануарлардың қасында көп жүретін адамдарда болатын теміреткіні біздің ата-бабаларымыз баланың жылы нәжісімен араластырылған балшықты жағып емдеген.<br /> <br /> Балшық дұғалау, тіл-көзден емдеу, [[безгек]] ауруларын емдеуде де пайдаланылды. Саз балшықтан жасалған ыдыстарда дәрі-дәрмек жасап, өсімдік шикізаттарын сақтайтын болған, ал кішкене түбектерді қарапайым медициналық банкалар ретінде суық тигенде қолданған. Бірінші [[жылытқы]] (грелка) да балшықтан жасалған. Ол мойны тар құмыра болған, оған ыстық су құйған. Содан кейін аузын тығыздап жауып, жылытқыны ауырған жерге қойған.<br /> <br /> Көптеген аталар мен әжелер әлі күнге дейін пеште қыздырылған қызыл кірпішпен бел құяңын емдейтінін естеріне алып отырады. Сондай кірпіштің үстіне жуаның қабығын салып, суық тигенде [[ингаляция]] жасау үшін пайдаланылған. [[Кірпіш]] бөлмені зарарсыздандыруға да көмектескен. Ол үшін жуаның қабығының орнына жусан мен аршаның бұтақтарын пайдаланған. Емшілер қандай кірпішті қолдануды, қандай дұға оқуды жақсы білген. [[Пеш]] балшығы бәрінен жоғары бағаланған.<br /> <br /> Солтүстікте балшықты өздерінше пайдаланған. [[Чукчалар]] мен [[коряктар]] ақ балшықты тамаққа пайдаланған және оны жер май деп атаған. Бұл «майды» сорпаға қосып, «кәмпит» жасау үшін де қолданған. [[Сүт]] құйылған ыдысқа бір қасық балшықты салып қойса, сүт тіпті ыстық күнде де бірнеше күн ашымай тұратын болған.<br /> <br /> Ал [[мысыр]]лықтар балшықты мәйітті бальзамдау үшін пайдаланған. Олар сол кездің өзінде-ақ балшықтың күшті антибактериалық қасиеті бар екенін білген, өйткені балшықтың құрамында радий болады, ол біздің ағзамыздан барлық зиянды заттарды шығарады.<br /> <br /> Орта ғасырларда балшықтың кішкене кесегін сусындарға тастап, оларды стерилдеу үшін қолданған. Індет ауру кезінде балшық бактерия жойғыш құрал ретінде жүрген. Түрмелерде, әскери бөлімдерде және басқа қоғамдық мекемелерде балшық ұнтағы үнемі болған, оны қандай да бір жұқпалы аурудың пайда болуы туралы ақпарат алғаннан кейін бірден қабылдай бастаған. Ал кемелерде балшықты ағзадағы жетіспейтін заттардың орынын толтыратын [[витамин]] ретінде қабылдаған.<br /> ==БАЛШЫҚТЫҢ ҚҰРАМЫ МЕН ТҮРЛЕРІ==<br /> Біздің [[ғаламшар]]ымызда балшықтар көптеп кездеседі. Олар өздерінің құрамы, қасиеттері және түсі жағынан бір-бірінен өзгешеленіп тұрады. Әдетте балшықтың түсі оның химиялық құрамына байланысты болады. Балшықтың 7 түсі бар: ақ, көк, жасыл, сары, қызыл, сұржәне қоңыр. Қара түстісі өте сирек кездеседі. Әдетте халық медицинасында аурудың тұрғылықты жерінде өндірілетін балшық қолданылады. [[Ғылыми медицинада]] ақ және көк балшықтарға басымдылық беріледі.<br /> <br /> Ақ балшықты [[коалин]] деп атайды. Оның құрамында [[кремнезем]], [[цинк]] және [[магний]] көп. <br /> <br /> Жасыл балшықта – мыс, темір және кейбір микроэлементтер басым болады. [[Мыс]] шашты нығайтуға қатысып, ағзаның қартаюын анықтайды. Сондықтан егер қарттықты уақытынан бұрын сезінгіңіз келмесе, ағзаңызда оның жеткілікті болуын қадағалауыңыз керек.