Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Боулдердегі Колорадо университеті

2016-02-27T17:40:56Z

Абдрахманов Димаш:

{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} 
[[File:Колрадоунивер.jpg|thumb|Боулдердегі Колорадо университетінің кампусы.]]

{{Университет
|Аты = [[Боулдер (Колорадо)|Боулдердегі]] [[Колорадо]] [[Университет|университеті]]
|Сурет = [[File:Е3.jpg|Колорадо университеті (Боулдер)]]
|Халықаралық атауы = University of Colorado at Boulder
|Ұраны = [[Грек тілі|грек]] ΛΑΜΨΑΤΩ ΤΟ ΦΏΣ ΥΜΏΝ
[[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''Let Your Light Shine''
|Құрылған жылы = [[1876]]
|Түрі = Мемлекеттік
|Оқытушылар = 1 075
|Студенттер = 31 702
|Аспиранттар = 5721
|Орналасқан жері = [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]], [[Колорадо]], [[АҚШ]]
|Кампус = Қалалық
|Сайты = [http://www.colorado.edu/ www.colorado.edu]
}}

'''Бо́улдердегі Колора́до университе́ті '''([[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''<span lang="en">University of Colorado at Boulder</span>'', қысқаша нұсқасы ''CU-Boulder'' немесе ''UCB'') — [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]] қаласында ([[Колорадо]]) орналасқан, көпшілікке қолжетімді, [[АҚШ]] университеті. [[Колорадо]] университетінің кампустарының бірі. [[1876 жыл|1876 жылы]],[[ Колорадо]] [[АҚШ штаттарының тізімі|АҚШ штаты]] мәртебесін алған дейін ашылды.

[[File:Е2.jpg|Колорадо университеті]]

== Атақты бітірушілері ==
* Абдель Азиз Абдель Гани — Йемен премьер-министрі.
* Кэролин Порко — планетолог.
* Роберт Редфорд — актер және режиссёр, «[[Оскар марапаты|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығының иесі

== Атақты оқытушылары ==
* Альберт Бартлетт — әйгілі физик ғалым
* [[Георгий Антонович Гамов|Георгий Гамов]] — физик-теорияшыл, астрофизик және ғылымның дәріптеушісі.

Әзірет Сұлтан мешіті

2016-02-27T05:48:03Z

Абдрахманов Димаш:

{{Мешіт
| мешіт атауы = Әзірет Сұлтан мешіті
| шынайы аты =
| суреті = Hazret_Sultan_Mosque1.jpg
| сурет атауы =
| позициялық карта = Қазақстан
|lat_dir = N |lat_deg = 51 |lat_min = 07 |lat_sec = 30
|lon_dir = E |lon_deg = 71 |lon_min = 28 |lon_sec = 20
| карта атауы =
| карта ені =
| мемлекет = {{KAZ}}
| қала = Астана
| статусы = Қазақстанның ұлттық мешіті
| ағымы = [[суннизм]], [[ханафизм]]
| мұсылмандардың діни басқармасы = [[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы|Қазақстан МДБ]]
| иесі =
| мешіт түрі = жұма мешіті
| сәулет стилі = классикалық ислам
| жобаның авторы =
| сәулетшісі =
| құрылысшысы = Sembol Insaat
| құрылыстың бастамашысы =
| құрылыс құны =
| қайырымгері =
| алғашқы деректер =
| құрылысы = 2010 — 2012
| құрылысы басталды =
| құрылысы аяқталды =
| жәдігерлер =
| имамы = [[Серікбай Ораз]]
| қазіргі жағдайы =
| жалпы ауданы = 11 гектардан аса
| көлемі =
| ішкі ауданы = 17 700 м²
| сыйымдылығы = 5000 — 10000
| күмбездердің саны = 9
| күмбездің биіктігі = 51 м
| күмбездің диаметрі = 28,1 м
| мұнаралар саны = 4
| мұнаралардың биіктігі = 77 м
| материал =
| таравих =
| ифтар және сухур =
| кітапхана =
| мектеп =
| медресе =
| сайты = http://www.muslim.kz
| Commons =
}}

[[Сурет:Construction of new mosque close to Palace of Peace and Reconciliation.jpg|thumb|200px|right|21 қыркүйек 2011]]

