https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D0%90%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]2026-09-08T07:47:17ZҚатысушы үлестеріMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8F%D0%B7%D0%B5%D0%B2Климент Аркадьевич Тимирязев2023-07-01T15:11:06Z<p>Адилкадыр: /* Дереккөздер */</p>
<hr />
<div>[[Сурет:Kliment Timiryazev.jpg|thumb|200px]]'''Тимирязев Климент Аркадьевич''' (3.6.1843, [[Ресей]], [[Санкт-Петербург]] қ. – 28.4.1920, [[Мәскеу]] қ.) – табиғат зерттеушісі, өсімдік физиологиясы орыс мектебінің негізін қалаушы. [[Санкт-Петербург]] ғылым академиясының корр. мүшесі (1890 жылдан). [[Санкт-Петербург]] университетін бітірген (1865). 1869 жылдан Егіншілік және орман академиясында (қазір К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу а. ш. академик) оқытушы болды. 1877 ж. [[Мәскеу]] университетіне профессорлыққа сайланды, өмірінің соңғы 10 жылында жазушылық-шығармашылық жұмыспен айналысты. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты өсімдік физиологиясына арналған. Тимирязев негізінен [[фотосинтез]] процесін зерттеді; спектрлік анализді қолдана отырып, фотосинтездің белсенділігі түсетін жарықтың қарқындылығына байланысты болатынын, ол үшін жарық спектрінің қызыл және көк сәулелерінің маңызды рөл атқаратынын бірінші болып дәлелдеді. Тимирязевтің қолдауымен [[Санкт-Петербург]] академиясының аумағында өсімдіктерді қолдан өсіруге арналған Ресейдегі бірінші вегетац. үй салынды. [[Чарльз Дарвин|Ч.Дарвиннің]] эволюциялық ілімін [[Ресей]]де ең алғаш насихаттаушылардың және оны ілгері дамытушылардың бірі болды. Ол қазіргі кезде тіршілік етіп жүрген организмдер ұзақ уақыт эволюцияның нәтижесінен пайда болған деп көрсетті. “[[Дарвин теорияларының қысқаша очеркі]]” (1865), “[[Ч.Дарвин және оның ілімі]]” (15-басылымы, 1941), “[[Биологиядағы тарихи әдістер]]” (1922), “[[Өсімдіктің құрғақшылықпен күресі]]” (1893), т.б. еңбектерінде өсімдік физиологиясын, тіршіліктің, дүниенің табиғи құбылыстарын тәжірибелік әдістермен ұштастыра жүргізудің тиімділігін материалистік тұрғыдан дәлелдеді. <br />
Тимирязев [[Лондон]] корольдік қоғамының мүшесі (1911), [[Глазго]] (1901), [[Кембридж]] (1909), [[Женева]] (1909) университеттерінің құрметті докт., [[Эдинбург]] ботаникалық қоғамының мүшесі (1911) болды. [[Мәскеу]] қаласында Тимирязевке ескерткіш орнатылып, [[Мәскеу]] а. ш. академиясына, [[Ресей]] ғылым академиясының Өсімдік физиологиясы институтына, [[Мәскеу]]дің бір ауданына Тимирязев есімі берілді, тұрған үйінде мұражай ұйымдастырылған.<br />
<ref>Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 18 том</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references /><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Тұлғалар]]<br />
[[Санат:Ресей революционерлері]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Адилкадыр