<br /> <br /> Сары балшық – [[темір]] мен [[калийге]], қызыл балшық темірдің қоспаларына бай. Әсіресе, темір маңызды болып табылады. Өйткені ол қанның құрамында болады. Ол жетіспеген жағдайда қан аздық, соның салдарынан әлсіздік, жігерсіздік, ұстамсыздық пайда болады. Оның қорын толықтыруға жасыл балшық көмектеседі. Оны тек су ерітіндісі ретінде ғана емес, бірінші және екінші тамаққа сеуіп пайдалануға болады. Осылайша сіз және сіздің жақындарыңыз оның ағзаңызға қалай түскенін де, қалай емдік әсерін беріп жатқанын да байқамай қаласыз.<br /> <br /> Біздің ағзамызға керекті микроэлементтер мен минералдық тұздардың бәрін дерлік көк балшықтан табуға болады. Ол әмбебап болып есептеледі әрі барлық балшықтардан артық бағаланады. Патшалық заманда көк балшықты тіпті алтынға сатқан, басқа елдерге апарған. Дәрігерлер мен емшілер бұл балшықпен қандай ауру-сырқат болса да емдеуге болады деп сендірген. Қазіргі заманғы дәрігерлер де бұны мақұлдайды, олар көк балшықты зат алмасу процесін қалыпқа келтіретін және емдеудің фитотерапия, гомеопатия, медикаменттермен және хирургиялық емдеу түрлерінің әсерін күшейтуге көмектесетін тиімділігі жоғары табиғи құрал деп атайды.<br /> <br /> Балшықтың қай-қайсысы да өзінше жақсы. Мысалы, ақ балшық ағзадан қалдықтарды жақсы шығарады, жақсы сорып, антисептикалық әсер береді. Көк түсті балшықтар қабынуға қарсы жақсы құрал. Ол ткандердері зат алмасу процестерін жақсартып, қан айналысының белсенділігін арттырады. Сары балшық та қабынуға қарсы және ауруды басатын жақсы құрал болып табылады. Ол ағзадан уытты заттарды шығарып, теріні оттегімен қоректендіреді.<br /> <br /> Қызыл балшық – анемия, қаназдық және қан тамыры жүйесінің басқа ауруларында таптырмас құрал. Ол терінің қан айналысын жақсартып, иммунитетті нығайтады. Ал сұр балшық – теріні нәрлендіріп, ылғалдандырады. Бірақ бәрінен пайдалысы жасыл балшықболып табылады. Ол өте сирек кездеседі, бірақ балшықтың басқа түрлеріне қарағанда, әлдеқайда күшті болып саналады. Бұл балшық жүрек жұмысын тұрақтандырып, ағзаның сыртқы әсерлерге қарсылығын күшейтеді. Жасыл балшық ежелден бар ауруды емдеуші болып есептеледі. Бұл қазіргі кезге дейін расталып келеді.<br /> <br /> Балшық қоюлығына қарай да әртүрлі, ол майлы (темірлі) және жұтаң (құмы көп) болуы мүмкін. Құрамындағы құмның мөлшері 5% балшық майлы, ал 30% құм бар балшық жұтаң болып саналады. Орташа майлы балшықтың құрамында 15% құм болады.<br /> <br /> &lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;''[[Қазақ Энциклопедиясы]]''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Саздар]]<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Ғылым]]<br /> [[Санат:Терминология]]<br /> [[Санат:Химия]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A1%D1%84%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D1%83%D0%BC 2014-05-15T09:04:03Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div>'''Сфагнум'''<br /> Сфагнум- Шымтезек мүгi (сфагнум — Sphagnum).<br /> == Жалпы сипаттамасы== <br /> Шымтезек мүгi [[ылғалды]], [[батпақты]] жерлерде, әсiресе [[солтүстiк ендiктерде]] кездеседi.