'''Хазрет Сұлтан мешіті''' — [[Астана]] қаласындағы орналасқан мешіт. Дәстүрлі ислам стилінде салынған ғибадат үйі Бейбітшілік және келісім, Тәуелсіздік сарайлары мен «Қазақ елі» монументі сынды айбынды нысандармен іргелес орналасқан. Рухани орын 13 га. жерді алып жатқан аумақта орналасқан, мешіттің жалпы аумағы 17, 7 мың шаршы метрді құрайды. Мешіт жобасы қазақтың дәстүрлі ою-өрнектері мен ұлттық нақыштағы сәндік элементтері қолданыла отырып, классикалық ислам үлгісінде орындалған. <ref> [http://www.egemen.kz/320661.html Егемен Қазақстан газеті]</ref>

2014 жылы Хазрет Сұлтан мешітінің бас имамы болып Серікбай Ораз тағайындалды.

==Мешіттің ашылуы==
Хазрет Сұлтан мешітің құрылысы 2009 маусым айында басталған болатын. 2012 жылдың 15 қаңтар күні мешітте өрт болуына байланысты көктемде ашылуы керек мешіт құрылысы кейінге шегерілді. Нұрсұлтан Назарбаев Астана қаласын дамытуға арналған жиналыста Хазрет Сұлтан мешітін салып жатқан құрылыс компаниясына құрылысты 6 шілде күні аяқтауды бұйырды.
2012 жылдың 6 шілде күні Хазрет Сұлтан мешітің салтанатты түрде ашылуы өтті. Ашылу салтанатына ҚР-дың президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.

==Мешіт жайлы айтылған сөздер==
Құрылыс жұмыстарына жоғары баға берген ҚР Президенті, 2011 жылы 7 желтоқсан күні мешітті зиярат етіп былай деді: «Бұл Орталық Азиядағы ең үлкен мешіт болып табылады. Ол мемлекет есебінен емес, адамдардың қосқан қаражатының есебінен салынып жатыр. Мешіттің құрылысы алдағы жылы аяқталады. Сол кезде салтанатты түрде ашатын боламыз», – деді.<ref> [http://www.islam-orkeniet.kz/?p=978 Ислам және Өркениет газеті.]</ref>

==Мешіттің күмбезі==
«Хазірет Сұлтан» мешіті – Қазақстан бойынша ең үлкен күмбезді мешіт. Оның биіктігі – 51, ені – 28,1 метр. Ал бұл күмбездің жиегіндегі 8 күмбездің әрқайсысының ені 7,6 метр, ал вестибюль күмбезінің ені 15,2 метр. Мешіттің айшықты келбетін 4 мұнара толықтырады. Олардың әрқайсысының биіктігі 77 метр. <ref> [http://www.egemen.kz/320661.html Егемен Қазақстан газеті]</ref>

==Сипаттамасы==
Имандылық ордасы үш қабаттан тұрады. Әр қабатта ғибадатхана залдары, неке қиюға және дәрет алуға арналған бөлмелер, Құран оқуға және оқу ағартушылық топтың сабақ оқуына арналған залдар, асхана бар. Мешітте ерлерге арналған 4 000 адамдық намаз залы, халыққа қызмет көрсету орны, әйелдерге арналған 1 000 орындық намаз залы, имам, наиб имам, азаншы бөлмелері орналасқан.<ref> [http://www.egemen.kz/320661.html Егемен Қазақстан газеті]</ref> Сондай-ақ арнайы неке қию бөлмесі, кітапхана сынды қосымша орындармен жабдықталған.<ref> [http://www.islam-orkeniet.kz/?p=978 Ислам және Өркениет газеті.]</ref> Мешіттің алдыңғы жағынан қабырғалары табиғи тастармен әрлендірілсе, темір-бетонды күмбездері металмен көмкеріле өрілген.<ref> [http://www.egemen.kz/320661.html Егемен Қазақстан газеті]</ref>
Жоба жетекшісі Шефик Искендероғлының айтуынша, құрылысқа қажетті материалдар әлемнің 11 елінен жеткізілген. Сондай-ақ, отандық өнімдер де пайдаланылған.<ref> [http://www.islam-orkeniet.kz/?p=978 Ислам және Өркениет газеті.]</ref>