Шымтезек мүгi – сабағы жиi бұтақталған [[көпжылдық өсiмдiк]]. Көкек зығырынан және басқа да мүктерден айырмашылығы – оның ризоиды болмайды. [[Су]] мен онда [[ерiген минералды тұздарды]] [[сабақ]] арқылы сiңiредi. Сабағында ақшылдау-жасыл түстi [[жапырақтары]] бар. Шымтезек мүгiнiң жапырағының клеткалары екi түрлi болады: 1) ұзын, жiңiшке, [[хлорофилл дәндерi]] бар жасыл түстi тiрi клеткалар; 2) iшiнде цитоплазмасы жоқ өлi [[клеткалар]]. [[Жасыл клеткаларда]] [[фотосинтез]] процесi жүредi және олар арқылы жапырақтан сабаққа органикалық заттар өтедi. Екiншi [[өлi, түссiз клеткалар]] сәл iрiлеу келедi, оларда көп мөлшерде [[су]] жиналады. Бұл [[клеткалардың]] қабықшалары ғана сақталған.<br /> <br /> Осындай түссiз өлi клеткалар сабақтардың да сыртын жауып тұрады. Олар суды топырақтан, оңай сiңiредi және ұзақ уақыт өз бойында ұстауға қабiлеттi келедi. Содан соң бiртiндеп бойындағы суды тiрi клеткаларға өткiзедi. Осы қасиеттерiне байланысты шымтезек мүгi бойына өз салмағынан 30-40 есе артық су жинайды.<br /> <br /> Шымтезек мүгi орманды жерлерде, көкек зығырының арасында өседi. Қай жерде шымтезек мүгi өссе, сол жердiң топырағының ылғалдығы жоғары болады. Ылғалдылығы жоғары топырақта ауаның жетiспеуiнен ағаштар нашар өседi. Мұндай жерлерде шымтезек мүгi керiсiнше қалың болады. Нәтижесiнде орман алқабы бiртiндеп батпаққа айналады.<br /> == Көбеюi==<br /> Шымтезек мүгi көкек зығыры секiлдi жынысты және жыныссыз жолдармен көбейедi. Шымтезек мүгi [[бiр үйлi]], [[қос жынысты]] [[өсiмдiк]]. Жынысты көбейгенде аталық жыныс клеткалары сабақтың бұтақталған жерiндегi жапырақтардың қолтығында жетiледi. Олардың қасындағы жапырақтар қызғылттау түске боялады. [[Аналық жыныс клеткалары]] қысқарған сабақтардың бұтақтарында орналасады.<br /> <br /> [[Аталық]] және [[аналық]] жыныс клеткаларының қосылуының нәтижесiнде өсiмдiк ұрықтанады. Осы ұрықтанған жұмыртқа клеткасынан кiшiлеу [[қауашақ]] жетiледi. Оның iшiнде көптеген [[споралар]] түзiледi. [[Жыныссыз көбеюi]] осы споралардан басталады. Споралар пiсiп – жетiлген соң қауашақтан сыртқа шашылады. Жерге түскен споралардан [[табақша]] тәрiздi өскiншелер пайда болады. Осы өскiншелерде көптеген бүршiктер түзiледi, олардан келешекте шымтезек мүгi жетiледi.<br /> ==Шымтезектiң түзiлуi==<br /> Шымтезек мүгiнiң сабағы жыл сайын шамамен 2-3 сантиметрге өсiп отырады. Сабақтың төменгi бөлiгi жыл өткен сайын бiртiндеп өле бастайды. Сабақтың өлi бөлiгi батпақты топырақта оттектiң жетiспеуiнен өте баяу шiридi. Нәтижесiнде олар шымтезекке айналады. Шымтезек мүгi судың бетiнде де қалың болып өсе алады. Мысалы, су өсiмдiктерi өте қалың болып өсетiн терең көлшiктерде шымтезек мүгiнiң қатысуымен салынды түзiледi.<br /> <br /> Шымтезектiң қабаттарында осыдан мыңдаған жылдар бұрын өмiр сүрген, ағаштардың тамырлары, жапырақтары және споралары сақталады. Олар толығымен шiрiмейдi, өйткенi шымтезек қабаттарында оттек аз болады. Шымтезек мүгi бактериялардың дамуын тежейтiн, ерекше зат бөлiп шығарады. Батпақты жерлердi құрғатқанда және өңдеген кездерде, шымтезектiң қабаттарынан жақсы сақталған қайықтар, жануарлар мен адамдардың қалдықтары табылған.<br /> ==Мүктердiң маңызы.==Мүктер фотосинтез процесiнiң нәтижесiнде [[органикалық заттар]] түзедi және ауаға оттегiн бөлiп шығарады. Олар құнарсыз топырақтарда алғашқы өсiмдiктердiң бiрi болып өседi және топырақ түзу процесiне қатысады.