Жоба классикалық ислам стилі мен дәстүрлі қазақ орнаменті және декоративті элементтер қосындысы ретінде құрастырылған.<ref>[http://www.muftyat.kz/index.php?newsid=4950 ҚМДБ ресми сайты]</ref> Жалпы құрылыс аумағы 20,6 мың шаршы метрді құрайды. <ref> [http://www.islam-orkeniet.kz/?p=978 Ислам және Өркениет газеті.]</ref>

2012 жылы 15 қаңтар күні Хазрет Сұлтан мешітінде өрт болды. Өрттің салдарынан 1 адам қаза тапты. Өрт көлемі 800 кв. метрді қамтыған.<ref>[http://tengrinews.kz/events/205977/ Пожар в мечети Астаны потушен]</ref>
Кейінірек 21 ақпанда сараптама нәтижесі бойынша хабарланғандай өрт себебіт салғырттық, техникалық қауіпсіздік ережелерін сақтамағандық деп танылды. <ref> [http://news.nur.kz/209943.html]</ref>

Мешіттің ресми веб-сайты жұмыс істейді. <ref>[http://www.muslim.kz Хазрет Сұлтан мешітінің ресми веб-сайты]</ref>
== Дереккөздер ==
<references/>

{{Астана мешіттері}}
{{Қазақстан мешіттері}}
{{commons category|Mosques in Kazakhstan}}

[[Санат:Астана мешіттері]]

Мәшһүр Жүсіп мешіті

2016-02-27T05:01:07Z

Абдрахманов Димаш:

{{Мешіт
| мешіт атауы = Мәшһүр Жүсіп мешіті
| шынайы аты =
| суреті = Центральная мечеть Павлодара.JPG
| сурет атауы =
| позициялық карта = Қазақстан
|lat_dir = N |lat_deg = 52 |lat_min = 18 |lat_sec = 56
|lon_dir = E |lon_deg = 76 |lon_min = 57 |lon_sec = 23
| карта атауы =
| карта ені =
| мемлекет = {{KAZ}}
| қала = [[Павлодар]]
| статусы =
| ағымы =
| мұсылмандардың діни басқармасы =
| иесі =
| мешіт түрі =
| сәулет стилі =
| жобаның авторы =
| сәулетшісі =
| құрылысшысы =
| құрылыстың бастамашысы =
| құрылыс құны =
| қайырымгері =
| алғашқы деректер =
| құрылысы = 2000 — 2001
| құрылысы басталды =
| құрылысы аяқталды =
| жәдігерлер =
| имамы =
| қазіргі жағдайы =
| жалпы ауданы = 6 га
| көлемі =
| ішкі ауданы = 7240 м²
| сыйымдылығы = 1500
| биіктігі =
| күмбездердің саны = 1
| күмбездің биіктігі = 54 м
| күмбездің диаметрі =
| мұнаралар саны = 4
| мұнаралардың биіктігі = 63 м
| материал =
| таравих =
| ифтар және сухур =
| кітапхана =
| мектеп =
| медресе =
| сайты =
| Commons = Mashkhur Jusup mosque in Pavlodar
}}
'''Мәшһүр Жүсіп мешіті''' - архитектуралық ескерткіш. [[Павлодар]] қаласында 2001 ж. 5 қыркүйекте ашылды. Мешіттің бірінші қабаты сегіз қырлы. Бұл - Дешті Қыпшақтардың сәулет үлгісі. Сол заманда сегіз қырлы сарайлар салынғаны тарихтан белгілі. Оның үстіндегі сегіз қырлы жұлдыз түркі жұртының ортақ рәмізі. Күмбезі шаңырақ үлгісінде. Төрт мұнараның биіктігі Пайғамбар жасына орай - 63 м. Бір мезгілде бір жарым мың адам намазға жығылуға мүмкіндігі бар. Ерлер мен әйелдер залы бөлек. 400 орындық асхана, мұражай, кітапхана, ислам дінін насихаттайтын бейнезал, неке қию бөлмесі бар. Үлкен залдағы гауһар тасты шамның салмағы 3.5 тонна, биіктігі 16,5, ені 6 м.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