<br /> <br /> Мүктер ұя салып [[балапан]] шығаратын [[құс]]тардың қорегi және өз жауларынан тығылатын орны болып табылады.<br /> <br /> Мүктер басқа өсiмдiктер секiлдi қурап микроорганизмдердiң көмегiмен шiридi. Нәтижесiнде құнарлылығы жоғары шымтезектi топырақ түзiледi. Мұндай топырақтарға жаңадан өсiмдiктер өседi. Шымтезектi шымтезек батпақтарынан өндiрiп, отын ретiнде кеңiнен пайдаланады. Шымтезектен спирт, карбол қышқылы және шайыр сияқты [[шикi зат]]тар алынады.<br /> <br /> Мүктер – [[тұщы су]] қоры болып табылады.Батпақты жерлерде судың жиналуы мүктерге тiкелей байланысты.<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Жаратылыстану ғылымдары]]<br /> [[Санат:Бриология]]<br /> [[Санат:Ботаника]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96 2014-05-14T07:55:36Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: '''Дұрыс мүсін''' Дұрыс мүсін деген адамның еркін тұрғандағы, басын және денесін...</p> <hr /> <div>'''Дұрыс мүсін'''<br /> Дұрыс мүсін деген адамның еркін тұрғандағы, [[басын]] және денесін түзу ұстай алатындай әдеттегі қалпы. ([[Омыртқа бағанының]] аздап табиғи иілісі: [[мойын]] және [[бел]] тұсы – алдыға, кеуде және [[сегізкөз]] тұсы – артқа иіліп тұру)<br /> Мүсін дұрыс болмағанда омыртқаның табиғи иілісі үлкейгені білініп тұрады. Сонымен қатар , омыртқа бағанынының бір жағына қисаюы – [[сколиоз]] дамуы мүмкін. <br /> Көп жағдайда омыртқа бағанының қисаюының алдын алуға, ал бастапқы кезеңінде – жөндеуге болады.<br /> Сол үшін мүсіннің дұрыс еместігіне, иық пен жауырынның бірдей емес орналасуына, жамбастың ауытқуына т.б өңіл аудармай қоюға болмайды.<br /> Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларда мүсін әлі дұрыс қалыптаспаған, өйткені балалар тез өсіп келе жатқанда (6-7,11-15жас) [[жағымсыз факторлар]] қатты әсер ететді. <br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Медицина]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D1%82%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 2014-05-14T05:45:52Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div><br /> '''Азық түлік өнімдеріндегі тұздар'''<br /> Бірқатар тағамдық өнідерде тұз көп мөлшерде жиналған, мысалы, макаронға арналған тұздықтарда,чипсыларда, пиццаларда, дайын сорпаларда, Сондықтан, әр [[компанида]] [[тұз]] мөлшерін қолдану бойыншабір- бірінен айтарлықтай айырмашылық болуы мүмкін. Өнімдердің кейбірзаттаңбаларында тұздың мөлшері көрсетілмейді. Бірқатарында [[натрийдің]] мөлшері көрсетілген. Бұл жағдайда, натрийдің салмағын 2,5 ке көбейтіп тұздың массасын табуға болады.<br /> ==Тұздың жоғары мөлшері бар тағамдық өнімдерге жататындар:==<br /> * [[Соялық тұз]]<br /> * [[Сүрсүбе]]<br /> * [[Зәйтүн]]<br /> * [[Ірімшік]]<br /> * [[Салями]]<br /> * [[Сорпалық текшелер]]<br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Медицина]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BA 2014-05-12T11:39:16Z

<p>Алтай9898: «Химия» дегенге бағытатты</p> <hr /> <div> #АЙДАУ [[химия]]<br /> '''Химик'''- химия саласымен айналысатын мамандық иесі.<br /> [[Санат:Жарпатылыстану ғылымдары]]<br /> [[Санат:Химия]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 2014-02-10T09:37:08Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: &quot;Меруергүлдің еліміздің табиғатында жабайытүрі бар. Ол лалагүлділер тұқымдасына жатады. Көга...&quot;</p> <hr /> <div>Меруергүлдің еліміздің табиғатында жабайытүрі бар. Ол лалагүлділер тұқымдасына жатады. Көгалдандыруда мамырлық меруертгүл деген түрін қолданады. Сәуір, мамыр айларының ортасында гүлдейді.Гүлінің түсі ақ не күлгін. Бір гүлсидамында6-20 дана кішкене қоңырау тәрізді гүл болады.Меруертгүл өте нәзік гүл.Оны көгалдандыруда топтап егу арқылы қолданады. Гүлдеп болған соң қып – қызылмоншақ тәрізді жеміс салады. Меруертгүлдіңбарлық бөлігі улы болып саналады. Бірақ табиғатта меруертгүл ерекше қорғауға алынған. Себебі оның гүлі мен жидегінен дәрі алады. Көп күтімді қажет етпейді. Құнарлы, жеңіл топырақта тез өседі. Гүлді тұқымынсебу, түбін бөлу, қалемшелеу арқылыкөбейтеді.<br /> [[Санат: Биология]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D1%82 2014-02-10T09:33:33Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: &quot;Қояноттың елімізде “Ойып түсетін қоянот”,“Батпақ қоянот”, “Күйдіргі қоянот”, “Әсем” т.б.т...&quot;</p> <hr /> <div>Қояноттың елімізде “Ойып түсетін қоянот”,“Батпақ қоянот”, “Күйдіргі қоянот”, “Әсем” т.б.түрлері бар. Барлығының түсі сары болғандықтан оны халық арасында “сарғалдақ” деп те атайды. 1000-ға жуық түрін көгалдандыруда қолданады. Маусым-шілде айларында гүл жарады.Табиғи түрлеріне қарағанда сұрыпталған түрлеріөте әдемі. Гүлдерінің пішіні мен орналасуы раушан гүліне ұқсайды. Пиязшық өсімдіктердің ішінде топырақ таңдамайтын өсімдіктің бірі. Ол - әкті,қышқыл құмды, батпақты жерде де өсе береді. Бастыкүтімінің бірі тұрақты суарып тұру. Біржылдықтүрлерін тұқымын себу арқылы, ал көпжылдық түрлерін түбін бөліп көбейтеді<br /> [[Санат:Биология]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96 2014-02-10T09:24:47Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: &quot;Көксүңгіні кейде “тышқын сүмбілшаш” деп те атайды.Шынымен де,ұсақ гүлдері тышқанның ізі сек...&quot;</p> <hr /> <div>Көксүңгіні кейде “тышқын сүмбілшаш” деп те атайды.Шынымен де,ұсақ гүлдері тышқанның ізі секілді. Ол сүмбілшаштар тұқымдасына жатады. Жақындап қарасаңыз кішкенелігі болмаса көксүңгі – сүмбілшаштың кішкентай көшірмесі секілді. Бойының биіктігі 10-20см.Ол көктемде 7-10 күндей уақыт гүлдейді.Гүлінің түсі: ақ, қызыл, күлгін, көк, сия көк.Бір қатарының гүлдері әдемі жұпар иіс тешығарады. Суыққа шыдамды, ерекше күтімді қажет етпейді. Құнарлы топырақта бір орындабірнеше жылға дейін үздіксіз өсе алады.Тұқымын себу және пиязшығының түбіне нөсіп шыққан балапандарын бөліп алу арқылы көбейтеді. Көксүңгі тез және оңай көбейтілетін пиязшық болып саналады.<br /> [[Санат: Биология]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%98%D1%82%D1%82%D1%96%D1%81 2014-02-10T09:13:11Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: &quot;Гүлдің аты көне грек тілінен аударғанда қызыл деген мағынаны білдіреді. Себебі, табиғи гүлд...&quot;</p> <hr /> <div>Гүлдің аты көне грек тілінен аударғанда қызыл деген мағынаны білдіреді. Себебі, табиғи гүлдің гүлі қызыл.