Имандылық үйінің алғашқы тасы 1999 жылдың 23 қазанында қаланды. Мешіт орналасқан алаң 6,2 гектар жерді қамтиды. Ол – қала орталығындағы М.Қайырбаев, Кутузов, Кривенко, Пахомов көшелерінің аралығында орын тепкен. Алаң алуан түрлі тоғай өсіріліп, көз тартарлықтай көгалдандырылған.
Мешіт аумағы – 48х48 метр. Сегіз қырлы 4 мұнарасы бар және олардың әрқайсысының биіктігі – 63 метрден тұрады. Мешіт күмбезінің биіктігі (айды қоса алғанда) – 54 метрді құрайды. Айдың ұзындығы – 1,20 метр. Мешіттің жалпы ауданы – 7240 шаршы метр.
Пайдалы ауданы – 5320 шаршы метр. Оның ішінде 2850 шаршы метр – тахникалық қабат, 2850 шаршы метрі – бірінші қабат, 1810 шаршы метрі – екінші қабат, 660 шаршы метрі – үшінші қабат, яғни балкон. Ғимараттың екі қабаты мен мұнаралары кірпіштен салынған, ал күмбезі металдан құрастырылып, алюкабондпен қапталған.
Ғимарат үш қабаттан тұрады. Бірінші қабатында Құран оқу курсы шәкірттеріне арналған дәріс және демалыс, сүндетке отырғызу бөлмелері, 400 орындық асхана және оның қосалқы бөлмелері орналасқан. Сонымен қатар 500 орындық әйелдер бөлімі, оның ішінде дәрісхана, кітапхана, киім ілетін бөлмелер, дәретханалар, вестибюльдер бар.
4 күмбезге сай 4 қанаттағы сәнді баспалдақтар екінші қабатқа, одан кейін орталық есікке жетелейді.
Мешіттің екінші қабатында ер адамдар намаз оқитын 2000 орындық бөлме, балкон, Ислам дінінің және мешіт тарихының мұражайы, кітапхана, бейне залы, имам, наиб имам, мәжіліс, есеп-қисап, неке қию және сәбиге азан шақырып есім беру, Құран оқу бөлмелері мен гардероб, үлкен холл орналасқан.
Мешіттің үшінші қабаты айнала балкон. Одан екінші қабатты шынылы дәлізін, орталық есік және 3,5 тонна салмағы, 434 шамы бар люстраны тамашалауға болады.
Мешітте әртүрлі тақарыптарда уағыздар қазақ және орыс тілдерінде айтылып, имандылыққа тәрбиелеу шаралары ұйымдастырылып тұрады. Сонымен қатар қаланың мекеме, ұйым және кәсіпорындарымен тығыз қарым-қатынас орнатылған. Жыл сайын тұрмысы ауыр жанұялар мен мүгедек, жетім-жесірлерге материалдық әрі рухани көмек көрсетіледі.
Павлодар қаласында 6 гектар жерді алып жатқан паркі, медресесі, Кутузов, Кривенко, Қайырбаев көшелерінен кіру есіктері бар 1500 орындық Бас Мешіт сәулет ансамблі салынды.

Мешіт ғимараты 48*48 метрлік сегізбұрышты жұлдыз түрінде салынған, диаметрі 30 метр 1200 орындық ерлер намаз оқитын зал, күмбездің биіктігі 33 метр. Мешіт ғимаратының көлемі 48*48 метр, мұнараларының биіктігі – 63 метр, аймен бірге күмбездің биіктігі – 54 метр, жалпы ауданы 7240 шаршы метр.
Бірінші қабатта медресенің оқу сыныптары, неке қию залы, 200 орындық асхана және оның қосалқы бөлмелері, 300 орындық әйелдер намаз оқитын зал, дәрет алу жайлары, холл орналасқан.

Неке қию залы және асхана екі көлемді бір үлкен залға айналдыру үшін жылжымалы қабырғамен бөлінген. Ғимаратқа кіру сатылармен екінші қабат деңгейіне көтереді, онда 1200 орындық балконы бар намаз оқу залы, ислам мәдениетінің мұражайы, кітапхана, бейнезал, қызметтік жайлар, холл орналасқан.Негізгі ғимараттың екі қабаты және мұнаралары кірпіштен, күмбезі темір құрылымдардан жасалған.<ref>[http://www.pavlodar.gov.kz/page.php?page_id=2718&lang=2 Павлодар облысы әкімдігінің ресми сайты]</ref>

==Дереккөздер==
# Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарскаое Прииртышье)
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{Қазақстан мешіттері}}

[[Санат:Қазақстан мешіттері]]
[[Санат:Мәдениет]]