Оның халық арасында қосымша “иттіс” деген аты бар. Ол қандықтың гүлі мен тамырының пішініне қарай қойылған атау.Жер шарында 25 түрі бар болса,еліміздің табиғатында “Сібір қандығы” деп аталатын түрі кездеседі. Түріне қарай күлгін, ақ, сары,қызыл түсті гүл жарады. Жапырағы етті, бетінде аппақ сепкілдері бар. Алакөлеңкені ұнататындықтан, биік өсімдіктердің саясынаеккен дұрыс. Түбіне су жиналып қалғанды ұнатпайды. 4-6 жылға дейін бір орында жақсыөсе береді. Солтүстік Америкадан жерсіндірілген түрлері тек тұқымы арқылы көбейтіледі. Ал, жай түрлерін 4-5 жылда бір рет түбінен өсіп шыққан балапандарын жекелеп бөліп алу арқылы көбейтеді.<br /> [[Санат: Биология]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%93%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2014-02-10T09:09:05Z

<p>Алтай9898: Жаңа бетте: &quot;Гиподинамика – адамның қозғалыс қимылы белсенділігінң шектелуінен, бұлшық еттердің жиырылу...&quot;</p> <hr /> <div>Гиподинамика – адамның қозғалыс қимылы белсенділігінң шектелуінен, бұлшық еттердің жиырылу күшінің төмендеуінен организм қызметінің (тірек қимыл қызметінің, қан айналымы, ас қорыту) бұзылуы. Гиподинамика энергия алмасудың төмендеуіне, бұлшық ет тіндерінің дистрофиясына, азоттық баланстың және май алмасудың бұзылуына, атеросклерозға әкеледі. Организмнің сыртқы ортаға икемдігін қамтамасыз ететін әрекеті азаяды, инфнкцияға тұрақтылығы төмендейді. Гиподинамика физиологиялық қартая процесін жылдамдатады. Қалалардың өсуі, еңбекті автоматтандыру және механикаландыру, коммуникациялық жабдықтарды кеңінен пайдалану гиподинамиканың өсуіне ықпал етеді.<br /> [[Санат: Ғылым]]</div>

Алтай9898 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%90%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2014-02-10T08:38:41Z

<p>Алтай9898: </p> <hr /> <div>Амараллистер тұқымдасына жататын бөлме өсімдігі. Ол табиғатта ОңтүстікАмерикада ғана өседі. Бойының биіктігі 60см,пиязшықты өсімдік. Өсімі тез. Үй жағдайындақаңтар, наурыз айларында гүлдейді. Гүлініңтүсі ақ, қоңырау тәрізді гүлсидамыныңбасында 3-6 данадан орналасады. Егер4-5 түбек эухаристі қатар қойып гүлдетсе,үй ішіндегі гүлзар сияқты болады. Жарық жақсы түсетін жерде немесе ала көлеңкедеде өседі. Гүлденген уақытында топырағын құрғатпай суғарып отыру керек.3-4 жылда бір рет жаңа ыдысқа топырағын ауыстырып отырғызады. Пиязшығын бөлуарқылы көбейтеді.<br /> Амариллистер тұқымдасына жататын, отаны –Америка болып табылатын бөлме жәнебақша гүлі. Табиғи 75 түрі, сұрыпталған 2000түрі бар. Елімізде оның 15-20 түрі бөлмегүлі ретінде өсіріледі. Жапырағы қияқсекілді бірден тамырдан шығады. Биіктігі кейде 1м дейін жетеді. Бір пиязшықтың өзі 4-6 данаға дейін гүл жарады. Гүлі ақ,сары,қызыл, күлгін түсті. Пиязшығын топыраққаеккеннен кейін 8 аптадан соң гүлдейбастайды. Күтімі жақсы болса, гүлдеуі 6 айғасозылады. Гүлденген уақытта топырағынқұрғатпай суарып отыру қажет. Жарықжақсы түсетін жерлерде гүлінің түсі қанық, көлемі үлкен болады. Тұқымын себу жәнеқайта отырғызу жұмыстарын жүргізгенкезде балапан пиязшықтарын бөліп алуарқылы көбейтеді. <br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Ботаника]]</div>

Алтай9898